Wyrok I C 367/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 367/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant : st. sek. Alina Pieczara po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2012 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa Z… W… przeciwko J… S… , K… J… , M… Ś… o ochronę dóbr osobistych I oddala powództwo w stosunku do pozwanych J… S… i K… J… II umarza postępowanie w stosunku do pozwanej M… Ś… --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 367/11 UZASADNIENIE wyroku z dnia 16 marca 2012 r. Powódka Z… W… wniosła pozew o ochronę dóbr oso bistych przeciwko J… S… , M.. Ś… i K… J… . Powódka domagała się nakazania pozwanym - każdemu oddzielnie, aby złożyli oświadczenie o następującej treści: „Ni niejszym przepraszam panią Z.. W … prowadzącą w latach Zakład Cukierniczy „A.. " z siedzibą przy ul. N … w W … za podanie nieprawdziwych informacji, jakie ukazały się w artykule pod tytułem „G… " w „K… P … :" z wrześn ia 2004 roku, jakoby dopuściła się samowolnego postawienia ogrodzenia nad brzegiem potoku C … , powodując znaczne zmniejszenie jej koryta oraz powodując zagrożenie powodziowe, a w szczególności spiętrzanie wody, co miało być przyczyną podtopień mojego domu położonego przy ulicy N… w W… " w formie ogłoszenia prasowego w miesięczniku „Głos W… ". Nadto powódka wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych kwoty 10 000 złotych na rzecz Domu Pomocy Społecznej dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej Intelektualnie z siedzibą przy ulicy L… w W… , prowadzonego przez Zgromadzenie Sióstr Najświętszej Rodziny z Nazaretu przy ulicy L… w W… . W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że jest właścicielką nieruchomości stanowiącej posesję położoną przy u licy N…w W … oraz działki n umer …/14 i części działki numer … /8. We wrześniu 2004 roku w gazecie „K… P… " wydawanej w W… ukazał się ar tykuł pod tytułem „G… " zawierający nieprawdziwe wypowiedzi pozwanych jakoby powódka przez zabudowanie terenu potoku i postawienie ogrodzenia na częś ci dz iałki numer … /8 zniszczyła brzeg potoku C… powodując zagrożenie powodziowe, a w szczególności spiętrzanie wody i podtopienia budynków i posesji należących do pozwanych, położonych przy ulicy N… w W … . Zdaniem powódki wypowiedzi pozwanych zamieszcz one w przedmiotowym artykule zawierały nieprawdziwe informacje naruszające jej dobra osobiste, a w szczególności jej cześć i dobre imię, przez co powódka spot ykała się i spotyka w W… z ostracyzmem i pomówieniami. W chwili ukazania się artykułu powódka prow adziła przy ulicy N … w W… działalność gos podarczą Zakład Cukierniczy „A… ". Według powódki wypowiedzi pozwanych przyczyniły się do obniżenia renomy jej firmy, a przez to do spadku przychodów z tej działalności gospodarczej. Powódka podała, że R.. Z … G… W… w K … przeprowadzał kilkakrotnie postępowanie sprawdzające połączone z wizją lokalną. Wynik tych postępowań był zawsze taki sam i sprowadzał się do konkluzji, że poczynione przez powódkę zabudowanie nie narusza p rzepływu wody w potoku C… . Pozwany J… S… w odp owiedzi na pozew podał, iż wszystkie fakty opubli kowane w artykule „G…" zamieszczone w „K " we wrześniu 2004 roku są prawdziwe. Z… W… . zabudowała nielegalnie % sz erokości koryta potoku C… , co powoduje spiętrzenie wody powodziowej o około 80 cm i przyczynia się do cyklicznego zalewania i niszczeni a posesji przy ulicy N… . Nielegalna zabudowa spiętrza wodę l --- STRONA 3 --- powodziową. Do powodzi doszło w czerwcu 1999 roku. Obraz powodzi z czerwca 1999 r. opisał autor artykułu T… K … . W kolejnych latach wylewy się powtarzał y nawet po dwa razy w roku o czym wspomni ała w artykule K… J… . Nadto p ozwany wskazał, iż RZGW w K… wytoczyło Z… i W… W… proces o nielegalną zabudowę i zajęcie gru ntów Skarbu Państwa. Pozwany J… S… wniósł o oddalenie powództwa. Pozwana K… J… wniosła o o ddalenie powództwa wskazując, iż z przedmiotowego artykułu wynika tylko tyle, ż e przytakiwała pozwanemu S… , stwierdzając, iż kiedy są powodzie jest zalewana rok w ro k, gdyż mieszka blisko C… . Pozwana M… Ś… nie zajęła stanowiska w sprawie. Zmarła w toku p ostępowania w styczniu 2012 roku. Bezsporne w sprawie było, że: Powódka Z… W… na swojej posesji położonej przy ulicy N … wybudowała podmurówkę pod ogrodzenie, a obok tego ogrodzenia od strony rzeki wybudowała mur - podmurówkę o grubości 50 centymetrów. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W budynku przy ulicy N… w W… powódka Z… W … mieszka od 1978 roku. Podm urówkę od strony rzeki C… - obok swojego ogrodzenia, powódka wybudowała w 1995 r. lub 1996 r.. Budynek powódki był zalewany czterokrotnie w związku z w ylewaniem wody z rzeki C… , było to w 1997 roku, dwukrotnie po 2000 roku i ostatni raz w 2011 roku. Na skutek wylewania wody z rzeki C… dochodziło do zalewania wielu innych budynków znajdujący ch się w pobliżu rzeki C… , w tym również budynków p ozwanych J… S… i K… J … . Przed wybudowaniem przez powódkę podmurówki od strony rzeki zalewania występowały sporadycznie. W związki z zalewaniem przez rzekę budy nków, a także upraw, pozwany J… S … kierował pisma do burmistrza w sprawie likwidacji zamurowania wykonan ego przez powódkę oraz zabezpieczenia rzeki przed jej wylewaniem. R… Z… G… W… w K… zwracał się do Starostwa Powiatowego w W… o wydanie nakazu właś cicielce nieruchomości Z. W. W… przywrócenia do stanu pierwotnego działki 347/…, 2934/… , które stanow ią pot ok C… w W… są w administracji RZGW w K… . W piśmie z dnia 6 maja 2004 roku kierowanym do St arostwa Powiatowego w W… podano również, że na odcinku tym, z którym sąsiaduje Zakład Cukierniczy „A… " właściciele zawłaszczyli część gruntu Skarbu Państwa przez poszerzenie swojego parkingu i wykonali trwałe ogrodzenie. Sprawą rozbiórki ogrodzenia wybudowanego przez powódkę interesował się również T… Ł … mieszkający w W… przy ulicy N… . W dniu 31 października 20 03 roku dyrektor RZGW w K… s kierował pismo do T… Ł … informując, iż RZGW w K… wystąpiło po raz kolejny do Starostwa Powiatowego z zamiarem wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki ogrodzenia wy budowanego przez państwo W… na gruncie Skarbu Państwa. 2 --- STRONA 4 --- ( dowód: prz esłuchanie powódki Z… W … - k. 83 - 84, przesłuchanie pozwanego J… S… - k.84 , przesłuchanie pozwanej K… J… - k.84, pismo z dnia 6 maja 2003 r. - k. 66, pismo z dnia 31 października 2003 r. - k.67 ) W „K… P… " numer 5 z września 2004 roku ukazał się artykuł pod tytułem „G… ". Autorem teg o artykułu był T… K… . Artykuł ten dotyczył problemów mieszkańcó w ulicy N… w W… związanych z wylewaniem potoku C… . Mieszkańcy ulicy N… zaprosili reportera „K… P … " na miejsce, gdzie został wybudowany betonowy mur nad brzegiem rzeki C… . Mieszkańcy p rzy ulicy N … podali reporterowi „K… P… ", że właścic ielka Zakładu Cukierniczego „A… " w 1998 roku zabudowała beton owym umocnieniem cześć C… , która znajduje się na działce Skarbu Państwa, od tego czasu zwężona rzeka regula rnie wylewa kiedy nad W… przejdzie większa burza. Pozwany J… S… pokazywał repo rterowi K… P… ślad pozostawiony przez wodę, która w dniu 4 czerwca 1999 roku podeszła na wysokość jednego metra, zatopiła piwnice, kotłownie, zniszczyła uprawy i wypłukała szamba. W artykule tym podano, ż e umęcze ni wylewaniami C… ludzie postanowili zawiązać komitet. Sami własnym sumptem usypali prowizoryczny wał. Pozwana K… J… podała reporterowi, że miała zalany cztery razy garaż, uprawy, dom przez cały czas podmaka i fundamenty niszczą się. Autor artykułu podał, że właścicielka betonowego umocowania Z … W. pozwoliła, żeby umieścić jej wypowiedź na łamach prasy. Poproszona o pokazanie pozwolenia na zabudowę potoku odmówiła. Stwierdziła, że to nie zapora jest odpowiedzialna za wylanie potoku, lecz niskie obwałowanie . Autor artykułu napisał, iż udało się ustalić, że Z … W. nie posiada żadnego pozwolenia na zabudowę działki należącej do Skarbu Państwa. a Pozwany J… S… oraz T… Ł… podali reporterowi „K… ", że: „Od 1998 roku przechodzimy prawdziwą gehennę. Ślemy pismo za pi smem, ale urzędnicy są głusi na nasze prośby". Wypowiedź ta została zamies zczona w artykule „G… ". W artykule „G… " została zamieszczona wypowiedź zastępcy dyrektora ds. utrzymania wody R… Z… G… W… w K… J… S… , który stwierdził, że RZGW nie posiada uprawnień do wydania decyzji na rozbiórkę ogrodzenia. Organem właściwym do tego jest P… I… N… B… w W… . W czerwcu 2 004 roku inspektor RZGW w Ż… wystąpił po raz trzeci do P… I… N… B… w W… z wnioskiem o wszczęcie post ępowania administracyjnego i po raz kolejny spotkał się z odmową. Równocześnie wystąpił też z pozwem do Sądu Rejonow ego w W… przeciwko Z… i W… W. o wydania nieruchomości stanowiącej własność S karbu Państwa. J… S… stwierdził, że zabudowanie potoku nie narus zyło przepływu wody w potoku i nie istnieje potrzeba podejmowania kroków w celu jego udrożnienia. W 2006 roku powódka zawiesił a działalność spółki jawnej „A… " ( dowód: artykuł „G… " z września 2004 r. - k. 5, przesłuchanie powódki - k.84) Powyższy stan fakty czny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów w postaci treści artykułu zamieszczo nego w „K… P…" z września 2004 „G… ", pism z dnia 6 maja 2003 r. i 31 października 2003 r. Dowody z dokumentów nie były 3 --- STRONA 5 --- kwestionowane przez żadną ze stron, brak też b yło podstaw do ich kwestionowania przez Sąd z urzędu. Dokumenty te zostały przyjęte przez Sąd jak wiarygodne dowody w sprawie. Przesłuchanie powódki zasługiwało na wiarę tylko w części dotyczącej wybudowania ogrodzenia od strony rzeki, zalewań posesji powó dki w związki z wylewaniem C… oraz zawieszenia działalności spółki jawnej „A… ". W pozostałym zakresie przesłuchanie to nie zasługiwało na wiarę, zwłaszcza co do tego, iż sporna podmurówka ( mur ) została wybudowana na terenie stanowiącym własność powódki, a także, że przedmiotowy artykuł spowodował zmniejszenie się sprzedaży pieczywa piekarskiego i cukierniczego w firmie powódki. W tej części przesłuchanie pozostaje w sprzeczności z przesłuchaniem pozwanych J… S… i K… J… , którym Sąd dał wiarę , a także z pi smami R… Z… G… W… w K … z dnia 6 maja 2003 r. i 31 października 2003 r., z których jednoznacznie wynika, że sporna podmurówka została postawiona na części gruntu Skarbu Państwa. Brak jest jakiegokolwiek związku pomiędzy opublikowaniem spornego artykułu a zm niejszeniem sprzedaży towaru piekarniczego i cukierniczego powódki. Wiarygodne są przesłuchania pozwanych J… S… i K… J… , iż potok C… w okresie silnych burz zaczął wylewać po wybudowaniu podmurówki przez powódkę w obrębie koryta potoku C… . Koresponduje to również z przesłuchaniem powódki, która podała, że jej posiadłość była czterokrotnie zalewana w okresie po wybudowaniu podmurówki - w 1997 r., a później trzykrotnie w latach dwutysięcznych. W ocenie Sądu przeprowadzone dowody z przesłuchania stron i dok umentów powyżej wskazanych, były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia i zbędne było dalsze prowadzenie postępowania dowodowego, które powodowałoby tylko zbędną przewlekłość postępowania. Sąd zważył co następuje: Powódka Z…. W… domagała się ochrony swo ich dóbr osobistych, tj. czci i dobrego imienia, które to dobra, zdaniem powódki, zostały naruszone przez pozwanych poprzez podanie nieprawdziwych informacji zamieszc zonych w artykule „G… " w K… P… z września 2004 r. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa podnosząc, iż ich wypowiedzi zamieszczone w spornym artykule były prawdziwe. Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste człowieka jak w szczególności zdrowie, wolność cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalno ść mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, --- STRONA 6 --- pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Natomiast art. 24 § l kc stanowi, że ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone c udzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególn ości ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. W przepisie tym zostało ustanowione domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Domniemanie to podlega obaleniu przez wykazanie uprawnienia do określonego działania. Prz edmiotowy artykuł „G… " dotyczył problemu z jakim borykają się mieszkańcy domów położonych p rzy ul. N… w W… , tj. wylewania potoku C… i zalewania domów oraz upraw. W artykule tym znalazły się wypowiedzi pozwanych związane z tym problemem. --- STRONA 7 --- Pozwani, chcąc u wolnić się od odpowiedzialności, winni byli wykazać, że ich wypowiedzi zamieszczone w tym artykule nie miały charakteru bezprawnego. Pozwany J… S… stwierdził, że zabudowanie stanowiące betonowy mur przy mostku na potoku C… stanowi samowolę sąsiadki. Z art ykułu nie wynika, który z mieszkańców, a więc, czy któryś z pozwanych, czy też inna osoba, podał, że Z… W. właścic ielka Zakładu Cukierniczego „A… " dokonała tej zabudowy. Nadto pozwany J… S… wypowiadał się na temat podtopienia, które miało miejsce w czerwcu 1999 r. oraz, że od 1998 r. miesz kańcy przy ul. N… przechodzą prawdziwą gehennę, że słane są pisma za pismem, ale urzędnicy pozostają głosi na ich prośby. Została również odnotowa na reakcja pozwanego J… S… na wypowiedź zastępcy dyrektora ds. utrzymania wo dy R… Z… G… W… w K… J… S… , że zabudowanie potoku nie naruszyło przepływu wody w potoku i nie istnieje potrzeba podejmowania kroków w celi jego udrożnienia. Przede wszystkim należy zauważyć, że m ieszkańcy domów przy ul. N… w W… wskazywali, że problem wykon anej przez powódkę podmurówki dotyczy tylko tych sytuacji, w których potok wylewa i dochodzi do podtopień. Jedn oznacznie z pism RZGW w K… z dnia 6 maja 2003 r. i 31 października 2003 r. wynika, że działki … /14 i …/8 stanowią potok C… i, że teren ten jest w administracji RZGW w K… , a także, iż w sprawie rozbiórki ogrodzenia wybudowanego przez państwa W… na gruncie Skarbu Państwa zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W tej sytuacji należało przyjąć, że wypowiedź pozwanego J… S… , że betonowy mur, to samowola sąsiadki nie miała żadnych znamion bezprawności i tym samym nie mogła naruszyć dóbr osobistych powódki takich jak cześć i dobre imię. W spornym artykule pozwani J… S… i K… J… opisywali jakie zniszczenia powoduje w ylewanie wody z potoku C… . Poza i nformacją, że betonowy mur nad brzegiem potoku został wybudowany samowolnie przez powódkę i od czasu jego wybudowania występują zalewania - innych informacji pozwani nie podawali. Dalsza część artykułu dotyczy opisu podejmowanych kroków przez mieszkań ców u l. N… w W… na drodze administracyjnej, aby doprowadzić do likwidacji muru, gdyż istnieje obawa dalszych podtopień. Skoro wypowiedzi pozwanych nie są wypowiedziami nieprawdziwymi, to tym samym nie naruszają dóbr osobistych powódki. Nie są to też takie wypow iedzi, które mogłyby naruszać renomę firmy pow ódki - Zakładu Cukierniczego „A…” i powodować spadek przychodów z tej działalności. Należy zwrócić uwagę, że wypowiedź za stępcy dyrektora RZGW w K… , że nie istnieje potrzeba podejmowania kroków w celu udrożnien ia potoku, nie może odnosić się --- STRONA 8 --- do sytuacji, kiedy dochodzi do zalewania domów i upraw, jeśli de facto takie zalewania mają miejsce co raz częściej po wybudowaniu murku przez powódkę, na co również wskazuje przesłuchanie powódki. Brak bezprawności działani a pozwanych J… S… i K… J… powoduje, że bezzasadne stało się powództwo o zasądzenie kwoty l O 000 zł na wskazany w pozwie cel społeczny. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 23 kc, art. 24 kc i art. 448 kc oddalił powództwo w całości w stosunku d o pozwanych J… S… i K… J… . W s tosunku do pozwanej M… S… Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 355 § l kpc, a to wobec zgodnych oświadczeń pozwanych J… S… i K… J… oraz powódki, że pozwana M… S… zmarła w styczniu 2012 r., gdyż żądanie dotyczyło roszc zenia, które nie przechodzi na następców prawnych zmarłej pozwanej.