Wyrok I C 37/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 37/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Domińczyk-Trzciańska Protokolant: Dorota Kieras po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2013 r. w Opolu sprawy z powództwa A. K. przeciwko T. B. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oddala powództwo. Wyrok uprawomocnił się dnia 28 maja 2013r. SSO M. (...)-T. Na oryginale właściwy podpis za zgodność: sekr. sądowy D. K. Sygn. akt IC 37/13 UZASADNIENIE Powód A. K. wniósł o zasądzenie od pozwanej T. B. kwoty 3000zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych oraz kwoty 1000zł na rzecz Schroniska (...) w K. a także przeproszenia go przez pozwaną publicznie na łamach lokalnej prasy ukazującej się na terenie K.. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu wskazał, że pozwana naruszyła jego godność osobistą i dobre imię poprzez złożenie fałszywego doniesienia o popełnieniu przez powoda wykroczenia z art. 107 k.w. w wyniku czego zostało wszczęte postępowanie przed sądem jednakże został uniewinniony. W odpowiedzi na pozew T. B. wniosła o oddalenie powództwa. W uzasadnieniu zaprzeczyła twierdzeniom pozwu, wskazując iż od 1997r. pozostaje w sporze z powodem który swoimi złośliwymi działaniami uporczywie uprzykrza jej codzienne funkcjonowanie. Powyższe skutkowało złożeniem zawiadomienia na policji, która skierowała wniosek o ukaranie do sądu, a złożone przez nią zeznania były zgodne ze stanem faktycznym. Sąd ustalił stan faktyczny: Powód A. K. oraz pozwana T. B. od wielu lat pozostają w sporze sąsiedzkim. Przyczyna sporu były m. in. kwestie rozliczenia opłat za wodę ze strony pozwanej (powód często zakręcał zawór pozbawiając pozwaną dostępu do wody), ogrzewania budynku (powód wymuszał oszczędzanie ciepła zakręcając ogrzewanie w budynku), za energie elektryczną pobierana do oświetlenia klatki schodowej, piwnicy czy obrębu posesji, dostęp do strychu (pozwana odmawiała powodowi dostępu do strychu na który wejście prowadziło przez jej przedpokój), rozliczenie kosztu remontów części wspólnych budynku (powód odmawiał kwitowania pobieranych na ten cel kwot), parkowania samochodu przez syna pozwanej przed budynkiem, odśnieżanie chodnika przed posesją, zniszczenie obrazów namalowanych przez pozwaną. Powyższe sytuacje powodowały, że pomiędzy stronami często dochodziło do awantur, wzywana była również policja. W grudniu 2010r. pozwana złożyła w KPP w K. zawiadomienie o uporczywym nękaniu jej osoby przez powoda. W dn. 29.12.2010r. w Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie – Koźlu został złożony wniosek o ukaranie powoda, któremu zarzucono iż w okresie od listopada 2009r. do 02 listopada 2010r. przy ul. (...) w K. w celu dokuczenia, złośliwie niepokoił T. B., poprzez gaszenie światła na klatce schodowej, oraz przed domem, zdemontowanie poręczy przy schodach budynku, ograniczenie wjazdu i wyjazdu z terenu wspólnej posesji, oraz poprzez zakręcanie dopływu centralnego ogrzewania; w tym samym miejscu i czasie w celu dokuczenia, złośliwie niepokoił J. P., poprzez zakręcanie centralnego ogrzewania, oraz wody bieżącej. Sąd Rejonowy w Kędzierzynie – Koźlu wyrokiem nakazowym z dn. 05.01.2011r. sygn. IIW 1265/10 uznał powoda za winnego zarzucanych mu czynów i skazał na karę 1 miesiąca ograniczenia wolności. Na skutek wniesionego przez powoda sprzeciwu, zostało przeprowadzone postępowanie przed sądem w wyniku którego powód wyrokiem z dn. 17.11.2011r. został uniewinniony od zarzucanych mu wykroczeń. Dowód: • zezn. D. B. – k. 86 • zezn. R. C. – k. 86 • zezn. J. L. – k. 86 • zezn. M. L. – k. 86 • zezn. J. P. – k. 86 • zezn pozwanej – k. 86 • akta II W 1265/10 SR w K - K. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 3 --- W przedmiotowej sprawie powód A. K. domagał się zasądzenia od pozwanej T. B. kwoty 3000zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych oraz kwoty 1000zł na rzecz Schroniska (...) w K., a także publikacji przeprosin w prasie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie był bezsporny, poza sporem pozostawało iż strony od wielu lat pozostają w konflikcie sąsiedzkim, a także że powód występował w charakterze obwinionego w sprawie II W 1265/10 w Sądzie Rejonowym w Kędzierzynie – Koźlu, oraz iż wyrokiem z dn. 17.11.2011r. został uniewinniony od zarzucanych mu wykroczeń (z art. 107 k.w.). Istota sporu sprowadzała się do ustalenia, czy i w jakim stopniu pozwana naruszyła dobra osobiste powoda. Art. 448 k.c. stanowi, iż w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Dobra osobiste w postaci dobrego imienia oraz czci należą do katalogu dóbr objętych ochrona prawną w rozumieniu art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Przesłanką cywilnej odpowiedzialności niemajątkowej jest zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych. Do katalogu dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia przepis art. 23 k.c. należy m.in. cześć, dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista, jako wartości właściwe każdemu człowiekowi. Obejmują one wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci może, więc nastąpić przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego zachowania w życiu zawodowym naruszające dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Rzeczą poszkodowanego jest wykazanie takich przesłanek odpowiedzialności, jak istnienie dobra osobistego i jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia, nie musi on natomiast wykazywać, że działanie sprawcy było bezprawne. Ciężar dowodu w zakresie bezprawności działania (art. 24 k.c.) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Odpowiedzialność ta, nawet w przypadku, gdy doszło do obiektywnego naruszenia dóbr osobistych jest wyłączona, jeśli działanie sprawcy nie jest bezprawne, tj. nie jest sprzeczne z normami prawa bądź zasadami współżycia społecznego. Bezprawność wyłącza m.in. działanie w obronie społecznie uzasadnionego interesu. W przypadku, gdy działaniem naruszającym dobra osobiste jest wypowiedź pozwanego o faktach dotyczących osoby pokrzywdzonego - bezprawność jest wyłączona tylko wówczas, jeżeli wypowiedź zawiera informacje prawdziwe. Ciężar udowodnienia prawdziwości tych informacji spoczywa na osobie, która naruszyła dobra osobiste (art. 6 w zw. z art. 24 § 1 k.c.). W orzecznictwie i doktrynie prawa cywilnego za ugruntowany można uznać pogląd, iż z naruszeniem dobra osobistego mamy dopiero wtedy do czynienia, gdy doznaje ono uszczerbku w wyniku zachowania naruszającego to dobro, nie tylko w odczuciu samego uprawnionego do ochrony tych dóbr, ale tylko wtedy jeżeli o takim naruszeniu można mówić w sensie obiektywnym. Ze względu na określoną w powyższym przepisie regułę rozkładu ciężaru dowodu sytuacje, w których pozwanemu nie powiedzie się dowód prawdziwości zarzutu traktować należy tak samo jak sytuacje, w których nieprawdziwość zarzutów została wykazana. W pierwszej kolejności należy rozważyć, zarówno czy działanie pozwanej było bezprawne oraz czy wypełniło znamiona działania „zagrażającego dobru osobistemu” powoda. Podkreślić należy, iż dla ustalenia odpowiedzialności pozwanej z art. 23 i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. konieczne jest wykazanie istnienia działania lub zaniechania sprawcy krzywdy niemajątkowej, istnienie tejże krzywdy wynikającej z naruszenia przez pozwaną dobra osobistego powoda, jak również związek przyczynowy miedzy krzywdą niemajątkową, a działaniem lub zaniechaniem sprawcy krzywdy niemajątkowej, a ponadto wykazanie w przypadku bezprawnego działania lub zaniechania sprawcy krzywdy winę sprawcy. --- STRONA 4 --- Powoda z zgodnie z treścią art. 6 k.c. obciąża w tym względzie dowód powstania krzywdy w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych i jej wysokości i powiązanie tej krzywdy z działaniem lub też zaniechaniem pozwanej. Tym samym na stronie powodowej ciążył obowiązek przytoczenia i udowodnienia okoliczności wskazujących na naruszenie jego dóbr osobistych oraz uzasadniających dochodzenie z tego tytułu publikacji przeprosin w prasie oraz zadośćuczynienia w podanej wysokości, a także przekazania kwoty pieniężnej na cel społeczny. Odnosząc się zatem do roszczenia powoda w ocenie Sądu w żaden sposób nie wykazał on zgodnie z regułą wynikającą z art. 6 k.c. w z 232 k.p.c., by pozwana składając zawiadomienie na policji którego skutkiem było późniejsze postępowanie wykroczeniowe naruszyła jego dobra osobiste, a ciężar dowodu w tym zakresie obciążał powoda, tak jak pozwaną obciążał obowiązek wykazania, iż jej działanie nie było bezprawne. Na podstawie całości materiału dowodowego Sąd ustalił, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia roszczenia, gdyż działanie pozwanej nie było bezprawne. W sprawie niespornym było że strony praktycznie od początku zamieszkiwania we wspólnej posesji – tj. od czasu wprowadzenia się powoda pozostawały w konflikcie sąsiedzkim, który rozpoczął się od sporu co do kosztów rozliczania opłaty za wodę oraz kwestii oszczędzania ogrzewania budynku. Pomiędzy stronami następowały sytuacje konfliktowe np., gdy pozwana kwestionowała wysokość należnej od niej opłaty za wodę to powód zakręcał zwór pozbawiając ją dostępu do wody, powód również domagał się by oszczędzać ciepło i w tym celu obniżał temperaturę w budynku, zaś pozwana jako osoba starsza domagała się znacznie wyższej temperatury i odkręcała zawór znajdujący się w piwnicy. Kwestą sporną były również rozliczenia opłaty za energie elektryczną w części oświetlanie części wspólnych nieruchomości, ponoszenie kosztów w remoncie nieruchomości wspólnej, odśnieżania czy też parkowania przez syna pozwanej samochodu przed posesją. Pozwana również odmawiała powodowi dostępu do strychu, na który wejście prowadziło przez przedpokój pozwanej. Sytuacje te prowadziły do konfliktu, sprzeczek przeradzających się w awantury. W jednej z awantur żona powoda zniszczyła namalowane przez pozwaną obrazy, które pozwana podarowała rodzinie powoda jako rekompensatę za wykonanie różnych czynności na częściach wspólnych posesji których sama ze względu na swój wiek wykonywać już nie mogła. Przez kolejne lata konflikt pomiędzy stronami narastał. A jego eskalacja miała miejsce w okresie od listopada 2009r. do listopada 2010r., kiedy to powód coraz bardziej uprzykrzał zamieszkiwanie pozwanej. W konsekwencji pozwana złożyła w KPP w K. zawiadomienie o popełnieniu przez powoda wykroczenia polegającego na stałym nękaniu jej osoby poprzez gaszenie światła na klatce schodowej, oraz przed domem, zdemontowanie poręczy przy schodach budynku, ograniczenie wjazdu i wyjazdu z terenu wspólnej posesji, oraz poprzez zakręcanie dopływu centralnego ogrzewania, co skutkowało skierowaniem do Sądu przez policje wniosku o ukaranie powoda, który najpierw wyrokiem nakazowym został uznany za winnego zarzucanych mu wykroczeń, a na skutek wniesienia przez powoda sprzeciwu i przeprowadzeniu postępowania sądowego wyrokiem z dn. 17.11.2011r. został uniewinniony od zarzucanych mu wykroczeń. W ocenie Sądu działanie pozwanej nie nosi znamion bezprawności bowiem, w realiach przedmiotowej sprawy niewątpliwie odczuwała dyskomfort w codziennym funkcjonowaniu na skutek narastającego konfliktu, miała też prawo żądać od powoda by swoich działań zaniechał, jednakże wobec jego nieprzejednanej postawy jedynym środkiem do wyegzekwowania od niego zaprzestania swoich działań było powiadomienie o tym fakcie policji, która nadała sprawie właściwy bieg kierując do sądu wniosek o ukaranie powoda. Wskazać należy, iż działanie takie nie może zostać uznane za bezprawne, bowiem pozwana właśnie w ten sposób próbowała bronić swoich praw – przede wszystkim prawa do spokojnego zamieszkiwania we własnym mieszkaniu. Poinformowanie organów ścigania o popełnieniu przez powoda wykroczenia nie może być potraktowane jako działanie bezprawne naruszające jego dobra osobiste, zwłaszcza w realiach niniejszej sprawy, gdy strony są wzajemnie skonfliktowane i żadna nie podejmowała próby załagodzenia sporu. Fakt ten pozostawał w niniejszej prawie niesporny. Wskazać należy dodatkowo, iż powód w opinii sąsiadów jawił się jako osoba konfliktowa, chcąca podporządkować własnej woli pozostałych mieszkańców. Dlatego też twierdzenia powoda, iż to pozwana przez pomawianie go również w ten sposób doprowadziła do nadszarpnięcia jego czci, dobrego imienia oraz wizerunku nie mogło zostać poddane ochronie prawnej. --- STRONA 5 --- Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę zachowanie każdej ze stron mogła ucierpieć cześć powoda jedynie w znaczeniu wewnętrzno – subiektywnym. Co prawda godność osobista obejmuje uzasadnione przekonanie człowieka o własnej wartości oraz oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi. Jest ona wewnętrznym przekonaniem człowieka o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu (wyr. SN z dnia 21.03.2007r., sygn. akt I CSK 292/06, LEK nr (...)). Jej naruszenie polega zazwyczaj na ubliżeniu komuś, lub obraźliwym względem niego zachowaniu innego rodzaju. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem, przy ocenie czy doszło do naruszenia dobra osobistego czci należy odwoływać się do obiektywnej reakcji opinii publicznej, a nie subiektywnego odczucia osoby żądającej ochrony prawnej (wyr. SN z dnia 17.09.2004r., sygn. akt V CK 69/2004; wyr. SN z dnia 29.09.2010r., sygn. V CSK 19/2010). Prawo nie może chronić osób nadmiernie wrażliwych nawet, jeśli pewne działania mogą wiązać się dla nich z autentycznym spadkiem poczucia własnej wartości lub wywoływać poczucie psychicznego dyskomfortu. Przy ocenie ewentualnego naruszenia należy się zatem odwołać do kryterium osądu rozsądnego człowieka, a nie samej osoby dochodzącej ochrony prawnej. Działanie pozwanej w przedmiotowej sprawie nie może zostać uznane za naruszenie dobra osobistego czci. Cywilnoprawna ochrona czci nie wiąże się z całkowitym zakazem formułowania opinii, które w odczuciu społecznym mogą zostać uznane za negatywne, a jedynie z zakazem wypowiadania sądów nie znajdujących dostatecznych podstaw faktycznych lub mających na celu poniżenie innej osoby. Tymczasem postępowanie wykroczeniowe ostatecznie zakończone wyrokiem uniewinniającym oraz fakt, iż pozwana czasem skarżyła się na powoda swoim koleżankom czy sąsiadom nie może przemawiać iż w sposób bezprawny naruszyła dobra osobiste A. K.. Zwłaszcza iż zostało wykazane, że jego działania w istocie mogły w pozwanej wywoływać poczucie krzywdy co doprowadziło iż w 2011 r. wyprowadziła się z przedmiotowej nieruchomości mimo iż było to jej mieszkanie rodzinne. Mając powyższe na uwadze, Sąd na zasadzie powołanych przepisów orzekł jak w sentencji.