Wyrok I C 337/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Częstoch

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 337/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lutego 2015 roku Sąd Okręgowy w Częstochowie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sidyk Protokolant: Agata Suchaniak po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 roku w Częstochowie na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko J. J. (J.) o ochronę dóbr osobistych i zapłatę 1. zobowiązuje pozwanego J. J. do opublikowania na własny koszt w terminie 14 (czternastu) dni od daty uprawomocnienia się wyroku w gazecie wydawanej przez Region (...), aktualnie stanowiącej miesięcznik noszący nazwę Gazeta (...), oświadczenia następującej treści: „J. J. przeprasza M. K. za naruszenie jego dobrego imienia wskutek wypowiedzi podczas Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) w dniu 1 marca 2013 roku, iż M. K. składał fałszywe zeznania w Sądzie Rejonowym w (...).”; 2. zasądza od pozwanego J. J. na rzecz powoda M. K. kwotę 3 000 zł (trzy tysiące złotych); 3. oddala powództwo w pozostałej części; 4. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1 266 zł 20 gr (jeden tysiąc dwieście sześćdziesiąt sześć złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 337/14 UZASADNIENIE Powód M. K. w pozwie z dnia 29 sierpnia 2014r. wniósł o: 1) zobowiązanie pozwanego J. J. do opublikowania na własny koszt w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie w Gazecie (...) oraz (...) wydaniu Gazety (...) oświadczenia następującej treści: J. J. przeprasza M. K. za naruszenie jego dobrego imienia wskutek wypowiedzi podczas Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) w dniu 1 marca 2013 roku, iż M. K. składał fałszywe zeznania w Sądzie Rejonowym w(...); --- STRONA 2 --- 2) zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 5 000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę moralną. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w dniu 1 marca 2013r. w C. podczas Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) został publicznie zniesławiony przez J. J., który zarzucił powodowi, iż popełnił przestępstwo – składał fałszywe zeznania w sądzie. Pozwany wygłosił powyższe stwierdzenie w obecności kilkudziesięciu delegatów (ok. 60 osób), korzystając z nagłośnienia (przez mikrofon), nie precyzując swojego zarzutu, a tym samym uniemożliwiając powodowi merytoryczną dyskusję i odparcie bezpodstawnego pomówienia. Powód podał, iż w dacie zdarzenia pełnił funkcję Przewodniczącego Zarządu Regionu (...). Zarzut, że składał fałszywe zeznania w sądzie miał go zdeprecjonować i poniżyć w oczach delegatów, którzy decydują o wyborze Przewodniczącego na następną kadencję. Bezspornym jest fakt, że Przewodniczący Zarządu Regionu jest osobą, która posiadać musi wysokie kwalifikacje moralne, postępować w sposób etyczny, być osobą godną zaufania i szacunku. Powód podniósł, iż wyrokiem z dnia 10 lutego 2014r. w sprawie IV K 322/13 Sąd Rejonowy w (...) uznał J. J. za winnego zarzucanego mu czynu polegającego na tym, że w dniu 1 marca 2013r. w C. podczas Walnego Zebrania Delegatów pomówił powoda o składanie fałszywych zeznań w Sądzie Rejonowym w(...), w sprawie z powództwa J. J. o sprostowanie świadectwa pracy, co mogło poniżyć powoda w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla zajmowania stanowiska Przewodniczącego Zarządu Regionu (...), tj. za winnego popełnienia czynu opisanego w art. 212§1 k.k. i za to wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych ustalając wysokość stawki na kwotę 10 zł. Powyższy wyrok jest obecnie prawomocny. Powód podkreślił, iż Sąd karny słusznie zauważył, że pomówienie zachodzi wyłącznie wtedy, gdy wiąże się z nim możliwość szkody moralnej, a w przypadku powoda taka szkoda zaistniała. Zdaniem powoda, na aprobatę zasługują również ustalenia Sądu w sprawie IV K 322/13 w zakresie motywacji i sposobu zachowania się sprawcy – który pomówił powoda publicznie podczas Walnego Zebrania Delegatów przy jednoczesnym nagłośnieniu wypowiedzi przez mikrofon, aby zdezawuować powoda w oczach delegatów, decydujących m.in. o wyborze Przewodniczącego Zarządu Regionu (...) w następnej kadencji. Zarzut składania fałszywych zeznań w Sądzie przez Przewodniczącego Zarządu Regionu przedstawiał powoda w bardzo negatywnym świetle, jako osobę naruszającą porządek prawny, mającą za nic prawny wymóg składania prawdziwych zeznań w Sądzie, postępującą w sposób bezprawny i niemoralny. Powód zwrócił uwagę na fakt, iż przedmiotem Walnego Zebrania Delegatów było sprawozdanie z działalności Zarządu Regionu – nie był to więc czas ani miejsce na czynienie tego typu wywodów. Punkt, w którym pozwany użył określenia o fałszywych zeznaniach nie dotyczył sprawy zaległego urlopu, ale jego tematem była dyskusja nad sprawozdaniami Zarządu Regionu i Regionalnej Komisji Rewizyjnej, w których takiej informacji nie było. W ocenie powoda, istnieje uzasadnione przekonanie, że krzywdząca go i poniżająca wypowiedź pozwanego była wyłącznie formą odwetu za to, że nie spełnił jego nieuzasadnionych roszczeń finansowych a nadto stanowiła rewanż za przegraną sprawę przed Sądem Pracy – sygn. akt VII P 511/10. Według powoda, gdyby intencje pozwanego były inne niż zdezawuowanie i poniżenie go w oczach delegatów, złożyłby do Prokuratury zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 233 k.k. i wówczas legitymowane do tego organy ścigania zbadałyby zasadność zarzutu. Powód podniósł, iż zarzut pozwanego, że składał fałszywe zeznania był bezzasadny, bezprzedmiotowy i niepoparty żadnymi dowodami; stanowił on bezprawne naruszenie dóbr powoda takich jak dobre imię, wizerunek, część i godność. Pozwany ośmieszył powoda i poniżył w oczach delegatów oraz podważył wiarygodność powoda. Wypowiedź pozwanego była powszechnie komentowana i wywarła wpływ na dalszą przyszłość powoda – podważyła zaufanie, jakim powód był darzony. Powód zwrócił również uwagę, że aktualnie nie pełni już funkcji Przewodniczącego Zarządu Regionu (...), ponieważ nie został wybrany przez delegatów na kolejną kadencję. Stanowisko Przewodniczącego powód pełnił przez 3 kadencje z rzędu. W ocenie powoda, pomiędzy wypowiedzią pozwanego a nie wybraniem powoda przez delegatów na kolejną kadencję istnieje związek przyczynowy. Pozwany podważył zaufanie, jakim powód był darzony, pomawiając go o popełnienie przestępstwa. Powód podniósł, iż wydarzenie z dnia 1 marca 2013r. bardzo negatywnie odbiło się na jego sferze psychicznej i emocjonalnej, bardzo ucierpiał jego wizerunek i godność. Zarzut pozwanego był szeroko komentowany w kręgu delegatów. Wiele osób zaczęło się sceptycznie i z rezerwą odnosić do powoda, z której to przyczyny powód bardzo ubolewa, gdyż pracował latami na szacunek i zaufanie współpracowników – swoim zachowaniem dając pozytywne stanowisko. Według powoda, pozwany działając bezprawnie i z niskich pobudek – swoim zachowaniem wyrządził --- STRONA 3 --- powodowi krzywdę moralną. W ocenie powoda, z powyższych przyczyn, jego wniosek o opublikowanie oświadczenia przez pozwanego we wskazanych gazetach i zasądzenie zadośćuczynienia, zasługuje na uwzględnienie. Pozwany J. J. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwany podniósł, iż był zatrudniony jako wiceprzewodniczący Zarządu Regionu (...) w C. od dnia 12 lipca 2002r. do 2 czerwca 2006r. i od 19 czerwca 2006r. do 18 czerwca 2010r. W tym czasie przewodniczącym Zarządu Regionu był powód M. K.. Po zakończeniu pracy, pozwany wystąpił do Sądu Rejonowego w (...)przeciwko Regionowi (...) reprezentowanemu przez powoda o sprostowanie świadectwa pracy i określenie niewypłaconego ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Przy czym, powództwo zostało błędnie sformułowane, faktycznie pozwany chciał zrealizować roszczenie o wypłatę wynagrodzenia za zaległy urlop. W dniu 24 marca 2011r. powód słuchany w trybie art. 299 i 304 k.p.c., w sprawie VII P 511/10, także po odebraniu przyrzeczenia, zeznał m.in., że: urlopy wypoczynkowe były udzielane na bieżąco do marca każdego roku oraz, że rozmawiał z J. J. o możliwości wykorzystania urlopu z poprzedniej kadencji i nie będzie robił przeszkód w wykorzystaniu urlopu w większym zakresie; żaden z pracowników etatowych Zarządu Regionu nie ma zaległości urlopowych; powód był przewodniczącym Związku Zawodowego w M. – G. i członkiem Zarządu Krajowego (...) Związku (...); nie było przypadku w Regionach, aby urlop był udzielany z lat wcześniejszych niż urlop z bieżącego roku; cały Zarząd Regionu w 2002r. został odwołany, a były przewodniczący M., nigdy nie pojawił się w Zarządzie Regionu; K. C. był zatrudniony w Zarządzie Regionu nie jako wiceprzewodniczący. Pozwany podał, iż powyższe stwierdzenia wynikające z zeznań powoda w dniu 24 marca 2011r. w sprawie VII P 511/10, nie polegały na prawdzie. Pozwany podczas Walnego Zebrania Delegatów w dniu 1 marca 2013r. stwierdził w odniesieniu do w/w zeznań powoda, że składał on fałszywe zeznania. Pozwany podniósł, iż mimo skazującego wyroku w sprawie IV K 322/13 z art. 212§1 k.k., okoliczności podniesione przez pozwanego a dotyczące zeznań powoda były uzasadnione, celem ich było przedstawienie delegatom obiektywnego stanu rzeczy, obrona pracowników Zarządu Regionu odnośnie niewykorzystania zaległych urlopów wypoczynkowych, podkreślenie zasadniczej różnicy między stwierdzeniem o odwołaniu poprzedniego Zarządu a nie wybraniem na bieżącą kadencję. W ocenie pozwanego, jego wypowiedź z dnia 1 marca 2013r. na Walnym Zebraniu Delegatów była społecznie uzasadniona. Pozwany zarzucił również, że twierdzenia powoda, iż słowa pozwanego poniżyły go w opinii publicznej, związkowców, oraz miały wpływ na wynik wyborów przewodniczącego w 2004r. są gołosłowne. To właśnie powód występując z prywatnym aktem oskarżenia w sprawie IV K 322/13 upublicznił sprawę, chociażby poprzez zeznania licznych członków związku. Według pozwanego, powód podając nieprawdziwe bądź nieścisłe informacje w swoich zeznaniach w sprawie VII P 511/10 sprowokował wypowiedź pozwanego w tym zakresie. Dotyczyło to także wypowiedzi powoda podczas Walnego Zebrania Delegatów w dniu 1 marca 2013r. jakoby pozwany otrzymał kilka głosów podczas kandydowania do parlamentu RP. Sytuacja taka nigdy nie miała miejsca. Wypowiedź powoda miała na celu dyskredytację pozwanego. Zachowanie powoda jest zatem sprzeczne z art. 5 k.c. (k. 31-33). Sąd ustalił, co następuje : Powód M. K. pełnił funkcję Przewodniczącego Zarządu Regionu (...) w okresie od 2002 roku do 6 czerwca 2014 roku. Powód był wówczas ponadto członkiem Komisji Krajowej (...) (...). Pozwany J. J. był zatrudniony jako zastępca Przewodniczącego Zarządu Regionu (...) w okresie od dnia 12 lipca 2002 roku do dnia 2 czerwca 2006 roku i od dnia 19 czerwca 2006 roku do 18 czerwca 2010 roku. /okoliczności bezsporne, ponadto dowód : zeznania powoda (k. 74)/ W dniu 5 lipca 2010r. pozwany J. J. złożył pozew do Sądu Rejonowego w Częstochowie przeciwko Regionowi (...) reprezentowanemu przez Przewodniczącego M. K. domagając się sprostowania wydanego mu świadectwa pracy, poprzez wskazanie że w roku 2010 skorzystał z 11 dni zaległego urlopu wypoczynkowego, że otrzymał ekwiwalent za 20 dni urlopu wypoczynkowego, a nie otrzymał takiego ekwiwalentu za 54 dni zaległego urlopu wypoczynkowego, w tym ekwiwalentu za 13 dni urlopu wypoczynkowego za 2010 rok. W toku postępowania w sprawie sygn. akt VII P 511/10, --- STRONA 4 --- jaka prowadzona była przed Sądem Rejonowym w Częstochowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na rozprawie w dniu 24 marca 2011 roku powód M. K. składał zeznania w charakterze przedstawiciela strony pozwanej w trybie art. 299 i 304 k.p.c. Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2011r. wydanym w sprawie VII P 511/10, Sąd Rejonowy w(...), oddalił powództwo wytoczone przez J. J.. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy ocenił zeznania M. K. jako wiarygodne. Sąd stwierdził, iż pozwany pracodawca w terminie i w sposób prawidłowy sprostował pracownikowi świadectwo pracy. Wskazał także, że powód (pozwany w niniejszej sprawie) może dochodzić od pracodawcy ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w odrębnym procesie. Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 19 października 2011r. w sprawie IV Pa 72/11 oddalił apelację powoda (pozwanego w niniejszej sprawie) od wyroku Sądu Rejonowego w(...) z dnia 5 kwietnia 2011r. / dowód : pozew (k. 2-4 akt VII P 511/10), wyrok Sądu Rejonowego w (...) z dnia 5 kwietnia 2011r. wraz z uzasadnieniem (k. 79, 114-121 akt VII P 511/10), wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 19 października 2011r. wraz z uzasadnieniem (k. 142, 145-156 akt VII P 511/10)/ W dniu 1 marca 2013r. podczas XXIV Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) pozwany J. J. zabrał głos stwierdzając, że powód M. K. składał fałszywe zeznania w Sądzie i chciałby przedstawić te zeznania. Wówczas jego wypowiedź została przerwana przez Przewodniczącego T. Z., który uprzedził, że odbierze mu głos, gdyż jest to dyskusja nad sprawozdaniem. W Zebraniu uczestniczyło kilkadziesiąt osób (ok. 70). Wypowiedź pozwanego została nagłośniona przez mikrofon. Po przeprowadzeniu postępowania karnego w sprawie IV K 322/13 Sąd Rejonowy w (...) wyrokiem z dnia 10 lutego 2014r. uznał oskarżonego (pozwanego w niniejszej sprawie) J. J. za winnego tego, że w dniu 1 marca 2013r. w C. podczas Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) pomówił M. K. o składanie fałszywych zeznań w Sądzie Rejonowym w Częstochowie w VII Wydziale Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, w sprawie z powództwa J. J. o sprostowanie świadectwa pracy, co mogło poniżyć pokrzywdzonego w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania potrzebnego dla zajmowania stanowiska Przewodniczącego Zarządu Regionu (...), tj. za winnego popełnienia czynu z art. 212§1 k.k. i za to na podstawie art. 212§1 k.k. w związki z art. 33§1 i 3 k.k. wymierzył mu karę grzywny w wysokości 100 (stu) stawek dziennych ustalając wysokość stawki na kwotę 10 (dziesięciu) złotych. Sąd karny wskazał, iż niekwestionowaną okolicznością był fakt postawienia M. K. zarzutu składania fałszywych zeznań w Sądzie Pracy przez oskarżonego J. J., gdyż wynikała ona nie tylko z wiarygodnych wypowiedzi oskarżyciela prywatnego (powoda), ale i szczerych w tym zakresie wyjaśnień samego oskarżonego (pozwanego) oraz treści nagrania i protokołu. Sąd Rejonowy przyjął, że zarzut złożenia fałszywych zeznań był pomówieniem oskarżyciela prywatnego o postępowanie, które mogło poniżyć go w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, gdyż było to pomówienie o popełnienie przestępstwa. Zdaniem Sądu Rejonowego, pomówienie M. K. o złożenie fałszywych zeznań sformułowane podczas Zebrania Delegatów, które jednoznacznie zostało odebrane jako zarzut popełnienia czynu karalnego, mogło poniżyć osobę pokrzywdzonego w oczach delegatów i innych osób, gdyż była to okoliczność stawiająca oskarżyciela prywatnego w negatywnym świetle. Pokrzywdzony został przedstawiony jako osoba naruszająca porządek prawny, mająca za nic wymóg złożenia prawdziwych zeznań w sądzie, lekceważąca dobro wymiaru sprawiedliwości. Zarzut ten mógł narazić M. K. na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, albowiem do delegatów dotarła informacja o tym, że osoba piastująca funkcję Przewodniczącego Zarządu Regionu jest osobą kłamliwą, lekceważącą swe obowiązki procesowe świadka, podejmującą się działań godzących w dobro wymiaru sprawiedliwości, a więc jej kompetencje do sprawowania powierzonego stanowiska zostały zakwestionowane. Wobec poczynienia powyższych ustaleń, zadaniem Sądu karnego było wyjaśnienie czy postawiony pokrzywdzonemu zarzut był prawdziwy, gdyż tylko wykazanie tej okoliczności mogłoby doprowadzić do uwolnienia oskarżonego (pozwanego w niniejszej sprawie) od odpowiedzialności karnej za czyn z art. 212 k.k. --- STRONA 5 --- Po przeprowadzeniu bardzo szerokiego postępowania dowodowego i jego skrupulatnej, dogłębnej ocenie, Sąd Rejonowy w Częstochowie w sprawie IV K 322/13 nie podzielił stanowiska obrony, iż oskarżony stawiając zarzut nie miał na myśli popełnienia przestępstwa z art. 233 k.k., a jedynie wskazanie, że oskarżyciel prywatny (powód) rozmijał się z prawdą w potocznym tego słowa znaczeniu. Sąd karny stwierdził też, iż oskarżony nie wykazał m.in. istnienia zaległości urlopowych u pracowników Zarządu Regionu, a raczej świadomości oskarżyciela prywatnego co do istnienia takich sytuacji. Sąd ten w oparciu o informację radcy prawnego, zaświadczenie księgowej, zeznania świadków ustalił nadto, że od dnia 20 lipca 1998r. przeciwko Regionowi (...) jako pracodawcy nie toczyła się w sądzie żadna sprawa, z wyjątkiem sprawy oskarżonego; nie były zgłaszane księgowej żadne roszczenia związane z zaległym urlopem wypoczynkowym, czy też roszczenia o ekwiwalent pieniężny z tytułu niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego. Sąd karny podkreślił też, że ewentualne użycie niewłaściwej nazwy organu przed Sądem Pracy, nie pozwala na uznanie przekręcenia nazwy za jakiś zamierzony zabieg, a poza tym wskazana nazwa nie odbiegała aż tak bardzo od nazwy faktycznej. Sąd karny ocenił stopień szkodliwości czynu pozwanego na dość znaczny, a na taką ocenę Sądu miały wpływ: charakter naruszonego dobra, a więc fakt narażenia na szwank dobrego imienia pokrzywdzonego, sposób i okoliczności popełnienia czynu, tj. sformułowanie zarzutu w obecności wielu delegatów (kilkadziesiąt osób), w sytuacji gdy wypowiedź oskarżonego została nagłośniona przez mikrofon. Sąd Rejonowy podkreślił, że zarzut padł w nieodpowiednim miejscu i czasie oraz był przejawem, trwającego już konfliktu z oskarżycielem prywatnym. Na dezaprobatę, w ocenie Sądu Rejonowego, zasługuje również motywacja sprawcy, który kierował się głównie chęcią dokuczenia swojemu przeciwnikowi. Zdaniem Sądu karnego, wymierzona kara jest adekwatna do stopnia winy, nadto spełni cele zapobiegawcze i wychowawcze wobec oskarżonego, gdyż jest nadzieja, że w przyszłości oskarżony zanim zarzuci komuś bezprawne zachowania, poprzedzi swą wypowiedź gruntowną analizą prawdziwości zarzutu. Wyrokiem z dnia 8 lipca 2014r. w sprawie VII K 431/14 Sąd Okręgowy w (...), po rozpoznaniu apelacji, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w (...) z dnia 10 lutego 2014r. uznając apelacje za oczywiście bezzasadne. / dowód : wyrok Sądu Rejonowego w(...) z dnia 10 lutego 2014r. wraz z uzasadnieniem (k. 421-422, k. 429-446 akt sprawy IV K 322/13), wyrok Sądu Okręgowego w (...) z dnia 8 lipca 2014r. wraz z uzasadnieniem (k. 488, k. 493-497 akt sprawy IV K 322/13), odpisy dokumentów (k. 6-24 akt niniejszej sprawy); protokół z XXIV Sprawozdawczego Walnego Zebrania Delegatów Regionu (...) z dnia 1 marca 2013r. (k. 7-19 akt sprawy IV K 322/13); zeznania świadka T. Z. (nagranie, adnotacje k. 61-62), zeznania powoda (nagranie, adnotacje k. 74-75)/ Sąd zważył, co następuje : Stosownie do art. 24§1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie z art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W sprawie o ochronę dób osobistych w pierwszej kolejności należy poddać ocenie, czy i jakie dobro zostało naruszone, a następnie ocenić – na zarzut pozwanego – czy pomimo naruszenia tych dóbr nie zachodzi podstawa do wyłączenia jego odpowiedzialności ze względu na brak bezprawności działania. Naruszenie dóbr osobistych oraz bezprawność są oczywiście kategoriami całkowicie samodzielnymi, niezależnymi i każda z nich podlega oddzielnej kwalifikacji i ocenie (por.: wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2002r. z uzasadnieniem, II CKN 167/01, nie publ.). --- STRONA 6 --- Jako przyczyny wyłączające bezprawność działania wymienia się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, obronę interesu zasługującego na ochronę, zezwolenie uprawnionego. Ciężar wykazania, że naruszające dobro osobiste innej osoby działanie nie ma cech bezprawności obciąża osobę pozwaną (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2000r. z uzasadnieniem, III CKN 777/98, nie publ.). Przy czym koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobra osobiste jest prawdziwość twierdzeń co do faktów (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2000r., II CKN 670/98, nie publ.). Podawane fakty podlegają zatem dowodzeniu na ich prawdziwość, natomiast opinie (oceny) dowodzeniu na ich prawdziwość się nie poddają, ale winny być one rzeczowe, obiektywne i oględne oraz nie mogą mieć formy uwłaczającej czci osobie krytykowanej. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż wypowiedź pozwanego J. J., że powód M. K. składał fałszywe zeznania w Sądzie, kreuje bardzo negatywny wizerunek powoda, wprost przypisując powodowi popełnienie przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości. Taki wizerunek bez wątpienia godzi w godność osobistą człowieka, czyli jego wewnętrzne przekonanie o swoim moralnym i etycznym nieposzlakowaniu oraz cześć, dobre imię – jako wyraz pozytywnego ustosunkowania się innych ludzi do wartości osobistej i społecznej określonej jednostki. Powód nie udowodnił wprawdzie, aby stwierdzenie pozwanego istotnie spowodowało skutek w postaci przegranej powoda w kolejnych wyborach. Niewątpliwie jednak informacja o tym, że powód miał rzekomo składać fałszywe zeznania w Sądzie, mogła narazić powoda na utratę zaufania potrzebnego do pełnienia funkcji Przewodniczącego Zarządu Regionu (...) czy innych funkcji społecznych i zawodowych. Podkreślić należy, iż jurysdykcję w przedmiocie stwierdzenia, że dana osoba jest winna spowodowania przestępstwa posiada wyłącznie sąd karny. Dopóki zatem danej osobie nie zostanie udowodniona wina w trybie procesu karnego i dopóki wina ta nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu karnego każdy, w tym także sąd cywilny, w procesie cywilnym o ochronę dóbr osobistych, zgodnie z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP obowiązany jest uważać daną osobę za niewinną. Wymaga dodania, iż podanie nieprawdziwych informacji nie może być uznane za działanie w ochronie uzasadnionego interesu społecznego, albowiem wyłączenie bezprawności postępowania dotyczy tylko przypadku podania informacji prawdziwych. (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2011r., I ACa 326/11, LEX nr 1120113). Bezspornym jest, że powód nigdy nie został prawomocnie skazany za czyn zabroniony w procesie karnym. Wygłoszenie zatem przez pozwanego w obecności kilkudziesięciu osób kategorycznego stwierdzenia, iż powód „składał fałszywe zeznania w sądzie” jednoznacznie wskazuje na przypisanie powodowi popełnienia czynu zabronionego określonego w art. 233 k.k., do czego pozwany absolutnie nie był legitymowany. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia, czy zarzut postawiony powodowi był prawdziwy w subiektywnym odczuciu pozwanego. Zarzut składania fałszywych zeznań stawia powoda w negatywnym świetle, jako sprawcę czynu zasługującego na potępienie. W powszechnym odczuciu ktoś, kto składa fałszywe zeznania przed sądem, postępuje w sposób naganny. Dodatkowo, takie zachowanie jest czynem zabronionym, przestępstwem i w społecznym odbiorze postrzegane jest negatywnie. Niezależnie od powyższego, nieprawdziwe stwierdzenie na temat powoda, iż składał fałszywe zeznania w sądzie, nie stanowi żadnego merytorycznego argumentu, ani rzeczowej krytyki, a jedynie niedopuszczalne deprecjonowanie osoby, której określone zachowanie pozwany zamierzał ewentualnie poddać krytycznej ocenie. Podawanie faktów negatywnie charakteryzujących przeciwnika, tym bardziej nieprawdziwych, nie jest metodą prowadzenia sporów zasługującą na aprobatę. Niewątpliwie, każdy człowiek legitymujący się przeciętną wrażliwością, na miejscu powoda, doznałby negatywnych odczuć w sferze emocji związanych z przekonaniem o własnej wartości nie zasługującej na utożsamianie z --- STRONA 7 --- postępowaniem, które stanowi przestępstwo i budzi negatywne skojarzenia, obniża wartość człowieka. Takich negatywnych odczuć, w tym nerwowości, przykrości, smutku, doświadczał także powód M. K., co wynika z zeznań świadków K. K. i A. K. oraz zeznań samego powoda. Nawet jeżeli pozwany, nie zgadzał sie z twierdzeniami powoda w toku postępowania w sprawie VII P 511/10, to przedstawienie swoich racji i argumentów, nie usprawiedliwiało podawania faktu niezgodnego z prawdą, przypisywania powodowi sprawstwa przestępstwa, którego nie popełnił i za które nigdy nie był skazany. Sąd oddalił wnioski dowodowe pozwanego w zakresie, w jakim w istocie zmierzały one do podważenia ustaleń prawomocnego wyroku skazującego pozwanego za pomówienie. Podnoszone przez pozwanego tezy dowodowe były już zresztą przedmiotem badania przez Sąd Rejonowy w Częstochowie w sprawie IV K 322/13. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Przepis art. 11 k.p.c. statuuje zatem zasadę związania ustaleniami wyroku karnego ze skutkami erga omnes, co oznacza że nikt nie może wykazywać, iż wyrok skazujący jest wadliwy i nie wiąże w zakresie swoich ustaleń. W związku z treścią art. 11 k.p.c. nie jest możliwe obalenie w postępowaniu cywilnym ustaleń prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa. Związanie to dotyczy ustalonych w sentencji znamion przestępstwa, jego kwalifikacji, a także okoliczności jego popełnienia. Niemożliwym jest, żeby strona procesu cywilnego mogła podważać w procesie cywilnym ustalenia wyroku karnego co do popełnienia przestępstwa przez osobę skazaną. Postępowanie w sprawie o ochronę dóbr osobistych nie może być też wykorzystywane do weryfikacji prawomocnych orzeczeń sądowych i wyników innych postępowań. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 marca 2009r., II CSK 484/08, Biul. SN 2009/7/11;wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 2005r., III CK 642/04, LEX nr 177207; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2013r., V CSK 393/12, G. Prawna (...); wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 października 1997r., I ACa 290/97, OSA 1998/10/47; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 września 2014r., IACa 554/14, LEX nr 1527129; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 listopada 2014r., I ACa 416/14, LEX nr 1554624). W okolicznościach niniejszej sprawy, fakt stwierdzenia przez powoda niezgodnie z prawdą, że pozwany kandydował do parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej, czy też twierdzenia pozwanego, że to nieprawdziwe lub nieścisłe wypowiedzi powoda w sprawie VII P 511/10, sprowokowały pozwanego, nie stanowią podstawy do oddalenia powództwa w oparciu o art. 5 k.c., na który pozwany powoływał się w odpowiedzi na pozew. Na marginesie należy zauważyć, że powód składał zeznania w sprawie VII P 511/10 w dniu 24 marca 2011r., a wypowiedź pozwanego miała miejsce w dniu 1 marca 2013r., więc nie sposób twierdzić, po upływie takiego okresu czasu, o jej „sprowokowaniu” przez powoda swoimi zeznaniami przed Sądem Pracy. Przepis art. 24§1 k.c. pozostawia ocenie sądu kwestię, czy żądany przez powoda sposób dokonania przeprosin, treść i forma oświadczenia, są odpowiednie i celowe do usunięcia skutków naruszenia, co prowadzić musi do wniosku, że sąd może ingerować w tym zakresie w żądanie pozwu (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2005r., IV CK 413/04, nie publ.; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2011r., II CSK 393/10, LEX nr 936486). Środki ochrony naruszonego dobra muszą być adekwatne do samego naruszenia i wybrane z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy. Ocena, czy czynności potrzebne do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, o których mowa w art. 24§1 k.c. są dostateczne dla uzyskania przez poszkodowanego odpowiedniej satysfakcji, powinna więc uwzględniać skalę upowszechnienia czynności naruszającej jego dobra osobiste. (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 2009r. z uzasadnieniem, V CSK 64/09, LEX nr 585910; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 stycznia 2007r., I ACa 1682/06, LEX nr 307313). W niniejszej sprawie Sąd uznał za właściwe do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda M. K. opublikowanie przez pozwanego J. J. na własny koszt w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku --- STRONA 8 --- w gazecie wydawanej przez Region (...), na datę zamknięcia rozprawy stanowiącej miesięcznik noszący nazwę Gazeta (...) pisemnego oświadczenia o treści wskazanej w wyroku. Jest to gazeta ściśle związkowa, kolportowana dla członków Związku. Oświadczenie pozwanego w ten sposób dotrze zatem do zbliżonego kręgu osób, do których dotarła wypowiedź pozwanego naruszająca dobra osobiste powoda. Wobec zmiany nazwy gazety z Gazety (...) na Gazetę (...) powód sprecyzował w tym zakresie żądanie (k. 60, 73) i wnosił o uwzględnienie ewentualnej zmiany nazwy gazety. Nieadekwatne do sposobu naruszenia dóbr osobistych byłoby w tym wypadku nakazanie przeproszenia w Gazecie (...), skoro na temat będący przedmiotem sprawy nie ukazały się żadne informacje w Gazecie (...), również krąg osób czytających tę gazetę jest znacznie szerszy niż krąg osób, które mogły usłyszeć wypowiedź pozwanego i o niej się dowiedzieć. W tym wypadku zamieszczanie ogłoszeń w Gazecie (...) mogłoby co najwyższej przyczynić się do zwrócenia uwagi znacznie większej liczby osób na sytuację, w której znalazł się poszkodowany i byłoby też nadmiernym obciążeniem pozwanego nieadekwatnym do jego zachowania naruszającego dobra osobiste. Wysokość świadczenia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. ma charakter ocenny, stąd też istnieje stosunkowo spory zakres swobody sędziowskiej przy określaniu wysokości tego świadczenia (por.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 10 stycznia 2008r., I ACa 1048/07). Celem zadośćuczynienia pieniężnego z art. 448 k.c. jest zrekompensowanie i złagodzenie doznanej krzywdy moralnej. Obok funkcji kompensacyjnej celem tego zadośćuczynienia jest także udzielenie pokrzywdzonemu satysfakcji, możliwego do osiągnięcia zniwelowania skutków negatywnych doznań, wynikających z naruszenia dóbr osobistych. Ustalając wysokość zadośćuczynienia, należy badać zatem przede wszystkim stopień wyrządzonej naruszeniem dóbr osobistych krzywdy, a także winę sprawcy naruszenia. Ponadto sąd musi zbadać nasilenie złej woli oraz celowość zastosowania tego środka (por.: uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 czerwca 2008r., I ACa 306/08, nie publ.; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 7 listopada 2014r., I ACa 416/14, LEX nr 1554624). W niniejszej sprawie ustalając wysokość zadośćuczynienia należnego powodowi M. K. Sąd miał na uwadze: rodzaj naruszonego dobra osobistego powoda, tj. czci w postaci godności osobistej i dobrego imienia; dyskomfort psychiczny odczuwany przez powoda związany z faktem przypisania mu popełnienia przestępstwa i to w obecności kręgu osób, których dobre zdanie na jego temat było dla powoda szczególnie istotne; doświadczane przez powoda uczucia przykrości, smutku i bezsilności z powodu trudności w dementowaniu postawionego mu zarzutu i znaczny stopień winy po stronie pozwanego wynikający z umyślności popełnionego przez niego czynu. Z tych wszystkich względów, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3 000 zł tytułem zadośćuczynienia z art. 448 k.c. W pozostałej części oddalił powództwo. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią art. 24 k.c. w związku z art. 23 k.c. i art. 448 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98§1 i 3 k.p.c. oraz 100 k.p.c. Na koszty poniesione przez powoda w toku procesu składają się: opłata od pozwu – 850 zł (600 zł + 250 zł), koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 960 zł (360 zł + 600 zł), opłata od pełnomocnictwa – 17 zł (k. 51). Razem – 1 827 zł. Pozwany poniósł koszty obejmujące: koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 960 zł (360 zł + 600 zł) i opłatę od pełnomocnictwa – 17 zł (k. 34). Razem – 977 zł. Łącznie koszty procesu wyniosły w sprawie kwotę 2 804 zł. Określając wysokość kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez strony Sąd miał na uwadze treść §2 ust. 1 i 2, §4 ust. 1, §6 pkt 3, §11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat --- STRONA 9 --- za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.). Powód wygrał proces w 80% (100% + 60% = 160% : 2 = 80% ). Po stosunkowym rozdzieleniu kosztów procesu pozwany powinien zwrócić powodowi kwotę 1 266 zł 20 gr tytułem zwrotu kosztów, według wyliczenia: • 2 804 zł × 80/100 (koszty, które powinien ponieść pozwany) – 977 zł (koszty, które pozwany faktycznie poniósł) = 1 266 zł 20 gr lub • 2 804 zł × 20/100 (koszty, które powinien ponieść powód) – 1 827 zł (koszty, które powód faktycznie poniósł) = - 1 266 zł 20 gr.