Postanowienie I C 370/15 3

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 370/15 3 (2 A, SN WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 czerwca 2017 roku Sąd Okręgowy w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Danuta Olszewska Protokolant: sekretarz sądowy Lidia Saga-Kolasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2017 r. w 8. sprawy z powództwa M. W. przeciwko Skarbowi Państwa (...), (...)i (--.) o zadośćuczynienie I. Zasądza od pozwanego Skarbu Państwa (...) na rzecz powoda M. W. kwotę 3 000 zł (trzy tysiące złotych). II. W pozostałym zakresie powództwo oddala. III. Odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi należnymi Skarbowi Państwa. - IV. Odstępuje od obciążania powoda kosztami zastępstwa procesowego należnego (...). --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 370/15 UZASADNIENIE Powód M. W. w pozwie wniesionym do Sądu 23 marca 2015r. sprecyzowanym. pismem z dnia 27 czerwca 2015 r. (k.25) wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - (...), (...) i (...) kwoty 100.000 zł, tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. 'W uzasadnieniu pozwu M. W. wskazał, iż wiąże swoje roszczenie z niezapewnieniem mu w (...) właściwych warunków bytowych oraz sanitarnych, co naruszyło jego dobra osobiste. Powód opisał również nieprawidłowe warunki. w innych jednostkach penitencjarnych tj. (...) oraz (...). Powód oświadczył, że w (...) przebywał od 14 maja 2008r. do 19 stycznia 2010r., w (...) od 31 sierpnia 2006r. do 14 maja 2008r., a w (...) od 20 stycznia 2010r. do 10 kwietnia 2014r. M. W. twierdził, że warunki jakie spotkał w wymienionych zakładach karnych we wskazanym czasie nie odpowiadały wymaganiom humanitarnego traktowania. Powód zwracał uwagę na przeludnienia cel, złe warunki sanitarne, brak właściwej temperatury i wentylacji, obecność insektów, a nadto lekceważący stosunek personelu zakładów karnych. Powód twierdził, że warunki bytowe, w szczególności niewłaściwa temperatura wpłynęły na jego stan zdrowia. W odczuciu powoda warunki bytowe w zakładach karnych, w których był osadzony, doprowadziły do naruszenia szeregu jego dóbr osobistych: zdrowia, godności osobistej, prawa do spokoju (wolność od strachu, co powód wskazał w kontekście insektów), prawa do intymności, w kontekście braku właściwego wydzielenia kącika sanitarnego. Pozwany Skarb Państwa — (...) w odpowiedzi na pozew (k.34 i n.) wniósł o oddalenie powództwa w całości. Nadto, pozwany wniósł o zasądzenie od powoda na rzecz Ę Skarbu Państwa kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz (...), według norm przepisanych. 'W uzasadnieniu pozwany podał, że powód wiąże swoje roszczenia z działalnością (...), a tym samym uwagi strony powodowej czynione wobec warunków bytowo-sanitarnych W(...) oraz (...) pozostają bez związku z przedmiotową sprawą. --- STRONA 3 --- Pozwany na podstawie art. 442! k.c. podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda (rzy lata wstecz od daty oznaczonej jako data żłożenia pozwu - ewentualnego przerwania biegu przedawnienia). 'W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na pozew pozwany wskazał na brak wykazania przesłanek uzasadniających roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia oraz w obszerny sposób przedstawił stanowisko doktryny i orzecznictwa w kwestii ustalenia jakie okoliczności są istotne dla stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych i jakie obowiązki dowodowe spoczywają na stronie powodowej. Pozwany wskazał również na rolę jaką pełni zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę. Pozwany stwierdził również, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki zapłaty powodowi odszkodowania w oparciu o art. 417 k.c. Odnosząc się do twierdzenia powoda w przedmiocie niezapewnienia mu odpowiedniej powierzchni w celach mieszkalnych (...) pozwany zwrócił uwagę na brak skonkretyzowania, w jakim okresie miałaby mieć miejsce taka sytuacja. Poza tym w (...) wobec powoda nie była wydawana decyzja o umieszczeniu osadzonego w warunkach określonych w treści art. 110 $ 2b k.k.w - tym samym jednoznacznie stwierdzić można, iż powód w (...) nie przebywał w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego w celi mieszkalnej wynosiła poniżej 3m*. Pozwany wskazał w jakich okresach w jakich celach powód przebywał i jaką miały powierzchnię te pomieszczenia. Powód był zakwaterowany w celach mieszkalnych zgodnie z ich przeznaczeniem, co więcej przedmiotowe cele posiadały akceptację (...) oraz (...) i były celami po remoncie, gdzie powierzchnia na jednego osadzonego wynosiła powyżej 3m*. Cele, w których przebywał powód, spełniały wszystkie normy kwaterunkowe, zaś osadzeni mogli zgłaszać zapotrzebowanie na dodatkowe sprzęty. Usterki w celach po ich zgłoszeniu są niezwłocznie usuwane. Cele są wyposażone w grzejniki CO i wentylowane, a wentylacja jest regularnie kontrolowana. Nadto cele, w których przebywał powód wyposażone są W wyodrębniony kącik sanitarny pozwalający na zachowanie prywatności. Powód był zaopatrzony w odpowiednie środki czystości zgodnie z odpowiednim rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości oraz odzież, w tym obuwie odpowiednie do pory roku, a nadto pościel. Pozwany stwierdził, że wszelkie zgłoszenia | dotyczące zagrzybienia, czy pojawienia się insektów spotykają się z bezzwłoczną reakcją pracowników zakładu karnego. Pozwany przedstawił w sposób szczegółowy regulacje prawne i rozwiązania techniczne zapewniające osadzonym możliwość odpowiedniej kąpieli. | Cele posiadają ujęcia zimnej wody; osadzeni mogą tę wodę podgrzewać w czajnikach, a jeżeli --- STRONA 4 --- ich nie posiadają, to mogą zwrócić się do służby kwatermistrzowskiej o przydzielenie takiego sprzętu. Pozwany stwierdził również, że nie ponosi żadnej odpowiedzialności za problem nadmiernego zagęszczenia osadzonych w celach więziennych, przy czym dyrektor jednostki penitencjarnej nie ma bezpośredniego wpływu na liczbę kierowanych do niego osób, którym orzeczono karę pozbawienia wolności, nie ma również uprawnień do odmowy przyjęcia osadzonego, kierowanego do jego jednostki, z uwagi na brak miejsc zakwaterowania w jednostce zgodnie z jej przeznaczeniem i pojemnością. Pozwany zwrócił również uwagę, że panujący w zakładach karnych dyskomfort jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien się liczyć popełniając przestępstwo, a istniejące przeludnienie w celach, samo w sobie, w sposób jaskrawy nie wykracza poza granice, które mogłyby stanowić o naruszeniu godności powoda. Pozwany podkreślił, że powód we wszystkich jednostkach penitencjarnych, w tym w (...) traktowany był w sposób humanitarny, z poszanowaniem jego godności, tym samym nie mogło dojść do naruszenia dóbr osobistych powoda. Każdy osadzony, również powód, ma zapewniony dostęp do służby zdrowia: i stomatologa, środków farmakologicznych, świadczeń zdrowotnych w tym diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych na zasadach określonych dla osób pozbawionych wolności i korzystał z tej możliwości bezpłatnie, zgodnie z dyspozycją art. 115 $ 1 k.k.w. i 102 pkt 1 k.k.w. Proces jego diagnostyki oraz leczenia był wdrożony i kierowany przez lekarzy zgodnie Z jego potrzebami, z uwzględnieniem podawanych przez powoda w wywiadzie informacji o stanie zdrowia, przy jednoczesnym uwzględnianiu zasad i organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych. Zaznaczyć należy, iż procesem leczenia i diagnostyki kieruje lekarz w oparciu o doświadczenie i specjalistyczną, fachową wiedzę zawodową, przy uwzględnieniu ustalonego na dany czas znanego mu stanu zdrowia pacjenta i jego współpracę z lekarzem. Pozwany wskazał również, że dyrektor danej jednostki penitencjarnej każdorazowo określa organizację i zabezpieczenia w zakresie: widzeń, spacerów, kąpieli, zakupów artykułów żywnościowych i tytoniowych, zajęć kulturalno - oświatowych, z zakresu kultury fizycznej i sportu oraz posług religijnych, a także innych zbiorowych zajęć osadzonych, brak. , Jest jednak przymusu uczestnictwa w takich zajęciach. Zajęcia kulturalno — oświatowe organizowane są przez wychowawców oraz radiowęzeł, a udział w nich jest fakultatywny. Pozwany podał z jakiego rodzaju zajęć kulturalno-oświatowych mógł korzystać powód. ki Jako bezzasadne pozwany ocenił zarzuty powoda dotyczące nieprawidłowego traktowania go przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. Pozwany zaprzecza by --- STRONA 5 --- którykolwiek z funkcjonariuszy czy pracowników pozwanych jednostek penitencjarnych zachowywał się w sposób uwłaczający godności powoda czy też innego osadzonego. Mając na uwadze powyższe. strona pozwana podniosła zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez M. W., uznając jego roszczenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, a w szczególności naruszające powszechne poczucie sprawiedliwości społecznej. Powód w piśmie z 22 listopada 2015r. (k.121 i n.) wobec wniosków i twierdzeń odpowiedzi na pozew podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. " Powód oświadczył, że nie może ponosić konsekwencji przedawnienia roszczenia z tej przyczyny, że to zamierzona polityka kolejnych zakładów karnych, w których przebywał już jako młodociany sprawiła, że nie posiadał odpowiedniej wiedzy o możliwości, sposobie i trybie dochodzenia swoich praw. Krytycznie ustosunkowując się do twierdzeń pozwanego zawartych w uzasadnieniu odpowiedzi na pozew, powód powołał się na raporty Krajowego Mechanizmu Prewencji i „Rzecznika Praw Obywatelskich, a nadto artykuł z Internetu i zeznania szeregu świadków. Dowody te wskazywać miały na rzeczywiste warunki bytowe w (...), sposób realizacji obowiązku zapewnienie przez służbę więzienną odpowiednich warunków odbywania kary, w tym opiekę medyczną, oraz zaopatrzenie osadzonych w niezbędne środki czystości. Pozwany zwrócił uwagę na rozbieżność wniosków sformułowanych przez pracowników Zakładu Karnego i niezależnych organów kontrolujących funkcjonowanie tej jednostki penitencjarnej. H Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód.M. W., urodzony (...), przebywał w okresie od 13 kwietnia 2005r. do 31 lipca 2014r. w szeregu jednostek penitencjarnych: od 14 maja 2005r. do 19 stycznia 2010r. w (...); od 20 stycznia 2010r. do 10 kwietnia 2014r. w (...); od 15 kwietnia do 30 lipca 2014r. w (...). Dowód: . — Informacja o pobytach i orzeczeniach (k.6) — Kserokopia odpisu zupełnego aktu urodzenia (k.129) / Powód w dniu przyjęcia w (...) 14 kwietnia 2005r. poinformował o uczuleniu na kurz i pyłki traw. --- STRONA 6 --- W (...) powód był systematycznie leczony z powodu alergii od 2010r.; nadto z uwagi na przeziębienia był przyjmowany przez lekarza w roku: 2011 — 3 razy, 2012 — raz, 2013 -2 razy, 2014 - raz. Dowód: — notatka służbowa lekarza stomatologa ambulatorium (...) (k.55) Z powodem, podobnie jak z innymi osadzonymi nie przeprowadzono w sposób dostateczny rozmowy informującej o prawach, jakie przysługują osobie osadzonej. W bibliotece Zakładu Karnego znajdowały się nieaktualne akty prawne; brak było informacji o adresach instytucji, do których osadzeni mogli się zwrócić z prośbą o pomoc. Dowód: — Raport KMP (k.149-183) — Raport RPO z JV kwartału 2012r. (k.184-192) — Raport RPO (k.131-148) — Pismo dyrektora (...) z 8 marca 2013r. (k.194-208) — Przesłuchanie powoda — 474 akt (...) mieści się w dawnym niemieckim obozie jenieckim. Obiekt składa się z osobnych budynków, w których zlokalizowane są pawilony z celami dla osadzonych. Łącznie było 5 pawilonów oznaczonych literami od A do F. Powód przebywał w pawilonie B, gdzie na 25 kwietnia 2012r. osadzone był 102 osoby; był to oddział zamknięty. Ogólna liczba cel w zakładzie wynosiła 81, w większości były to pomieszczenia 7- osobowe (65 cel). Pozostałe cele są jedno, dwu i czteroosobowe (po 4 cele) oraz dwuosobowe G3 cele) i pięcioosobowa. W pawilonie B znajdowało się 16 cel 7-osobowych oraz świetlica do zajęć sportowych. + Na dzień 28 maja 2012r. w (...) ustalona była pojemność jednostki na 466 miejsc z możliwością stworzenia dodatkowo 21 miejsc. Na 25 kwietnia 2012r. w zakładzie przebywało 417 skazanych, 7 ukaranych za wykroczenia oraz 22 tymczasowo aresztowanych. Dowód: — Raport KMP (k.149-183) . — Raport RPO z IV kwartału 2012r. (k.184-192) — Raport RPO (k.131-148) — Protokół z wizytacji Sędziego penitencjarnego (k.62-76) W celach zachowywana była norma 3 m* powierzchni na jedną osadzoną osobę. Dla powiększenia liczby cel, zaadaptowane zostały 3 świetlice, co dało dodatkowych 21 miejsc. --- STRONA 7 --- Ponadto, osadzeni zostali zakwaterowanie w izbach chorych, co dało dodatkowych 10 miejsc. Zakład Karny wypracował mechanizm polegający na natychmiastowym opróżnianiu izby chorych w przypadku pojawienia się zachorowań wymagających izolacji. W jednostkowym przypadku zakażenia chorobą zakaźną osoba taka została umieszona w celi izolacyjnej, co stanowiło dodatkową uciążliwość dla osadzonego więźnia z uwagi na wyposażenie tego pomieszczania. W każdej celi znajdował się oddzielony murowaną przegrodą kącik sanitarny z toaletą i umywalką. Do cel doprowadzona była jedynie zimna woda. Osadzeni dysponowali plastikowymi miskami służącymi im do mycia i prania. Konsekwencją prania i mycia w | celach było ich zawilgocenie. Na wyposażeniu cel znajdowały się łóżka piętrowe, nawet trzykondygnacyjne, w słabym stanie technicznym. Łóżka były niestabilne, w niektórych celach nie posiadały drabinek i zabezpieczeń przed upadkiem z nich. Brakowało mebli na pomieszczenie rzeczy osobistych osadzonych (szuflad podłóżkowych), więźniowie przechowywali je w workach foliowych albo kartonach, jak również krzeseł aby wszyscy osadzeni mogli spożyć jednocześnie posiłek przy stole. W konsekwencji część jadła na łóżkach. Cele były słabo wentylowane, co wynikało z niedostatecznej liczby kratek wentylacyjnych. Szyby wentylacyjne znajdowały się jedynie w kącikach sanitarnych. Wiązało , - się to z koniecznością pozostawiania uchylonych drzwi lub otwartego okna. Drewniane okna, typu skrzynkowego, w niektórych celach były uszkodzone; brakowało klamki albo fragmentu szyby. Uszkodzenia wynikały ze sposobu eksploatacji cel przez osadzonych. Część cel wymagała remontu z uwagi na odpadającą i łuszczącą się farbę, zacieki na ścianach. Armatura w większości cel była zniszczona i pokryta rdzą; problem stanowiła również drożność kanalizacji. Więźniowie wrzucali do klozetów przedmioty, które zapychały kanalizację. Niektórym osadzonym, w tym powodowi, przeszkadzało oświetlenie cel; domagali się zainstalowania odpowiednich kloszy albo przydzielenia lampek ledowych. Zdarzało się jednak, że po zainstalowaniu kloszy więźniowie sami je zdejmowali, a lampki ulegały uszkodzeniu. Cześć poduszek i koców wymagała wymiany z uwagi na zużycie; jednak była systematycznie prana i dezynfekowana; tak samo systematycznie prano odzież. Uciążliwością było zadymienia tak zwanego „spacerniaka” w sytuacji, kiedy powód : miał prawo do spaceru raz na dobę, przez godzinę. Standardowo osadzonym przysługiwała jedna na tydzień 7 minutowa kąpiel w łaźni. Na terenie Zakładu Karnego znajdowały się dwie łaźnie z przylegającymi do nich przebieralniami. W każdej łaźni było 15 natrysków z samozamykaczami. Z uwagi na stan --- STRONA 8 --- techniczny łaźni nie zawsze obie były dostępne do eksploatacji. Włączniki wody były umieszczone w taki sposób, że osoby o niskim wzroście nie mogły do nich dosięgnąć. W łaźniach brak było warunków intymności — stanowiska prysznicowe nie były osłonięte. Podczas kąpieli zdarzały się wypadki złośliwych zachowań funkcjonariuszy Służby Więziennej polegające na nieprzychylnych obraźliwych wypowiedziach w stosunku do osadzonych i odcinaniu dopływu ciepłej wody podczas kąpieli. Tego typu doświadczenia były udziałem powoda. Dodatkowo w każdym pawilonie, budynkach kuchni, konserwacji, pralni i magazynu były natryski, z których korzystali więźniowie, palacze CO i osadzeni pracujący w ww. punktach. Z dodatkowej kąpieli korzystali również ci osadzeni, którzy otrzymali takie zalecenie lekarskie i po uczestnictwie w zawodach sportowych organizowanych przez Zakład Kamy. Poprzez zasiedlenie izby chorych, osadzeni pozbawieni zostali gwarancji zakwaterowania w miejscu umożliwiającym szybki kontakt z lekarzem. Sposób odnoszenia się przez personel medyczny do osadzonych był opryskliwy, a często niestosowny; liczne były przypadki lekceważenia dolegliwości skazanych. Sytuacja taka spotkała powoda, który uskarżał się na problemy z uchem. Wobec osób, które postrzegane były jako uciążliwe dla personelu medycznego stosowany był nakaz powstrzymania się od ćwiczeń na siłowni, rzekomo ze względów zdrowotnych. (...) oferował szeroki zakres zajęć kulturalnych, oświatowych i sportowych, w tym zawody sportowe. Osadzeni mieli dostęp do siłowni dwa razy w tygodniu po 45 minut oraz biblioteki, w której znajduje się 10 625 woluminów. Prenumerowane są również gazety (...). 'W Zakładzie Karnym funkcjonuje pięć świetlic — cztery w oddziałach mieszkalnych oraz jedna ogólna wyposażona w sprzęt RTV i ww. prasę. Świetlica oddziałowa, z jakiej korzystał powód faktycznie pozbawiona była sprzętu. Osadzeni nie otrzymywali wystarczających informacji o zajęciach, w których mogą uczestniczyć. Również organizacja aktywności fizycznej była o tyle nieprawidłowa, że godzinny spacer przypadał niekiedy na czas zajęć na siłowni. Dowód: — Raport KMP (k.149-183) — Raport RPO z IV kwartału 2012r. (k.184-192) — Raport RPO (k.131-148) — zeznania świadka D. P. (k.80 i 394) . — zeznania świadka P. K. (k.80 i 278) . — zeznania świadka K. D. (k. 395 i 427-429) --- STRONA 9 --- Sporadycznie w celach (...) pojawiały się insekty. Sytuacja ta związana była między innymi z przechowywaniem przez osadzonych otrzymywanej przez nich żywności, która nierzadko ulegała zepsuciu. Działania pracowników Zakładu w celu eliminacji insektów były natychmiastowe po zgłoszeniu problemu. W takim przypadku cele są opróżniane i przeprowadzana jest dezynfekcja. Cele przeznaczone na pobyt więźniów są właściwie ogrzane. Z uwagi na rodzaj budynków (baraki po byłym obozie jenieckim) problem stanowi - nagrzewanie się pomieszczeń w okresie letnim. Budynki nie są klimatyzowane. W okresie szczególnych upałów, pracownicy Zakładu schładzają dachy polewając je wodą. Pomieszczenia : pracowników, w tym wychowawców znajdują się w tych samych budynkach co cele więzienne. Dowód: — notatka służbowa (k.57-58) : — zeznania świadka K. K. (k.80 i 237-238) — zeznania świadka B. P. (k.80 i 238-239) 'W dniach 18, 24 i 25 kwietnia oraz 11 maja 2012 r. w (...) została przeprowadzona kontrola przez wizytatora ds. penitencjarnych. Przedmiotem kontroli była ocena realizacji zagadnień opisanych w $ 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego w okresie od 1 stycznia 2010 r. do 15 lutego 2012 r. Poprzednia wizytacja miała miejsce w pierwszej połowie 2010 r. Zdaniem wówczas wizytującego należało utrzymać dobry poziom pracy realizowanej przez administrację (...) oraz dążyć do zminimalizowania liczby wypadków nadzwyczajnych. W ocenie wizytującego za ww. okres praca poszczególnych pionów służb została oceniona pozytywnie. Badana była wybrana dokumentacja, dokonano oględzin pomieszczeń mieszkalnych, prowadzone były rozmowy z pracownikami i funkcjonariuszami a także i samymi osadzonymi. Wszelkie parametry typu ilość skarg, wypadków nadzwyczajnych, samoagresji były zbliżone do tych, które odnotowywano we wcześniejszych okresach, i nie stanowiły sytuacji szczególnej. Na wysokim poziomie oceniono realizacje działań z zakresu oddziaływań wychowawczych. Skazani korzystali z różnych form działalności kulturalno-oświatowej, w tym i poza obrębem zakładu karnego, realizowanych było 11 programów readaptacyjnych, zorganizowano 9 kursów zawodowych. Skazani brali udział w przygotowaniu rożnego rodzaju imprez odbywających się poza murami zakładu. Na terenie (...) działa szkoła zawodowa o kierunku ślusarz, której działalność --- STRONA 10 --- również została oceniona pozytywnie. W wyniku przeprowadzonej wizytacji stwierdzono, że administracja (...) wykazuje należytą staranność w działaniach na rzecz przeludnienia oraz sukcesywnego poprawiania warunków odbywania kary pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania. Praca prowadzona przez dział penitencjarny jest właściwa i dokumentowana w sposób prawidłowy. Wychowawcy obowiązki swe realizują z zaangażowaniem, środowisko osadzonych jest rozpoznane a stosowane metody wychowawcze są adekwatne do zaistniałych sytuacji. W sprawozdaniu z wizytacji Sędzia penitencjarny wskazał również na czynienie dalszych starań o poprawę warunków socjalno-" bytowych. Personel jednostki egzekwuje od osadzonych utrzymanie porządków. Sukcesywnie prowadzone są drobne remonty a wszelkie usterki na bieżąco uzupełniane w ramach posiadanych środków finansowych. Dowód: — pismo Dyrektora (...) (k.59-61) " — Protokół z wizytacji Sędziego penitencjarnego (k.62-76) Na podstawie art. 19 Protokołu Fakultatywnego do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz. innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania przyjętego przez Zgromadzenia Ogólne Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku z 18 grudnia 2002r. oraz działając z upoważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich w dniach 24-28 września 2012r. czterech przedstawicieli Krajowego Mechanizmu Prewencji, którego : zadnia w P. wykonuje Rzecznik Praw Obywatelskich, dokonali wizytacji w (...). Osobami wchodzącymi w skład wizytującego zespołu byli dwaj prawnicy, pedagog resocjalizacji i politolog w zakresie resocjalizacji. Członkowie wskazanego zespołu sprawdzili na miejscu sposób traktowania osób pozbawionych wolności, w szczególności pod względem ich ochrony przed torturami oraz innym okrutnym, nieludzkim lub poniżającym traktowaniem albo karaniem. W ramach kontroli członkowie zespołu: przeprowadzili rozmowy z Dyrektorem Zakładu Karnego i jego zastępcą; dokonali oglądu terenu jednostki oraz pomieszczeń mieszkalnych przeznaczonych dla skazanych oraz tymczasowo aresztowanych prowadząc w trakcie rozmowy z osadzonymi oraz przeprowadzili osobne, anonimowe rozmowy z wybranymi losowo osadzonymi. 'W związku z przeprowadzoną kontrolą członkowie Komisji Krajowego Mechanizmu Prewencji zalecili Dyrektorowi (...): . 1. zaprzestanie praktyki wykorzystywania cel_izb chorych na potrzeby związane z ) zakwaterowaniem osób pozbawionych wolności, niewymagających leczenia; --- STRONA 11 --- 2. stosowanie środków przymusu bezpośredniego adekwatnie do zaistniałej potrzeby oraz na czas konieczny do ich stosowania; 3. wyeliminowanie nieprawidłowości w traktowaniu osadzonych przez poszczególne osoby z personelu jednostki, w tym personelu medycznego (zwracanie się do osadzonych z poszanowaniem godności); 4. zmianę miejsca do palenia w pawilonie D; 5. umożliwienie osadzonym korzystanie z własnej odzieży podczas konwojowania poza teren jednostki, a przebieranie w odzież skarbową tylko w uzasadnionych konkretnymi okolicznościami przypadkach indywidualnych; | 6. rozważenie możliwości prowadzenia rozmów telefonicznych przez osoby tymczasowo aresztowane Z ich adwokatami i pełnomocnikami; | 7. wyeliminowanie kontroli korespondencji urzędowej osadzonych; Ki 8. wydawanie osadzonym umieszczanym w celi zabezpieczającej bielizny i obuwia; 9. zapewnienie odpowiedniej obsady etatowej psychologa; 10. informowanie osadzonych o przysługujących im prawach oraz wydawanie informatorów dla cudzoziemców; 11. wyposażenie piętrowych łóżek w drabinki i barierki zabezpieczające przed upadkiem; 12. wyeliminowanie z wyposażenia cel 3 - kondygnacyjnych łóżek; 13. analiza grafików zajęć spacerów i siłowni, aby uniknąć ewentualnej kolizji zajęć K-O i rekreacji osadzonych; 14. poszerzenie oferty zajęć kulturalno-oświatowej, szczególnie o zajęcia adresowane bezpośrednio do osób tymczasowo aresztowanych; 15. ograniczenie oszczędności stawek dziennych oraz wzbogacenie wydawanych osadzonym posiłków; 16. prowadzenie działań remontowych w celach mieszkalnych (wymiana armatury, odmalowanie, wymiana okien) oraz rozważenie zmiany sposobu wentylacji; 17. przeprowadzenie remontu w łaźniach, w tym zmianę sposobu umieszczenia włączników wody oraz zamontowanie przesłon prysznicowych; 18. rozważenie dostosowania celi, a w szczególności kącika sanitarnego do potrzeb osoby z trudnościami w poruszaniu się; 19. uzupełnienie - biblioteki | o , aktualne kodeksy wraz z komentarzami ofaz,: rozpowszechnianie wiedzy o wyrokach TK: i. ETPC np. poprzez. radiowęzeł; * ' 20. rozważenie wyposażenie cel w szuflady podłóżkowe; 21. zamontowanie brakujących osłonek na lampy w celach; --- STRONA 12 --- 22. wydawanie osadzonym poduszek, koców i materaców nie noszących śladów znacznej eksploatacji; 23. uzupełnienie na oddziałach wykazów adresów instytucji stojących na straży ochrony praw człowieka; 24. wzbogacenie w mebie i zabawki kącika dla dzieci w sali widzeń; 25. rozważenie wyposażenia poczekalni dla osadzonych przy sali widzeń w ławki bądź krzesła oraz wymianą muszli ustępowej; 26. poszerzenie oferty szkoleń skierowanych do funkcjonariuszy poszczególnych działów: w zakresie sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych w kontakcie z osadzonymi, radzenia sobie ze stresem i agresją, zapobiegania wypaleniu zawodowemu etc; 27. stworzenie możliwości osadzonym zakupu w kantynie prasy oraz 'suplementów witaminowych; 28. analizę czasu wydawania osadzonym leków, po skończeniu się ich zapasów; 29. przeprowadzanie profilaktycznych pomiarów ciśnienia tętniczego osadzonych w podeszłym wieku; 30. wyposażenie cel zabezpieczających w sprawny sprzęt cctv. Nadto, (...) otrzymał zalecenie zapewnienie środków finansowych na przeprowadzenie remontu i doposażenia cel mieszkalnych i łaźni oraz środków na zwiększenie obsady etatowej psychologów, a także zapewnienie funkcjonariuszom Służby Więziennej szkoleń w zakresie wskazanym w Raporcie pokontrolnym. Dowód: — Raport KMP (k.149-183) — Raport RPO z IV kwartału 2012r. (k.184-192) — Raport RPO (k.131-148) Konsekwencją wizytacji Zespołu Krajowego Mechanizmu Prewencji było podjęcie, już w 2013r., przez administrację (...) szeregu działań mających na celu ustalenie zasygnalizowanych problemów i sposobów ich rozwiązania. W ramach tych działań udostępniono osadzonym informację o przysługujących im prawach oraz sposobach ich ' ' dochodzenia oraz organizacjach mogących nieść im pomoc; wyposażono bibliotekę w aktualne akty prawne; podjęto działania mające na celu doposażenie cel i innych pomieszczeń oraz 'przeprowadzenie niezbędnych remontów; wprowadzono rozwiązania służące usprawnieniu i rozszerzeniu możliwości korzystania z zajęć kulturalno - oświatowych oraz --- STRONA 13 --- sportowych; usprawniono zaopatrzenie kantyny w prasę oraz suplementy "diety; podjęto działania mające usprawnić zaopatrzenie osadzonych w leki oraz umożliwić im lepszy dostęp do opieki medycznej, w tym badań profilaktycznych. Aktualnie łaźnie zlokalizowane, jak dotychczas w wyodrębnionym budynku, wyposażone są w elektrozawory czasowe ustawione na 7 minut kąpieli oraz stałą temperaturę wody około 40 stopni, po czym następuje przerwa na czas doprowadzenia kolejnej grupy. Z tej przyczyny nie ma możliwości ze strony dozorującego funkcjonariusza na ingerencję ani w czas kąpieli, ani w celowe puszczanie zimnej wody w jej trakcie. Więźniowie doprowadzani są do łaźni dwa razy w tygodniu. Przy łaźni jest szatnia. | 'W świetlicy zakładu karnego systematycznie prowadzone są zajęcia, w których mogą uczestniczyć chętni osadzeni po zgłoszeniu się do wychowawcy z oddziału mieszkalnego. Cyklicznie na terenie zakładu odbywają się zajęcia o charakterze masowym (spotkania z kuratorami, pracownikami opieki społecznej, wystawy, koncerty, zajęcia warsztatowe). Zgodnie z planem wypożyczeń książek i gier stolikowych skazani mogą korzystać z zasobów bibliotecznych. Liczba księgozbioru wynosi obecnie 10 254. Skazani mają możliwość słuchania programów radiowych za pomocą głośników umieszczonych w celach mieszkalnych. Do dnia 30 czerwca 2015 r. do dyspozycji osadzonych pozostawała hala sportu. W skład wyposażenia pomieszczenia wchodziły ławki uniwersalne wzmocnione z pantografem, stojaki pod sztangę, bramki, sztangielki. gryfy z maksymalnym obciążeniem 70 kg. Wyposażenie zostało zakupione od firmy zajmującej się profesjonalnym wyposażeniem siłowni w dniu 23 grudnia 2005 r. oraz było na bieżąco konserwowane, posiada wymagane atesty. Obecnie do wykonywania ćwiczeń ogólnorozwojowych pozostają urządzenia znajdujące się na placach spacerowych przy oddziałach mieszkalnych oraz zajęcia gry w piłkę siatkową i koszykówkę realizowane na boisku. Prowadzenie gier zespołowych (siatkówka, koszykówka) realizowane jest w grupach nie mniej szych niż cztery osoby i nie większych niż dwanaście osób. Ustalone ramy ilościowe osób uczestniczących w zajęciach z zakresu kultury fizycznej wynikają z możliwości optymalnego wykorzystania istniejącej bazy sportowej w jednostce oraz z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa ćwiczącym. Dowód: — Pismo dyrektora (..:) z 8 marca 2013r. (k.194-208) — Notatki służbowe (k.56-58) . — zeznania świadka K. K. (k.80 i 237-238) — zeznania świadka B. P. (k.80 i 238-239) --- STRONA 14 --- Sąd zważył co następuje: Powództwo okazało się częściowo uzasadnione. Spór w niniejszej sprawie dotyczył podstawy faktycznej powództwa, to jest istnienia okoliczności uzasadniających żądanie zasądzenia zadośćuczynienia. Powód domagał się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego Skarbu Państwa kwoty 100.000 zł. tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych takich jak: zdrowie, godność osobistej, prawa do spokoju (wolność od strachu, co powód wskazał w kontekście insektów), prawa do intymności (w kontekście braku właściwego wydzielenia kącika sanitarnego). Podstawę prawną powództwa w zakresie, w jakim dotyczyło ono naruszenia dóbr osobistych powoda, stanowiły przepisy art. 417 k.c. w związku z art. 448 kc. i w związku z art.23124 k.c. Na wstępie rozważań wskazać trzeba, że od 1 września 2004 roku istnieją dwa reżimy odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. Po pierwsze, odpowiedzialność szczególna unormowana w art. 417 — 417? k.c., które to przepisy regulują odpowiedzialność deliktową Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego, a także innych państwowych i komunalnych osób prawnych włącznie za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej i tylko w tym zakresie wyłączają stosowanie przepisów ogólnych o odpowiedzialności za cudze czyny, tj. art. 416, 427 i 429 - 430 ke. Po drugie, odpowiedzialność oparta o ogólne zasady odpowiedzialności deliktowej osób prawnych, która obejmuje odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną w inny sposób niż przy wykonywaniu władzy publicznej. Ten pierwszy rodzaj odpowiedzialności reguluje przede wszystkim przepis art. 417 $ 1 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie: lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Odpowiedzialność przewidziana w art. 417 k.c. jest odpowiedzialnością za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie „przy wykonywaniu władzy publicznej". Wykonywanie funkcji władzy ' publicznej łączy się co do zasady z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Jednocześnie w doktrynie i judykaturze prawa cywilnego wskazuje się, że tylko wówczas mamy do czynienia z wykonywaniem władzy publicznej, gdy brak jest formalnej równości stron. Wykonywanie władzy w tym sensie może mieć postać nie tylko wydania decyzji --- STRONA 15 --- (orzeczenia), lecz także faktycznej ingerencji w sferę praw jednostki, na przykład użycia przymusu zarówno w stosunku do majątku, jak i osoby. 'W niniejszej sprawie powód wiązał obowiązek zadośćuczynienia krzywdzie przez pozwanego z jego działalnością, polegającą na wykonywaniu kary pozbawienia wolności. Ta sfera działalności publicznej musi być uznana za wykonywanie władzy publicznej, albowiem nie należy ona do sfery aktywności innych podmiotów i charakteryzuje ją władcze działanie funkcjonariuszy publicznych. Z tego względu odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa za szkodę (zarówno majątkową, jak i niemajątkową) wyrządzoną w związku z jej wykonywaniem podlega ocenie z punktu widzenia przepisu art. 417 ke. ) Analiza tego przepisu w kontekście pozostałych przepisów regulujących odpowiedzialność deliktową wskazuje, że przesłankami odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa są: . 1. powstanie szkody, , 2. wyrządzenie szkody czynem niedozwolonym polegającym na bezprawnym działaniu lub zaniechaniu podmiotu wykonującego w imieniu Skarbu Państwa władzę publiczną, 3. adekwatny związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianym czynem niedozwolonym a powstaniem szkody. Podstawową przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej z art. 417 k.c. jest szkoda, przy czym pojęcie szkody obejmuje uszczerbek zarówno w dobrach majątkowych, jak i w przypadkach określonych w ustawie — w dobrach niemajątkowych. Zgodnie z art. 448 ke. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 445 $ 3 stosuje się. Przepis ten jest ściśle związany z przepisami art. 23 i 24 k.c. Stosownie do dyspozycji art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony ) przewidzianej w innych przepisach. W myśl natomiast art. 24 $ 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba - że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego --- STRONA 16 --- skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści iw odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przepis art. 24 $ 1 k.c. przewiduje, iż osoba, której dobra osobiste zostały naruszone, może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny na zasadach określonych w kodeksie cywilnym. Przepis ten odsyła więc do dyspozycji przytoczonego wyżej art. 448 k.c. W niniejszej sprawie powód podnosił, że doszło do naruszenia szeregu jego dóbr : osobistych w czasie pobytu w (...) wskazując na godność, prawo do intymności i odbywania kary w godziwych warunkach. - Sąd wskazuje, że pozwany w odpowiedzi na pozew (k. 34 i n.) w oparciu o treść art, 442! $ Vk.e. podniósł zarzut częściowego przedawnienia roszczenia powoda. Sąd uznał, iż podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia okazał się słuszny. Od 10 sierpnia 2007r. (ustawa z dnia 16 lutego 2007r. Dz.U. z dn. 9 maja 2007r. nr 80, poz. 538 o zmianie ustawy — Kodeks cywilny ) w tym względzie obowiązuje art. 442! $ 113 k.c. który stanowi, iż: „$ 1. Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. $ 2. (...).$ 3. W razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. $ 4. (...)'. Z uwagi na podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia wymagał on rozważenia w pierwszej kolejności z uwagi na daleko idące skutki uwzględnienia tego zarzutu przesądzające o zasadności powództwa. Stosowanie bowiem do art. 117 $ 2 k.c. po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. $ 1 art. 117 k.c. stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. W doktrynie jednolicie przyjmuje się, że roszczenie ma charakter . majątkowy, jeśli wynika z prawa podmiotowego zaliczanego do kategorii praw majątkowych, a w pewnych sytuacjach również jeżeli służy ochronie praw niemajątkowych, przy czym wartość owego roszczenia winna każdorazowo nadawać się do wyrażenia w pieniądzu. Jak wynika z powyższego, roszczenie dochodzone w niniejszej sprawie ma charakter majątkowy. Z uwagi na brak przepisów szczególnych wyłączających możliwość przedawnienia się tego --- STRONA 17 --- rodzaju roszczeń - podlega ono przedawnieniu. Zgodnie z dyspozycją art.'118 k.c. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Takimi przepisami szczególnymi są przepisy regulujące przedawnienie roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym, zawarte wart.442! $1-3k.c. Obydwa wymienione w treści art. 442! k.e. terminy przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych są od siebie niezależne w tym znaczeniu, że do przedawnienia roszczenia wystarczający jest upływ jednego z nich. Pierwszy termin wiąże przedawnienie roszczenia o ' naprawienie szkody z upływem trzech lat od powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jeśli chodzi o krzywdę, jakiej powód miał doznać w związku z naruszeniem jego dobra osobistego w postaci godności - termin początkowy biegu przedawnienia jest tożsamy z datą zaistnienia zdarzenia wyrządzającego szkodę powodowi. Charakter naruszenia dobra osobistego w postaci godności prowadzi bowiem do wniosku, że już z chwilą naruszenia tego dobra osoba poszkodowana ma świadomość doznanej krzywdy. Za stanowiskiem tym przemawia między innymi pogląd Sądu Apelacyjnego w W., wyrażony w wyroku z dnia 7 sierpnia 2012 roku (I ACa 260/12), wedle którego w przypadku gdy zdarzeniem szkodzącym, a właściwie krzywdzącym jest osadzenie osoby w przeludnionej celi, bez zapewnienia jej należytych warunków bytowych, sanitarnych, medycznych czy kulturalnych, ujemne następstwa tegoż zdarzenia (naruszenia dóbr osobistych) takie jak poczucie poniżenia, upokorzenia, cierpienia są odczuwane w dacie zaistnienia tych zdarzeń, a nie kilka lat później. Nie chodzi tu przecież o krzywdę przyszłą, ale dziejącą się, odczuwaną wówczas, gdy miały miejsce zdarzenia ją wywołujące. Sąd orzekający przytoczony pogląd w pełni podziela. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest także oczywiste, że powód od razu miał wiedzę, że za wskazywane przez niego naruszenia odpowiada Skarb Państwa, albowiem musiał być świadomy, jaki podmiot organizuje wykonanie kary pozbawienia wolności. Należy przy tym zaznaczyć, że przez dowiedzenie się o szkodzie rozumie się nie świadomość rozmiarów szkody (krzywdy), jej konsekwencji, czy pewność co do związku przyczynowego pomiędzy działaniem obowiązanego a szkodą (krzywdą), ale sam fakt zdawania sobie sprawy przez : poszkodowanego z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody (krzywdy) i świadomość doznanej krzywdy (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 21 marca 2006 roku, I ACa 1116/05, wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 5 maja 2010 roku, III APa 4/10, OSA 2011, z. 3, poz. 91, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 września 1973 --- STRONA 18 --- roku, II CR 450/73, niepubl,). Z tego względu, biorąc pod uwagę, że naruszenie dóbr osobistych powoda poprzez nie zapewnienie odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności i niegodne traktowanie miało - według niego - charakter powtarzalny, uznać trzeba, że trzyletni termin przedawnienia rozpoczynał bieg każdego dnia osadzenia w jednostce penitencjarnej, w której właściwych warunków nie zapewniono. Skoro powód wiąże swoje roszczenie z pobytem w (...) od 14 maja 2008r. do 19 stycznia 2010r.; (...) od 31 sierpnia 2006r. do 14 maja 2008r.; (...) od 20 stycznia 2010r. do 10 kwietnia 2014r. Sąd stwierdza, że zarzut przedawnienia oparty przez pozwanego o normę przepisu art. 442! k.c., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, z mocy przepisów art. 2 i 3 ustawy z 16 lutego 2007r. o zmianie ustawy — Kodeks cywilny, okazał się skuteczny wobec tych wszystkich zdarzeń, z jakimi powód wiąże swoje roszczenie przed datą 23 marca 2012r., a tym samym roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia uległo przedawnieniu w zakresie, w jakim dotyczy pobytu we wskazanych jednostkach penitencjarnych przed datą 23 marca 2012r., to jest na trzy lata przed złożeniem pozwu. Ustalając termin wniesienia pozwu inicjującego niniejsze postępowanie Sąd oparł się na treści art. 165 k.p.c. stanowiącego, że terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego ($ 1). Oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu ($ 2). To samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego oraz przez człońka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku ($ 3). Jednocześnie Sąd wskazuje, że bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem powołanym do rozpoznawania roszczeń danego rodzaju (art. 123 $ 1 pkt 1 k.c.). Przy wartości przedmiotu sporu 100 000 zł sądem właściwym rzeczowa, to jest powołanym do rozpoznawania roszczeń tego rodzaju jest sąd okręgowy, jako sąd pierwszej instancji (art. 17 pkt 4 k.p.c.). Pozew w niniejszej sprawie został nadany w * przesyłce listowej do Sądu Okręgowego w S. 23 marca 2015r. (k.12). Z uwagi na powyższe przedawnieniu uległo roszczenie dotyczące krzywd, jakie miały spotkać powoda w czasie pobytu w zakładach karnych od 31 sierpnia 2006r. do 23 marca 2012r. W ocenie Sądu, rozważenia wymaga również to, czy pozwany podnosząc zarzut przedawnienia nie działał w ramach nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.); czy zarzut ten nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Uznanie tego zarzutu za sprzeczny --- STRONA 19 --- z zasadami współżycia społecznego powodowałoby to, że Sąd winien odnieść się do zasadności zgłoszonego żądania poprzez ocenę czy zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności pozowanego. Zgodnie z treścią art. 5 k.c. nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie sposób uznać, iż podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia stanowi naruszenie przepisu art. 5 k.c. Możliwość uznania przedmiotowego zarzutu za sprzeczny .z zasadami współżycia społecznego nie jest co do zasady kwestionowana. Norma zawarta w art. 5 k.c. ma jednak charakter wyjątkowy i może być stosowna jedynie w razie zajścia okoliczności wyjątkowych. " Ocena, czy podniesienie zarzutu przedawnienia stanowi nadużycie prawa, zawsze uzależniona jest od okoliczności konkretnego przypadku i to okoliczności, które powstały zarówno po stronie poszkodowanego jak i osoby zobowiązanej do naprawienia szkody. Tym samym uznanie podniesienia zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa może nastąpić jedynie w zupełnie wyjątkowych sytuacjach, przy czym to występujący z przedawnionym roszczeniem musi wykażać, iż jego opóźnienie w dochodzeniu roszczenia było usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, a czas opóźnienia nie był nadmierny. Dotyczy to głównie sytuacji, gdy wykorzystanie czy realizacja uprawnień wynikających z przepisów prawa prowadziłaby do skutku nieakceptowanego w społeczeństwie ze względu na powszechnie aprobowane zasady współżycia społecznego. Przepis art. 5 k.c. więc powinien być stosowny rygorystycznie i nie może, poza wyjątkowymi okolicznościami, stanowić podstawy do korygowania skutków zaniedbań, których dopuściła się strona, prowadzących do przedawnienia roszczenia. * W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zasady współżycia społecznego nie sprzeciwiają się podniesieniu przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia powoda. Potraktowanie zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa musi być uzasadnione indywidualnymi okolicznościami. Wskazuje się, iż takimi okolicznościami w szczególności mogą być bardzo trudna sytuacja życiowa powoda (brak doświadczenia, nieporadność czy też niedołęstwo), krytyczna sytuacja powoda spowodowana odmową spełnienia świadczenia, czy też doprowadzenie do przedawnienia roszczenia poprzez działanie samego pozwanego wyrażające się zwodzeniem powoda co do możliwości zaspokojenia żądania. Powód w niniejszej sprawie jednakże nie wskazywał aby którakolwiek z tych przyczyn powstała, ani też nie wykazał w żadnym zakresie zaistnienia takich okoliczności. Brak jest jakichkolwiek - podstaw do przyjęcia, że przekroczenie przez powoda terminu przedawnienia nastąpiło z przyczyn niezawinionych, za które nie ponosi on odpowiedzialności. Powód twierdził, że to --- STRONA 20 --- sam pozwany jest winien przedawnienia jego roszczenia, ponieważ nie udzielił mu przy przyjęciu do swoich jednostek penitencjarnych odpowiedniego pouczenia o prawach i obowiązkach osoby pozbawionej wolności. Z takim twierdzenie nie sposób się jednak w ocenie Sądu zgodzić co do jednostek penitencjarnych w C. i S. brak dowodów w tym zakresie. Faktem natomiast jest, że w zbiorach aktów prawnych w zakładzie karnym w (...) znajdowały się przestarzałe kodeksy. Brakowało również informacji o adresach instytucji, do których osadzeni mogliby się zwrócić o pomoc w przypadku łamania ich praw. Zauważyć jednak należy, że przepisy Kodeksu cywilnego o ochronie dóbr osobistych, a te właśnie stanowią podstawę dochodzonego przez powoda roszczenia, nie zmieniały się w istotnym dla powoda zakresie. Z tej przyczyny powód nie powinien mieć problemu z uświadomieniem sobie swoich praw i ich dochodzeniem, tak jak czyni to w niniejszym procesie. Podkreślić również należy, że powód w chwili osadzenia w zakładzie karnym był osobą pełnoletnią. Z pełnoletnością ustawodawca wiąże zdolność do czynności prawnych uznając, że od 18. roku życia osoba jest na tyle rozeznana, że będzie w stanie pokierować swoim postępowaniem. Podkreślenia wymaga również, że przy ustalaniu przedawnienia roszczenia nie ma znaczenie fakt, że powód nie miał wiedzy o fakcie przedawniania się roszczeń. Nie można uchylić się od skutków prawnych przedawnienia roszczenia poprzez argumentację, że nie było się świadomym, iż obowiązują w tym zakresie stosowne normy (wyr. Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 9 listopada 2010 r. sygn. akt I ACa 1117/10 - niepubl.). Zauważyć również należy, że jeśli strona powodowa w chwili wyrządzenia szkody nie mogła ocenić jej rozmiaru, to nie uzasadnia to w żadnej mierze zwłoki w wytoczeniu powództwa, bowiem dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia nie jest konieczne, aby poszkodowany, który dowiedział się o zaistniałej szkodzie znał już jej rozmiar (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1963 r. sygn. akt III PO 6/62, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1971 r., sygn. akt I CR 491/71). Tym samym należy mieć na uwadze, iż trzyletni okres przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przewidziany w art. 442! k.c. ma znaczenie dyscyplinujące poszkodowanego, aby nie zwlekał ze skorzystaniem z przysługującego mu roszczenia. Instytucja przedawnienia roszczenia chroni przede wszystkim interes dłużnika, a nie wierzyciela (vide wyrok Sądu Apelacyjnego w S. z dnia 4 października | 2006 r., sygn. akt IACa 415/06). Z powyższych przyczyn w ocenie Sądu należało uznać, iż podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia nie jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i nie może być uznany za nadużycie prawa przez pozwanego. --- STRONA 21 --- Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, iż roszczenie powoda uległó częściowemu przedawnieniu, co powodowało, iż zbędnym było badanie zaistnienia podstaw odpowiedzialności pozwanego w kontekście wskazanych w pozwie twierdzeń, a dotyczących pobytu w Zakładach Karnych w czasie od 29 lipca 2008r. do 15 kwietnia 2009r. To zaś powodowało, iż zbędnym było dokonywanie dalszych rozważań o zasadności zgłoszonego powództwa we wskazanym zakresie. Poza tym brak było podstaw do przyjęcia, iż pozwany zgłaszając zarzut przedawnienia roszczenia działał w ramach nadużycia prawa podmiotowego, tj. z naruszeniem zasad wyrażonych w art. 5 k.c. W tej zaś sytuacji uznać należało żądanie powoda za częściowo niezasadne z uwagi na przedawnienie roszczenia i : powództwo zgłoszone w niniejszej sprawie w zakresie przedawnionego roszczenia oddalić. Sąd stwierdza, że powód wskazał w sposób szczegółowy okresy; w jakich przebywał w(..)i w(...) i kiedy miało dojść do naruszenia jego dóbr osobistych (w (...) od 14 maja 2008r. do 19 stycznia 2010r.; w (...) od 31 sierpnia 2006r. do 14 maja 2008r.). Sąd stwierdza zatem, że roszczenie powoda dotyczące ewentualnych krzywd w tych zakładach karnych uległo przedawnieniu w całości. Na marginesie Sąd wskazuje, że z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że powód przebywał w (...) - od 14 maja 2005r. do 19 stycznia 2010r.; (...)- od 20 stycznia 2010r. do 10 kwietnia 2014r. w; (...) od 15 kwietnia do 30 lipca 2014r. Powód jednak nie dochodził zadośćuczynienia w związku z pobytem w (...)i (..) w datach wynikających z dowodu w postaci informacji o pobytach i orzeczeniach, lecz w datach przez siebie wskazanych, co w określony sposób ukształtowało roszczenie powoda, które przedstawił pod ocenę Sądu. Konsekwencją ustalenia przedawniania roszczenia co do pobytów w (...) i (...) był brak potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego, na okoliczności dotyczące pobytu powoda w tych jednostkach penitencjarnych. Nadto, Sąd zwraca uwagę, że ciężar udowodnienia faktów istotnych dla sprawy spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne. Powód w żaden sposób nie wykazał swoich twierdzeń sformułowanych w pozwie, a dotyczących osadzenia w (...) i (...), brak jest jakiegokolwiek materiału dowodowego potwierdzającego jego zarzuty i twierdzenia. , Roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem podczas odbywania kary takich jego dóbr osobistych jak godność, prawo do spokoju i prawo do prywatności, jak również, co wynika w ocenie Sądu z treści pozwu — zdrowie, poszukuje podstawy prawnej w ww. przepisach art. 23 w zw. z art. 24k.c.iart. 448 k.c. Sąd wskazuje, że wypłata zadośćuczynienia pieniężnego w oparciu o art. 23 1 24 k.c. - w zw. Zz art. 448 k.c. jest uzależniona od obowiązku udowodnienia przez powoda istnienia działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienia tejże krzywdy --- STRONA 22 --- wynikającej z naruszenia przez pozwanego dobra osobistego powoda oraz związku przyczynowego między krzywdą niemajątkową, a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy niemajątkowej. Sąd w całej rozciągłości podziela stanowisko, że art. 24 k.c. wprowadza domniemanie bezprawności działania naruszyciela dóbr osobistych, jednak konieczność obalenia przez pozwanego, wskazanego domniemania jest uwarunkowana uprzednim wykazaniem przez żądającego ochrony, iż w ogóle doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Innymi słowy, rozkład ciężaru dowodu w sprawach o naruszenie dóbr osobistych wymaga uprzedniego wykazania przez żądającego ochrony prawnej, iż do ich pogwałcenia w następstwie działań pozwanego doszło, a dopiero w dalszej. kolejności na stronie pozwanej spoczywa obowiązek B wykazania, iż to zachowanie nie było bezprawne. To na powodzie ciążył obowiązek udowodnienia, iż konkretne, opisane dobra osobiste zostały w ogóle naruszone lub zagrożone, Że to naruszenie jest wynikiem działań pozwanego, a także wykazanie, że wnioskowany sposób ochrony jest adekwatny i właściwy do zastosowania w realiach stanu faktycznego (vide: wyrok SN z 17.06.2004 r., sygn. akt V CKN 609/03). Przy ochronie majątkowej dóbr osobistych zgodnie z art 24 $ 1 in fine kc. w zw. z art. 6 kc. ciężar udowodnienia okoliczności faktycznych, z których wywodzone jest roszczenie spoczywa na stronie powodowej. Jeśli więc powód wywodzi z określonych twierdzeń skutki prawne, to jest on zobowiązany je udowodnić. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach, a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, spoczywa na stronie procesu, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (vide uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2000 r. sygn. akt III CZP 4/00, OSNC 2000/11/195, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I BU 8/10, Lex nr 785642). Sąd podziela również stanowisko, zgodnie z którym, aby można było oceniać rozmiar „krzywdy" doznanej przez powoda należy najpierw ustalić, czy doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Rozpoznając sprawę o ochrony dóbr osobistych sąd w pierwszej kolejności ustala, czy doszło do naruszenia określonego dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi w tym względzie ustala, czy działanie pozwanego było bezprawne (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r, V CKN 1095/00, OSNC 2003/11/153). W sprawie o naruszenie dóbr osobistych na powodzie spoczywa powinność procesowa wykazania faktów. Dochodzący ochrony musi wykazać, że poprzez określone działania (zaniechania) nastąpiło wkroczenie w sferę jego dóbr zakreślonych treścią osobistych praw podmiotowych (przekroczenie granic chronionych prawem) (wyr. Sąd --- STRONA 23 --- Najwyższy z 5 lipca 2012 r. sygn. IV CSK 603/11). Wskazać należy” przy tym, że zasadniczym kryterium decydującym o wysokości należnego zadośćuczynienia, jest przede wszystkim rozmiar (zakres) doznanej przez pokrzywdzonego krzywdy (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł. z 7 września 2012 r., I ACa 640/12, LEX nr 1220559). Na powodzie dochodzącym zasądzenia zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ciąży więc obowiązek udowodnienia, iż w następstwie zarzucanych działań doznał krzywdy w przedstawianym rozmiarze (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia 19 października 2005 r., sygn.. akt I Aca 353/05). To na powodzie spoczywa powinność procesowa dowodzenia wystąpienia kumulatywnie niedogodności o znacznym stopniu nasilenia powodujących ' naruszenie praw osadzonego (tak np. postanowienie SN z 20 kwietnia 2010 r., sygn.. akt CSK 553/09 niepubl. oraz wyrok SN z 2 października 2007 r, sygn.. akt II CSK. 269/07; postanowienie SN z 10 grudnia 2008 r., sygn.. akt Ul CSK 257/08 niepubl.; postanowienie SN z dnia 7 grudnia 2011 r. sygn.. akt V CSK 113/11 niepubl). Sąd stwierdza również, że za słuszne należy ocenić stanowisko głoszące, że zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę pełni przede wszystkim funkcję kompensacyjną, gdyż stanowi ono przybliżony ekwiwalent za doznaną przez pokrzywdzonego szkodę niemajątkową (krzywdę), a zatem powinno ono wynagrodzić doznane przez pokrzywdzonego cierpienia, utratę radości życia oraz ułatwić mu przezwyciężenie ujemnych przeżyć psychicznych. Wśród okoliczności wpływających na wysokość zadośćuczynienia jest między innymi wymóg ustalenia go w rozsądnych granicach adekwatnych do aktualnych stosunków majątkowych, bo jego celem jest pokrycie szkody niemajątkowej, a nie wzbogacenie poszkodowanego. Kwota zadośćuczynienia winna przy tym odpowiadać aktualnym warunkom życiowym i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Przy ustalaniu zadośćuczynienia trzeba również uwzględniać: rodzaj naruszonego dobra, rozmiar krzywdy, stopień winy sprawcy, przyczynienia się pokrzywdzonego do szkody, wiek pokrzywdzonego. Zadośćuczynienie powinno być, więc - przyznane w rozsądnych granicach wyznaczonych przez stosunki społeczno-gospodarcze (wyrok SN z 12 lipca 2002r. V CKN 114/2000, wyrok SN z 3 maja 1972 r. I CR 106/72). Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie, powód wykazał, że doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, w związku z częścią przedstawianych przez niego okoliczności faktycznych. ) W takim samym zakresie powód udowodnił wysokość i intensywności ewentualnie doznanego przez siebie uszczerbku niematerialnego (krzywdy) jak również wykazał, że - ewentualny uszczerbek niematerialny pozostawał w adekwatnym związku przyczynowym Z --- STRONA 24 --- działaniem strony pozwanej. Udowodnił zatem, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki warunkujące możliwość zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia, W ocenie Sądu dla czynienia ustaleń faktyczny w. niniejszej sprawie szczególnie istotne okazały się dowody z dokumentów. Sąd wskazuje tu na raport z 31 stycznia 2013r. zespołu Krajowego Mechanizmu Prewencji, działającego z upoważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich, Raportów Rzecznika Praw Obywatelskich z działalności w Polsce Krajowego Mechanizmu Prewencji w IV kwartale 2012r. i za cały 2012r.; związanego ze wskazanym raportem KMP pismem Dyrektora (...) oraz Protokołu z wizytacji sędziego penitencjarnego z * 28 maja 2012r. Sąd zwraca również uwagę na notatkę służbową p.o. kierowania działu kwatermistrzowskiego B. P. Zaznaczyć należy, że osoby wchodzące w składa ww. zespołu KMP posiadały odpowiednie kwalifikacje aby dokonywać oceny funkcjonowania zakładów karnych. Wszystkie wskazane dokumenty, z wyłączeniem pismem Dyrektora (...), wskazywały na istniejące problemy w zakresie zapewnienia osadzonym, w tym powodowi dostępu do łaźni. Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika wprost, że osadzeni korzystali Z łaźni raz w tygodniu i tylko 7 minut. Pozwany potwierdził taki stan rzeczy. Prawo do częstszego mycia w pod natryskiem z ciepłą wodą mieli jedynie więźniowie zatrudnieni, po zawodach sportowych zorganizowanych przez Zakład Karny oraz z zaleceniem lekarskim. W ocenie Sądu, która znajduje oparcie w zaleceniu Rec [2006]2 Europejskich Reguł Więziennych przyjętych przez Komitet Ministrów Rady Europy 11 stycznia 2006r. każdy więzień winien mieć możliwość codziennej kąpieli, co najmniej zaś dwa razy w tygodniu. Zwrócić należy uwagę na warunki, w jakich zakwaterowany był powód, to jest 7-osobową celę. Norma jednej krótkiej kąpieli w tygodniu obowiązywała tak zimą jak i latem. Trudno uznać, że 7 minut tygodniowo pod prysznicem pozwalało powodowi i jego współosadzonym zachować odpowiednią higienę ciała. Spodziewać się raczej należało, że będą mieli z tym problemy. Biorąc pod uwagę zagęszczenie w jakim powód przebywał w celi, jako oczywisty nasuwa się wniosek, że problem braku dostatecznej higieny tak powoda jak i innych osób zgromadzonych przez wiele godzin w jednym pomieszczeniu musiał być szczególnie dolegliwy. Nadto, wykazanym zostało w sposób nie budzący wątpliwości Sądu, że same warunki panujące w łaźni były nieodpowiednie. Umieszczenie włączników wody na wysokości, która uniemożliwiała dostęp osobom niskim i zmuszała je do korzystania z pomocy współwięźniów ocenić należy jako rażące zaniedbanie. Sąd zwraca jednak uwagę, że powód nie twierdził, że sam nie był w stanie skorzystać z prysznica. Powód zwracał za to uwagę, że W łaźni nie było zapewnione minimum prywatności poprzez zastosowanie zasłon --- STRONA 25 --- oddzielających kąpiące się osoby. Takiego braku nie sposób wytłumaczyć niedostatkiem środków materialnych, bo z doświadczenia życiowego wynika, że zainstalowanie kotar nie wiąże się z dużym wydatkiem. Zdaniem Sądu jest to przykład kolejnego zaniedbania pracowników Zakładu Karnego. Sytuacją bulwersującą było zachowanie funkcjonariuszy Straży Więziennej, którzy dła żartu odcinali kąpiącym się ciepłą wodę, podczas i tak krótkiego pobytu w łaźni. Zwrócić należy uwagę, że z treści wskazanych raportów wynika wprost, że podczas ich sporządzania w łaźniach nie było automatycznych zaworów z uregulowaną na stałe temperaturą wody. Przeczy to twierdzeniu, że funkcjonariusze SW nie mogli odcinać ciepłej wody. Jednocześnie świadkowie przesłuchiwani przez Sąd, to jest D. P., ) P. K. i K. D. potwierdzali, że twierdzenia powoda, iż zachowania funkcjonariuszy były , złośliwe do tego stopnia, że nie tylko odcinali ciepłą wodę, lecz również kierowali pod adresem osadzonych poniżające wypowiedzi, nie tylko w związku z kąpielami. W ocenie Sądu już tylko sytuacja związana z brakiem zapewnienia odpowiedniego dostępu do łaźni uzasadniała stwierdzenie naruszenia dóbr osobistych powoda jak godność. Sąd stwierdził również, że do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło również w związku z zapewnieniem niedostatecznego dostępu do opieki medycznej. Zauważyć należy, że nieodpowiedni stosunek pracowników służby zdrowia do osadzonych, ujawniony został już tylko podczas rozmów członków zespołu Krajowego Mechanizmu Prewencji, działającego z upoważnienia Rzecznika Praw Obywatelskich. Powód miał prawo liczyć, że w przypadku choroby udzielona zostanie mu fachowa pomoc. Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że powód korzystał z pomocy medycznej, jednak treść wskazanego raportu, twierdzenia powoda jak i innych świadków współwięźniów, jednoznacznie wskazują, że opieka medyczna była na niskim poziomie, a stosunek personelu medycznego nieprzychylny pacjentom. Dodatkowo, pomieszczenia które winny służyć jako ambulatorium, przeznaczone zostały na cele. W takiej sytuacji dostęp do opieki medycznej ' był ograniczony, czego doświadczył również powód, kiedy miał problemy zdrowotne (ból ucha). Zauważyć również należy, że jako szczególnie naganne ocenić należy postępowanie lekarzy, ograniczające więźniom, często na długi czas, możliwość korzystania z zajęć na siłowni, kiedy w ich ocenie nadużywali prawa do pomocy medycznej. Uciążliwość w postaci zadymienia tak zwanego „spacerniaka” Sąd również uznał za ) znaczącą w szczególności, że powód miał prawo do spaceru raz na dobę, przez godzinę. Istnienie tego problemu potwierdzają zeznania ww. trzech świadków, współosadzonych. Zarówno niedostateczna opieka medyczna, jak i brak dostępu do spaceru na świeżym | powietrzy to w ocenie Sądu czynniki realnie zagrażające zdrowiu powoda. --- STRONA 26 --- Kolejnym problemem, z którym musiał się zmagać powód było wyposażenie cel. O ile braki w zakresie szuflad podłóżkowych uznać należało za nieistotne z punktu widzenia możliwości naruszenia wskazanych przez powoda dóbr osobistych, podobnie jak zacieki na ścianach, łuszczącą się farbę, zużytą pościel, czy zardzewiały kran, to jako poważne zaniedbanie ocenić należało stan łóżek, z których korzystał powód. Trzypiętrowe prycze były ki niedopuszczalne przepisami BHP, a nadto pozostawały w złym stanie technicznym. Sąd wskazuje jednak, że powód nie wykazał, aby musiał korzystać z takiej pryczy. Fakt, że znajdowały się w celi, wobec powoda powodował jedynie zwiększenie potencjalnego ryzyka. Sąd zwraca uwagę, na ilość zaleceń powizytacyjnych skierowanych przez członków zespołu KMP' do kierownictwa (...). Nie można nie zauważyć, że niedociągnięcia miały miejsce w niemal wszystkich sferach działania (...) w relacji z osadzonymi. Podkreślić należy, że administracja podejmowała leżące w zasięgu jej możliwości działania aby przeciwdziałać problemom, w szczególności dokładano wszelkich starań dla poprawy warunków bytowych więźniów, co ograniczały jednak posiadane środki finansowe. Podkreślić jednak należy, że powód przez dłuższy czas znajdował się w warunkach, co najmniej trudnych, podobnie jak i współwięźniowie. Tego typu sytuacja musiała mieć wpływ na jego stan psychiczny i fizyczny. Zrozumieć należy zatem, że powód miał prawo czuć się poniżony, czy żywić obawy o stan swojego zdrowia. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, Że przeprowadzone w sprawie dowody wskazują na systematyczną poprawę warunków bytowych, gwarantowanych przez (...) co obrazuje choćby przykład modernizacji łaźni. W tej sytuacji Sąd stwierdził, że powód wykazał przesłanki orzeczenia o zadośćuczynieniu w związku z naruszeniem jego dobra osobistego w postaci godności. W kwestii zdrowia, Sąd stwierdza, że doszło jedynie do potencjalnego naruszenia tego dobra prawnego. 'W ocenie Sądu roszczenia powoda jest rażąco zawyżone. Kwota 100 000 zł nie przystaje do skali cierpienia, jakie doznał powód, z zaznaczeniem, że Sąd brał pod uwagę okres od 23 marca 2012r. do 2013 roku kiedy to wykonano prace modernizacyjne w łaźniach Rozważając wysokość należnego powodowi zadośćuczynienia, Sąd wziął pod uwagę okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej przez niego krzywdy w związku z osadzeniem w ww. warunkach. W szczególności uwzględniono: możliwości korzystania z kąpieli i zapewnienia higieny osobistej oraz dostęp do opieki medycznej oraz ogólnie trudne warunki bytowe wynikające z nagromadzenia problemów z jakością budynków służących zakwaterowaniu. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że odpowiednią dla zrekompensowania powodowi jego poczucia krzywdy jest kwota 3 000 złotych. Suma ta przedstawia ekonomicznie odczuwalną wartość, przez co rekompensuje powodowi doznaną krzywdę.. Kwoty tej nie można uznać za wygórowaną, prowadzącą do nieuzasadnionego --- STRONA 27 --- " wzbogacenia. Mniejsza kwota nie złagodziłaby natomiast cierpienia psychicznego i fizyczne powoda związanego z warunkami pozbawienia wolności, Sąd zwraca przy tym uwagę, że z uwagi na starania administracji (...) warunki, w Jakich przebywa powód poprawiają się w sposób systematyczny. Negatywne oceny raportu Rzecznika Praw Obywatelskich oraz zespołu KMP dotyczą okresu roku 2012 i wcześniejszego. Powyższe ustalenia faktyczne i rozważania Sąd oparł na dowodach z dokumentów szczegółowo wskazanych przy stanie faktycznym oraz przesłuchaniu świadków: D. P. i P. K. i K. D. — współwięźniów, przy czym K. D. był osadzony w tej samej celi co powód; nadto K. ; K. - wychowawcy i B. P. — pełniącego obowiązki kierownika działu kwatermistrzowskiego. Zeznania świadka D.S. nic nie wniosły do sprawy (patrz protokół przesłuchania k- 489 akt). 'W ocenie Sądu dowody z dokumentów uznać należało za wiarygodne. Treść tych dowodów koresponduje ze sobą wzajemnie, a same dokumenty są jednoznaczne. . Sąd jako niewiarygodny ocenił dowód z wydruku internetowego. Wskazany tekst nie , ujawnia autora, nie jest jasnym w jakich okolicznościach i przez kogo został sporządzony. Brak jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby okoliczności w nim stwierdzone. Również zeznania wskazanych świadków Sąd ocenił za wiarygodne z uwagi na ich logiczną spójność. Sąd zaznacza przy tym, że zwraca uwagę na tendencję pracowników Zakładu Karnego do pomniejszania występujących problemów, natomiast więźniowie starali się je wyolbrzymić. Punktem odniesienia w ocenie dowodów osobowych, dokonywanej w niniejszym procesie przez Sąd, były zatem dowody z dokumentów. Sąd uznawał dowody osobowe za wiarygodne z zakresie, w jakim korespondowały z dowodami z dokumentów. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku, oddalając powództwo w pozostałym zakresie jako wygórowane nieadekwatne do doznanej krzywdy, czasu jej doznawania, a przez to zmierzającego do bezpodstawnego wzbogacenia się powoda co niewątpliwie stanowić mogłoby nadużycie prawa. Mając na uwadze, że powód w nieznacznym stopniu wygrał proces, zaledwie w 3% nałożenie na niego obowiązku zwrotu powstałych kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego należnego stronie pozwanej reprezentowanej przez radcę (...) niweczyłoby sens rekompensaty finansowej zasądzonej przez Sąd na rzecz powoda za krzywdy jakich doznał podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Stąd korzystając z dobrodziejstwa art. 102 k.p.c. orzeczono jak w punktach III i IV wyroku z dnia 1 czerwca 2017 roku. '