Wyrok I C 310/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 310/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2012 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Joanna Kraśnik - Mazurek Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Zwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 01 czerwca 2012 r. w Siedlcach sprawy z powództwa P. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S. o ustalenie I. powództwo oddala; II. odstępuje od obciążania powoda P.C. kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Syg. akt I C 310/12 UZASADNIENIE P. C. w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S. żądał ustalenia prawa do skutecznego zabezpieczania nagrań z kamer monitoringu jednostki penitencjarnej jako dowodu do postępowań skargowych, prokuratorskich, sądowych oraz wglądu do akt postępowań skargowych, prowadzonych na podstawie wniosków i skarg składanych przez powoda, zasądzenia na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Zakładu Karnego w S. zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego żądania P. C. wskazał, iż odbywając karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. wielokrotnie służba więzienna dopuszczała się w stosunku do powoda wykroczeń i przestępstw, a brak zabezpieczenia monitoringu umożliwiał udowodnienie takich zachowań. Ponadto nic udostępniono jemu do wglądu akt postępowań skargowych. Powód swoje żądanie oparł na treści art. 189 k.p.c. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Zakład Kamy w S. wniósł o odrzucenie pozwu ewentualnie o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, iż w jego ocenie brak jest interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c. w uzyskaniu przez powoda orzeczenia ustalającego prawo określone w pozwie złożonym w sprawie. Na rozprawie 01 czerwca 2012r. powód popierał powództwo, z tym, że żądał dodatkowo ustalenia, iż ma prawo do jednego gorącego posiłku w ciągu dnia. Pozwany natomiast wnosił o oddalenie powództwa. Sąd ustalił i zważył, co następuje: P.C. odbywa karę pozbawienia wolności na terenie zakładu karnego w S.. Koniec kary przypada na 2018r.(okoliczność bezsporna) Powód chciałby mieć możliwość otrzymywania gorącego posiłku w przypadku kiedy jest doprowadzany poza zakład kamy. Możliwość zabezpieczenia nagrań z kamer video --- STRONA 3 --- w przypadku składania przez niego skarg oraz wglądu do akt postępowań prowadzonych na podstawie jego skarg. Dopuszczalność powództwa o ustalenie prawa lub stosunku prawnego została rozstrzygnięta w treści art. 189 k.p.c. Stanowi on, że powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powód odbywa karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym. Jego prawa i obowiązki uregulowane są w kodeksie karnym wykonawczym, a zwłaszcza w art. 101 - 120 kkw zamieszczonych w rozdziale X-tym tego kodeksu. Przesłanką materialnoprawną powództwa o ustalenie jest interes prawny powoda. Interes prawny musi istnieć obiektywnie, aby uzasadniać żądanie ustalenia prawa lub stosunku prawnego. Ustalanie praw czy stosunków prawnych występuje wówczas, gdy istnieje niepewność tego prawa lub stosunku prawnego zarówno z przyczyn faktycznych, jak i prawnych. Niepewność może być wynikiem spodziewanego kwestionowania prawa lub kwestionowania istnienia stosunku prawnego. Art. 189 k.p.c. wskazuje, iż na jego podstawie nie podlegają ustaleniu stany faktyczne i fakty. Wydanie wyroku ustalającego ma sens wtedy, gdy powstała sytuacja grożąca naruszeniem stosunku prawnego lub gdy powstała wątpliwość co do jego istnienia. Przez stosunek prawny należy rozumieć taki stosunek między podmiotami prawa, w którym podmioty te mają wynikające z normy prawnej uprawnienia i obowiązki, a ich realizacja zagwarantowana jest przymusem państwowym. W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2000 r. V CKN 29/00 w sprawie LEX nr 524272. Sąd stwierdził, iż interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest kategorią obiektywną zatem pod jego pojęciem należy w procesie rozumieć potrzebę uzyskania wyroku odpowiedniej treści, wywołaną rzeczywistym naruszeniem albo zagrożeniem określonej sfery prawnej. Musi to być jednak potrzeba obiektywna w świetle obowiązujących przepisów, tj. rzeczywiście istniejąca i uzasadniona, a nie tylko wynikająca z subiektywnego zapatrywania strony, które nie decyduje o prawnym charakterze interesu. Nie jest dopuszczalne wskutek powództwa o ustalenie podważanie porządku lub stanu prawnego ukształtowanego przepisami. --- STRONA 4 --- W przedmiotowej sprawie powód domaga się określenia jego prawa - jako osadzonego w zakładzie karnym - do otrzymywania gorącego posiłku podczas czynności poza zakładem karnym, zabezpieczania na jego wniosek nagrań jako, dowodu do postępowań karnych oraz wglądu do akt postępowań skargowych. Prawa i obowiązki skazanego zostały szczegółowo określone w treści oddziału 4 kodeksu karnego wykonawczego. W szczególności treść art. 101 k.k.w. nakłada na zakład karny obowiązek poinformowania skazanego o przysługujących mu prawach i ciążących na nim obowiązkach, a zwłaszcza umożliwienia jemu zapoznanie się z treścią aktów prawnych dotyczących jego praw i obowiązków to jest z przepisami kodeksu karnego wykonawczego i regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności. Żądanie powoda dotyczące ustalenia prawa powoda do wglądu do akt postępowań skargowych prowadzonych na podstawie wniosków i skarg składanych przez powoda przed funkcjonariuszem służby więziennej nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 102 k.k.w. precyzuje prawa skazanego, wskazując w punkcie 9, iż ma on prawo zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego decyzji. Zaś z punktu 10 wynika uprawnienie do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Ponadto załatwienie skarg osób osadzonych w zakładach karnych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 151, poz. 1647). Wszystkie przytoczone powyżej przepisy nie zawierają regulacji, które stanowiłyby, iż skazany po wniesieniu skargi do dyrektora zakładu karnego miałby możliwość wglądu do akt postępowania skargowego, w których posiadaniu jest dyrektor zakładu karnego. Zgodnie z wyżej powołanym rozporządzeniem skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej załatwiają odpowiednio - w zależności od treści --- STRONA 5 --- skargi i zarzutów w niej podniesionych: - kierownik jednostki organizacyjnej służby więziennej, dyrektor okręgowy służby więziennej. Dyrektor Generalny Służby Więziennej, Minister Sprawiedliwości. Nie ma w nich odwołania do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz możliwości odwoływania się od decyzji pracownika, funkcjonariusza Służby Więziennej do Sądu Administracyjnego, w związku z tym należy stwierdzić, że obowiązujące regulacje nie ustanawiają uprawnienia osadzonego do wglądu akt postępowań skargowych, w których posiadaniu jest dyrektor zakładu karnego. W związku z powyższym twierdzenia powoda, iż w kwestiach nie uregulowanych w przepisach kodeksu karnego wykonawczego powinny mieć zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nic ma zastosowania. Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 109 § 1 k.k.w. skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem zatrudnienia i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych oraz napój do zaspokajania pragnienia. Uprawnienia skazanego w trakcie konwojowania są realizowane zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 02.09.2003r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 167, póz. 1633 z późn. zm.). Z Zarządzeń Nr (…) Dyrektora Generalnego (…) z dnia 06.09.2010 r. w sprawie gospodarki żywnościowej w jednostkach organizacyjnych Służby Więziennej i Zarządzenia Nr (…)Dyrektora Generalnego (…) z dnia 13.08.2010 r. wynika, iż „osadzony konwojowany, zatrudniony poza terenem zakładu albo biorący udział czynnościach procesowych lub pobierający naukę poza obrębem jednostki penitencjarnej otrzymuje, przed opuszczeniem zakładu, wyżywienie w postaci suchego prowiantu oraz napój do zaspokojenia pragnienia na czas trwania konwoju, zatrudnienia, planowanych czynności procesowych albo nauki "/notatka służbowa z dnia 18.05.2012 r.k.997/. Z przepisów tych nie wynika, aby nie otrzymywał on gorącego posiłku. Może on być wydawany na śniadanie w formie na przykład zupy mlecznej, czy też na kolacje. Przepisy nie przewidują iż skazany musi otrzymać obiad . --- STRONA 6 --- Zgodnie z dyspozycją Art. 73a. § 1. k.k.w zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym przez system telewizji przemysłowej.§ 6 tego artykułu stwierdza, i utrwalony obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu. § 7 stanowi, iż jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub bezpieczeństwa skazanego, dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania. Stosownie do § 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2009 sprawie rodzaju urządzeń i środków technicznych służących do przekazywania, przetwarzania i utrwalania obrazu lub dźwięku z monitoringu w wypadku podjęcia przez dyrektora zakładu decyzji, o której mowa w art. 73a § 7 k.k.w. wykonywany jest identyczny zapis utrwalonego obrazu lub dźwięku na odrębnym nośniku. Dyrektor zakładu odpowiada za właściwe przechowywanie i zabezpieczenie zapisu przed dostępem do niego osób nieuprawnionych. Udostępnia zapis na pisemny wniosek uprawnionego podmiotu. W wypadku utrwalenia obrazu lub dźwięku wskazującego na popełnienie przestępstwa do zawiadomienia kierowanego do prokuratury lub policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dołącza się zapis. Uprawnienie do zabezpieczenia zapisu z kamer monitoringu posiada dyrektor i on może w tym zakresie wydawać ewentualne decyzje. W Zakładzie Karnym w S. nagrania z rejestrów przechowywane są maksymalnie do 7 i następnie są niszczone /notatka służbowa z dnia 31.05.2012 r. k100/. W przypadku kiedy powód chciałby, aby jakieś nagranie zostało zabezpieczone, może wystąpić do Dyrektora z takim wnioskiem, a ten może go uwzględnić lub nie. Zdaniem Sądu nie istnieje niepewność stanu prawnego, w zakresie uniemożliwienia wglądu w akta postępowania skargowego, odmowy zabezpieczania nagrań z monitoringu oraz wydawania suchego prowiantu podczas pobytu skazanego poza zakładem karnym. Przepisy prawa zapewniają iż powód posiada ochronę prawną w tym zakresie zagwarantowaną. Nie ma zatem potrzeby regulowania tych uprawnień w drodze orzekania o ustaleniu prawa. Powód zgłasza --- STRONA 7 --- kazuistyczne żądania bez należytego wykazania jaki ma w tym interes prawny i jakie jego prawa, ponad te które są chronione przepisami kodeksu karnego wykonawczego miałyby być chronione przez wydanie orzeczenia żądanej treści. Samo tylko uniemożliwienie wglądu w akta postępowania skargowego, zabezpieczania nagrań z monitoringu oraz wydawania gorącego posiłku podczas pobytu skazanego poza zakładem karnym nie chroni żadnego prawa ani stosunku prawnego. Jeżeli jakaś odmowa ze strony administracji zakładu karnego skutkowałaby powstaniem po stronie powoda określonej szkody, to powodowi będzie przysługiwało na zasadach ogólnych roszczenia odszkodowawcze bez konieczności uprzedniego ustalania tak szczegółowych uprawnień, bowiem w razie możliwości wytoczenia powództwa o świadczenie nie zachodzi interes prawny w wytaczaniu powództwa o ustalenie. Poza tym brak jest podstaw indywidualizowania praw skazanego P. C. przebywającego w zakładzie karnym. Wszyscy skazani mają zagwarantowane takie same prawa i nie można uznać za zasadne przyznania określonych uprawnień jednemu skazanemu. Powód winien swoje żądanie skierować w pierwszym rzędzie do Dyrektora Zakładu Karnego w S. a przypadku gdyby otrzymał decyzję negatywną może na podstawie art. 7 k.k.w. złożyć skargę do sądu penitencjarnego tj. Sądu Okręgowego S.. Jak wynika z zeznań powoda wystąpił z pozwem przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Zakład Karny o ochronę jego dóbr osobistych i zasądzenie stosownego zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych, wskazując iż bezprawne działanie władzy publicznej polegało m.in. pozbawienia jego prawa w zakresie otrzymania gorącego posiłku, braku możliwości wglądu w akta skargowe i zabezpieczenie monitoringu. W związku z czym działania podejmowane przez funkcjonariuszy zakładu karnego były przedmiotem oceny w tym postępowaniu sądowym. Nie ma zatem powód interesu prawnego w domaganiu się wydania wyroku ustalającego jego prawa w takiej formule jak zgłosił to w pozwie. Powyższe okoliczności uzasadniają twierdzenie, iż powód nie wykazał interesu prawnego koniecznego do uwzględnienia jego powództwa i z tych względów podlega ono oddaleniu. --- STRONA 8 --- Z uwagi na sytuację materialną powoda, brak jakichkolwiek dochodów oraz majątku Sąd stosownie do treści art. 102 k.p.c. odstąpił od obciążania go kosztami procesu należnymi na rzecz Skarbu Państwa z tytułu należnych opłat oraz kosztami zastępstwa procesowego. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w wyroku.