§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
Orzecznictwo

Wyrok I C 342/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krak

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 342/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Anna Rakoczy Protokolant: starszy protokolant Łukasz Sokół po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. w Krakowie sprawy z powództwa (…) przeciwko (…) S.A. w (…) o ochronę dóbr osobistych I. zobowiązuje stronę pozwaną (…) S.A. w (…) do złożenia na stronach internetowych www.(…).pl oraz www.(…).pl oświadczenia o treści: --- STRONA 2 --- Niniejszym oświadczamy, jako przedstawiciele spółki „ (…) ” S.A. z siedzibą w (…) , że podczas organizowania akcji „ (…) ” zorganizowanej w miesiącach maju i czerwcu (…) roku, wykorzystaliśmy nazwę Fundacji (…) (aktualnie Fundacja (…) z siedzibą w (…) ) do celów promocyjnych akcji „ (…) ”, bez uzyskania zgody Fundacji do posłużenia się jej nazwą. Zatem przepraszamy, że nie mając odpowiedniego upoważnienia wykorzystaliśmy nazwę Fundacji do naszych celów marketingowych. II. w pozostałym zakresie powództwo oddala; III. zasądza od strony powodowej (…) z siedzibą w (…) na rzecz strony pozwanej „(…)” S.A. w (…) kwotę 3.240 zł (trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; IV. nakazuje ściągnięcie od strony pozwanej „(…)” S.A. w (…) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego … kwoty 600 zł (sześćset złotych) tytułem części opłaty od pozwu, od uiszczenia której strona powodowa została zwolniona; V. nakazuje ściągnięcie od strony pozwanej „(…)” S.A. w (…) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego … kwoty 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem wydatku pokrytego tymczasowo przez Skarb Państwa; VI. nakazuje ściągnięcie od strony powodowej (…) z siedzibą w (…) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego … kwoty 45 zł --- STRONA 3 --- (czterdzieści pięć złotych) tytułem wydatku pokrytego tymczasowo przez Skarb Państwa. Sygn. akt I C 342/12 Uzasadnienie Strona powodowa (…) z siedzibą w (…) w pozwie przeciwko spółce (…) S.A. z siedzibą w (…) wniosła o: 1/ zasądzenie na jej rzecz od strony pozwanej kwoty 50.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty , tytułem zadośćuczynienia, 2/ złożenia na stronach internetowych www. (…) .pl oraz www. (…) .pl oświadczenia o treści: Niniejszym oświadczamy, jako przedstawiciele spółki „ (…) ” S.A. z siedzibą w (…) , że podczas organizowania akcji „ (…) ” zorganizowanej w miesiącach maju i czerwcu (…) roku, wykorzystaliśmy nazwę i renomę Fundacji (…) (aktualnie Fundacja (…) z siedzibą w (…) ) do celów promocyjnych akcji „ (…) ”, bez uzyskania zgody Fundacji do posłużenia się jej nazwą i renomą. Zatem przepraszamy, że nie mając odpowiedniego upoważnienia wykorzystaliśmy nazwę i renomę Fundacji do naszych celów marketingowych. Nadto, wniosła o zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podała, że w dniu 11 maja (…) r. pozwana rozpoczęła akcję „ (…) ”, która związana była z promocją produktu (…) – gumy do żucia ułatwiającej rzucenie palenia. Celem zachęcenia do zakupu, sprzedaż promocyjna została połączona z pomocą finansową dla organizacji charytatywnych. Wśród dwóch wskazanych w regulaminie fundacji była strona powodowa, która dowiedziała się o niej przypadkowo i dopiero w końcowym okresie jej trwania. Niezwłocznie zaproponowała stronie pozwanej formalne uregulowanie relacji stron, co jednak ostatecznie nie nastąpiło. Działaniem pozwanej doszło do naruszenia dobra osobistego --- STRONA 4 --- w postaci nazwy i renomy Fundacji, które pozwana wykorzystała dla swoich celów marketingowych oraz w celu zwiększenia popularności organizowanej przez siebie akcji bez jej zgody, bezprawnie. Powódka była kojarzona jako podmiot popierający akcję, gdy tymczasem jej działalność statutowa nie ma nic wspólnego z działalnością antynikotynową (a z pomocą dzieciom i młodzieży z mniejszych miejscowości), zwłaszcza, że reklamowany produkt nie jest lekiem. Dlatego powódka czuje się wykorzystana do celu, którego nie miała zamiaru popierać. Powodowa Fundacja jest organizacją pożytku publicznego, dlatego chce mieć kontrolę nad środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację jej działań statutowych. Powódka nie może pozwolić by bez jej zgody wykorzystywana była jako patron lub beneficjent przedsięwzięć, w których nie chce brać udziału i z którymi nie chce być kojarzona. Renoma powódki nie może budzić żadnej wątpliwości. Fundacja działa od (…) roku zajmując się do (…) roku przede wszystkim wspieraniem mieszkańców terenów wiejskich. Przekazana została pomoc o wartości blisko 3,5 mln zł ponad 126 placówkom na terenie całej Polski. Od 2008 roku Fundacja realizuje program „ (…) ” wspierający małe, wiejskie szkoły. Dopiero skonkretyzowanie akcji charytatywnej poprzez odwołanie się do renomy Fundacji „ (…) ” powodować miało wzrost zainteresowania produktem, a nie samo abstrakcyjne odwołanie się do akcji charytatywnej. Działanie pozwanej było zawinione (rażące niedbalstwo). Na żadnym etapie trwania akcji, ani przed jej rozpoczęciem, pozwana nie wykonała działań mających na celu uzyskanie zgody powódki na wykorzystanie jej nazwy i renomy. Uzasadniając wysokość zadośćuczynienia powódka podała, że jej krzywda polega na tym, że może być odbierana w społeczeństwie jako podmiot wspierający akcje reklamowe, istnieje znaczące ryzyko utraty zaufania do powódki i tym samym zmniejszona zostanie możliwość jej funkcjonowania jako organizacji pożytku publicznego, co może przełożyć się na efektywność jej działań charytatywnych (pozew, pismo procesowe z dnia 16 kwietnia 2012 r., --- STRONA 5 --- k. 98 –105, oświadczenie złożone do protokołu rozprawy z dnia 17 maja 2002 r., k. 122, pismo procesowe z dnia 7 listopada 2012 r., k. 160 – 168). Strona pozwana (…) S.A. w (…) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Podniosła, że posłużyła się nazwą Fundacji „ (…) ” w celu czysto informacyjnym, neutralnym, czy wręcz w pozytywnym kontekście. Wyklucza to działanie bezprawne. Bezprawność działania jest również wykluczona z uwagi na działanie w ochronie uzasadnionego interesu (wsparcie organizacji charytatywnych, zachęcenie do zerwania z nałogiem) i zgodę pokrzywdzonego. Celem akcji było m.in. dokonanie wsparcia finansowego Fundacji „ (…) ”. Nie została ona przedstawiona w negatywnym świetle, a akcja zorganizowana przez pozwaną nie pozostawała w sprzeczności z działaniem Fundacji jako organizacji pożytku publicznego, działającej w interesie społecznym. Mogła przynieść tej Fundacji wyłącznie korzyści finansowe, bądź satysfakcję z rzucenia nałogu palenia papierosów przez uczestników akcji. Zorganizowana akcja nie mogła spowodować utraty zaufania wobec niej, z uwagi na szczytny cel i charakter akcji, nie spowodowała negatywnych konsekwencji w zakresie jej działalności gospodarczej, czy statutowej. Niezasadny jest również zarzut naruszenia renomy powoda, która zawsze wiązać się musi z jakimś przedmiotem odniesienia (np. renoma znaku towarowego, nazwy przedsiębiorcy). Trudno mówić o renomie nazwy, która obecnie nie jest w obrocie prawnym. Nadto, w przypadku osoby prawnej naruszenie dobrego imienia (renomy) wymaga wystąpienia negatywnych skutków dla dysponenta tych dóbr w sferze działalności gospodarczej, czy statutowej. Takich skutków powódka nie doznała. Powódka nie wykazała także istnienia samej renomy Fundacji. W Polsce jest zarejestrowanych ponad 10 tys. fundacji i z pewnością większość z nich może poszczycić się takimi osiągnięciami, co powódka. Nie wszystkie te fundacje są renomowane wyłącznie z uwagi na szczytne działania, jakie podejmują. Przez renomę należy rozumieć dobrą reputację --- STRONA 6 --- w połączeniu z prestiżem, sławą, popularnością, czy rozgłosem. (np. (…) , Fundacja (…) ). Strona pozwana posłużyła się nazwą Fundacji tylko jednokrotnie, tj. w regulaminie akcji „ (…) ” i tylko w celu oznaczenia przyszłego beneficjenta przekazywanych kwot. W żadnym wypadku nazwa ta nie była wykorzystywana dla celów marketingowych (nie była np. używana jako oznaczenie identyfikujące patrona akcji promocyjnej). Zakup produktu nie był warunkiem koniecznym do wsparcia celu charytatywnego. Powódka w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. wyraziła aprobatę dla tych działań, pod warunkiem prawidłowego rozliczenia akcji przez pozwaną, nie widząc zagrożenia dla swojej renomy, a jej statut przewiduje ochronę i promocję zdrowia. Wybór Fundacji miał charakter losowy, natomiast dobór beneficjentów darowizn był dla promocji całkowicie irrelewantny. Do udziału w promocji miał zachęcać sam cel charytatywny, a nie renoma danego podmiotu. Na stronę internetową akcji www. (…) .pl weszło łącznie 396 osób, na rzecz Fundacji „ (…) ” internauci przekazali kwotę 139 zł, a na rzecz drugiego podmiotu 438 zł. Na terenie Polski w okresie trwania akcji sprzedano produkt (…) za kwotę 6.834,58 zł, co potwierdza nikłą sprzedaż. Pozwana podniosła, że zadośćuczynienie nie przysługuje za naruszenie dobrego imienia osobie prawnej. O braku winy przesądza okoliczność, że pozwana została poinformowana przez firmę „ (…) .pl” (…) , zajmującą się kwestiami technicznymi przeprowadzonej akcji, iż dokonała ona uzgodnień z powodową Fundacją co do wskazania jej jako beneficjenta jeszcze przed rozpoczęciem promocji. Powołała się w związku z tym na art. 429 k.c. Ponadto w piśmie z dnia 24 czerwca 2010 r. przeprosiła powódkę za użycie nazwy Fundacji w regulaminie promocji, a powódka wyraziła aprobatę dla akcji w piśmie z dnia 17 czerwca 2010 r. i nie zwróciła przekazanej kwoty 150 zł. Zdaniem pozwanej powódka jest rozczarowana wynikami akcji i dąży ·– nie mając ku temu podstaw – do uzyskania kwoty 50.000 zł (odpowiedź --- STRONA 7 --- na pozew, k. 42 – 56, pismo procesowe z dnia 17 września 2012 r., k. 129 – 137, pismo z dnia 29 listopada 2012 r., k. 205 – 212). Niesporne w sprawie jest: Strona pozwana w maju i czerwcu (…) roku prowadziła akcję „ (…) ”, która związana była z promocją produktu (…) łagodzącego skutki niepalenia papierosów (suplement diety zawierający naturalne ekstrakty roślinne, dostępny w aptece). Akcja została ogłoszona w dniu 11 maja (…) r. na stronie www. (…) .pl . Sprzedaż promocyjna połączona była z pomocą finansową dla organizacji charytatywnych. Każdy uczestnik akcji mógł przez zakup produktu wesprzeć wskazane w regulaminie akcji dwie organizacje charytatywne. Zależnie od rodzaju opakowania (…) uczestnik przekazywał 5 zł lub 1 zł na wybraną organizację charytatywną. Ponadto każdy uczestnik akcji mógł również jednorazowo wesprzeć wybrany cel charytatywny kwotą 1 zł grając w jedną z dwóch dodatkowych gier (puzzle lub układanka) na stronie internetowej. Po ukończeniu gry uczestnik miał prawo do wyboru jednej z dwóch fundacji; każdy uczestnik mógł przekazać tylko raz 1 zł we ww. sposób (§13 regulaminu akcji). W regulaminie zostały wskazane dwie organizacje: Stowarzyszenie (…) oraz Fundacja „ (…) ”. Opis Fundacji tam zamieszczony wskazywał, że jej celem jest dostęp do wiedzy i edukacji dla wszystkich, w szczególności na terenach małych wsi i miejscowości, a także działania mające na celu rozwój społeczeństwa obywatelskiego z silnymi wspólnotami lokalnymi; poinformowano, że zebrane środki zostaną przekazane na budowę „Funduszu (…) ” dla dzieci z małych wiejskich szkół. Dodatkowo prowadzona była zbiórka promująca tę akcję przez (…) . Warunkiem przekazania pieniędzy w kwocie 1 zł było zagranie w grę (puzzle lub układanka). Cel charytatywny był w tym przypadku inny – wsparcie Fundacji (…) i przeszczepu serca wskazanej, konkretnej osoby. --- STRONA 8 --- Przed rozpoczęciem akcji strona pozwana nie poinformowała o niej powódki, w związku z tym nie uzyskała też jej zgody na jej bierny udział w akcji. Nazwa powodowej Fundacji pojawiła się wyłącznie jeden raz – w regulaminie akcji. Pismem z dnia 17 czerwca 2010 r. strona powodowa poinformowała pozwaną Spółkę, że dowiedziała się o organizowanej przez pozwaną Spółkę ww. akcji. Stwierdziła, że jest jej niezmiernie miło, że z organizowanej akcji pieniądze zostaną przeznaczone na wsparcie Fundacji, a dokładniej „Funduszu (…) ” dla dzieci z małych wiejskich szkół i chciałaby wyrazić pewną aprobatę dla tych działań. Z uwagi jednak na to, że Fundacja chciałaby dopilnować wszystkich kwestii związanych z przekazywaniem na jej rzecz funduszy, zwróciła się z prośbą o sformalizowanie łączącej ich relacji i określenie zasad, które powinny w tym przypadku obowiązywać, tak, aby interes obu stron był zapewniony. Podkreśliła równocześnie, że w przypadku braku jakiejkolwiek odpowiedzi na to pismo zmuszona będzie podjąć środki prawne, związane z ochroną jej wizerunku oraz prawa do firmy. W odpowiedzi na powyższe pismo – w piśmie z dnia 24 czerwca 2010 r. – pozwana poinformowała o akcji i wyraziła ubolewanie, że z tak dużym opóźnieniem Fundacja dowiedziała się o niej i przeprosiła za zaistniałą sytuację. Podkreśliła, że pozostawała w przekonaniu, że podwykonawca uzyskał zgodę na jej udział w akcji. Zaproponowała jednocześnie spotkanie, celem omówienia zasad i możliwości sformalizowania współpracy między stronami. Pismem z dnia 26 lipca 2010 r. strona powodowa wezwała pozwaną Spółkę do zapłaty kwoty 50.000 zł za naruszenie wizerunku Fundacji. Strona pozwana przekazała na rzecz powodowej Fundacji kwotę 150 zł, w większości zebraną w ramach opisanej wyżej akcji, a o wysokości tej kwoty poinformowała ją pismem z dnia 29 lipca 2010 r. Kwoty tej powodowa Fundacja nie zwróciła. --- STRONA 9 --- Wprowadzenie suplementu diety (…) na rynek zostało zgłoszone (…) , który w piśmie z dnia 26 maja 2009 r. przypomniał o całkowitej odpowiedzialności za jakość zdrowotną tego środka producenta, bądź podmiotu wprowadzającego środek do obrotu. Sąd ustalił nadto następujący stan faktyczny: Akcja „ (…) ” była drugą edycją akcji, którą strona pozwana prowadziła z firmą „ (…) .pl” (…) w (…) . Jej początek miał miejsce jesienią (…) roku, kiedy na blogu „ (…) .pl” prowadzona była zbiórka pieniędzy na wózek inwalidzki dla chłopca od kilku lat przykutego do łóżka. W ramach tej akcji została zebrana i przekazana kwota 10.000 zł. Po pozytywnych doświadczeniach tej akcji strona pozwana przyjęła propozycję przedstawiciela tej firmy (…) na prowadzenie drugiej edycji tego typu akcji, która miała na celu m.in. promowanie zdrowego stylu życia. Na początku jej cel był sprzedażowy, a później kontynuowana była akcja wizerunkowa, mająca na celu pozytywny odbiór marki, która wspiera cele społeczne (stąd też jej aspekt charytatywny). Selekcja beneficjentów akcji nastąpiła poprzez wybór z ogólnodostępnej strony internetowej pewnej puli podmiotów, z której następnie internauci na stronie pozwanej Spółki wyłonili podmioty, które winny zostać wsparte. Dla powodzenia akcji Spółka chciała dokonać wyboru celu, który byłby chętnie wspierany. Cele akcji były widoczne, bez konieczności sięgania do regulaminu akcji. Po wejściu na stronę akcji ukazywały się cele, które można było wesprzeć: „ (…) ” i „Fundusz (…) ” (z fotografiami dzieci obok). Za zdjęcie dziewczynki reklamujące „Fundusz (…) ” strona powodowa uiściła kwotę 366 zł (czas wykorzystania 1 rok od listopada 2008 r. do listopada 2009 r.). Pozwana Spółka przy organizowaniu tego typu akcji korzysta z pomocy podwykonawców, zakładając, że działają oni zgodnie z prawem. Także w tym --- STRONA 10 --- przypadku pozostawała w przekonaniu, że podwykonawca uzyskał zgodę powodowej Fundacji na bycie beneficjentem tej akcji. Powodowa Fundacja dowiedziała się o akcji przypadkowo, podczas przeglądania stron internetowych. W akcji wzięło udział 379 uczestników. Na powodową Fundację została przekazana kwota 139 zł, a na drugi podmiot 438 zł. W okresie od dnia 11 maja (…) r. do dnia 30 czerwca (…) r. pozwana Spółka sprzedała produkt (…) za łączna kwotę 6.834,58 zł. dowód: rozliczenie akcji promocyjnej, k. 66 – 73, podsumowanie akcji promocyjnej z dnia 25 sierpnia 2011 r., k. 74 –76, wykaz sprzedaży produktu, k. 77, faktura VAT z dnia 23 października 2008 r., k. 267, wydruk ze strony www. (…) .pl , k. 268 – 269, zeznania świadka (…) , k. 245/2 – 247, zeznania świadka (…) , k. 247 – 249, zeznania przedstawiciela strony powodowej (…) , k. 272 – 274/2, zeznania przedstawiciela strony pozwanej (…) , k. 274/2 – 276 Powodowa Fundacja istnieje od (…) roku i działa nieprzerwanie do chwili obecnej. Do dnia 19 maja (…) r. strona powodowa posługiwała się nazwą Fundacja „ (…) ”. Zmiana nazwy nastąpiła z uwagi na nie zawsze dobre skojarzenia tej nazwy, m.in. z ezoteryką i czarami oraz ze względu na brak bezpośredniego odniesienia do obszaru działania Fundacji. Do 2006 roku Fundacja nie zatrudniała pracowników – wszystkim zajmowali się wolontariusze. Obecnie pracują dwie osoby, kilku wolontariuszy i kilku członków Rady. Do 2008 roku Fundacja prowadziła jeden program --- STRONA 11 --- – pomocy rzeczowej. Wartość tej pomocy w ciągu 5 lat to blisko 3,5 mln zł. Beneficjentami były domy pomocy społecznej, domy dziecka, domy samotnej matki. Fundacja pomagała na terenie całej Polski wybierając do dystrybucji kolejne województwa. Pomoc przekazywana była przez lokalne organizacje i szacunkowo dotarła do kilku tysięcy osób. Na przełomie 2007/2008 r. rozpoczęła program ” (…) ”, który jest skierowany do małych szkół wiejskich, społeczności lokalnych i jest realizowany do chwili obecnej. W jego ramach przyznaje stypendia naukowe oraz pomoc finansową na poprawę infrastruktury szkolnej. Głównym elementem tego programu jest „Fundusz (…) ”. Powódka współpracowała, m.in. ze Szkołą Podstawową w (…) , wraz z którą uzyskała dyplom Ministra Edukacji Narodowej, jako laureata konkursu „ (…) ” w kategorii wsparcie uczniów zdolnych, wsparła Szkołę Podstawową w (…) , (…) i in. Po dwóch latach funkcjonowania ww. programu Fundacji udało się zrealizować 87 programów pomocowych i dobroczynnych, w których uczestniczyło ponad 900 uczniów z 10 szkół województwa (…) i (…) . Na poprawę działalności szkół Fundacja przeznaczyła ponad 300 tys. zł. Od ubiegłego roku rozpoczęła także projekt „ (…) ”. Działalność Fundacji opiera się na darowiznach od sponsorów. Sponsorami i partnerami fundacji są osoby fizyczne, organizacje pozarządowe, firmy, jednostki samorządu terytorialnego. Fundacja jest rozpoznawalna w środowisku, w którym działa, jako instytucja zajmująca się szkołami na terenach wiejskich. Jest wspierana (w ramach 1%) przez kilkaset osób fizycznych i kilkadziesiąt firm. Szkół, do których trafia informacja o Fundacji jest ok. 300. Po zakończeniu akcji pozwanej Spółki „ (…) ” Fundacja nie utraciła wcześniejszych darczyńców, nikt nie zwracał uwagi na negatywny wydźwięk udziału w tej akcji, nie poniosła wymiernych strat. Strona pozwana wykazywała wolę wyjaśnienia sprawy, do spotkania jednak nie doszło z uwagi na uznanie przez Prezesa Fundacji, że podpisanie --- STRONA 12 --- pisma ze strony pozwanej Spółki nastąpiło przez osobę nieupoważnioną do jej reprezentowania (pod pismem podpisał się pracownik marketingu i koordynator akcji). Drugim powodem była różnica w postrzeganiu strony pozwanej, którą Fundacja pierwotnie traktowała jako firmę farmaceutyczną. Fundacja generalnie nie angażuje się w akcje dotyczące ochrony i promocji zdrowia, a zawarty w statucie zapis dotyczy ewentualnie takich działań w przyszłości. Darczyńcy nie muszą legitymizować się zgodą Fundacji na dokonanie darowizny. Nie ma ustalonej minimalnej kwoty darowizny. Powodowa Fundacja należy do mniejszych fundacji, jej średnie przychody w latach 2009-2011 wynosiły ok. (…) tys. zł rocznie. Pozwana Spółka również prowadzi działalność charytatywną wspierając takie organizacje jak (…) , hospicja, przedszkola, szkoły. Jest to wsparcie finansowe i produktowe. dowód: materiały prasowe, wydruki ze stron internetowych, podziękowania, pisma sponsorów, dyplomy, k. 169 – 193, podziękowania, prośby, potwierdzenia dokonania darowizny dla pozwanej Spółki, k. 217 – 236, zeznania świadka (…) , k. 245/2 – 247, zeznania przedstawiciela strony powodowej (…) , k. 272 – 274/2, zeznania przedstawiciela strony pozwanej (…) , k. 274/2 – 276 Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał, że zaoferowane dokumenty należało uznać za wiarygodne, nie budziły one wątpliwości Sądu co do ich autentyczności i mocy dowodowej oraz nie były kwestionowane przez strony. Również zeznania świadków i stron jako logiczne spójne i nie zawierające wewnętrznych sprzeczności zasługiwały na uwzględnienie. Wyrażone natomiast w zeznaniach opinie odzwierciedlające subiektywną interpretację pewnych faktów (w tym co do treści i intencji pisma --- STRONA 13 --- z dnia 17 czerwca 2010 r., pojmowania renomy fundacji) nie podlegają ocenie w kategoriach prawdy i fałszu. Dlatego dokonując ich oceny Sąd nie miał uzasadnionych podstaw, by uznać je za niewiarygodne. Podkreślić jednak należy, że stan faktyczny sprawy jest de facto niesporny, a sporna jest w istocie ocena prawna określonych zachowań strony pozwanej. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na częściowe uwzględnienie w zakresie żądania niemajątkowego (przeproszenia). Ochrona dóbr osobistych osób prawnych obejmuje dobra związane z jej funkcjonowaniem i zapewniające jej niezakłócone działanie, a w szczególności takie jak: nazwa, znak towarowy, opinia handlowa, firma, dobre imię, tajemnica korespondencji, niedotykalność pomieszczeń i tajemnicy przedsiębiorstwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2009 r., III CSK 39/09, OSNC 2010/4/ 100; A. Kidyba, Komentarz do art. 43 k.c., LEX). Dobre imię osoby prawnej, zamiennie nazywane renomą, reputacją, dobrą sławą można pojmować jako obraz osoby prawnej w oczach osób trzecich. Elementy, które się na nie składają zależą od rodzaju działalności przez nią prowadzonej: gospodarcza, wychowawcza, charytatywna (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2006 r., I CSK 169/06, LEX nr 607233). Naruszają je wypowiedzi, które obiektywnie oceniając, przypisują osobie prawnej niewłaściwe postępowanie, mogące spowodować utratę do niej zaufania potrzebnego do prawidłowego jej funkcjonowania w zakresie swych zadań (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 11 stycznia 2007 r., II CSK 392/06, LEX nr 276219 i dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 622/04, LEX nr 180853). Stosownie do art. 24 §1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby --- STRONA 14 --- osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Ocena naruszenia dobra osobistego odbywa się na płaszczyźnie obiektywnej, a bezprawność działania, czyli sprzeczność z prawem lub zasadami współżycia społecznego musi być obalona przez pozwanego, wobec domniemania bezprawności naruszenia dóbr osobistych z art. 24 k.c. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, podjęte w obronie uzasadnionego interesu, wykonywanie prawa podmiotowego oraz zgodę pokrzywdzonego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 1990, nr 11-12, poz. 377). Nazwa powodowej Fundacji (wówczas Fundacji „ (…) ”) została użyta w regulaminie akcji zorganizowanej przez stronę pozwaną „ (…) ”. Akcja ta miała na celu z jednej strony sprzedaż określonego produktu łagodzącego skutki rezygnacji z palenia papierosów (suplement diety), a z drugiej strony była to kampania wizerunkowa Firmy poprzez powiązanie akcji promującej zdrowy styl życia z pomocą na rzecz instytucji charytatywnych. Bezspornie przed rozpoczęciem akcji pozwana Spółka nie uzyskała zgody Fundacji na zaangażowanie jej do tej akcji, nie poinformowała jej o niej. Uczyniła to zatem bez wiedzy i zgody podmiotu zainteresowanego. Pozwana Spółka nie wykazała też dowodowo, że podwykonawca akcji „ (…) .pl” (…) w (…) jest profesjonalistą, tj., że powierzyła wykonanie czynności osobie (podmiotowi), która w zakresie swej działalności zawodowej trudni się wykonywaniem tych czynności, dlatego nie ponosi odpowiedzialności za zaniechanie w zakresie uzyskania tej zgody. Zdaniem Sądu nie wykazała więc spełnienia przesłanek z art. 429 k.c. Nie można zatem uznać za usprawiedliwione jej zaniechania --- STRONA 15 --- poinformowania Fundacji o użyciu jej nazwy w ramach prowadzonej akcji i uzyskania zgody na takie użycie. Nie ma tu znaczenia fakt, że brak było jakichkolwiek sugestii, że Fundacja jest zaangażowana w akcję promocyjną, choćby sprawując nad nią patronat oraz charakter prowadzonej akcji mającej wspierać również cele charytatywne. Nazwa ta została użyta bezprawnie i to naruszenie zasługuje na ochronę w świetle art. 24 k.c. Strona pozwana nie wykazała bowiem wystarczających przesłanek, które tę bezprawność by wyłączyły. Z tych też powodów na uwzględnienie zasługuje żądanie pozwu w zakresie usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego, a mianowicie zobowiązanie pozwanego do dokonania przeproszenia za bezprawne użycie nazwy. W orzecznictwie podkreśla się, że żądanie złożenia oświadczenia w odpowiedniej treści i odpowiedniej formie powinno być przez powoda skonkretyzowane. Nie oznacza to jednak, że Sąd orzekający jest ściśle związany wskazaną przez powoda treścią i sposobem złożenia oświadczenia. Sąd może ingerować w żądaną treść oświadczenia przez ograniczenie jej zakresu, czy uściślenie określonych sformułowań (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2007 r., II CSK 392/06, LEX nr 276219.). Odpowiednia treść i forma przeproszenia powinna bowiem odpowiadać racjonalnie pojmowanemu kryterium celowości, zmierzać do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, który to cel realizuje się przez uzyskanie przez poszkodowanego rzeczywistej i odpowiedniej satysfakcji. Uwzględniając żądanie przeproszenia Sąd dokonał modyfikacji jego treści, w ten sposób, że nakazał stronie pozwanej przeproszenie powoda za to, że podczas organizowania akcji „ (…) ” zorganizowanej w miesiącach maju i czerwcu (…) r., wykorzystała nazwę fundacji „ (…) ” (aktualnie Fundacja (…) z siedzibą w (…) ) do celów promocyjnych akcji bez uzyskania zgody Fundacji do posłużenia się jej nazwą. Sąd przychylił się do żądania opublikowania przeproszenia na stronach internetowych należących do pozwanej Spółki (w tym na stronie produktu, który --- STRONA 16 --- był reklamowany podczas opisanej wyżej akcji). Z ustawowego sformułowania, że pokrzywdzony może od naruszającego dobro żądać czynności „potrzebnych” do usunięcia skutków naruszenia wynika wymaganie adekwatności takiej czynności do wynikłych konkretnych skutków naruszenia. Oświadczenie strony pozwanej winno dotrzeć przede wszystkim do tych wszystkich, którzy dowiedzieli się o fakcie naruszenia dobra osobistego powoda (bezprawnego wykorzystania jego nazwy). Ogłoszenie przeprosin w odniesieniu do zakresu i miejsca ich złożenia zostało określone w takim zakresie i natężeniu, żeby nie nosiło cech represji, osiągając cel kompensacyjny, ale również prewencyjny. Wyrażony został wprawdzie w piśmiennictwie pogląd o niemożliwości nakazania złożenia oświadczenia o przeproszeniu osoby prawnej ze względu na niemożność odczucia przez nią satysfakcji wiążącej się z przeproszeniem, pomija on jednak doniosłą funkcję, jaką przeproszenie osoby prawnej może spełniać w świetle art. 24 §1 k.c. w zw. z art. 43 k.c., ze względu na tkwiący w nim element „pokuty” dla osoby odpowiedzialnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., II CK 622/04, LEX nr 180853). Zdaniem Sądu nakazanie przeproszenia jest wystarczającym środkiem służącym do zniwelowania skutków naruszenia dobra osobistego w postaci bezprawnego użycia nazwy Fundacji, dlatego żądanie zasądzenia zadośćuczynienia (art. 448 k.c.) Sąd uznał już za nieuzasadnione. Sąd miał tu na względzie znikomy stopień winy Spółki (która pozostawała w przekonaniu o uzyskaniu zgody F… przez podwykonawcę akcji, z którym uprzednio z powodzeniem współpracowała), wyrażenie przez nią ubolewania i dokonanie przeproszenia niezwłocznie po powzięciu wiedzy o braku takiej zgody oraz chęć wyjaśnienia zaistniałej sytuacji (brak woli podjęcia rozmów należy przypisać raczej stronie powodowej), przekazanie zebranej w ramach akcji kwoty na cele charytatywne …. --- STRONA 17 --- Nie można natomiast przyjąć za zasadny zarzutu strony powodowej jakoby pozwana … naruszyła dobro osobiste w postaci renomy powodowej Fundacji. W kontekście zarzutów strony powodowej – że pozwana … użyła renomy …dla swoich celów marketing owych, w celu zwiększenia popularności organizowanej przez siebie akcji – należy rozróżnić renomę jako synonim dobrego imienia (odpowiednika czci osoby fizycznej) oraz renomę jako wyraz posiadania „wyrobionej marki”, popularności, powszechnego uznania. Biorąc pod uwagę ten drugi aspekt należy przyznać rację stronie pozwanej, że trudno mówić o naruszeniu renomy ww. nazwy, która obecnie nie jest używana w obrocie prawnym, a była używana tylko do dnia (…) r. (akcja rozpoczęła się w dniu (…) r., a zakończyła się w dniu (…) roku), a zatem nazwa ta była używana de facto tylko przez kilka dni trwania akcji. Podkreślenia wymaga również fakt, że wybór powodowej Fundacji wówczas o nazwie „ (…) ”, jako beneficjenta przysporzeń finansowych miał charakter losowy, o czym zdecydowali internauci. Wypływa z tego wniosek, że dla organizatora akcji wybór ten nie miał na celu wykorzystania renomy określonej (tej) …dla celów marketingowych, a wybór miał na celu wyłącznie wsparcie celu charytatywnego i ten właśnie cel miał zachęcić do udziału w akcji, a nie renoma określonego podmiotu. Pośrednio świadczy o tym fakt, iż nazwa … została użyta wyłącznie w regulaminie akcji, a nie została wyeksponowana bezpośrednio na stronie akcji. Trudno też zgodzić się z zarzutem powoda, że osoby, które brały udział w akcji miałyby odnieść wrażenie, że … wspiera dystrybucję, czy rozwój produktu. Taki wniosek jest zbyt daleko idący. Po pierwsze w regulaminie, czy gdziekolwiek indziej, nie znajduje się jakakolwiek informacja, która mogłaby wskazywać na objęcie patronatem akcji. Pozwana nie powoływała się też na jakiekolwiek inne związki powódki z przeprowadzoną przez siebie akcją. Oczywiście należy założyć, że beneficjent --- STRONA 18 --- akcji (poinformowany o niej) w ogólnym sensie aprobuje daną inicjatywę, która ma na celu m.in. przekazanie środków pieniężnych na cele charytatywne, które realizuje, jednakże z całą pewnością nieuprawnione jest mu przypisywanie zaangażowania „w promocję” określonego towaru, świadczenia „swoją renomą” o jego walorach. Zdaniem Sądu skłonić się należy do opinii strony pozwanej, że renomę posiadają takie powszechnie znane i cenione … jak: „ (…) ”, … (…) , czy … (…) . Synonimami renomy są bowiem: prestiż , wziętość , sława , popularność , rozgłos . Powodowa … jest niewątpliwie zaangażowana w bardzo pozytywną, pożądaną społecznie działalność pomocy młodzieży ze wsi i małych miejscowości, ale jest raczej fundacją małą i cieszącą się uznaniem (znaną) przede wszystkim w tych środowiskach, które są zaangażowane w pomoc i wśród odbiorców pomocy. Nie można zatem przypisać jej renomy w powyższym znaczeniu i jej wykorzystania w działaniach strony pozwanej. Nie doszło też do naruszenia renomy jako synonimu dobrego imienia …(która przysługuje każdej osobie prawnej). Jak wskazano wyżej, dobre imię osoby prawnej naruszają działania, które obiektywnie oceniając, przypisują osobie prawnej niewłaściwe postępowanie mogące spowodować utratę do niej zaufania potrzebnego do prawidłowego funkcjonowania w zakresie swych zadań, podważając jego wiarygodność w obrocie . Tymczasem akcja strony pozwanej „ (…) ’ w żaden sposób nie kreuje negatywnego wizerunku …(za taki nie można uznać uczynienie jej beneficjentem akcji promującej sprzedaż suplementu diety łagodzącego skutki zerwania z nałogiem palenia papierosów, dopuszczonego na rynek zgodnie z obowiązującym prawem), a na skutek tej akcji Fundacja nie straciła darczyńców, nie poniosła żadnej wymiernej szkody. W związku z powyższym Sąd uznał, że nie doszło do naruszenia dobrego imienia (renomy) …, a zatem wywodzone z tego żądania (przeproszenia i zadośćuczynienia) są nieuzasadnione. Z uwagi na powyższe i w oparciu o powołane wyżej przepisy prawa orzeczono, jak w pkt I i II sentencji wyroku. --- STRONA 19 --- O kosztach procesu (pkt III sentencji wyroku) Sąd orzekł w oparciu o art. 100 zd. 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą stosunkowego rozdzielenia kosztów oraz w oparciu o §11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.) i §6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). O należnościach Skarbu Państwa zasądzonych od stron Sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przy uwzględnieniu art. 100 zd. 1 k.p.c., tj. obciążając stronę pozwaną opłatą sądową od pozwu w zakresie żądania niemajątkowego oraz obciążając każdą ze stron wydatkiem przeprowadzonego na wniosek tej strony dowodu z zeznań świadka.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział#I C 342/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krak#art. 429 k.c.#art. 43 k.c.#art. 24 §1 k.c.#art. 24 k.c.#art. 448 k.c.#art. 100 zd. 1 k.p.c.#art. 113 ust. 1 ustawy