Wyrok I C 351/10 V .

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 351/10 V . ;":°'_`\_.__ ". ¿;! *;"-f' I_Ľ-J E1:::~¬„ J _ _烃ƒ '.'_' - '__ 'Ir- Ľ F " r-1.-.H 'rr *'- .ø"' 1 X Š- asg? Ą `T WYROK r W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 marca 2011 1".. Sąd Okręgowy W Lublinie I Wydział Cywilny 1 W składzie: Przewodniczący SSO Grażyna Lipianin Protokolant Justyna Kowalczyk 1 po rozpoznaniu W dniul24 lutego 2011 r. W Lublinie na rozprawie sprawy j Z POWÓŰZÍWH Ai R9 Przeciwko Aí JĹ ~ ` o ochronę dóbr osobistych i zasadzenie sumy pieniężnej na cel społeczny I- 112'-kfizuje P0ZWř11'1@1'1'1U Je, aby W terminie dwóch tygodni od dnia uprawomocnienia się wyroku, zamieścił na własny koszt na tablicy ogłoszeń .znajdującej się na terenie R 01 Di w Ki pisemne Pfzßififßßzßniß wydrukowane czcionka .Times New Roman wielkość liter 28,, .-` eupublicznione przez okres dwóch miesięcy, o następującej treści: "Ja A1 11, przepraszam Pana A1 Rí byłego i Prezesa RQ 0:33 „gg” W K: Za ' '|- 1 --- STRONA 2 --- to że w dniu 24 kwietnia 2010 roku na walnym zebraniu sprawozdawczo -- wyborczym RĘ O: D; „Š” w użyłem wobec Niego określeń. powszechnie uważanych za obelżywe; naruszających godność osobistą i godzących w Jego dobre imię”; zasądza od pozwanego A: Je na rzecz Fundacji Pomocy Szpitalowi W przy ul. nr KRS ;kwotę 1.000 zł ( jeden tysiąc złotych); oddala powództwo w pozostałej części; y zasądza od pozwanego na rzecz powoda 650 zł (sześčsct pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu; nakazuje ściągnąć od pozwanego A? J: na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Lublinie kwotę 43 zł (czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu wydatków. 2 --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 351/10 UZASADNIENIE Pazwem z dnia 19 maja 2010 1'-z›1<u AÊRí wniósł 0 za1<aza-nie pozwanemu J- czynów godzących W dobre imię powoda przez uzyw'anie wobec niego określeń, które poniżają go W opinii publicznej, uwłaczają jego narażają na utratę, zaufania miejscowej społeczności żołnierzy i byłych żołnierzy PĹ i‹.¬~'1~"`='_.Í-*“›..___Í`Ê'‹f."¬*'±"*:. są ',¦':':r- _'_zF~*.i*_'¿Í?„'.'-*':f'Tif,š~_*'ş;›_1 -2';›f'¿ , - _. _ _ .. .. .-.- ` ` ` ,, eraz`ř=;džf1i”á1kowe*ewf@z?Ÿi'R¶ Oj Dgā Wnosił o Ź-s1ăirz”*'e'p=ro siżefnia pewog;1a,jj'&_f;r;¿şza obrazę i &s'žćÍ%ei^i"śiiiWa”' jakich dopuścił się W czasie zebrania sprawozdawczo - wybørßzego Rí ;G fidß przekazania na piśmie treści oświadczenia W tej sprawie W puławskich ÍYg0d11Í1<4C11 „.";”” Í ,,Ê.”. Nadto wnosił o zasądzenie od pozwanego na Sa P_ W Pi kwoty 5.000 złotych. . * W uzasadnieniu podał, że W dniu 24 kwietnia 2010 roku odbyło się zebranie sprawozdawczo - Wyborcze Ra Q: D: W gminie P__, którego członkami są żołnierze lub byli żołnierze oraz mieszkańcy P- Na '78 członków uczestniczyło 48. W dyskusji przeprowadzonej podczas zebrania pozwany Ľ .T_ użył- pod adresem powoda między innymi takich określeń, jak: „pijak”, „idiota”, „dupek”, ,,czeski debil”.¿ Ostatnie określenie nawiązywało' do kontuzji odniesionej przez powoda podczas interwencji woj sk Układu Warszawskiego W Czechosłowacji- Zdaniempowoda treść dobra osobiste, a W szczególności "¬ 3' zaufania W środowisku i społeczności Ra O: „_” W K-, nadto PÜHÍŻÊ1 80 W O U1 G» 'U' Ł 'fi ;_-. 1 --- STRONA 4 --- opinii publicznej. Celem działania pozwanego jest chęć zdeprecjonowania powoda. Powyższa wypowiedź wpłynęła na decyzję powoda o zaniechania kandydowania do zarządu ogrodu na kolejną kadencję. Dodatkowo powód wskazał, że takie przypadki poniżania go przez pozwanego miały miejsce także W innym czasie, naruszania, co uzasadnia żądanie Zakfizflnie 2p1<f1p02WŁ1- 4 o W uzupełnieniu pozwu powód wskazał, że żąda umieszczenia przeprosin* W dwóch regionalnych gazetach o treści: „Ja A- J- zamieszkały W - ' 'f`I'. "Í:?¬*?; :1 'Í'-I~..f S - zatrudniony jako Wiceprzewodniczący RO P1'@2@S& Rà 05 Dā -„i:”' W KO że W dniu 24.04.2010 na walnym zebraniu sprawozdawczo-wyborczym Rä 01 g 01eeś1eń powszechnie uwa-zanych za obelżywe, oraz naruszające godność osobistą i godzące W Jego dobre imię” Í 5). ., __ __ .='.-¿-1l,'¿,._.__ _ _- ;_'„l__,'=_-_,_ -;_ '¿›,.„,.F.,,-,¿. 1 y 1 ' W odpw1.e'rś-rłfa po~zewz..=.p_ezWany A- Jí wnlosł o oddalenie powództwa W całości oraz zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu. -× ¬' 4. -'-“`Pod11iósł*;-4' że -fż§członkami-'- iJ':ogródków działkowych nie są obecni, ani byli żołnierze, a jedynie nauczyciele, kier,e,ş_s2\j«żcşfę§,`-Ĺśflştpracownicy P; W zebraniu sprawozdawdŻiÍiÊ;=.i-Ŝåłšł wyborczym wzięły udział 34 osoby, co wynika z głosowania. Strony pozostająw konflikcie, a „na boku zebrania odbyła się pyskóWk'a=;ir"-wii*'=fi-której:-;ft-totiśpowód obrzucał pozwanego przyznał, że użył W stosunku do powoda określenia „chyba jesteś, jak pij ak”, ale nie miał na myśli tego, iż jest rzeczywiście pijakiem. Nadto opisywane przez niego zachowanie powoda jest dla niego „objawem pijackiego myślenia”. Konflikt" dotyczy on nie osoby A. Rä, tylko- sposobu sprawowania przez niego' funkcji prezesa Ra O- DÊ |- ~"I _ _ --'$'tif”J:i‹"" "”¿_“'+`” ¦a-.---'-' _' ='r-ii?-1.,--_ . ' - _ ' ' „'= ' - , _. . _ ¬' '|Ĺ- `-"- "."'='.'_1" -I ' % :h r - ' ł- ' " . .Ê | . . . _ _J . -. H “_ Ešpl f z _ __ _ 1., _ _:_ ___-. |' | .,¿_ 2 --- STRONA 5 --- ,,:”. Zdaniem pozwanego, powód utrudniał mu działce (odpowiedź na pozew k.18-22). Na rozprawie strony stanowiska. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: .- ;_ ¬ - _-- -. .._ _ _ . _, _" '__,\|.'_¿1-'|Í..'- " `,':"__e-'¦.-"`ä"~l," _.',"Ä_¦ ""_. _ _- _-': 5 '__ - -¦ -'-_¦_-'\_¦;"_'-¬q{ _ `l.Í'¿':'.ç 52;.: Í-'j'_ __:-- _ '_i`:'_;'r"`. .__ ;Ż-.'.' _:__ T_' 'iii'-_g¶¿_”" - ¬----_.'- --. -__f_ -_; „___-1 " "_.-. : -_-',|_-__.'-,__ ,'-_ _ _ _,.- ,_ _j'_ ._ _f¦_¿|, Łl¿,_f. Jz_”._f_._ ___„".z_.fq Pomiędzy pozwanym AE Ja, a zarządem ROD „Ś” przez kilka lat trwał konflikt związany z naruszeniem przez pozwanego regulaminu działkowców. Zdaniem pozwanego inicjatorem nieporozumień jest I _:. _ _ _______ _„_ _______¬_¿________ ____ _ owod _ _ "-'L :F _ef -:“;ë'=f'._'f:aŁ_' A- 1% 1"141'USZYł fegülfimifl Rş Of DW działek alej ek. Nie uzyskał pisemnej zgody sąsiadów. Pozwany stosownych zaleceń do daty zebrania w dniu 24 kwietnia 2010 roku Óožsmo z 22 marca 2010?. z zarządu ROD w K: 1:. 91, pismo pozwanego z 2 kwiemía 2010r. k;`i1s2'6=28, ;pr-.s'-i'no PoZslaego w Law ramach odpowiedzi na pisma pozwarzego 16.8 7,). :;_-_ A- _ problemy ze słuchem, W związku z czym często 'x mówi jest działkowców. _ 24 kwietniāsśiälžliiü się Walne Zebranie Sprawozdawczo - wyborcze Rír: 0% Di W KL W zebraniu uczestniczyła przedstawicielka Polskiego Związku D; OH w Powód domagał się by bo nie jest już członkiem ogrridu. W ramach dyskusji na porządkiem obrad _pozwany Na co otrzymał odpowiedź, że tym niezawisły sąd. Kolejriiymf ptmktem obrad była dyskusja W sprawie' kurnika zbudowanego przez pozwanego niezgodnie z prawem działkowym. Twierdził, __ _ '_ że jest dyskryminowany przez.. zarząd, a W szczególności przez Ai ' _ 1. 3 J- zapropjĘ')no;wał rozstrzygnięcie, „czy jest mobbingowany przez. --- STRONA 6 --- 'tśřžifilłlišä-1łÍë'i.ŻarząduíĹ_';§ši_+ĹI?r'@i@=Ífiół-` ffiż.¬.=:-'fazebrania 16.4-10, zezna-§;±i_ę¿;_;ž_Í¿ŜŠ;š'¬Š¿wiąäiüśw Ré. Pozwany żądał, aby konflikt między nim a rozstrzygnęli członkowie zebrania. Członkowie zarządu i komisji rewizyjnej odpowiedzieli, że twierdzenia A- Ją są niezgodne z prawdą. Działkowcy zaproponowali by strony konflikt rozstrzygnęły poza zebraniem. Wówczas pozwany rozpoczął niestosowne komentarze W stosunku do powoda A; Rā. Powiedział, aby zebranie nie wybierało na członka idioty”. Użył pod adresem powoda, że jest na kacu, bo wczoraj się spił, zachowuje się jak pijany, a nadto że jest czeskim debilem i głupcem, a głuchotę uważa za głupotę. Fakt ublizania zaprotokołowano na Wniosek powoda. A: jşłę-ąpydował na Jízsf-51v. fr; Wík. 51, Agƒí asia., _I Śí/1(140). Nie wszyscy uczestniczący W zebraniu słyszeli obraźliwe słowa wypowiadane przez pozwanego powoda (zeznania świadków HZ .IX k.108v_ k_107v., MŁ KC izzoav., E:S-k. 128). i Obecnie pozwany nie jest członkiem ROD , a miejsce członkiem jest żona H- J: (zeznania H] lc. Z 0912.-1 1 0). Od czasu odbycia się walnego zebrania A: J- nie formułuje pod owoda go dręlaręagsrotsscsbiste (zezmm1'a Í 4.? . Í _ ' Pozwany A- J- uzyskuje miesięczne kwoe¿ie_-__s_,_g1ç¿pło 5.000 złotych netto, a jego żona W kwocie około 1.000 złotych netto. Większość dochodów przeznacza na spłatę kredytu na budowę domu (zezrš_r,_;_ż_¿i=g¿;_* AĽJĘW charakterze strony k. 142). _ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił W szczególności W oparciu o treść zeznań wiarygodnych świadków i niesprzeczne z nim_i "zeznania _stron. |- " ąco opierając się na treści dokumentów prywatnych nie _ _ _ ¬_ 4 --- STRONA 7 --- 1. pochodzących od osóbtrzecich. Protokół sam w sobie nie mógł być dowodem na potwierdzenie zasadności powództwa (art. 253 zd. 2 kpc). Jednal‹z'e w zestawieniu z całokształtem okoliczności sprawy, a w szczególności z zeznaniarni wiarygodnych świadków i twierdzeniami pozwanego przyznaj ącymi wprost pewne okoliczności faktyczne, należało uznać, iż zarzuty. powoda znajdują potwierdzenie w ustalonych w sprawie faktach. Pozwany przyznał, iż otrzymał pisma z Polskiego Z- Dń. Należało okoliczność przyznaną fakt, iż A: J- wiedział, iż naruszył regulamin działkowców w sposób wskazany w piśmie PZD (k.87). Nie można uznać za zasadne twierdzeń pozwanego, że to powód był inicjatorem konfliktu. Konflikt, którego eskalacja miała miejsce na zebraniu w dniu 24 kwietnia 2010 roku dotyczył niepogodzenia się pozwanego Ag J: zdecyzjami zarządu, które były uzasadnione, o czym pozwany winien wiedzieć. Pozwany przyznał, że był niezadowolony, ponieważ powód wymagał od niego (według jego zdania tylko od niego) przestrzegania regulaminu. Pozwany skierował w stosunku do słowa obraźliwe. W swoich twierdzeniaćläfiii_'Êͧ§)z‹:í*śś¿t~ä.j'%ë??:Íi;;5üy sprzeczności. W jednej ich Šiiiślłsazłātjief;-..±.-¿;ëżeÊšabşolutnie nie obraził. powoda, w innej podnosi, ze jedynie 'x by próbować uzasadnić stanowisko, iż powód-zachowuje się jak pijak. Naruszenie dóbr osobistych może mieć miejscerównież poprzez wypowiedź pytającą, jeśli sugeruje ona odbiorcom treść odpowiedzi. Jeśli pozwany miał zastrzeżenia co do stanu powoda, powinien zgłosić to do protokołu. Pozwany jest członkiem komisji do spraw ' rozwiązywania problemów alkoholowych, a więc w przeciwieństwie do przeciętnego odbiorcy, winien stosownie ocenić, czy powód rzeczywiście spożywał alkohol w taki sposób, aby zasadnym było określenie go ,,pijakie1'n'”. Na pewno nie uzasadnia tego fakt, ze kiedyś widział powoda z puszką piwa. - . - . 5 --- STRONA 8 --- Zeznania pozwanego są niewiarygodne w części. sW szczególności dotyczy to zaprzeczania, że w jakikolwiek inny sposób obrażał powoda oraz, że powód uniemożliwił żonie pozwanego wypowiedzenie się na zebraniu. Pierwsza okoliczność pozostaje w sprzeczności z jednoznaczną treścią zeznań świadków, którzy wyraźnie słyszeli szereg słów, które- kierował pozwany do powoda. W zakresie drugiej okoliczności, należy zauważyć, że. z treści zeznań świadka H_J (k. 5J) \vynřl<*;a~,f--lit-liż-* żonais.po*zśii?'aneÍgo zabierała głos na zebraniu. Tłumaczenia pozwanego,tşżea-'¿'öbraźl'liwe wypowiedzi kierował do powoda jedynie podczas wzajemnej sprzeczki, która odbywała się w taki sposób, że nikt inny nie słyszał są sprzeczne z zasadami logiki i niewiarygodne...Po pierwsze obraźliwe epitety słyszeli świadkowie zajmujący miejsca w znacznej odległości od stron, po drugie stronyaniäiiŸśfif`edziały obok siebie, a po trzecie jak wskazali świadkowie powód jest osobą, która ma problemy ze słuchem, a więc nie jest logiczne, aby pozwany mógł w sposób, w który pozostali by nie słyszeli, obrażać powoda. Również nie jest wiarygodne w zestawieniu z treścią zeznań świadl{ói:iiŜ'fiĹŸ?iaby t í...og('í?lřeÊ1iiiała miejsce sprzeczka, skoro to pozwany „wyraźnie szukał zaczepki” (zeznania I; Wi' k. 5 1). Sąd w -całości podzielił treść _zeznań świadków A11; 1-” 111 L1 wm, a nm zł-P 8% 1 11 si» Żaden ze świadków nie jest w jakikolwiek sposób powiązany z powodem. Potwierdzili oni w sposób jednoznaczny, że pozwany obrażał powoda swoim zachowaniem. Są to osoby dojrzałe, które nie mają jakiegokolwiek interesu w oczernianiu praktycznie nie znanej sobie osoby, z którą nigdy przedtem nie miały konfliktu. ' , Odnosząc się do treści zeznań pozostałych świadków, należy mieć na uwadze, że żaden z nich nie zanegował faktu zgodności protokołu z przebiegiem zebrania; Świadkowie wskazywali jedynie, .iż nie słyszeli, nie dosłyszeli, czy tez nie mogli słyszeć Z uwagi na panujący chaos i gwar na zgromadzeniu, czy pozwany rzeczywiście kierował określone słowa w stosunku do powoda. W tej - . 1. 6 --- STRONA 9 --- części wypowiedzi są wiarygodni. Zasady doświadczenia życiowego wskazują, iż ludzie nie są w stanie uchwycić wszystkich informacji i słów pojawiających się na odbywającym się w sposób spontaniczny zebraniu. Dlatego też przebieg zebrania został utrwalony w formie protokołu. Prawidłowość powyższego wywodu wydaje się jednoznacznie potwierdzać treść zeznań świadka J- L_, który chociaż sam nie słyszał tego, co powiedział pozwany, sugeruje, że ,,skoro tak napisała sekretarz zebrania, to tak musiało być” (k.l28V.)._, Wypowiedź dotyczy faktu zapisu w protokole, iż pozwany obraził powoda. świadkowie E1 sj, JD L1, M1 K1 1 U1 D; w treści swoich zeznań poza faktem, którego nie słyszeli, co zostało już wyjaśnione powyżej, opisują jedynie swoje stanowisko, z którego jednoznacznie wynika, że są po stronie pozwanego, uważają że powód „uwziął się” na pozwanego lub wytaczając powództwo nie może pogodzić się z faktem, iż nie został wybrany na członka zarządu na kolejną kadencję. W tym zakresie zeznania świadków, jako nie opisujące faktów, a wyrażające opinie nie są przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i Sąd pominął tę ich część przy ustaleniu faktów istotnych. Oczywiście Sąd miał na uwadze, że skoro przedstawili swoje stanowisko w sprawie konfliktu, to treść ich zeznań mogła była nakierowana na zdeprecj onowanie niewłaściwego zachowania pozwanego. Przy czym sam fakt, że stoją po stronie pozwanego, nie uzasadnia odmówienia wiary treści ich zeznań. Jednakże skoro pozostają one- w sprzeczności z treścią zeznań pozostałych, wiarygodnych świadków, należało uznać zeznania omawianych świadków za niewiarygodne w części. Z tych też względów należało dać im wiarę jedynie w pozostałej części, w |- której opisują okoliczności obiektywne zgodne z rzeczywistością. W UJ¬¬ (")¬¬ szczególności prawidłowo sporządzenia protokołu, miejsce zajmowane ." podczas zebrania, fakt że pozwany nie mógł się pogodzić z decyzjami zarządu, fakt nieskutecznego wykluczenia pozwanego z członków ogródków, czy też ostatecznego „przepisania” działki przez pozwanego na rzecz jego żony. . _ , ` _ 7 --- STRONA 10 --- _- Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo jest uzasadnione w znacznej części. Zgodnie z art. 23 kc dobra osobiste człowieka jak cześć, wizerunek, dobre imię pozostają -pod ochroną prawa cywilnego .niezależnie przewidzianej w imiych przepisach. Stosownie zaś do treści artykułu 24 § l kc ten czyje dobro zostaje *zagrożone działania, chyba że ' |- nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego 'naruszenia może ażeby osoba, która dopuśoiła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do uamięzia ich skutków, W Sz@zegó1n0ś@i ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie (konkretnie w art. 445 oraz 448 k.c.) może ona żądać również zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej,,,_,,,surny, pieniężnejjjjra wskazany tsişpüłßßziflx-J l Z powołanych wyżej przepisów wynika, że nie każde naruszenie dobra osobistego uprawnia' do wystąpienia z roszczeniami ochronnymi. Jest to 1. -'_ możliwe dopiero wtedy, gdy działanie naruszającego będzie bezprawne, tj. sprzeczne z przepisami prawa lub godzące w zasady współżycia społecznego. Ciężar wykazania, że nastąpiło naruszenie dobra osobistego, zgodnie _z ogólną regułą zawartą w art. 6 k.c. spoczywa na powodzie. Natomiast w procesie o ochronę dóbr osobistych przesłanka bezprawności jest domniemywana, a więc wykazanie, że działanie' pozwanego nie miało takich cech spoczywa na nim. Za bezprawne uznaje się każde działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okolic_zności usprawiedliwiaj ących takie działanie np. działanie w obronie uzasadnionego interesu, działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, zgoda |- poszkodowanego. N 8 --- STRONA 11 --- Ochrona przewidziana w art. 23 i 24 kc nie przysługuje gdy zachowanie sprawcy zostało podjęte i mieści się 'w ramach porządku prawnego. Krytyczna ocena osoby, jej zachowania lub dzieła nie uzasadnia powstania roszczeń służących do ochrony czci, jeżeli jest rzeczowa i rzetelna. Te jej cechy wykluczająbowiem bezprawność zachowania się krytykuj ącego. Wypowiedzi pozwanego nie miały nic wspólnego z rzetelną krytyką. W czci człowieka wyróżnia się dwie jej strony: stronę wewnętrzną, nazywaną godnością osobistą, obejmującą wyobrażenie człowieka o- własnej wartości oraz oczekiwanie J szacunku ze strony innych ludzi oraz stronę zewnętrzną, oznaczaj ącą dobrą sławę, dobrą opinię innych ludzi, szacunek, którym obdarza daną osobę otoczenie. Dobra sława (dobre imię) obejmuje wszystkie dziedziny aktywności życiowej osoby: jej życie osobiste, zawodowe i społeczne (Por. JÍ Wiarcinski, Niamajątkowa ochrona czci, s. 60 i n.,' Radwanski 2005, .sz 163, Nb 3 74). Ustalony stan faktyczny w sposób jednoznaczny wskazuje, ze działanie pozwanego polegające na wypowiadaniu w stosunku do powoda określeń przytoczonych w stanie faktycznym, naruszało jego część, godność osobistąi dobre imię. Powód nie jest „pijakiem”, „debilem”, ,,głupk.iem”. Pozwany 1. naruszył jego dobre imię sugeruj ąc, że przybył na zebranie w stanie nietrzeźwości, a więc nie jest godny do sprawowania funkcji w zarządzie. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się, że decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale to, jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie Qoor. wyrok SN z dnia;5 kwietnia 2002 r., II äiiíiiiš-953/00, niapabi., wyrokz dnia 26 października 2001 Śr., VCKN 195/01, wyroicz dnia 16 stycznia J976 r., II CR 692/75, OSN 1976, nr: 1], poz. 251, wyrokz dnia 17 września 2004 r. wsprawie V CK 69/04). - ` ' W świetle kryteriów obiektywnych nie ma wątpliwości, że wszystkie zacytowane powyżej 'określenia należy uznać za naruszające godność osobistą. _ . . ¬_ 9 --- STRONA 12 --- Wypowiedziane publicznie w obecności kilkudziesięciu osób godziły w dobre imię powoda, również jako członka zarządu. Rodzaj em oświadczenia prowadzącego do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego jest przeproszenie pokrzywdzonego lub złożenie wyrazów ubolewania. Sąd Najwyższy w wyroku z 19.1.1982 r. zalecił, by w sentencji wyroku zamieszczać dokładnie sufonnułowaną treść . przeproszenia. Sąd może bądź zmodyfikować treść przeproszenia proponowaną przez powoda bądź ją sformułować, jeśli tego nie zrobił powód. Powinien też 'czuwać nad tym, aby treść przeproszenia nie poszerzyła pola naruszeń, z czego powód, proponując treść oświadczenia przepraszającego, może sobie nie zdawać sprawy. Sąd nie powinien pozostawiać ustalenia brzmienia przeproszenia pozwanemu Qoor. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1] iatego 2010 roku w sprawie I CSK 286/09, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1997 r. II CKN 546/97, OSNC 1998/7-8/I 19 iz dnia I 1 stycznia 2007 r. II CSK 392/06, niepabi). W związku z okolicznościami, że doszło do naruszenia zarówno godności powoda, jak i jego dobrego imienia, należało uwzględnić powództwo i zobowiązać pozwanego do umieszczenia stosownych przeprosin. Sąd uznał, że w związku z faktem, że do naruszenia dóbr osobistych -1 doszło. podczas zebrania, na którym byli obecni członkowie' ogródków działkowych, wystarczające będzieumieszczenie stosownego przeproszenia w miejscu, w którym będą się mogli z nim zapoznać „działkowcy”, czyli osoby, które z faktem naruszenia zetknęły się na zebraniu. Dalej idące żądanie powoda o umieszczenie przeprosin w czasopismach ukazujących się w regionie P- należy uznać za nieuzasadnione. Wynika to z okoliczności, że naruszenie dóbr osobistych nie miało miejsca na tak szeroką skale, jaką obejmuje zasięgiem gazeta lokalna. Naruszenie miało miejsce w stosunkowo wąskiej grupie osób - „działkowców”, było związane pośrednio z pełnieniem funkcji prezesa zarządu, a więc wystarczające jest, aby z treścią |- przeproszenia zapoznały się te osoby. Opublikowanie takiego oświadczenia w . . . `_ 10 --- STRONA 13 --- dziennikach lokalnych mogło by nie tyle doprowadzić do usunięcia skutków zachowania pozwanego, co wręcz do rozpowszechnienia samego faktu naruszenia na szerszą skalę.. r Z treści przeprosin należy wyeliminować pewne sformułowania. Dotyczy to adresu zamieszkania pozwanego, wskazania jaką pełni on funkcję, skoro na1"L1s'zenie nie miało nic wspólnego z wykonywaniem tej funkcji. Dodatkowo należało doprecyzować sformułowanie, iż 'powód jest byłym prezesem zarządu. Również zasadnym było określenie wielkość czcionki, jaką posłuży się pozwany drukuj ąc stosowne przeproszenie, tak aby było ono widoczne dla każdego przechodzącego w pobliżu tablicy ogłoszeń. Ze względów-praktycznych, sezon działkowy rozpoczyna się -późną wiosną, a niektórzy odwiedzają swoje działki bardzo nieregularnie, toteż należało zobowiązać pozwanego, aby stosowne przeproszenie zostało umieszczone na okres dwóch miesięcy. Przepis art. 24 § 1 zd. 1 kc stanowi, że ,,ten, czyje _dobro osobiste zostaje zagrożone cudzyni działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne”. i Jak wynika z tego przepisu, zaniechania naruszenia można domagać się tylko wtedy, gdy obawa naruszenia dobra osobistego jest w świetle okoliczności 'L danego przypadku i doświadczenia żyćiowego uzasadniona.. Nie chodzi o to czy po stronie powoda powstał 'stan obawy, lecz wymagane jest powstanie uj mowanego w kategoriach obiektywnych stanu zagrożenia naruszenia dobra. Innymi słowy: w świetle okoliczności danego przypadku można się spodziewać, iż do naruszenia dobra osobistego dojdzie, wiele bowiem na to wskazuje Qnor. wyr. SN z 26.2. 196571, II CR 13/65,, OSN 1965, Nr 10, poz. -174). _ Sąd oddalił roszczenie powoda to „zobowiązanie pozwanego do zaniechania dalszych naruszeń”. Wynika to z okoliczności, że co przyznał sam powód, zachowania pozwanego naruszające jego dobra» osobiste nie miały miejsce od' czasu "zebrania, Dodatkowo należy zauważyć, iż powód nie jest już członkiem zarządu, a pozwany przekazał swoją działkę żonie. Powyższe . _ . ` 11 --- STRONA 14 --- prowadzi do wniosku, iż obecnie nie występuje realne, obiektywnie uzasadnione zagrożenie naruszenia dóbr osobistych powoda, Przechodząc do rozstrzygnięcia kwestii zasądzenia stosownego świadczenia pieniężnego na wskazany przez . powoda cel społeczny należało uznać, że również to żądanie okazało się usprawiedliwione co do zasady. 7 W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że warunkiem uwzględnienia żądań opartych na art. 448 kc jest wykazanie nie tylko bezprawności naruszenia dóbr osobistych, ale także winy sprawcy naruszenia Qvar. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r., V CKN 1581/00, OSNC 2004, nr 4, poz. 53, z dnia 1 kwietnia 2004 rz, 11 CK 155/03, nie pabl., z dnia 15 czerwca 2005 r., 1V CK 805/04, 'fizba Cywilna” 2006, nr 5, s. 49, z dnia 28 września 2005 r., 1 CK 256/05, nie pabi., oraz z dnia 19 stycznia 2007 r., 111 CSK 358/06, “Izba Cywilna” 2008, nr' 12, S. 43). Ponadto uwzględnienie roszczeń wywodzonych z tego przepisu nie ma charakteru obligatoryj nego, lecz fakultatywny Qnor. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwiemia 2006 r., 11 PK 245/05, OSNP 2007, nr 7-8, poz. 101), co nie oznacza jednak dowolności, zarówno bowiem odmawiając zasądzenia żądań opartych na art." 448 kc, jak równiez ustalając wysokość zasądzanych na tej podstawie kwot, sąd powinien kierować się określonymi kryteriami-_ Orzekając o żądaniu opartym na art. 448 kc, sąd powinien w pierwszej kolejności rozstrzygnąć, czy zachodzi podstawa do odmowy uwzględnienia tego roszczenia. W razie naruszenia dobra osobistego i zgłoszenia żądań opartych na art. 448 kc, zasadą jest ich uwzględnienie, wyjątkiem zaś oddalenie. Do okoliczności uzasadniaj ących oddalenie omawianych roszczeń należy zaliczyć znikomy stopień winy sprawcy i doznanej krzywdy, rodzaj naruszonego dobra osobistego, niewłaściwe zachowanie się samego poszkodowanego (prowokacja), pojednanie się stron lub sposób postępowania po dokonaniu naruszenia, np. publiczne przeproszenie, albo wycofanie się z zarzutów. W razie uznania, że nie ma podstaw do odmowy uwzględnienia żądań na podstawie art. 448 kc, sąd ' ' ' 1. 12 --- STRONA 15 --- powinien rozstrzygnąć o wysokości zgłoszonego żądania. Orzekaj ąc w tym zakresie musi mieć na względzie wszelkie okoliczności sprawy Óoor. wyrok Sądu Najwyższego 2: dnia 16 kwietnia 2002 r., V CKN 1010/00, OSNC 2003, nr 4, poz. 56), w szczególności rodzaj i stopień winy sprawcy naruszenia dobra osobistego, cel i motywy jego działania, jego sytuację majątkową, sposób postępowania sprawcy już po naruszeniu dóbr osobistych, rodzaj _oraz skalę naruszonego dobra osobistego, skutki naruszenia dobra osobistego dla pokrzywdzonego, w jakim zakresie - poza środkami ochrony niemaj ątkowej przewidzianymi w art. 24 § 1 kc - do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych konieczne jest uwzględnienie żądania przewidzianego w art. 448 k.c. Qoor. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2008 roku w sprawie 11 CSK 126/08, które Sad Okręgowy w całości podziela). Przechodząc do realiów przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż zachowanie pozwanego było bezprawne i zawinione. Postawienie komuś nieprawdziwego zarzutu naruszaj ącego jego cześć jest zawsze działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego, a przez to bezprawnym. - Pozwany znał się on z powodem od wielu lat, .dobrze wiedział, iż nie 'x można mu obiektywnie przypisać żadnej _ z w/w cech. Nie jest ani osobą nadużywaj ąca alkoholu, co mogłoby częściowo uzasadniać określenie ,,pij ak”. Niczego nie może tutaj zmienia fakt, że powód _czasem był wídywany przez pozwanego z puszką piwa na terenie ogródków działkowych. Sąd również nie znalazł żadnych okoliczności uzasadniaj ących odstąpienie od zasądzenie określonej kwoty na cel społeczny. Pozwany ani nie przeprosił powoda, nie wycofał się ze stawianych mu zarzutów, co więcej część z nich podtrzymał jeszcze w odpowiedzi na pozew. p R j Przedmiotem oceny Sądu mogła, być jedynie podnoszona przez -pozwanego okoliczność przyczynienia się powoda do naruszenia - poprzez 13 --- STRONA 16 --- prowokacyjne zachowania, które miały polegać na wyganianiu pozwanego z sali zebrania, czy nie udzieleniu głosu jego żonie. Odnosząc się do tej argumentacji pozwanego, należy zauważyć, że powód nie jest inicjatorem konfliktu. Zgromadzona w aktach sprawy dokumentacja w sposób jednoznaczny wskazuje, że to pozwany w sposób niezgodny z regulaminem postawił kurnik i używa _większej powierzchni działki, niż powinien. Powyższe wynika bezpośrednio ze stanowiska organów ogrodu;- Takie ustalenie prowadzi do wniosku, że to pozwany doprowadził do eskalacji konfliktu nie chcąc dobrowolnie zastosować się do wytycznych. Powód przez okres sprawowania swojego mandatu działał -jako członek zarządu, który domagał się przestrzegania prawa. Oczywiście może mieć znaczenie jedynie uboczne, wpływające na wysokość zasądzonej kwoty, okoliczność że w dniu zebrania powód żądał aby pozwany opuścił zebranie. Powyższe zachowanie było sprzeczne z regulaminem. Skoro pozwany w tym czasie nie był jeszcze skutecznie usunięty z listy członków ogródków działkowych. Jednakże ta okoliczność nie' może w istotny sposób wpływać, ani na bezprawność zachowania pozwanego, ani na jego winę i usprawiedliwiać tak nagannego postępowania. Natomiast należało ją uwzględnić przy zasądzeniu 'x 1. ur. _ świadczenia na cel społeczny. p Podsumowując tę część rozważań należy wskazać, że występował między stronami konflikt, który wynikał z niewłaściwego - niezgodnego z regulaminem postępowania pozwanego, a nie jak to określił pozwany faktu, że powód się na nim ,,uwziął, uczepił go”, czyli nadużywając stanowiska zainicjował konflikt. Nadto nic nie usprawiedliwia ubliżania i to w obecności innych działkowcćw. Określaj ąc wysokość świadczenia, Sąd miał na uwadze stosunki majątkowe pozwanego, który osiąga dość wysokie dochody, jednakże w znacznej- części przeznacza je na spłatę zobowiązań. Nadto sam powód przyznał, że zachowanie pozwanego nie miało istotnego wpływu na jego decyzję o zaniechaniu kandydowania, a więc nie można uznać, iż nie uczestniczył w . ' . ` _l4 --- STRONA 17 --- wyborach jako kandydat na członka zarządu z uwagi na zachowanie A- J- Zachowanie pozwanego oceniane w zakresie żądania miało miejsce jeden raz, jednakże było intensywne i zasługuj ące na napiętnowanie. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, iż zasądzone świadczenie na cel społeczny w kwocie 1.000 złotych będzie sumą odczuwalną dla pozwanego. Powództwo o zasądzenie ponad tę kwotę' należało oddalić jako nieuzasadnione. Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnienie w treści art. 100 kpc. Powód wygrał sprawę co do istoty, a przegrał w kwestii roszczenia o zaniechanie dalszych naruszeń. Zasadne okazało się roszczenie o zasądzenie od pozwanego na określony cel społeczny stosownego świadczenia, które na skutek oceny Sądu okazało się uzasadnione jedynie w części. Powyższe okoliczności wskazują, iż należało zasądzić od pozwanego Ag J-4 na rzecz powoda zwrot opłaty od całości roszczenia niernaj ątkowego -- 600 złotych oraz proporcjonalnie opłatę od części uwzględnionego roszczenia o zapłatę na cel społeczny - 50 zł. Nadto, na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. w zw. z art. 100 zd. 2 kpc, z uwagi na okoliczność, iż powód wygrał sprawę co do istoty, a oddalenie powództwa dotyczyło jedynie części świadczenia na cel społeczny, należało obciążyć pozwanego A- J kwotą 43 złotych, ponoszoną tymczasowo przez Skarb Państwa jako wydatek na rzecz kosztów stawiennictwa świadka. ‹ 15