Postanowienie I C 344/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 344/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Izabela Bogusz Protokolant: sekr. sądowy Małgorzata Gabriel po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2012 r. w Opolu sprawy z powództwa E. Z. przeciwko A. Z. (1) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę oddala powództwo w całości Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I C 344/12 UZASADNIENIE Powódka E. Z. w pozwie z dnia 18.06.2012 r., ostatecznie sprecyzowanym na rozprawie w dniu 12.11.2012 r. ( k. 69) wniosła o zobowiązanie pozwanego A. Z. (1) do złożenia powódce oficjalnych przeprosin w formie pisemnej o następującej treści: „Przepraszam Panią E. Z. za twierdzenia zawarte we wniosku o zmianę kontaktów z małoletnim S. Z. z dnia 06.03.2012 r. zarzucające jej: „rażąco naganne postępowanie” zarówno wobec niego jak i wspólnego małoletniego dziecka stron, „rażące zaniedbania na szkodę małoletniego”, „wypaczony, wysoce niemoralny charakter jak i rażąco wulgarny sposób zwracania się zarówno do ojca jak i małoletniego dziecka”, „uzasadnione podejrzenia w zakresie zaburzeń adaptacyjnych w społeczeństwie”, „ zagrażanie dobru dziecka poprzez bezpośrednie narażenie nie tylko swojego życia i zdrowia ale również innych osób”, jak również te zawarte w piśmie skierowanym do Ośrodka Pomocy (...) w N. z dnia 12.05.2012 r. – powyższe twierdzenia są nieprawdziwe i w sposób bezprawny naruszają dobre imię i godność E. Z.”. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego kwoty 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu powódka podniosła, iż pozwany we wniosku z dnia 06.03.2012 r. o zmianę kontaktów z małoletnim synem stron, skierowanym do Sądu Rejonowego w Kluczborku, dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powódki - jej czci, dobrego imienia i godności osobistej. Pozwany zarzucił powódce „rażąco naganne postępowanie” zarówno wobec niego jak i wspólnego małoletniego dziecka stron, „rażące zaniedbania na szkodę małoletniego”, „wypaczony, wysoce niemoralny charakter, jak i rażąco wulgarny sposób zwracania się zarówno do ojca jak i małoletniego dziecka”, „uzasadnione podejrzenia w zakresie zaburzeń adaptacyjnych w społeczeństwie”. Zdaniem powódki sformułowań użytych we wniosku nie można określić mianem ostrożnych, odpowiadających formie pisma procesowego, ponadto są one gołosłowne i nieprawdziwe, naruszające dobre imię i godność powódki. przypisują powódce wprost naganne cechy i nie odnoszą się do przedmiotu postępowania, którym jest zmiana kontaktów z małoletnim dzieckiem stron. Ponadto powódka podniosła, iż na wniosek pozwanego w dniu 18.04.2012 r. w miejscu zamieszkania powódki miała miejsce interwencja (...) Centrum Pomocy (...) w N., która nie potwierdziła żadnej z tez stawianych przez pozwanego we wniosku z dnia 06.03.2012 r. Podobnie wizyta kuratora przeprowadzona w związku z toczącym się postępowaniem. Pozwany interweniował również w Centrum Pomocy (...) w N., wysyłając pismo z dnia 12.05.2012 r., w którym to również dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powódki, czego potwierdzeniem jest pisemna odpowiedź udzielona pozwanemu przez (...) w N.. Mając na uwadze powyższe zdaniem powódki działanie pozwanego było bezprawne dlatego zasadny jest wniosek o zobowiązanie pozwanego do złożenia powódce oficjalnych przeprosin. ponadto z uwagi na winę pozwanego- świadomie podjął on bowiem działanie sprzeczne z prawem, zasadny jest również wniosek o zasądzenie zadośćuczynienia na rzecz powódki w kwocie 2.000 zł. Pozwany A. Z. (1) w odpowiedzi na pozew z dnia 18.07.2012 r. ( k. 51-55) wniósł o oddalenie powództwa w całości. W uzasadnieniu pozwany podniósł, że powódka, jej rodzice i rodzeństwo wykazują rażąco naganne postępowanie wobec pozwanego i dziecka stron oraz rażące zaniedbania na szkodę małoletniego syna stron. Ponadto pozwany wskazał, iż powódka i jej rodzice utrudniają mu kontakty z synem. Analiza dotychczasowych kontaktów powódki z pozwanym celem pozasądowego, polubownego uregulowania widzeń ojca z synem oraz poprawy relacji rodziców na płaszczyźnie współpracy dla dobra małoletniego dziecka, w aspekcie udokumentowanych nadużyć macierzyńskich powódki ma charakter patologiczny bez widoków na zmianę tego niekorzystnego stanu rzeczy. Mając na uwadze dobro małoletniego dziecka stron pozwany, doskonale znając wypaczony, wysoce niemoralny charakter uczestniczki, jak i rażąco wulgarny sposób zwracania się zarówno do ojca jak i małoletniego dziecka, wniósł o skierowanie powódki na badania psychologiczno-psychiatryczne celem wykluczenia uzasadnionych podejrzeń w zakresie zaburzeń adaptacyjnych w społeczeństwie. Ponadto pozwany podniósł, iż powódka nie była zadowolona z zajścia w ciążę, o nienarodzonym jeszcze dziecku potrafiła mówić bękart. Powódka będąc w ciąży paliła papierosy i nadal je pali w obecności dziecka. Nie chce również leczyć dziecka, a pozwany utracił jakikolwiek wpływ na decyzje powódki w tym zakresie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Strony pozostają w głębokim konflikcie. Od kwietnia 2011 roku nie mieszkają razem. Powódka wraz z dzieckiem wyprowadziła się do swoich rodziców. Aktualnie przed Sądem Okręgowym w Kaliszu toczy się postępowanie z powództwa A. Z. (1) przeciwko E. Z. o rozwód. Powódka zarzuca mężowi nadużywanie alkoholu i agresywne zachowanie w stosunku do niej. Z kolei pozwany zarzuca żonie agresywne i wulgarne zachowanie w stosunku do dziecka i męża oraz zaniedbywanie dziecka i utrudnianie ojcu kontaktów z nim. Strony nie potrafią współpracować w sprawach dotyczących dziecka, nie potrafią ustalić jak mają wyglądać kontakty pozwanego z małoletnim dzieckiem. Kontakty te zostały ustalone w ugodzie zawartej pomiędzy stronami w dniu 09.06.2011 r. przed Sądem Rejonowym w Kluczborku w sprawie o sygn. akt III RNsm 148/11. --- STRONA 3 --- Z uwagi na trudności w realizacji zawartej pomiędzy stronami ugody, pozwany A. Z. (1) w dniu 14.03.2012 r. złożył w Sądzie Rejonowym w Kluczborku wniosek o ustalenie osobistych kontaktów ojca z małoletnim dzieckiem S. Z.. Ponadto w/w wniosku wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność m.in. rażąco nagannego zachowania E. Z. wobec małoletniego dziecka stron oraz pozwanego oraz na okoliczność rażących zaniedbań ze strony powódki na szkodę małoletniego. Pozwany złożył też wniosek o skierowanie E. Z. na badania psychologiczno-psychiatryczne celem wykluczenia uzasadnionych podejrzeń w zakresie zaburzeń adaptacyjnych w społeczeństwie i wniosek w trybie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego o stwierdzenie zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego powódki, której dotychczasowe zachowanie wskazuje na to, że z powodu zaburzeń psychicznych zagraża dobru dziecka poprzez bezpośrednie narażenie nie tylko swojego życia i zdrowia, ale również innych osób. W uzasadnieniu złożonych wniosków pozwany wskazał, iż powódka ma wysoce niemoralny charakter, jak i rażąco wulgarny sposób zwracania się zarówno do ojca jak i małoletniego dziecka. W toku postępowania przed Sądem Rejonowym w Kluczborku przeprowadzono wywiad w miejscu zamieszkania pozwanego i ustalono, iż nie było tam interwencji policji, dom i obejście jest zadbane, a w domu panuje porządek. Ponadto ustalono, że pozwany chciałby zmienić dotychczas ustalone kontakty z małoletnim synem, w ten sposób, aby móc zabierać dziecko do swojego miejsca zamieszkania. Przeprowadzono również wywiad w miejscu zamieszkania powódki w wyniku którego ustalono, iż od okresu separacji stron małoletni S. pozostaje pod bezpośrednią opieką matki, która zapewnia mu właściwe warunki do rozwoju i wychowania oraz wykazuje dbałość o zaspokojenie jego potrzeb. W jej oddziaływaniach opiekuńczych i wychowawczych kurator nie stwierdził jakichkolwiek uchybień i zaniedbań. Od rozstania stron pozwany utrzymuje stały kontakt z synem, 2 razy w tygodniu, jednak twierdzi, że kontakty są mu utrudniane. Sąd Rejonowy w Kluczborku postanowieniem z dnia 28.06.2012 r. zawiesił postępowanie w sprawie o sygn. akt III RNsm 97/12 na podstawie art. 445 1 § 2 k.p.c. Dowody: w aktach SR w Kluczborku o sygn. III RNsm 97/12: wniosek o ustalenie osobistych kontaktów k. 2-6, wywiad środowiskowy z dnia 05.06.2012 r. k. 48, wywiad środowiskowy z dnia 26.06.2012 r. k. 51-53, postanowienie SR w Kluczborku z dnia 28.06.2012 r. k. 55. zeznania świadków: A. Z. (2) k. 66, K. Z. k. 66v-67, zeznania powódki k. 67 i pozwanego k. 68. W dniu 30.03.2012 r. pozwany A. Z. (1) złożył w (...) Centrum Pomocy (...) w K. wniosek o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie ograniczenia E. Z. władzy rodzicielskiej nad małoletnim synem S.. Pracownicy (...) Centrum Pomocy (...) w N., na wniosek (...) w K., przeprowadzili w dniu 02.04. (...). wizytację w miejscu zamieszkania powódki. Z poczynionych obserwacji wynika, że warunki mieszkaniowe są dobre, a małoletni S. jest dzieckiem zdrowym, zadbanym, objętym należytą opieką zarówno ze strony powódki, jak i pozostałych domowników. Pracownicy (...) nie stwierdzili faktów zaniedbywania dziecka przez matkę. Dowody: pismo Kierownika (...) z dnia 11.07.2012 r. k. 39, notatka służbowa k. 41, wniosek pozwanego k. 42-44. --- STRONA 4 --- W dniu 28.05.2012 r. pozwany złożył w Ośrodku Pomocy (...) w N. wniosek o wszczęcie z urzędu interwencji w sprawie zaniedbań przez matkę E. Z. małoletniego S.. Pismem z dnia 14.06.2012 r. Z-ca Kierownika (...) w N. poinformował pozwanego, iż jego zarzuty odnośnie sprawowania opieki nad małoletnim dzieckiem są bezpodstawne. Dziecko jest zadbane, czyste, ma zapewnione podstawowe potrzeby tj. wyżywienie i ubiór, nie stwierdzono zaniedbań pod względem medycznym. Dowody: wniosek pozwanego z dnia 28.05.2012 r. k. 46-49, pismo z Z-cy Kierownika (...) z dnia 14.06.2012 r. k. 50. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Powódka wystąpiła z żądaniem udzielenia ochrony w związku z bezprawnym naruszeniem jej dobrego imienia i godności. Swoje żądanie opierała, więc na przepisach art. 23 i 24 k.c. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. cześć, dobre imię, dobra sława człowieka jako dobro osobiste podlega ochronie. Naruszenie czci może nastąpić zarówno poprzez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię danej osoby i mogące ją narazić na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności. Artykuł 24 k.c. uzależnia ochronę dóbr osobistych od dwóch przesłanek: zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego ujmowanego w kategoriach obiektywnych faktów oraz przesłanki o charakterze normatywnym czyli bezprawności działania sprawcy. Powyższy przepis rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powódką nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jej dobra osobiste, a jednocześnie formułuje domniemanie prawne bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym, zatem ciążył obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powódki nie było bezprawne. Rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dokonując oceny czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki Sąd miał na uwadze, iż oceny tej należy dokonać przy przyjęciu kryteriów poddanych obiektywizacji, uwzględniających odczucia ogółu, a także powszechnie przyjmowane i wynikające z obyczajów normy postępowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że ocena, czy cześć człowieka została zagrożona bądź naruszona, musi być dokonana przy stosowaniu kryteriów obiektywnych. Istotne jest, bowiem nie subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ale obiektywna reakcja opinii publicznej. Nie można też przy tej ocenie ograniczać się do analizy pewnego zwrotu w abstrakcji, ale należy zwrot ten wykładać na tle całej wypowiedzi (vide: wyrok SN z dnia 29.11.1971 r., II CR 455/71, OSNC 1972/4/77, wyrok SN z dnia 16.01.1976 r., OSNC 1976/11/251, wyrok SN z dnia 25.04.1989 r., I CR 143/89, wyrok SN z dnia 10.09.1999 r., III CKN 939/98, OSN 3/2000/50, wyrok SN z dnia 26.10.2001 r. V CKN 195/01, LEX nr 53107). Przenosząc niniejsze rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że określenia zawarte we wniosku o zmianę kontaktów z małoletnim z dnia 06.03.2012 r., a mianowicie „rażąco naganne postępowanie” zarówno wobec niego jak i wspólnego małoletniego dziecka stron, „rażące zaniedbania na szkodę małoletniego”, „wypaczony, wysoce niemoralny charakter jak i rażąco wulgarny sposób zwracania się zarówno do ojca jak i małoletniego dziecka”, „uzasadnione podejrzenia w zakresie zaburzeń adaptacyjnych w społeczeństwie”, „ zagrażanie dobru dziecka poprzez bezpośrednie narażenie nie tylko swojego życia i zdrowia ale również innych osób” niewątpliwie naruszały dobre imię powódki. --- STRONA 5 --- Pomimo naruszenia dóbr osobistych ochrona prawna przewidziana w przepisach art. 23 i 24 § 1 zd.1 k.c. nie przysługuje, jeżeli działanie osoby, przeciwko której skierowane jest roszczenie, nie jest bezprawne. Ciężar dowodu braku bezprawności działania spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Zgodnie z panującym w prawie polskim obiektywnym pojęciem bezprawności, działaniem bezprawnym jest działanie sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, a bezprawność wyłącza działanie mające oparcie w przepisach prawa, zgodne z zasadami współżycia społecznego, działanie za zgodą pokrzywdzonego oraz w wykonywaniu prawa podmiotowego (vide: orzeczenie SN z dnia 19.10.1989 r., II CR 419/89, OSP 1990/11-12/377, wyrok SN z dnia 04.06.2003 r. I CKN 480/01, LEX nr 137619). Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, by wyłączyć bezprawność, musi być dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym, to jest pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, powinno być rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością przez osobę uprawnioną. Zeznanie w charakterze świadka strony w postępowaniu karnym, cywilnym, jak również złożenie doniesienia do organów ścigania uznać należy za działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego (tak SN w wyroku z 13.04.2000 r., III CKN 777/98, LEX nr 51361). W przedmiotowej sprawie Sąd uznał, iż pozwany działał zgodnie z przepisami prawa. Pozwany składając wniosek do Sądu Rejonowego w Kluczborku realizował swoje uprawnienia procesowe. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego z dnia 24.08.2011 r., IV CSK 587/10 ( LEX nr 11291156) „ strona, która w procesie realizując przysługujące jej prawo do obrony, składa oświadczenia naruszające dobra osobiste drugiej strony, działa bezprawne wówczas gdy przedstawia fakty i oceny ze świadomością niezgodności ich z prawdą”. Pozwany składając wniosek o zmianę kontaktów z małoletnim synem działał mając na uwadze dobro dziecka i utrudnianie mu kontaktów przez powódkę. Nie sposób uznać w niniejszej sprawie, iż pozwany zarzucając powódce działania na szkodę małoletniego działał ze świadomością niezgodności ich z prawdą. Zarzuty podniesione przez pozwanego pod adresem powódki są przedmiotem dowodzenia w toczącej się pomiędzy stronami sprawie rozwodowej. Przesłuchani w niniejszej sprawie świadkowie potwierdzili niewłaściwe zachowanie powódki wobec małoletniego dziecka i pozwanego. Nie przesądzając, czy zachowanie to miało jakikolwiek wpływ na rozpad pożycia małżeńskiego stron, zdaniem Sądu nie można mówić w niniejszej sprawie o bezprawnym działaniu pozwanego. W tym miejscu należy podnieść, iż odmienna interpretacja bezprawności działania spowodowałaby lawinę spraw o ochronę dóbr osobistych w związku z toczącymi się sprawami rozwodowymi z ustaleniem winy stron, sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej na tle sprzecznych stanowisk i wzajemnego zarzucania nagannego zachowania wobec siebie i małoletnich dzieci. Reasumując Sąd stwierdził, że działanie pozwanego nie było bezprawne, dlatego orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c.