Postanowienie I.C. 354/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011r. Sąd Okręgowy w Nowym

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I.C. 354/08 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 czerwca 2011r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Adam Woźniakiewicz Protokolant: sekr. sąd. Bożena Zaremba po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2011 r. w N. sprawy z powództwa M. G. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w N. o odszkodowanie I. oddala powództwo. II. zasądza od powoda M. G. na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w N. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu części kosztów procesu. III. przyznaje adw. M. K. ze środków Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Nowym Sączu kwotę 4.428 zł ( cztery tysiące czterysta dwa złote) w tym podatek VAT 828 zł ( osiemset dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu powodowi. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 354/08 UZASADNIENIE do wyroku Sądu z dnia 22 czerwca 2011r. W ostatecznie sprecyzowanym żądaniu powód M. G. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. kwoty 100 000,00zł zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych podczas odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie Karnym, w którym warunki pobytu nie odpowiadały standardom nakreślonym przez normy europejskie oraz prawa człowieka. Jako podstawę dochodzonego roszczenia wskazał Kodeks Karny Wykonawczy, art.91 Konstytucji, art.24 kc, 417 kc, 445§1 oraz 448 kc, art.3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Europejską Konwencję o Zapobieganiu Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu. Powód domagał się naprawienia szkody zdrowotnej oraz zadośćuczynienia za odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach niegodziwych. Roszczenie oparł na podstawie następujących zarzutów: odbywanie kary pozbawienia wolności w celach nadmiernie przeludnionych, nienależycie wyposażonych, niezapewniających warunków do utrzymania higieny, niezaopatrzonych w odpowiedni system wentylacji, niezapewniających prywatności w załatwianiu potrzeb fizjologicznych oraz sanitarnych, stwarzających zagrożenie poprzez umieszczenie w jednej celi osób o różnym stopniu demoralizacji, w warunkach przedmiotowego traktowania osadzonych przez funkcjonariuszy Zakładu, z przeciążonym systemem opieki zdrowotnej, w którym osadzeni mają ograniczoną dostępność pomocy medycznej, w warunkach, które budzą frustrację osadzonych, co jest przyczyną konfliktów i przemocy pomiędzy osadzonymi oraz personelem Zakładu, brak programów zajęciowych poza celami - co było przyczyną powstania szkody niematerialnej. Ponadto powód podniósł, iż na skutek warunków, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności nabawił się schorzenia w postaci astmy oskrzelowej. Roszczenie powoda dotyczyło okresu od 12.01.2005r., kiedy powód odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie. /k.1-2, 129-130/ --- STRONA 3 --- Strona pozwana Skarb Państwa – Zakład Karny w N. wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pozwany Zakład Karny podniósł, iż odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach przekroczenia metrażu celi w stosunku do liczby osadzonych jest wynikiem stanu więziennictwa w całym kraju. Winą za ten stan rzeczy nie należy obciążać funkcjonariuszy Skarbu Państwa. Zakład dopełnił obowiązku powiadomienia sędziego penitencjarnego o każdym przekroczeniu limitu 3 m 2 na jednego osadzonego. Przeludnienie nie jest przesłanką odmowy przyjęcia skazanego do zakładu. Cele mieszkalne osadzonych odpowiadają standardom nakreślonym przez obowiązujące prawo. Pozwany Zakład Karny podniósł zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 2.04.2005r. /k.13-14, 369v/ Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód M. G., ur.(…), s. W. odbywał karę pobawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. w okresach: 31.08.2001r. - 13.08.2002r, 12.01.2005r. – 4.04.2009r. Był osadzony w następujących celach mieszkalnych: - dawna cela nr (…) o pow. 39,01m 2 od 3.09.2001 do 22.10.2001r., - nr (…) o pow. 26,08m 2 - 8.03.2005-18.7.2005r., - nr (…) o pow. 17,5m 2 – 13.06.2008r. do 4.04.2009r., - nr (…) o pow. 27,32m 2 – 28.02.2008r – 13.06.2008r., - nr (…) o pow. 24,01m 2 – 18.07.2005r. – 10.09.2005r., - nr (…) o pow. 27,48m 2 – 19.09.2005r. – 21.09.2007r., - nr (…) o pow. 27,21m 2 – 12.01.2005r. – 8.03.2005r. Dopiero od czerwca 2008r. administracja Zakładu Karnego w N. wprowadziła elektroniczną ewidencję osadzonych w poszczególnych celach. Za okres wcześniejszy nie jest możliwe ustalenie z jakimi osobami i w jakiej liczbie powód przebywał w poszczególnych celach. W celi nr (…) /przeznaczonej dla około 9 osób/ przebywało w okresie 28.02.2008-29.02.2008 – 10 osadzonych, 29.02.2008-3.03.2008 – 11, 3.03.2008-26.03.2008 – 12, 26.03.2008-2.04.2008 – 11, 2.04.2008-9.05.2008 – 12, 9.05.2008-13.05.2008 - 11, 13.05.2008-13.06.2008 – 12, w okresie --- STRONA 4 --- 22.09.2008-3.10.2008 – 11 osadzonych, 3.10.2008-18.10.2008 - 12, 18.10.2008- 22.10 2008 - 11, 22.10.2008-4.12.2008 - 12, 4.12.2008-10.12.2008 - 10, 1.12.2008-18.12.2008 – 9, 18.12.2008-29.12.2008 - 10, 29.12.2008-5.01.2009 – 9, 5.01.2009-12.01.2009 – 10. W celi (…) /przeznaczonej dla około 8 osób/ przebywało w okresie 13.06.2008-1.07.2008 10 osadzonych, 1.07.2008-4.07.2008 – 8, 4.07.2008- 7.07.2008 – 9, 7.07.2008–9.07.2008 – 10, 9.07.2008-22.07.2008 – 8, 22.07.2008-24.07.2008 – 7, 24.07.2008-31.07.2008 – 8, 31.07.2008-1.01.2008 – 10, 1.08.2008-28.08.2008 – 9, 28.08.2009-22.09.2008 – 8. W celi nr (…) /przeznaczonej dla około 9 osadzonych/ przebywało w okresie 12.01.2009-24.01.2009 – 10 osadzonych, w okresie 9.02.2009-11.02.2009 – 11, 11.02.2009-12.02.2009-12. W celi (…) /przeznaczonej dla około 9 osadzonych/ w okresie 24.01.2009- 9.02.2009 przebywało 10 osadzonych, w okresie 12.02.2009-18.02.2009 – 10, 18.02.2009-26.02.2009 – 9, 26.02.2009-31.03.2009 – 10, 31.03.2009-1.04.2009 – 9, 1.04.2009-11.04.2009 - 10. We wszystkich powyższych celach wydzielona jest toaleta oddzielona od reszty celi trwałą zabudową. Toaleta w celi mieszkalnej jest dostępna całą dobę tylko dla osadzonych w tej celi. /dowód: informacja ZK N. z dnia 8.09.2008r. – k.63, zeznania świadka K. B. – k.378v, informacja ZK z listopada 2010r. – k.382-383/ Cele mieszkalne w Zakładzie Karnym w N. są wyposażone w tzw. wentylację grawitacyjną. Wentylacja odbywa się również poprzez stolarkę okienną. Więźniowie nie są ograniczani w możliwości wietrzenia cel, za wyjątkiem uzgodnień pomiędzy samymi osadzonymi przebywającymi w celi. Cele w zakładzie nr (…),(…),(…),(…),(…),(…) i (…), w których przebywał powód, są podobne pod względem układu, położenia oraz wyposażenia. W każdej celi znajduje się obudowany kącik sanitarny. Obudowa stanowi osłonę z konstrukcji stalowej oraz płyty wiórowej posiadającej drzwi. Zasłona nie sięga do samego sufitu, lecz do wysokości około 220-230cm. Kącik sanitarny jest --- STRONA 5 --- zamykany od środka. W kąciku sanitarnym mieszczą się: muszla klozetowa, umywalka, szafka, oświetlenie i lustro. Na wyposażeniu każdej celi są łóżka, szafki, taborety, stoły oraz własny sprzęt osadzonych w szczególności sprzęt rtv, grzałki, czajniki. Każda cela wyposażona jest w instalację umożliwiającą komunikowanie się z dyżurnym. Cele ogrzewane są CO. Okna mogą być otwierane. Oświetlenie jest sztuczne, żarowe. W nocy oświetlenie w celi jest wygaszane przez oddziałowego, pozostawiane jest oświetlenie w kąciku sanitarnym. Doprowadzony jest głośnik radiowęzłowy. Łóżka są jednopiętrowe. W większości cel są kratki wentylacyjne, ale ze względów bezpieczeństwa może się zdarzyć, iż w niektórych celach tych kratek nie ma lub zostały zatkane. Co roku przeprowadzana jest kontrola wentylacji. /dowód: zeznania świadka J. K. – k.194v-195/ W związku z przekroczeniem liczby osadzonych w stosunku do liczby miejsc, Dyrektor Zakładu Karnego nadsyłał do sędziego penitencjarnego powiadomienia w trybie art.248 kkw o stanie liczby osadzonych. Stan liczby osadzonych wyglądał następująco na dzień: 10.11.2004r. – 113,6% 2.12.2004r.- 116,5% 6.01.2005r. – 115,5% 3.02.2005r. – 118,3% 4.03.2005r. – 121,1% 4.04.2005r. – 119,8% 5.05.2005r. – 122%, 6.06.2205r – 117,8% 4.07.2005r.- 114,4% 4.08.2005r.- 112,8% 5.09.2005r. – 115,5% --- STRONA 6 --- 3.10.2005r. – 114,7% 4.11.2005r. – 125%, 5.12.2005r.- 115,2% 9.01.2006r. – 118,5% 2.02.2006r. – 122,4% 6.03.2006r. – 116% 3.04.2006r. – 120% 15.05.2006 – 125,5% 5.06.2006r.- 125,8%, 3.07.2006r. - 126,3% 2.08.2006r.- 129,4% 4.09.2006r. - 127,6% 2.10.2006r. – 129%, 6.11.2006r. – 130% 4.12.2006r. – 131% 2.01.2007r. – 131% 7.02.2007r. – 129,7% 14.03.2007r. - 131,5% 4.04.2007r. - 129,2% 7.05.2007r. – 132%, 4.06.2007r. - 129,5% 5.07.2007r. - 125%. Ilość osadzonych umieszczonych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m 2 sięgała liczby 282 na dzień 31.12.2004r., --- STRONA 7 --- 325 – 31.01.2005r., 328 – 28.02.2005r., 348 – 31.03.2005r., 365 – 30.04.2005r., 277 – 31.05.2005r., 367 – 30.06.2005r., 357 - 31.07.2005r., 222 – 31.08.2005r., 430 – 31.10.2005r, 386 – 30.11.2005r., 395 – 31.12.2005r., 418 – 31.01.2006r., 396 – 28.02.2006r., 421 – 31.03.2006r., 424 – 30.04.2006r., 422 – 31.05.2006r., 465 – 31.07.2006r., 460 – 31.08.2006r., 492 – 30.09.2006r., 494 – 31.10.2006r., 496 – 30.11.2006r., 489 – 31.12.2006r., 484 – 31.01.2007r., 490 – 28.02.2007r., 486 – 31.03.2007r., 482 – 30.04.2007r., 470 – 31.05.2007r., 443 – 30.06.2007r., 422 – 31.07.2007r., 456 – 31.08.2007r., 464 – 30.09.2007r., 383 – 31.10.2007r., 308 – 30.11.2007r., 301 – 31.12.2007r., 295 – 31.01.2008r., 326 – 29.02.2008r., 429 – 31.03.2008r., 416 – 30.04.2008r., 408 – 31.05.2008r., 392 – 30.06.2008r., 344 – 31.07.2008r., 345 – 31.08.2008r., 386 – 30.09.2008r., 424 – 31.10.2008r., 414 – 30.11.2008r. /dowód: powiadomienie w trybie art.248 kkw – k.104, informacja o stanie zaludnienia w Zakładzie Karnym w N.– k.202-247, informacja sędziego penitencjarnego SSO P. G. z dnia 2.09.2009r. – k.292/ W czasie odbywania kary pozbawienia wolności w pozwanym Zakładzie Karnym powód korzystał z opieki medycznej. Zgłaszał m.in. zgagę, bóle głowy, katar, w związku z czym miał ordynowane odpowiednie do schorzeń leki, był konsultowany psychiatrycznie. W 2004r. podjął próbę samobójczą zażywając nieznane leki. W związku z powyższym był hospitalizowany w okresie 7- 19.08.2004r., a następnie skierowany na konsultację psychiatryczną. /dowód: kopia książki zdrowia skazanego – k.64-100/ Zakład Karny w N. zapewniał osadzonym, w tym powodowi, należytą opiekę lekarską w ambulatorium zakładu, którego kierownikiem jest dr H. B. – lekarz medycyny sądowej oraz psychiatra. Prócz zatrudnionego kierownika ambulatorium, w Zakładzie Karnym przyjmują lekarze konsultanci obecni raz w tygodniu, natomiast okulista i dermatolog raz w miesiącu. Lekarz lub pielęgniarz ordynuje osadzonym leki adekwatne do zgłaszanych dolegliwości, w razie potrzeby do Zakładu wzywane jest pogotowie. Podczas pobytu w N. powód miał zapisywane leki na bezsenność, nerwowość. W 2008 oraz 2009r. u M. D. --- STRONA 8 --- rozpoznawano przewlekły nieżyt układu oddechowego związany z infekcjami oraz paleniem papierosów. Podczas pobytu w zakładzie karnym w N. powód skarżył się do osadzonych na kaszel, uczęszczał na wizyty lekarskie, brał ordynowane mu leki. /dowód: częściowo zeznania świadków J. G. - k.121v-122, G. F. – k.122, zeznania świadka H. B. – k.123, dokumentacja lekarska powoda – k.140/ Przebywając w Zakładzie Karnym w N. powód M. G. składał skargi na postępowanie administracji więziennej, w tym dotyczące ukarania go karą dyscyplinarną pozbawienia prawa korzystania z prywatnego ubioru oraz zajęć fizycznych za wniesienie papierosów na teren spacerniaka, zbyt częstego przenoszenia pomiędzy celami, zachorowania na astmę oraz niewłaściwego traktowania przez wychowawcę. Wszystkie powyższe skargi zostały uznane za bezzasadne. /dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Nowym Sączu Wydział II Karny Sekcja Penitencjarna z dnia 4.12.2008r. (…) – k.384, dokumentacja dotycząca skarg powoda – k.385-404/ W dniu 4.04.2009r. powód M. G. opuścił Zakład Karny w N. wychodząc na wolność. /bezsporne/ Po opuszczeniu zakładu karnego zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w M. Posiada status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od dnia 14.04.2009r. Pozostaje na utrzymaniu matki, z którą mieszka w M. W warunkach wolnościowych, od czerwca 2009r., podjął leczenie w Poradni Pulmonologicznej w M. Wykonane przez niego testy skórne były dodatnie dla alergenów kurzu domowego i grzybów pleśniowych. Leczący pulmonolog rozpoznał astmę oskrzelową atopową i zastosował odpowiednie leczenie. --- STRONA 9 --- Obecnie powód leczy się u lekarza rodzinnego i stosuje leki: Zafiron, Alvesco, Euphllinum CR i Helicid. P M. G. palił papierosy od 10 roku życia – około 1 paczkę na dobę. Obecnie u powoda stwierdza się astmę oskrzelową atopową, przewlekły nikotynizm oraz podejrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Na podstawie wywiadu chorobowego i analizy dokumentacji medycznej powoda nie można ściśle określić początku choroby. Rozpoznanie astmy opiera się na wywiadzie, badaniu lekarskim i badaniach diagnostycznych /testy prowokacyjne, spirometria podstawowa oraz po leku rozkurczowym testy skórne badania IgE specyficznych/. W trakcie diagnostyki wymagana jest ścisła współpraca z chorym oraz zastosowanie się pacjenta do zalecanych procedur. Okresowe badania lekarskie mogą nie ujawnić astmy oskrzelowej – w momencie ich przeprowadzania objawy chorobowe mogą nie występować. Wietrzenie celi poprzez stolarkę okienną oraz przeludnienie w celi nie miały wpływu na rozwój choroby atopowej. Najistotniejszym czynnikiem, którym mógł wpłynąć na rozwój choroby było narażenie na dym nikotynowy – powód palił znaczne ilości papierosów, również był przez wiele lat narażony na dym nikotynowy przebywając w celi z osobami palącymi. Infekcje górnych dróg oddechowych, które powód zgłaszał podczas pobytu w Zakładzie był leczone prawidłowo. W czasie ich diagnozowania nie występowały objawy charakterystyczne dla astmy, pozwalające na jej rozpoznanie, tj. napady duszności, obturacja, świszczący oddech, objawy nocne. Z uwagi na brak doprecyzowania jakimi lekami powód uległ zatruciu w 2004r., nie ma możliwości oceny wpływu zatrucia z 2004r. na jego obecny stan zdrowia. W trakcie hospitalizacji nie stwierdzono zaburzeń astmatycznych, nie odnotowano niewydolności oddechowej. Obecnie rokowania co do dalszego przebiegu choroby są trudne do określenia, lecz przestrzeganie zaleceń oraz stała opieka lekarska stanowią podstawę dobrej kontroli przebiegu choroby. Na podstawie przeprowadzonych badań nie możliwości określenia stopnia uszczerbku na zdrowiu powoda. Brak przeciwskazań do podjęcia przez powoda pracy, w tym w charakterze pracownika budowlanego. Nie istnieje jednoznaczny test diagnostyczny ani też badanie laboratoryjne, na podstawie którego można z całą pewnością rozpoznać astmę oskrzelową. Na rozpoznanie tej choroby składa się zespół objawów klinicznych oraz badania --- STRONA 10 --- dodatkowe. Rozpoznanie astmy oskrzelowej stanowi proces, dlatego bardzo trudno u chorych jest określić początek choroby, zwłaszcza w przypadku częstego zapadania na infekcje oraz nałogowego palenia papierosów, ponieważ w obu tych przypadkach zaatakowane są drogi oddechowe. Astma jest chorobą postępującą, rozwijającą się w czasie, dlatego możliwe jest ujawnienie się schorzenia po opuszczeniu Zakładu Karnego. Przed osadzeniem w Zakładzie Karnym powód pracował jako robotnik budowlany, po wyjściu na wolność nie podjął zatrudnienia ani w wyuczonym zawodzie stolarza, ani w charakterze w jakim poprzednio pracował, pomimo braku przeciwwskazań zdrowotnych do tego. Przebywając w zakładzie karnym palił 4-6 papierosów dziennie, pomimo zaleceń lekarzy więziennych, by rzucił palenie. Przebywał w celach dla palących, ponieważ deklarował, że jest palaczem podczas przyjmowania do zakładu. Po wyjściu na wolność rzucił nałóg. /dowód: zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy w M. z dnia 14.04.2009r. – k.303, częściowo zeznania powoda – k.324, historia choroby powoda – k.308- 315, opinia biegłej ds. pulmonologii T. J. – k.331-333, ustosunkowanie się biegłej do zarzutów – k.353-354, opinia uzupełniająca – k.415-417/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dołączonej do akt dokumentacji medycznej powoda, opinii biegłej, zeznań świadków oraz stron. Biegła ds. pulmonologii T. T. na zlecenie Sądu opracowała opinię na okoliczność ustalenia, czy u powoda M. G. występuje schorzenie astmatyczne, od kiedy i czy może ono mieć związek z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności, tj. przeludnieniem cel, brakiem wentylacji grawitacyjnej, wietrzeniem poprzez stolarkę okienną, czy leczenie powoda w ZK było prawidłowe i jaki miało wpływ na rozwój choroby, podobnie jak nałóg nikotynowy powoda oraz fakt zatrucia lekami w 2004r. --- STRONA 11 --- Opinia biegłej jest pełna, kompletna i fachowa. Biegła bazując na wywiadzie z powodem, po analizie dokumentacji leczenia w zakładzie oraz na podstawie przeprowadzonych badań wysnuła jednoznaczne wnioski co do obecnego stanu zdrowia powoda. Ustosunkowała się rzeczowo do postawionych zarzutów. To na skutek braku współpracy ze strony powoda niemożliwe było przeprowadzenie specjalistycznych badań uzupełniających, a w konsekwencji ocena uszczerbku na zdrowiu powoda oraz zdolności do pracy zarobkowej. Zeznaniom świadków J. G. /k.121v/ oraz G. F. /k.122/, K. K. /195v/, A. M. /k.196/ Sąd dał wiarę jedynie w części, tj. w zakresie w jakim odnieśli się do faktu odbywania kary pozbawienia wolności w jednej celi z powodem, przyjmowania przez niego leków, warunków panujących w celi, tj. wyposażenia w kącik sanitarny. W pozostałym zakresie zeznania świadków nie zostały uwzględnione, ponieważ zawierały własne oceny osadzonych co do warunków w jakich powinni oni jako więźniowie odbywać kare pozbawienia wolności. Świadek H. B. – kierownik ambulatorium w Zakładzie Karnym zeznawał rzeczowo i konkretnie na okoliczność opieki medycznej zapewnianej osadzonym w Zakładzie Karnym w N. Posiłkując się dokumentacją medyczną powoda odniósł się do opieki nad nim sprawowanej oraz jego stanu zdrowia podczas pobytu w zakładzie. Jego zeznania nie zawierają sprzeczności, znajdują odzwierciedlenie w regulaminie odbywania kary pozbawienia wolności co do uprawnienia osadzonych do korzystania z opieki medycznej oraz dołączonej dokumentacji medycznej powoda. J. K. jest kierownikiem działu kwatermistrzowskiego w Zakładzie Karnym w N. Świadek opisał architekturę budynku, w którym mieści się zakład, wygląd i wyposażenie cel. Wskazał na obecny stan wentylacji. Zeznawał konkretnie, rzeczowo, Sąd dał mu wiarę jako osobie posiadającej bezpośrednie informacje na okoliczność stanu cel, ponieważ jest decydentem w sprawach gospodarczych oraz zaopatrzeniowych zakładu. Wobec obiektywizmu zeznań świadka, --- STRONA 12 --- szczegółowości, oparcia na bezpośrednich obserwacjach, Sąd dał im w pełni wiarę. Świadek M. Z. wychowawca ds. postpenitencjarnych nie posiadał informacji na temat warunków odbywania kary przez powoda ani też skarg przez niego kierowanych. K. B. /k.378v/ dyrektor Zakładu Karnego potwierdził informacje, które wynikają z dołączonych do akt dokumentów na okoliczność stanu przeludnienia w zakładzie oraz systemu wentylacji. Zeznaniom powoda M. G. /k.323v/ Sąd dał wiarę w części, tj. w zakresie, w jakim opisał swoją obecną sytuację majątkową, aktualny stan zdrowia oraz odniósł się do faktu odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w N. Nie polegają natomiast na prawdzie twierdzenia powoda, iż nabawił się astmy na skutek warunków panujących w celach zakładu, w których przebywał, nie był należycie leczony i obecnie nie może podjąć zatrudnienia. Okoliczności te były przedmiotem opinii biegłej, która jednoznacznie skonstatowała, że powód może podjąć zatrudnienie w charakterze pracownika budowlanego i nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie, czy astma powstała u powoda na skutek warunków, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności w N. W tym zakresie zeznaniom powoda jako sprzecznym z kompletną i fachową opinią biegłej Sąd nie dał wiary. Sąd pominął dowód z przesłuchania świadków T. B. oraz M. J., ponieważ powód pomimo wezwania nie podał adresów świadków, co uniemożliwiło przeprowadzenie dowodu /k.323/. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o powołanie biegłego ds. budownictwa /k.45/ celem przeprowadzenia oględzin oraz wydania opinii na --- STRONA 13 --- okoliczność określenia powierzchni cel mieszkalnych w ZK, w których przebywał powód, czy w celach tych są przewody wentylacyjne i kominowe, jaka jest ich drożność, czy są wydzielone kąciki sanitarno-higieniczne zapewniające osadzonym intymność, jaka jest rzeczywista powierzchnia zdatna do wykorzystania przez osadzonych oraz jaki jest stan oświetlenia sztucznego i naturalnego. Dokonywanie oględzin biegłego na powyższe okoliczności oraz opracowywanie opinii jest zbędne w świetle dostarczonej przez Zakład Karny dokumentacji, z której wynika iż przeludnienie w celach, w których powód przebywał istotnie występowało, lecz nie miało ono wpływu na stan zdrowia M. D. Sąd zważył, co następuje: Powód M. G. domagał się zasądzenia od strony pozwanej Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. kwoty 100 000,00zł zadośćuczynienia i odszkodowania. Powództwo podlega oddaleniu. Za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa. Z mocy art. 23 w zw z art.24 §2 kc jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych, czyli określonych w art.444 oraz art.448 kc, które stanowią, iż w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, a jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, może on żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. --- STRONA 14 --- Dla uwzględnienia żądania określonego w art.24 kc wystarczające jest wykazanie, że działanie pozwanego miało charakter bezprawny, przy czym pamiętać należy, iż z przepisu tego wynika domniemanie bezprawności działania pozwanego. To na pozwanym ciąży obowiązek wykazania, że podjęte przez niego działanie lub jego zachowanie nie było bezprawne. Podkreślił to Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. V CSK 431/06, gdzie skonstatował: ciężar dowodu, że warunki w zakładzie karnym odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych, spoczywa na pozwanym /art. 6 w związku z art. 24 kc/. Dla zasądzenia roszczenia pieniężnego na rzecz powoda konieczne jest wykazanie obok bezprawności jeszcze zawinionego działania pozwanego, przy czym wystarczające jest wykazanie choćby najmniejszego stopnia winy. Rozpoznając żądanie M. G. należy uwzględnić specyfikę sytuacji, w kontekście której powód sformułował swoje roszczenie. Powód był więźniem osadzonym przez pewien okres w Zakładzie Karnym w N. na skutek orzeczenia przez Sąd kary pobawienia wolności. Sam fakt skazania i orzeczenia wobec powoda kary pozbawienia wolności nie powoduje umniejszenia standardów traktowania takiej osoby jako podmiotu praw, któremu przysługuje ochrona dóbr osobistych, tj. godność, prawo do prywatności i intymności, ochrony zdrowia, odpowiednich warunków bytowych. Niemniej jednak uwzględnić należy dolegliwość wynikłą z samego faktu przebywania w zakładzie karnym celem odbycia kary. Dolegliwości osadzonego w takiej placówce penitencjarnej wywołane samym faktem izolacji i standardów więziennictwa w danym kraju nie mogą zostać poczytane jako naruszenie dóbr osobistych człowieka. Dla stwierdzenia, iż do naruszenia tych dóbr doszło konieczne jest wskazanie okoliczności, które wykraczają poza niedogodności izolacji więziennej, są nastawione na świadome poniżenie, upokorzenie i dotknięcie osadzonego więźnia. W wyroku z dnia 15 lipca 2002r. /Kałasznikow przeciwko Rosji, nr 47095/99/ Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że warunki, na które uskarżają się więźniowie przebywający w przeludnionych celach nie ograniczają się do samego nieprzestrzegania metrażu. Ocenie prawnej podlega skumulowany efekt tych warunków takich jak np. złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, zła wentylacja. Za podstawę do uwzględnienia roszczenia osoby osadzonej --- STRONA 15 --- uważane jest także: niezapewnienie prywatności przy korzystaniu z toalety, pozbawienie możliwości spożywania posiłków przy stole, zmuszanie do przebywania w tym samym pomieszczeniu z osobą załatwiającą swoje potrzeby fizjologiczne, niezapewnienie osobnego miejsca do spania /vide wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2007r., sygn. I ACa 499/07, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06 /. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Stanowi o tym wprost art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę międzynarodowego Paktu praw osobistych i publicznych z dnia 19 grudnia 1966r. /Dz.U. z 1977r. nr 38, poz. 167 i 169/ głoszący, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Także art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka /EKPCz/ stanowiący, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu, wprowadza obowiązek władzy publicznej zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych godziwych i humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nienaruszających godności ludzkiej. Łączy się z tym wynikający z art. 8 ust. 1 Konwencji nakaz poszanowania życia prywatnego obywateli i ich prawa do intymności, co w odniesieniu do osób osadzonych w zakładach karnych oznacza obowiązek zapewnienia takich warunków bytowych i sanitarnych, w których godność ludzka i prawo do intymności nie doznają istotnego uszczerbku. Odpowiednikami powyższych norm prawa międzynarodowego są art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji wprowadzające wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Konstytucja RP statuuje, że nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych /art.40/. Każdy pozbawiony wolności powinien być traktowany w sposób humanitarny /art.41ust.4/. Europejski Trybunał Praw Człowieka, rozpoznając sprawy dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności, uznał za obowiązek państwa --- STRONA 16 --- dokonywanie systematycznej kontroli decyzji podejmowanych w zakładach karnych w celu zapewnienia odpowiednich warunków życia więźniów, z uwzględnieniem normalnych i uzasadnionych wymagań związanych z pozbawieniem wolności /wyrok z dnia 5 grudnia 1979r., skarga 8224/78 i z dnia 12 stycznia 1995r., skarga 21915/93/. Zajmując się kwestią wielkości celi, w jakiej powinni przebywać więźniowie, jako elementu zapewnienia godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, Trybunał uznał za sprzeczną ze standardami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom powierzchnię 2,8 m 2 , przypadającą na osadzonego w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 9 marca 2006r. /skarga nr 73786/01/. W orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2001 r. /skarga nr 28524/95/ stwierdził, że przebywanie w zatłoczonej celi z nieodpowiednią wentylacją i z otwartą toaletą, brakiem możliwości uczestniczenia w zajęciach i kursach oraz korzystania z biblioteki, powoduje wzrost poczucia przygnębienia i niższości i może być oceniane jako upokarzające oraz poniżające traktowanie więźniów, stanowiące naruszenie art. 3 EKPCz. W orzeczeniu z dnia 6 marca 2001r. /skarga nr 40907/98/ uznał, że sam fakt przetrzymywania więźnia w przeludnionej celi, w niewłaściwych warunkach sanitarnych, z niewystarczającą liczbą łóżek i brakiem odpowiednich ćwiczeń fizycznych stanowi poniżające traktowanie, rodzące obowiązek wypłaty odszkodowania /z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007r., sygn. V CSK 431/06/. W ocenie Sądu powód nie udowodnił, by doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, ponieważ pozwany Zakład Karny wykazał, że jego zachowanie nie było bezprawne ani zawinione. Zasadniczym zarzutem powoda Sz. Z. było odbywanie kary pozbawienia wolności w warunkach celi przeludnionej. Kodeks karny wykonawczy w art.110 §2 kkw ustala normę powierzchniową celi dla każdego więźnia, wskazując, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m 2 . W czasie odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda Sz. Z. obowiązywał art.248 kkw pozwalający na odstępowanie od powyższej normy. Art.248 kkw, który obowiązywał do dnia 6 grudnia 2009r., stanowił: w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić osadzonych, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na --- STRONA 17 --- jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . O takim umieszczeniu należy bezzwłocznie powiadomić sędziego penitencjarnego. Przepis został uchylony przez ustawę z dnia 9 października 2009r. o zmianie ustawy Kodeks Karny wykonawczy /Dz. U. nr 190, poz.1475/ na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25/07, który uznał go za niezgodny z Konstytucją. Powód M. G. opuścił zakład karny w N. w kwietniu 2009r., zatem jeszcze w okresie kiedy wskazany powyżej art.248 kkw miał moc obowiązującą. Z zaleceń Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom wynika, że powierzchnia celi mieszkalnej przypadająca na więźnia powinna wynosić 4 m 2 . Wg art. 110 kkw norma ta wynosi 3 m 2 . Normy innych państw europejskich określają większą powierzchnię mieszkalną na jednego osadzonego, niż ma to miejsce w Polsce. Zakład Karny w N. przedkładał Sędziemu Penitencjarnemu Sądu Okręgowego w Nowym Sączu comiesięczne sprawozdania, których tematem był stan przeludnienia cel w zakładzie, ze wskazaniem liczby osadzonych umieszczonych w celach przeludnionych. Wobec uregulowania wyjątku od normy powierzchniowej, umieszczenie powoda w celi, w której przysługiwało mu mniej niż 3m 2 powierzchni, nie było działaniem bezprawnym zakładu. Rozpatrując roszczenia więźnia z tytułu odbywania kary pozbawienia wolności w celi przeludnionej Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 7 maja 2009r. do sygn. I ACa 247/09, dokonał podobnej oceny, stwierdzając, że przepis art. 248 kkw uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny z Konstytucją RP stracił moc dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., zatem nie można pozwanemu (Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego) zarzucić naruszenia tego przepisu albowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała w polskim porządku prawnym. Nie zmieniają tej oceny przytoczone powyżej wywody wskazujące, że na arenie międzynarodowej dominuje tendencja do uwzględnienia roszczeń osadzonych w zakładach karnych, w których powierzchnia celi mieszkalnej nie jest wystarczająca. Niemniej jednak w ocenie Sądu należy w niniejszej sprawie przede wszystkim mieć na uwadze realia panujące w polskim więziennictwie oraz standardy życia społeczeństwa w Polsce, które podobnie jak normy powierzchniowe cel, mogą się różnić od tych panujących w innych państwach --- STRONA 18 --- europejskich. Polski ustawodawca uznał za wystarczającą normę 3 m 2 powierzchni celi oraz dopuścił wyjątki od tej zasady. Ta norma wyznacza w polskich realiach granice badania, czy odbywanie kary pozbawienia wolności wiązało się z naruszeniem dóbr osobistych więźnia. Powód nie wykazał jednoznacznie, czy przez cały okres przebywał w celach dotkniętych przeludnieniem. Pozwany Zakład Karny nie prowadził do połowy 2008r. indywidualnej ewidencji więźniów pozwalającej na ustalenie w jakiej celi, przez jaki okres i z jaką liczbą osadzonych powód przebywał. Jednak w ocenie Sądu, nawet, gdyby na podstawie zbiorczych statystyk pozwanego zakładu przyjąć, że panowało przeludnienie, to nie było to działanie bezprawne. Powód nie wskazał bowiem, by prócz naruszenia normy powierzchniowej z art.110 kkw, doznał innych nadzwyczajnych niedogodności związanych z izolacją więzienną, jak np. brak miejsca do spania, przebywanie z osobami chorymi, niewłaściwe posiłki, brak należytej wentylacji celi lub nieprawidłowe oświetlenie. Powód przebywał w celach dla osób palących, ponieważ sam był palaczem i deklarował uzależnienie od nikotyny przy rejestracji w zakładzie. Nieuzasadniony był również zarzut powoda skierowany przeciwko standardom świadczenia opieki medycznej w pozwanym Zakładzie Karnym. W pozwie M. G. wskazał na niewłaściwe i niedbałe wykonywanie opieki medycznej przez lekarzy, utrudnianie dostępu do lekarza zarówno ogólnego jak i specjalistów, pobieżne leczenie, które spowodowało znaczne pogorszenie jego stanu zdrowia, a przede wszystkim ujawnienie się astmy oskrzelowej atopowej. Żadne z powyższych okoliczności nie zostały potwierdzone w toku postępowania dowodowego. Korzystanie z opieki medycznej określa regulamin wewnętrzny. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności określa m.in. Zarządzenie wewnętrzne (…) Dyrektora Zakładu Karnego w N. z dnia 4 kwietnia 2007r. w sprawie porządku wewnętrznego dla skazanych i tymczasowo aresztowanych w Zakładzie Karnym w N. - wydane na podstawie art.73§2 kkw z 1997r. oraz §14 regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności z dnia 25 sierpnia 2003r. i §14 regulaminu organizacyjno – porządkowego wykonywania tymczasowego aresztowania z dnia 25 sierpnia --- STRONA 19 --- 2003r. Według §2 ust.11 powyższego zarządzenia główne oświetlenie cel mieszkalnych wyłącza się o godz. 21, natomiast energię w gniazdkach zasilających wyłącza się w dni powszednie w godz.: 9-12, 23-6, w weekend i święta w godz.: 23-7. W §9 ust.5 i następne zarządzenie określa sposób sprawowania opieki medycznej nad osadzonymi: lekarz ogólny przyjmuje zgłaszających się osadzonych na podstawie zapisów zgłoszeń do lekarza według harmonogramu dwutygodniowego. Lekarze specjaliści - konsultanci przyjmują w zakładzie karnym w dniach wyznaczonych, np. stomatolog we wtorki i piątki, okulista doraźnie - w zależności od potrzeb /średnio raz na miesiąc lub raz na trzy miesiące/. Do specjalistów kieruje wyłącznie lekarz ogólny, w wyjątkowych wypadkach średni personel medyczny. Ogólną opiekę medyczną nad osadzonymi sprawuje dr H. B., który jest lekarzem medycyny sądowej i specjalistą psychiatrą. Pracuje codziennie w godzinach pracy funkcjonariuszy. Osadzeni mają prawo zgłaszania się do lekarza ogólnego, a ten wystawia skierowania w razie zaistnienia takiej konieczności do lekarzy specjalistów, którzy przyjmują w określone dni tygodnia lub doraźnie w razie potrzeby. Zgromadzony materiał dowodowy nie wskazuje, by osadzeni, w tym powód M. G., napotykali ograniczenia lub przeszkody w dostępie do lekarzy. Sam fakt, że sposób leczenia, podawane leki lub ordynowane zabiegi nie były zgodne z ich życzeniami lub oczekiwaniami, nie implikuje wniosku o nieodpowiedniej opiece medycznej nad nimi sprawowanej. M. G. nie zdołał wykazać, by w związku z warunkami odbywania kary pozbawienia wolności poniósł szkodę w postaci pogorszenia stanu zdrowia, a przede wszystkim ujawnienia się astmy. To na powodzie ciążył obowiązek wskazania szkody. Biegła z zakresu pulmonologii jednoznacznie wskazała, że ujawnienie się u powoda schorzenia w postaci astmy oskrzelowej atopowej nie miało związku z przebywaniem w celi przeludnionej ani też nie wynikało ze sposobu wietrzenia cel poprzez otwieranie okien. Od 10 roku życia powód palił znaczne ilości papierosów, w zakładzie karnym był narażony na dym nikotynowy, ponieważ zgodnie z deklaracją jako palacz został przydzielony do celi z osobami palącymi. Nałóg nikotynowy oraz eksponowanie na dym papierosowy to główne czynniki, które mogły wpłynąć na powstanie i rozwód schorzenia w postaci astmy. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności nie miały z powyższym schorzeniem związku. Ponadto z uwagi na brak współpracy ze strony powoda nie zostało dokładnie wykazane, kiedy choroba u powoda --- STRONA 20 --- wystąpiła. Z informacji biegłej jednoznacznie wynika, że jej rozpoznanie szczególnie o osób z częstymi infekcjami górnych dróg oddechowych oraz będących nałogowymi palaczami jest utrudnione, ponieważ drogi oddechowe w tych przypadkach są zaatakowane. Badanie spirometryczne z uwagi na brak współpracy ze strony powoda nie przyniosło pożądanych rezultatów. Zgłaszane przez powoda dolegliwości podczas pobytu w Zakładzie nie były charakterystycznymi objawami dla astmy. Leczenie ordynowane do zdiagnozowanych dolegliwości było prawidłowe i nie miało wpływu na rozwód choroby. Obecnie powód nie dysponuje ograniczeniami w wykonywaniu pracy, brak także stwierdzonych przeciwskazań do wykonywania wyuczonego zawodu stolarza lub zatrudnienia w charakterze pracownika budowlanego - jak przed osadzeniem w zakładzie karnym. Prócz zarzutów dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności w celach przeludnionych powód wskazał na naruszenie innych norm, które jego zdaniem stanowiły podstawę do uznania warunków izolacji więziennej w jakich przebywał za niegodne i naruszające jego dobra osobiste. Okoliczności te nie zostały wykazane. Kąciki sanitarne były odgrodzone od reszty celi – pomieszczenia mieszkalnego - ściankami z płyt wiórowych. Zamykały się od wewnątrz. Zabudowa nie sięgała sufitu ani poziomu podłogi. Niemniej jednak sposób zabudowy zapewniał więźniom należyty poziom prywatności i intymności. Podkreślić należy, że osadzeni przebywają w celach więziennych, w których znaleźli się by odbyć orzeczoną względem nich karę na popełnione przestępstwo, a to wiąże się z określonymi niedogodnościami, wynikającymi m.in. z tego, że lokal, jakim jest cela nie spełnia standardów pomieszczeń domowych, czy hotelowych, ale ma zapewnić minimalne, wystarczające warunki bytowe, którego koszty utrzymania ponosi Skarb Państwa, a w konsekwencji szeregowi obywatele. W celach wietrzenie odbywa się poprzez szyby wentylacyjne oraz stolarkę okienną. Okna mogą być otwierane lub nawet zdejmowane w okresie letnim. Szyby wentylacyjne są regularnie poddawane kontrolom kominiarskim, które nie stwierdziły nieprawidłowości w wentylacji cel. --- STRONA 21 --- Powód nie wykazał również, by warunki przebywania w celach budziły konflikty pomiędzy samymi osadzonymi bądź pomiędzy nimi a personelem Zakładu. Brak podstaw do uznania, by jego bezpieczeństwo było zagrożone na skutek osadzenia z osobami o różnym stopniu demoralizacji. Reasumując powyższe wywody Sąd uznał, że warunki, w jakich powód M. G. był osadzony w Zakładzie Karnym w N., nie naruszały standardów minimalnych odbywania kary pozbawienia wolności. Nie zostały naruszone standardy EUROPEJSKICH REGUŁ WIĘZIENNYCH /Zalecenie nr R 87/3 dla państw członkowskich Rady Europy przyjęte przez Komitet Ministrów dni 12 lutego 1987r. podczas 404 posiedzenia Delegatów Ministrów/. Zachowanie Zakładu Karnego polegające na umieszczeniu powoda w przeludnionej celi nie nosiło cechy bezprawności. Pozostałe niedogodności nie wykraczały poza te wynikające z faktu odbywania kary. Wobec braku spełnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności, czyli braku bezprawności działania, bezprzedmiotowe jest badanie zawinienia po stronie pozwanego Zakładu Karnego w N. Mając powyższe na uwadze, przy zastosowaniu art.417 kc, art.23 w zw. z art.24 kc oraz art.444 i 448 kc, Sąd powództwo M. G. w całości oddalił. Strona pozwana podniosła zarzut przedawnienia roszczenia powoda za okres przed 2.04.2005r., lecz M. G. zakreślił swoje roszczenie w czasie dopiero od dnia 12.01.2005r. Powód M. G. został zwolniony w całości od kosztów sądowych. Był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu adw. M. K. z Kancelarii Adwokackiej w N. ul. (…). Powództwo zostało wniesione w dniu 2.04.2008r., zatem nie zachodził przypadek obligatoryjnego zastępstwa Skarbu Państwa – Dyrektora Zakładu Karnego w N. przez Prokuratorię Generalną, który to wymóg został wprowadzony ustawą z dnia 19.03.2009r. o --- STRONA 22 --- zmianie ustawy o Prokuratorii Generalnej /Dz. U. nr 79 poz.660/, w zakresie spraw wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy, czyli 12.06.2009r. Sąd przyznał biegłej sądowej z zakresu alergologii i pulmonologii dr nauk med. T. T. wynagrodzenie za sporządzenie opinii w kwocie 179,88zł, które zostało tymczasowo wypłacone ze środków Skarbu Państwa – tut. Sądu. Fakt zwolnienia powoda od kosztów sadowych w całości nie koliduje z obciążeniem go obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej /art.108 uksc/. Na zasadzie art.102 kpc w zw. z art.108 uksc w zw. z §6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1349/ Sąd zasądził do powoda M. G. na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w N. kwotę 200,00zł tytułem zwrotu części kosztów zastępstwa procesowego. Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, fakt wystąpienia przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu, oddalenie powództwa w całości, na zasadzie art.102 kpc Sąd w pozostałym zakresie kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa. Wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustanowionego z urzędu także zostało przyznane ze środków Skarbu Państwa - tut. Sądu w kwocie 4 428,00zł, w tym 828,00zł podatku od towarów i usług – na podstawie art.113 uksc w zw. z art.102 kpc w zw. z §6 pkt6 i §2 ust.3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. nr 163, poz.1348/.