Postanowienie I C 319/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Legnicy I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 319/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Kamińska Protokolant: Marta Radosz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 roku w Legnicy sprawy z powództwa K. J. przeciwko F. N. o naruszenie dóbr osobistych powództwo oddala. Sygn. akt IC 319/11 UZASADNIENIE Powód K. J. w pozwie skierowanym przeciwko F. N. domagał się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 3.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę moralną wskutek naruszenia przez pozwanego czci i dobrego imienia powoda w dniach 20 lipca 2009 r., 05 sierpnia 2009 r., 07 września 2009 r. oraz 23 września 2009 r. Wniósł również o zobowiązanie pozwanego do złożenia na piśmie i przesłanie na adres powoda i adres Komendanta Powiatowego Policji w J. oświadczenia w przedmiocie przeproszenia za nieprawdziwe pomówienia i obelgi kierowane wobec powoda. W uzasadnieniu swojego żądania podał, że z pozwanym są sąsiadami. Powód jest funkcjonariuszem Policji zatrudnionym w Komendzie Powiatowej Policji w J.. W dniu 20 lipca 2009 r. pozwany złożył w Komendzie Powiatowej w J. ustną skargę na powoda, w której podał nieprawdziwe stwierdzenia naruszające dobre imię i cześć powoda, że zataił on swoją przestępczą działalność, określił powoda jako człowieka splamionego czynem przestępczym oraz bezzasadnie zarzucił popełnienie przestępstwa, które miało polegać na wykręceniu ręki pozwanego. Wszystkie te twierdzenia okazały się nieprawdziwe i nie znalazły potwierdzenia w ramach podjętego przez policję postępowania skargowego. Następnie w dniu 05 sierpnia 2009 r. pozwany złożył w Sądzie Rejonowym w Jaworze pismo, w którym niesłusznie oskarżył powoda o pobicie go w dniu 20 maja 2009 r., określając obraźliwie powoda jako: „wściekły rozjuszony byk”, ”złoczyńca szczególnego rodzaju”, „przestępca”, „perfidny typ, genetycznie zaprogramowany złoczyńca”, niepoprawna recydywa, renegat zdegenerowany do szpiku kości Typ kryminogenny”. W dniu 07 września 2009 r. pozwany złożył w Sądzie Rejonowym w Jaworze kolejne pismo, którym naruszył dobre imię i cześć powoda opisując go m. in. jako „super złoczyńcę”, czy zwyrodniałego przestępcę”. W kolejnym piśmie z 23 września 2009 r. pozwany zarzucił powodowi składanie fałszywych zeznań. --- STRONA 2 --- Określił powoda jako człowieka bez ambicji, honoru, sumienia i wstydu” i zarzucił, że ma „ukrytą chorobę psychiczną odziedziczoną po swojej babce W.”. Zarzucił też, że powód jest niepoczytalny. Postępowanie karne prowadzone na skutek wniesienia przez pozwanego aktu oskarżenia zostało umorzone, a Prokuratura Rejonowa w Złotoryi umorzyła śledztwo wobec braku danych dostatecznie uzasadniających popełnienie zarzucanego czynu. Zdaniem powoda użycie powyższych słów przez pozwanego bez wątpienia naruszyło godność osobistą powoda. Nadto został on zdyskredytowany w oczach współpracowników i pozwany podważył jego autorytet w oczach przełożonych. Powód złożył w Sądzie Rejonowym w Jaworze prywatny akt oskarżenia o pomówienia i zniewagi, ale postępowanie zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności. Powód przyznał, że nie traci z pola widzenia faktu, że pozwany miał w chwili popełnienia zarzucanych mu czynów ograniczoną poczytalność, nie wyłącza to jednak zdaniem powoda odpowiedzi pozwanego za naruszenie dóbr osobistych. W odpowiedzi na pozew pozwany podał, że 20 maja 2009 r. jego sąsiad powód J. naruszając nietykalność cielesną wykręcił mu ręce i rzucił na bramę wjazdową posesji. Podał, że śledztwo w tej sprawie zostało umorzone bo było oparte na podstawionych świadkach. Powód ośmielony takim obrotem sprawy rozpoczął wielki odwet przeciwko pozwanemu. Zarzucił, że powoda zna od 38 lat i ten wyrządził mu masę szkód, krzywd i różnych cierpień. Kilka lat temu wybił mu kamieniem 18 szyb w domu i szklarni. W ciągu tych 38 lat sąsiedztwa z powodem, pozwany poniósł olbrzymie straty: materialne, moralne i zdrowotne, a pozwany ma odwagę żądać nawiązki pieniężnej za winy, których po jego stronie nie było. Zarzucił, że nie obmawiał powoda i nie podrywał jego autorytetu tylko wystawił dość trafną i precyzyjną charakterystykę jego osobowości, a że użył kilku mocnych epitetów to dlatego, że powód w rzeczywistości taki jest. W treści odpowiedzi na pozew pozwany zamieścił wywody odnośnie sytuacji gospodarczo-społecznej w Polsce i na świecie. Podniósł, że stan jego zdrowia jest fatalny. Skończył 90 lat i choruje na głęboką depresję psychiczną, zawał serca, jest po wylewie, ma zawroty głowy, cierpi na zaburzenia snu, porusza się przy pomocy kul i wózka inwalidzkiego, jest rozstrojony psychicznie i nerwowo. Zarzucił, że nic złego powodowi nie zrobił, to on był inicjatorem wszelkiego zła przeciwko niemu. Zarzucił, cytując orzeczenie Sądu Najwyższego przywołane w pozwie, że z jego strony nie było żadnej winy tylko swoista odruchowa reakcja obronna na napastliwość ze strony powoda. S ą d ustalił następujący stan faktyczny : Powód K. J. i pozwany F. N. są sąsiadami, ich posesje graniczą ze sobą. K. J. jest policjantem zatrudnionym w Komendzie Powiatowej Policji w J.. F. N. jest emerytem w wieku 90 lat okoliczności niesporne. W dniu 20 lipca 2009 r. F. N. w KPP w J. złożył skargę na K. J. jako funkcjonariusza tej komendy. Zarzucił, że powód brutalnie postępował wobec niego, wykręcał mu ręce i wyrzucił za bramę swojej posesji. W skardze zarzucił też, że powód zataił swoją przestępczą działalność ukrywają fakt, że wybił w 1985 r. 18 szyb w jego domu jednorodzinnym, a według obowiązującego prawa funkcjonariusz policji nie może być splamiony jakimkolwiek czynem przestępczym, a ten policjant jest splamiony. Podał, że zdarzenie miało miejsce 21 maja 2009 r. Z uwagi na treść złożonej skargi Komenda Powiatowa Policji w J. prowadziła postępowanie skargowe. Skarga została uznana za bezzasadną. Żadne fakty podane w skardze nie potwierdziły się. --- STRONA 3 --- Dowód: -protokół przesłuchania świadka z 20.07.2009 r., k.7-8, -zeznania świadka A. B., k.78. W dniu 5 sierpnia 2009 r. pozwany F. N. złożył w Sądzie Rejonowym w Jaworze pismo oskarżając powoda o pobicie go w dniu 20 maja 2009 r. W pozwie tym stwierdził, że powód „rzucił się na niego jak wściekły rozjuszony byk”, nazwał powoda „złoczyńcą szczególnego rodzaju”, „perfidnym typem, genetycznie zaprogramowanym złoczyńcą”, „niepoprawnym recydywą, renegatem, zdegenerowanym do szpiku kości”, „typem kryminogennym”. Dowód: -pismo z dnia 05 sierpnia 2009 r., k.9. W dniu 7 września 2009 r. pozwany F. N. złożył w Sądzie Rejonowym w Jaworze pismo w sprawie IIK 410/09, w którym zaprotestował wszelkim posiedzeniom pojednawczym z K. J., którego nazwał „super złoczyńcą”, „zwyrodniałym przestępcą”. Dowód: -pismo z dnia 07 września 2009 r., k.10. W dniu 23 czerwca 2009 r. F. N. złożył kolejne pismo w Sądzie Rejonowym w Jaworze w sprawie II K 410/09, w którym stwierdził, że powód K. J. złożył fałszywe zeznania przed adwokatem B. S.. Określił powoda jako człowieka bez ambicji, honoru, sumienia i wstydu, który ma ukrytą chorobę psychiczną genetycznie „odziedziczoną po swojej babce W.”. Stwierdził, że „psychika powoda jest naładowana potężną dozą złej woli aby szkodzić i wyrządzać ludziom krzywdę”. Zarzucił, że powód jest „człowiekiem niepoczytalnym”. Dowód: -pismo pozwanego z 23.09.2009 r., k.12 i odwrót. W oparciu o skierowany przez pozwanego w dniu 5 sierpnia 2009 r. prywatny akt oskarżenia przeciwko K. J. z art. 157 § 2 kk i 233 § 1 kk toczyło się postępowanie karne w Sądzie Rejonowym w Jaworze, o spowodowanie u oskarżyciela w dniu 20 maja 2009 r. złamania palca lewej ręki. Sąd Rejonowy w Jaworze postanowieniem z dnia 12 listopada 2010 r. na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 kpc umorzył postępowanie z oskarżenia prywatnego F. N. przeciwko K. J.. Dowód: -postanowienie z 12 listopada 2010r. – akta sprawy II K 410/09 Sądu Rejonowego w Jaworze. Prokuratura Rejonowa w Złotoryi prowadziła także śledztwo w sprawie o sygn. akt 4 Ds. 6/10/SW w sprawie o czyn z art. 157 § 1 kk i działając na podstawie przepisu art. 17 § 1 pkt 1 kpk postanowieniem z dnia 31 maja 2010r. prokurator postanowił umorzyć śledztwo w sprawie spowodowania w dniu 20 maja 2009 r. u F. N. obrażenia ciała w postaci złamania paliczka dolnego palca V dłoni lewej wobec stwierdzenia, iż brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Sąd Rejonowy w Jaworze po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Złotoryi z dnia 31 maja 2010 r. postanowieniem z dnia 09 września 2010 r. w sprawie II Kp 154/10 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. --- STRONA 4 --- Dowód: -postanowienie o umorzeniu śledztwa z 31 maja 2010 r. Prokuratora Rejonowego w Złotoryi, -postanowienie Sądu Rejonowego w Jaworze z dnia 09.09.2010 r. w sprawie II Kp 154/00, -akta 4 Ds. 6/10/s Prokuratury Rejonowej w Złotoryi. Powód K. J. wniósł w dniu 5 listopada 2010 r. do Sądu Rejonowego w Jaworze przeciwko F. N. prywatny akt oskarżenia o czyny z art. 212 § 1 kk i art. 216 § 1 kk o to, że : • w dniu 20 lipca 2009 r. pomówił pokrzywdzonego o brutalne, bezprawne zachowanie, zatajenie przestępczej działalności, że jest splamiony jako policjant, • w dniu 5 sierpnia 2009 r. pomówił pokrzywdzonego o brutalne zachowanie i dokonanie przestępstwa oraz znieważył i pomówił słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, tj. „złoczyńca szczególnego rodzaju, perfidny typ, genetycznie zaprogramowany złoczyńca, niepoprawna recydywa, zdegenerowany typ kryminogenny., • w dniu 7 września 2009 r. pomówił pokrzywdzonego o popełnienie przestępstwa oraz znieważył go i nazwał „super złoczyńcą”, • w dniu 23 września 2009 r. znieważył pokrzywdzonego nazywając go „człowiek bez ambicji, honoru i wstydu, ma ukrytą chorobę psychiczną odziedziczoną po swojej babce W., jest naładowany potężną dozą złej woli aby krzywdzić i wyrządzać ludziom krzywdy. Dowód: -akt oskarżenia przeciwko F. N. – akta II K 531/10 Sądu Rejonowego w Jaworze. W postępowaniu II K 531/10 Sąd zlecił biegłym psychiatrom wydanie opinii psychiatrycznej dotyczącej F. N.. Biegli psychiatrzy w opinii z dnia 08.08.2011 r. stwierdzili u oskarżonego zaburzenia osobowości i zachowania na podłożu organicznego uszkodzenia OUN, co demonstruje się drażliwością, chwiejnością afektywną, skłonnością do działań i zachowań impulsywnych, obniżeniem kontroli emocji, obniżeniem krytycyzmu, zaburzeniem uczuciowości, wtórnym obniżeniem sprawności funkcji poznawczych. Na podstawie powyższego rozpoznania biegli stwierdzili, że oskarżony F. N. ze względu na rozpoznane zaburzenia, a przede wszystkim obniżenie krytycyzmu, obniżenie emocji, miał w stopniu znacznym ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoimi postępowaniem w myśl art. 31 § 2 kk. Dowód: -opinia psychiatrów: lek. med. M. R. i R. D., akta sprawy II K 531/10. Powód K. J. jest policjantem bardzo zaangażowanym społecznie. Aktywnie działa w środowisku lokalnym, brał także udział w misji w Kosowie. Dowód: -kserokopie dyplomów, podziękowań, wycinków prasowych --- STRONA 5 --- dotyczących działalności powoda, k..13-33. S ą d zważył, co następuje : Powództwo podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia można żądać, aby osoba, która dopuściła się naruszenia dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny stosownie do treści art. 448 kpc. W okolicznościach prowadzonej sprawy, mając na uwadze poczynione przez Sąd ustalenia faktyczne pozwany dopuścił się naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci, dobrego imienia poprzez kierowanie w stosunku do jego osoby zwrotów i sformułowań o wyraźnie pejoratywnym i obraźliwym charakterze. Używanie tych wszystkich wyrażeń bez wątpienia godziło także w godność osobistą powoda. Takie działania z pewnością noszą cechy działań bezprawnych. Jednakże dla zasądzenia świadczeń z art. 448 kc nie jest wystarczające ustalenie bezprawności naruszenia dobra osobistego, ale konieczne jest ustalenie działania zawinionego. Odpowiedzialność naruszyciela bowiem zależna jest od wykazania jego winy zgodnie z art. 415 kc. Kodeks cywilny zaś nie definiuje pojęcia winy. Przyjmuje się jednak, że zawiera ona dwa elementy: obiektywny w postaci bezprawności postępowania oraz subiektywny- w rozumieniu wadliwości podmiotowej. Brak któregoś z tych elementów wyklucza możliwość przypisania winy. Ten subiektywny element winy występuje wtedy, kiedy w okolicznościach konkretnej sprawy pozwany mógł prawidłowo ocenić swoje postępowanie oraz pokierować nim. Z opinii biegłych sądowych wydanej w sprawie II K 531/10 wynika, że pozwany cierpi na zaburzenia osobowości i zachowania, organiczne uszkodzenie układu nerwowego, co charakteryzuje się drażliwością, chwiejnością afektywną, skłonnością do działań i zachowań impulsywnych, obniżeniem kontroli emocji, obniżeniem krytycyzmu, obniżeniem sprawności funkcji poznawczych i te zaburzenia powodują , że miał on w znacznym stopniu ograniczoną zdolność rozpoznania znaczenia czynów i pokierowania swoim postępowaniem w czasie kierowania w stosunku do osoby powoda fałszywych oskarżeń i pism zawierających obraźliwe i godzące w dobra osobiste powoda treści. Opisane przez biegłych schorzenia, wiek pozwanego i wynikające z nich ograniczenia spowodowały, że nie miał on w ocenie Sądu, możliwości prawidłowej oceny swojego zachowania i pokierowania swoim postępowaniem. O fakcie tym świadczą także wypowiedzi pozwanego zawarte w odpowiedzi na pozew i kolejnym piśmie procesowym, z których wynika, że pozwany w dalszym ciągu nie uświadamia sobie bezprawności swoich działań i nadal nie jest władny kierować swoim postępowaniem. Pozwanemu jako człowiekowi z zaburzeniami w sferze psychicznej nie można przypisać winy za obiektywnie złe postępowanie, gdyż nie jest on w stanie dokonać prawidłowej oceny tego postępowania, ani kierować nim. Wyrok Sądu Apelacyjnego, na który powołuje się pełnomocnik powoda w treści uzasadnienia pozwu dotyczy zupełnie innego stanu faktycznego, innych skutków popełnionego przestępstwa. Mając na uwadze dokonane przez Sąd ustalenia faktyczne i powyższe rozważania prawne, powództwo jako nieuzasadnione należało oddalić.