Postanowienie I C 344/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 344/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Beata Hetmańczyk Protokolant: sekretarz sądowy Natalia Harupa po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2019 r. w Opolu sprawy z powództwa Ł. D. przeciwko Skarbowi Państwa - Komendzie Powiatowej Policji w B. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda Ł. D. na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 720 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Na oryginale właściwy podpis UZASADNIENIE Powód Ł. D. wniósł o zadośćuczynienie z powodu naruszenia jego dóbr osobistych poprzez wystosowanie przez pozwanego przeprosin, a nadto dokonanie wpłaty na wskazany cel społeczny. Pozwany Skarb Państwa Komenda Powiatowa Policji w B. – reprezentowany przez Prokuratorię Generalną RP – wniósł o oddalenie powództwa. Sąd ustalił stan faktyczny: W dniu 22.12.2016 r. w SR w B. o godz. 9,00 rozpoczęła się rozprawa, w której powód brał udział w charakterze oskarżonego. Powód wcześniej domagał się wyłączenia sędziego referenta T. P., a jego wniosek został oddalony. W trakcie rozprawy powód ponownie podniósł zarzuty dotyczące braku możliwości prowadzenia postępowania przez sędziego T. P., które nie zostały uwzględnione. Powód w trakcie posiedzenia opuścił salę rozpraw i telefonicznie wezwał policję wnosząc o wylegitymowanie sędziego T. P.. Przybyły patrol z KP w B. dokonał ustaleń co do braku zakłócenia porządku na terenie sądu, odmówił wylegitymowania sędziego i na tym zakończył interwencję. Dowód: akta (...) Notatka k. 73 prok --- STRONA 2 --- Powód po pewnym czasie ponowił próby przeprowadzenia interwencji w sądzie. Zgłoszenia dokonał na numer komendy wojewódzkiej w O. informując o dotychczasowych działaniach swoich i funkcjonariuszy KP w B.. W szczególności powód domagał się wylegitymowania sędziego T. P., a także oświadczył, iż zamierza dokonać obywatelskiego zatrzymania sędziego. (k. 107 prok) Do czasu ponownego przyjazdu patrolu policji powód poinformował sędziego, iż dokonuje jego obywatelskiego zatrzymania oraz poprosił sędziego, by ten nie opuszczał sali rozpraw. Do sali rozpraw wezwana została prezes sądu sędzia I. T., a gdy próby zakończenia zdarzenia nie przyniosły efektu, poprosiła obecnych, by udali się do innego gabinetu. Do budynku sądu, poza szeregowymi funkcjonariuszami, przybyli również funkcjonariusze pełniący funkcje naczelnika wydziału i zastępcy komendanta. (k. 4-5 prok) Dowód: akta (...) O godz. 10,14 na terenie sądu był już ponownie patrol z KP w B., z zapisów rozmów zarejestrowanych wynika, iż podejmowane czynności konsultowane były pomiędzy różnymi funkcjonariuszami z KP w B. oraz KW w O.. Dyżurny z O. monitorował przebieg zdarzenia, gdyż zainteresowały się nim media, w tym Radio (...) (k. 84 prok). W trakcie zdarzeń powód rozmawiał z dziennikarzami obecnymi w budynku sądu. (k. 84 prok) Dowód: akta (...) W trakcie zdarzenia powód nie naruszył nietykalności cielesnej sędziego, ani innych osób, nie był pod wpływem alkoholu, zachowywał się spokojnie, wykonywał polecenia funkcjonariuszy policji. Zastępca komendanta podjął decyzję o zatrzymaniu powoda i polecił zastosować wobec niego środki przymusu bezpośredniego w postaci kajdanek. Po uzyskaniu od powoda informacji, iż jest on osobą chorą i potwierdzeniu tej informacji przez prezes sądu I. T., od użycia kajdanek odstąpiono i wyprowadzono powoda do radiowozu. Kajdanki zastosowane były podczas dalszego transportu powoda do siedziby KP w B.. Na terenie komisariatu w B. powód, już bez kajdanek, brał udział w czynnościach, z których sporządzony był protokół. W ich trakcie przekazana została funkcjonariuszom decyzja o zatrzymaniu powoda, co spowodowało podjęcie dalszych działań. M. in., w związku z informacjami dotyczącymi złego stanu zdrowia powoda, został on przewieziony do szpitala w B. celem przebadania. Po przeprowadzeniu badania lekarz stwierdził, iż istnieją przeciwskazania do zatrzymania powoda, skutkiem czego został on zwolniony. Informacje dotyczące zdarzenia na terenie SR w B. były przedmiotem zainteresowania mediów. Dowód: akta (...) wydruk k. 21-22 Na skutek zawiadomienia złożonego przez powoda Prokuratura Rejonowa w K. prowadziła dochodzenie w celu ustalenia czy funkcjonariusze KP w B. dopuścili się przekroczenia swoich uprawnień. Postanowieniem z dnia 11.05.2017 r. dochodzenie zostało umorzone wobec braku znamion czynu zabronionego, a zażalenie powoda nie zostało uwzględnione (postanowienie SR w O. z 27.02.2018 r. prok). Dowód: akta (...) Powód złożył też zażalenie na zatrzymanie go w dniu 22.12.2016 r. i zażalenie to SR w O. postanowieniem z dnia 21.08.2017 uwzględnił, uznając zatrzymanie za bezzasadne. Dowód; postanowienie k. 18-21 Sędzia T. P. był znany zarówno powodowi, jak i podejmującym interwencje policjantom. W toku postepowania sądowego, w którym powód był oskarżonym i wnosił o wyłączenie sędziego, reprezentowany był przez obrońcę z urzędu. Na sali rozpraw obecny był tez prokurator. Dowód: zeznania świadków M. K. k. 76; M. W. k. 76/2; P. L. k. 77; C. S. k. 78/2; A. B. k. 110; K. P. k. 112/2 Sąd zważył: --- STRONA 3 --- Powód domagał się ochrony jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, wolności i zdrowia. Naruszenia tych dóbr upatrywał w działaniach funkcjonariuszy KPP w B., w tym przede wszystkim zastępcy Komendanta. Zdaniem powoda w sposób bezprawny zastosowano wobec niego środki przymusu bezpośredniego, wyprowadzono go na oczach osób trzecich, w tym przedstawicieli mediów z budynku sądu, co naruszyło jego godność i dobre imię. Nadto bezprawnie zatrzymano go, co naruszyło jego wolność i stanowiło zagrożenie zdrowia. Przebieg zdarzeń, z których powód wywodzi swoje roszczenia, ustalony został w oparciu przede wszystkim o dokumenty znajdujące się w aktach prokuratorskich, w tym emailowe zawiadomienia ze strony powoda, notatki policyjne oraz protokoły oględzin zapisów monitoringu i przebiegu rozmów. Posiłkowo ustaleń dokonano w oparciu o zeznania świadków i powoda złożone w tym procesie, ale tylko w takim zakresie, w jakim były one spójne z treścią powyższych dokumentów. Taką ocenę materiału dowodowego zdeterminował upływ czasu i pojawiające się rozbieżności w relacjach świadków i powoda. Przyjąć należy, że informacje zebrane przez prokuratora w 2017 r., zwłaszcza te, które powód sporządził samodzielnie, są bliższe prawdzie, aniżeli zeznania składane w 2019 r. Zgodnie z art. 23 i 24 kc osoba, która domaga się ochrony dóbr osobistych w toku procesu winna wykazać, iż naruszenie konkretnie wskazanych dóbr nastąpiło na skutek działania lub zaniechania konkretnych podmiotów. Zadaniem broniącej się strony pozwanej jest wykazanie, iż do naruszenia opisanych dóbr nie doszło, względnie doszło, ale nie skautek działania pozwanego podmiotu, względnie doszło na skutek działania tego podmiotu, ale podjęte działania nie były bezprawne. Kwestia bezprawności działania jest pierwszym elementem podlegającym ocenie. Bezprawności działania powód upatrywał w zastosowaniu środków przymusu bezpośredniego oraz zatrzymaniu. Obydwa te działania stosowane przez funkcjonariuszy policji co do zasady nie są bezprawne, bo znajdują umocowanie w przepisach prawa. Nie pozbawia ich tego charakteru ewentualne uznanie, iż zastosowane zostały one niezasadnie. W zakresie oceny zasadności zastosowanych środków wypowiedział się SR w O. w postanowieniu z dnia 21.08.2017 r. rozpoznając zażalenie powoda w tej materii i stanowisko to jest aprobowane przez tut. Sąd. Samo jednak nieprawidłowe zastosowanie określonych środków, niezależnie od tego czy do ich zastosowania doszło na skutek świadomej decyzji organu mimo braku podstaw ich stosowania, czy też na skutek dokonania błędnej oceny sytuacji i przesłanek stosowania tego środka, nadal nie czyni tego zdarzenia bezprawnym. Przeprowadzone dochodzenie pod kątem ustalenia czy funkcjonariusze KP w B. przekroczyli swoje uprawnienia, zakończone zostało umorzeniem postępowania wobec stwierdzenia, iż podlegające ocenie zdarzenia nie noszą znamion czynu opisanego w art. 231 § 1 kk. Ocena prawna materiału zgromadzonego i ocenionego przez prokuratora zyskała aprobatę SR w O., który nie uwzględnił zażalenia powoda na umorzenie dochodzenia. W związku z tym przyjąć należy, iż pozwany skutecznie wykazał, że działania podjęte przez funkcjonariuszy KP w B. nie były bezprawne. Niezależnie od powyższego przyjąć należy, iż nie wykazano, by doszło w znaczeniu obiektywnym do naruszenia wskazanych przez powoda dóbr osobistych. Powód wskazał, że o fakcie zatrzymania go dowiedziała się za pośrednictwem mediów lokalna społeczność, co wpłynęło na postrzeganie powoda, społecznika znanego w miejscu zamieszkania. Spowodowało to, że niektóre osoby nie chciały z nim współpracować. Powód w zdarzeniu tym upatruje również pogorszenia się jego samopoczucia i stanu zdrowia. Powyższe nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym i jest wynikiem subiektywnej oceny sytuacji dokonanej przez powoda. Z treści zapisów rozmów pomiędzy funkcjonariuszami (vide akta prokuratorskie k. 84) wynika, iż do dyżurnego KW w O. o informację na temat zajścia w sądzie w B. zwracało się Radio (...), zapis ma miejsce o godz. 9,52-9,55. Natomiast z zapisu o godz. 10,14 wynika, iż powód rozmawia z mediami (k.86). Zatem to najprawdopodobniej powód był źródłem informacji dla mediów o zdarzeniu; przyjąć należy, że jeszcze przed momentem podjęcia działań przez policję. Dostarczony sądowi zrzut z ekranu strony Radia (...) z 7.01.2017 r. informuje o postawieniu powodowi zarzutów, nie zaś o przebiegu samego zdarzenia. Powód, co jest bezsporne w świetle treści emailowych skarg znajdujących się w aktach prokuratorskich, z budynku sądu nie był wyprowadzany w kajdankach i w żaden sposób jego osoba nie była przedstawiana w negatywnym świetle. Powód informował funkcjonariuszy o swoim stanie zdrowia, co spowodowało odstąpienie od zastosowania kajdanek na terenie sądu, był przewieziony do lekarza i poddany konsultacji, po uprzednim udaniu się do domu powoda po niezbędną dokumentację lekarską. Tym samym nie sposób przyjąć, by traktowanie ze strony funkcjonariuszy nosiło znamiona naruszającego dobra osobiste powoda. Na koniec podkreślić należy, że powód domagając się ochrony prawnej, sam sprowokował zdarzenie, które miało miejsce w dniu 22.12.2016 r. O ile ustalenie przebiegu zdarzeń nie nastręczało poważniejszych trudności, o tyle ustalenie motywów jakimi kierował --- STRONA 4 --- się powód już tak. Nawet w trakcie zeznań powód nie potrafił przekonywująco podać w jakim celu dążył do wylegitymowania sędziego, którego znał z racji wcześniejszych, jak sam ujął, konfliktów. Działania powoda w toku toczącej się w dniu 22.12.2016 r. sprawy karnej zmierzały do wyłączenia od jej rozpoznania osoby sędziego T. P.. Formalne wnioski w tym zakresie, jak sam powód przyznał, zostały wcześniej rozpoznane. Powód w toku sprawy karnej korzystał z pomocy obrońcy – adw. M. O., który z racji wieloletniego praktykowania w B. nie mógł nie znać osoby sędziego. Jest też nieprawdopodobne, by nie zareagował on na uchybienia procesowe polegające na prowadzeniu procesu przez sędziego, który powinien być wyłączony od sprawy. Powód nie wykazał, by w stosunku do sędziego orzeczono o zakazie wykonywania zawodu względnie zawieszono go w czynnościach, a takiej wiedzy również nie posiada sąd orzekający w niniejszej sprawie. Samo tłumaczenie się brakiem wiedzy prawniczej, w sytuacji gdy na bieżąco mógł skonsultować swoje obawy z obrońcą, jest daleko niewystarczające. Powód z ust interweniujących po raz pierwszy policjantów uzyskał potwierdzenie, że wskazany przez niego sędzia to T. P. – bo był funkcjonariuszom również znany. Mimo to w zupełnie irracjonalny sposób dążył do realizacji swojego żądania angażując w sprawę coraz większe grono osób. Instytucja zatrzymania obywatelskiego jest wyjątkiem od zasady, że nie można pozbawiać innego człowieka wolności, a mogą to czynić tylko uprawnione organy. Zdecydowanie jednak nie można przyjąć, że powód – nawet nie znając prawa – miał jakiekolwiek podstawy do zastosowania tej instytucji. Swoje pretensje kierował wobec osoby o powszechnie znanej tożsamości, zatem zatrzymanie na sali rozpraw sędziego w celu oczekiwania na przyjazd policji, by ta go wylegitymowała jest nadużyciem ze strony powoda. Powód swoimi działaniami próbował storpedować sprawę karną, zaangażował znaczną liczbę funkcjonariuszy policji i pracowników sądu w działania obiektywnie zupełnie nieuzasadnione. Dlatego zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie jego żądanie nie zasługuje na uwzględnienie. Orzeczenie o kosztach oparte jest na dyspozycji art. 98 kpc. Na oryginale właściwy podpis (...)