Postanowienie I C 310/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 310/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Bożena Osadnik Protokolant: st. sekr. sądowy Krystyna Dudek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 roku w Katowicach sprawy z powództwa R. M. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego …, Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego …, Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego …., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego …. Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego …, Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego ….. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanych Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w … i Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w ..po 3600 zł ( trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, 3. nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 1 395 zł ( jeden tysiąc trzysta dziewięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu części kosztów sądowych, 4. w pozostałym zakresie odstępuje od obciążania powoda kosztami sądowymi, 5. przyznaje radcy prawnemu A. L. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 4 428 zł ( cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) w tym kwotę 828 zł ( osiemset dwadzieścia osiem złotych) jako podatek VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1 --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 310/08 UZASADNIENIE Powód R.M. wniósł przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w … pozew w którym domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kwoty 100 000,00 zł. tytułem zadośćuczynienia za poniesione straty psychiczne i fizyczne (t. I, k. 4) W piśmie procesowym z dnia 28.04.2009 r., które stanowiło sprecyzowane stanowisko w sprawie, wskazał jako jednostkę organizacyjną pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Sprawiedliwości i zażądał zadośćuczynienia w kwocie 100 000,00 zł. tytułem wywołania u niego przepukliny dysku na poziomie L4-L5 i L5-S1 oraz rwy kulszowej lewostronnej poprzez złe warunki odbywania kary pozbawienia wolności, a przede wszystkim poprzez lekceważenie skarg powoda na bóle kręgosłupa, zaniechanie leczenia, rehabilitacji oraz przeprowadzenia badań lub zmianę warunków pobytowych. A następnie – po przeprowadzonej przezskórnej dekompresji dysku i zastosowaniu lasera – poprzez odmowę udzielenia mu dalszej przerwy w odbywaniu kary, jak również uniemożliwienie przeprowadzenia rehabilitacji poprzez zmianę warunków osadzenia z zakładu otwartego P1 do zakładu zamkniętego P3, co doprowadziło do dalszej degeneracji kręgosłupa oraz powstania przepukliny w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Miało to miejsce od grudnia 2001 r. do 2008 r., kiedy to zwolniono go z odbywania reszty kary. Powód podniósł, że skarżył się na bóle kręgosłupa od 2003 r., kiedy to przebywał w Areszcie Śledczym w …., jednak lekceważono symptomy jego choroby. W miarę upływu czasu stan zdrowia powoda ulegał ciągłemu pogorszeniu. Pierwsze badanie tomograficzne, wykonane po kilku latach wykazało przepuklinę i spowodowało udzielenie powodowi przerwy w odbywaniu kary, uzasadnionej koniecznością odbycia operacji oraz rehabilitacji. Powód stwierdził, że starał się o udzielenie przerwy w odbywaniu kary od 2003 r., jednakże pierwszego zwolnienia udzielono mu dopiero 10.11.2005 r., właśnie ze względu na zły stan zdrowia. Przeszedł operację 13 kwietnia 2007 r., wymagał po niej rehabilitacji. Ostatnia przerwa w odbywaniu kary skończyła się 21.08.2007 r. Powód, co prawda złożył wówczas stosowny wniosek o przedłużenie okresu przerwy, jednakże nie został on rozpatrzony przed upływem terminu przerwy. Powód przebywał wówczas w Szpitalu Wojewódzkim w Tychach i stamtąd został zabrany do zakładu karnego. Sąd odmówił wówczas powodowi dalszej przerwy w odbywaniu kary stwierdzając, iż może on kontynuować rehabilitację w Zakładzie Karnym w …... Powód odwołał się od postanowienia Sądu I instancji . Na skutek wniesionego zażalenia Sąd II instancji w sprawie prowadzonej pod sygn. akt II Akzw 1163/07 uchylił postanowienie Sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Początkowo powód trafił do Aresztu Śledczego w ….., a następnie do …... Tam, przebywając w zakładzie otwartym mógł, co prawda prowadzić rehabilitację, jednakże 24.10.2007 r., na skutek nieprawdziwych zarzutów zmieniono mu kategorię osadzenia został przeniesiony do zakładu zamkniętego bez możliwości kontynuacji rehabilitacji. Od tego czasu stan zdrowia powoda ulegał ciągłemu pogorszeniu – pogłębiała się dotychczasowa przepuklina i pojawiła nowa. Powoda przenoszono do kolejnych Zakładów Karnych – z powrotem do ….., do ….., ……….i …….. W żadnym z zakładów karnych nie umożliwiono powodowi przeprowadzenia rehabilitacji. Ostatecznie w Zakładzie Karnym w ……… stwierdzono, że powód, ze względu na zły stan zdrowia nie może przebywać w warunkach więziennych, a jego leczenie możliwe jest tylko na wolności. Pomimo badań lekarskich zaświadczających o złym stanie zdrowia powoda Sąd Okręgowy dopiero po roku czasu zalecił przerwę w odbywaniu kary. Zgodnie z 2 --- STRONA 3 --- twierdzeniami powoda było to związane z częstymi jego przenosinami. Powód podniósł również, że tak długi okres oczekiwania na postanowienie sądu o zarządzeniu przerwy w odbywaniu kary było związane z częstymi przenosinami, bowiem każde przeniesienie osadzonego powoduje zmianę właściwości miejscowej sądu. Ostatecznie 24.11.2008 udzielono powodowi przerwy w odbywaniu kary, a niedługo potem warunkowo zwolniono go z odbywania kary (t. I, k. – 147-153). W piśmie procesowym z dnia 21 lipca 2009 r. sprecyzował, że dochodzi zadośćuczynienia za krzywdę w postaci uszkodzenia kręgosłupa, do którego doszło najpierw w wyniku przebywania w przepełnionych celach, w warunkach szkodzących zdrowiu, a następnie w wyniku uniemożliwienia mu rehabilitacji oraz leczenia w trakcie pobytu w zakładach karnych. Powołał się na §1 Ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej, na czele której stoi Dyrektor Generalny Służby Więziennej, który podległy jest Ministrowi Sprawiedliwości.( t.I,k.346 ). Na wezwanie Sądu do wskazania jakich konkretnie jednostek penitencjarnych dotyczy roszczenie powoda, jakiego okresu czasu dotyczy i jakie zarzuty dotyczą poszczególnych jednostek powód w piśmie z dnia 13 sierpnia 2009 r. wskazał, że roszczenie powoda dotyczy krzywdy jakiej doznał w trakcie przebywania w Areszcie Śledczym w ….., ………..,………., …………, …….., ………… oraz w Zakładzie Karnym w …… i ……….. i dotyczy okresu czasu od grudnia 2001 r. do 24 listopada 2008 r. Podał, że zaczął uskarżać się na bóle kręgosłupa w grudniu 2002 r. w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w ………., co było związane z przepełnieniem cel i ograniczonymi możliwościami : poruszania się, a nawet wyprostowania, czy stania w celu odciążenia kręgosłupa, czy siedzenia na dolnym łóżku w pozycji wyprostowanej. W tej jednostce doszło do doprowadzenia do urazu kręgosłupa. W odniesieniu do pozostałych jednostek podniósł zarzut braku leczenia i rehabilitacji oraz uniemożliwienia rehabilitacji we własnym zakresie. Zakłady nie miały możliwości rehabilitacji w warunkach zamkniętych, co doprowadziło do pogorszenia jego stanu zdrowia i w efekcie spowodowało konieczność operacji.(t. II, k. – 371-372). Postanowieniem tut. Sądu z dnia 12 listopada 2009 r. sprecyzowano stronę pozwaną na Skarb Państwa : - Dyrektor Zakładu Karnego w ……, - Dyrektor Zakładu Karnego w ……… - Dyrektor Zakładu Karnego w ………, - Dyrektor Aresztu Śledczego w …….. - Dyrektor Aresztu Śledczego w …….., - Dyrektor Aresztu Śledczego w …….. - Dyrektor Aresztu Śledczego w ………. - Dyrektor Aresztu Śledczego w ……….(t.IIk.394) Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w ………….. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że powód przybył do zakładu karnego 5 września 2007 r., po przerwie w karze udzielonej na okoliczność wykonania zabiegu operacyjnego z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa, któremu poddał się w kwietniu 2007 r. Wskazał, że powód ponownie z powodu uskarżania się na bóle kręgosłupa został przyjęty do Szpitala Specjalistycznego w Tychach, gdzie był diagnozowany w dniach 19 – 28.08.2007 r. Po konsultacji neurologicznej powód nie został zakwalifikowany do kolejnego 3 --- STRONA 4 --- zabiegu operacyjnego. Wskazana została natomiast rehabilitacja lecznicza i fizykoterapia. Z uwagi na dobre sprawowanie powoda, przed okresem udzielonej przerwy, powód uzyskał zgodę na korzystanie z przepustek na obywanie rehabilitacji w Ośrodku Rehabilitacyjnym w Pszczynie, gdzie uczęszczał począwszy od 05.10.2007 r. Funkcjonariusze więzienni pozyskali jednak informację o nieprawidłowym wykorzystywaniu przez powoda czasu przeznaczonego na odbywanie rehabilitacji i w dniu 24 października 2007 r. dokonano kontroli, w jaki sposób powód wykorzystuje przepustkę, powód był obserwowany. Zgodnie ze stanowiskiem pozwanego powód w czasie, w którym miał odbywać rehabilitację przebywał w swoim domu oraz załatwiał inne sprawy nie związane z procesem rehabilitacji. Miał poruszać się środkami komunikacji miejskiej, a korzystał z samochodu osobowego. Zlecone zabiegi miał realizować w godzinach od 10,00 -12,00., w przychodni pojawił się dopiero o 12,30 i po 20 minutach wyszedł z ośrodka i wsiadł do samochodu. Jeździł po mieście i załatwiał różne sprawy, przebywał w domu, robił zakupy, odstawił samochód i wrócił do zakładu o 15,30. W związku z powyższym, powód nadużył zaufania i na wniosek wychowawcy Komisja dyscyplinarna w dniu 25.10.2007 r. przekwalifikowała powoda do grupy P-1/p. Pozwany podniósł również, że powód w dniu 25.10.2007 r. przyznał się, że w czasie przeznaczonym na odbywanie procesu rehabilitacji wielokrotnie przebywał w domu. Przerwanie procesu rehabilitacji nastąpiło wyłącznie z winy powoda, bowiem prawidłowe korzystanie z przepustek umożliwiłoby kontynuację zabiegów. Co więcej, powód po przeniesieniu do zakładu zamkniętego nie dokończył kolejnego cyklu rehabilitacji również z własnej winy bowiem rodzaj zaleconej rehabilitacji dostosowany był do samodzielnego wykonywania przez powoda ćwiczeń ruchowych metodą Mc Kenziego w pozwanej jednostce. Nadto, powód miał dodatkowo przyznaną godzinę spaceru, czyli zwiększony zakresu ruchu. Powód nie stosował się w pełni do prawidłowego procesu diagnostyczno - leczniczego, odmawiając zleconego przez neurologa wykonania rtg kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego oraz stosowania doraźnie środków farmakologicznych przeciwbólowo – przeciwzapalnych i nie wyraził zgody na pobyt w oddziale rehabilitacyjnym w Areszcie Śledczym w ……. W związku z powyższym nie można przyjąć, że przerwanie rehabilitacji w ośrodku w Pszczynie spowodowało całkowite uniemożliwienie kontynuowania zabiegów rehabilitacyjnych i w konsekwencji pogłębienie dolegliwości zgłaszanych przez powoda. Pozwany w żaden sposób nie przyczynił się do opisanych przez powoda schorzeń i dolegliwości. Powód jest winien przerwania zabiegów, w sposób nieodpowiedni korzystał z przepustek i zezwoleń na opuszczenie zakładu, co spowodowało zmianę klasyfikacji powoda jako osadzonego i zaprzestanie rekonwalescencji w warunkach wolnościowych, nie stosował się do zaleceń medycznych. Zaprzeczył, by w związku z pobytem w zakładzie powód doznał jakiejkolwiek szkody, która miałaby być skutkiem niezgodnego z prawem działania lub zaniechania pozwanego, bądź by naruszono jego dobra osobiste. W dalszym piśmie procesowym pozwany podniósł m.in., nie udowodnienie związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy rzekomym rozstrojem zdrowia, działaniem pozwanego, a ewentualna krzywdą, nadużycie prawa oraz że powód w trakcie osadzenia i udzielonej u przerwy w karze, z uwagi na potrzebę rehabilitacji oraz rzekome schorzenia, aktywnie prowadził działalność gospodarczą. W dniu 17 sierpnia 2006 r. i 23 kwietnia 2007 osobiście odebrał zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, dokonał stosownego zgłoszenia w ewidencji na 6 dni po przeprowadzonym zabiegu wypalenia narośli w kręgosłupie, po którym według jego zeznań „wymagał dalszej rehabilitacji, większej niż przedtem” (t. II, k. – 275-277 i k.347-350). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w ……. w odpowiedzi na pozew wniósł o przekazanie sprawy według właściwości organowi jednostki 4 --- STRONA 5 --- nadrzędnej – Skarbowi Państwa Dyrektorowi Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w ……….. Jednakże z ostrożności procesowej wniósł równocześnie o oddalenie powództwa, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska podniósł, że powód po raz kolejny występuje przeciwko Aresztowi Śledczemu w ………. o to samo roszczenie, które jest przedmiotem rozpoznania w sprawie I C 320/08 Sądu Rejonowego w ……... Nadto wskazał, iż powód będąc osadzonym w Areszcie Śledczym w ………. jako osoba tymczasowo aresztowana, od 4 czerwca 2008 r. do 5 września 2008 r., został umieszczony w celi nr 112 o powierzchni 7,60 m² dwuosobowej z węzłem sanitarnym i przez cały okres pobytu nie przebywał nawet krótkotrwale w warunkach przeludnienia. Zapewniono mu oddzielne łóżko z materacem. Miał dostęp do światła oraz świeżego powietrza poprzez możliwość uchylenia okna. Zapewniono mu fachową opiekę medyczną i leki, dwukrotnie kierowano go na konsultację neurologiczną, wielokrotnie odmawiał poddania się badaniu lekarskiemu.. Dodatkowo mógł korzystać ze spacerów, biblioteki oraz zajęć organizowanych na świetlicy. Ponadto pozwany podniósł, iż powód w pozwie nie przedstawił żadnych dowodów, jakoby w Areszcie Śledczym w ……. nie było możliwości odbywania procesu rehabilitacji (t. III, k. – 458-462). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Areszt Śledczego w ……….. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska uznał twierdzenia powoda za bezzasadne. Pozwany podniósł, że powód przebywał we wskazanej jednostce penitencjarnej w okresie od 05.09.2008 r. do 13.10.2008 r., kiedy to został przetransportowany do Aresztu Śledczego w ………… Powód podczas przebywania w Areszcie Śledczym w …… był tymczasowo aresztowany, pozostając do dyspozycji Prokuratora Prokuratury Rejonowej w ……. oraz odbywał karę pozbawienia wolności. Pozwany wskazał, że w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w ……. powód zgłosił się do lekarza ośmiokrotnie. W trakcie wizyt zgłaszał ból kręgosłupa oraz ból zęba. W związku z bólem zęba był leczony u stomatologa. W związku z bólem kręgosłupa otrzymywał leki przeciwbólowe oraz został skierowany do specjalisty neurologa. Lekarz na skutek przeprowadzonej w dniu 16.09.2008 r. konsultacji, wobec braku poprawy po leczeniu farmakologicznym zalecił fizykoterapię, czego domagał się również powód. Pozwany Areszt Śledczy w …….nie był w stanie zapewnić powodowi zabiegów fizykoterapeutycznych, a możliwości takie miał Oddział Rehabilitacyjny Służby Więziennej w……, który wyznaczył termin przyjęcia powoda na okres lipca – sierpnia 2009 r. W związku z odległym terminem przeniesienia do Łodzi Areszt Śledczy w …….. w dniu 25.08.2008 r. wysłał do organu dysponującego informację, że powód nie może być leczony w tut. Areszcie Śledczym. Do zakończenia pobytu powoda w Areszcie Śledczym w …….. stosowano wobec niego leczenie objawowe poprzez podawanie leków przeciwbólowych, co zdaniem pozwanego uzasadnia twierdzenie, że powód był leczony w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami sztuki lekarskiej, w sposób odpowiadający warunkom panującym w Areszcie Śledczym w ……... Pozwany nadto zarzucił, że roszczenie objęte pozwem jest przedmiotem toczącego się postępowania przed Sądem Rejonowym w ……, sygn. akt I C 868/09 i w piśmie procesowym z dnia 30.09.2010 r. wniósł o odrzucenie pozwu. ( t. III, k. – 517-519 i t.IV k.667,668) Reprezentujący Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w ……. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. 5 --- STRONA 6 --- W uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że powód przebywał w tut. zakładzie w okresie od dnia 27.01.2005 r. do dnia 16.03.2005 r. odbywając karę pozbawienia wolności. Pozwany podniósł, że zarzuty powoda dotyczące braku leczenia i rehabilitacji oraz uniemożliwienia rehabilitacji we własnym zakresie, czy udzielania przepustek terapeutycznych nie zasługują na uwzględnienie ponieważ zakład karny posiada ambulatorium, w którym znajduje się gabinet lekarza ogólnego oraz stomatologa, a także gabinet zabiegowy, przy ambulatorium jest izba chorych. Skazani ponadto konsultowani są przez lekarzy Szpitala Więziennego przy Areszcie Śledczym w …….. oraz w placówkach służby zdrowia na terenie ……….. i ……….., a w nagłych przypadkach transportowani są do Szpitala Miejskiego w ……….. Osadzeni zaopatrywani są w bezpłatne lekarstwa, a w leki zlecane przez specjalistów – w miarę potrzeby. W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w ………. pozwany był objęty opieką medyczną. Powód korzystał w okresie odbywania kary z zezwoleń na czasowe opuszczanie zakładu karnego od sierpnia 2004 r., które motywował chęcią spotkań z rodziną oraz koniecznością udziału w licznych rozprawach przed sądami, których był stroną. Podczas pobytu w pozwanym zakładzie karnym pozwany skierował 6 skarg na funkcjonowanie zakładu, z których żadna nie dotyczyła nieprawidłowej opieki medycznej, rehabilitacyjnej czy niewłaściwego leczenia. Zgodnie ze stanowiskiem pozwanego zarzuty dotyczące braku leczenia i rehabilitacji nie pozostają w bezpośrednim związku przyczynowym z funkcjonowaniem pozwanego (t. III, k. 521-523). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Zakład Karnego w …………w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Ponadto podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powoda w związku z upływem terminu zawartego w normie art. 442 1 § 1 k.c. wskazując, że biorąc pod uwagę okres pobytu powoda u pozwanego, od daty powzięcia informacji o ewentualnej szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, 3 lata upłynęły najpóźniej w styczniu 2008 r. W uzasadnieniu podniósł, iż powód przebywał w Zakładzie Karnym w ……….w okresie od dnia 13.03.2004 r. do dnia 28.01.2005 r., kiedy to został przetransportowany do Zakładu Karnego w ……... Pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda dotyczącym rzekomego pogorszenia się jego stanu zdrowia, w szczególności stanu kręgosłupa na skutek przebywania przez powoda w przeludnionych salach, uniemożliwienie mu procesu rehabilitacji oraz leczenia w trakcie pobytu w pozwanym zakładzie karnym. Pozwany podniósł, że w ambulatorium przy zakładzie karnym pracuje wykwalifikowana kadra medyczna, która jeżeli zachodzi konieczność kieruje osadzonych na wszelkie niezbędne badania, a w razie stwierdzenia przez lekarzy specjalistów konieczności podjęcia leczenia kierują osadzonych do specjalistycznych ośrodków zlokalizowanych przy jednostkach penitencjarnych lub w razie braku takiej możliwości popierają wniosek o przerwy w odbywaniu kary ze względów zdrowotnych. W piśmie procesowym z dnia 16 czerwca 2011 r. wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na prawomocne osadzenie sprawy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami, tj. sprawy Sądu Okręgowego w ………., syn. akt II C 57/05, jednak w piśmie procesowym z dnia 15 lipca 2011 r. cofnął ten zarzut. (t. III, k. 546-547 i t.V, k.983, k.1058). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w ……….. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że powód w pozwanej jednostce przebywał od 16 marca 2005 r. do 6 kwietnia 2005 r. Podniósł, że w pozwie powód nie skonkretyzował żadnych zarzutów kierowanych bezpośrednio przeciwko 6 --- STRONA 7 --- pozwanemu co uzasadnia stanowisko pozwanego. W piśmie procesowym z dnia 1.12.2010 r. podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (t. III, k. – 554,t,IV, k.773,774). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Aresztu Śledczego w ……….. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że powód przebywał w pozwanym areszcie kilkakrotnie tj. : od 2.12.2001r. do 12.03.2004 r., od 6.04.2005 r. do 16.05.2005 r., od 29.08.2007 r. do 5.09.2007 r., od 14.11.2007 r. do 4.06.2008 r. Podniósł zarzut przedawnienia w związku z upływem trzyletniego terminu na dochodzenie roszczenia określonego w art. 442 1 § 1 k.c.. w odniesieniu do okresu : od dnia 02.12.2001 r. do dnia 12.03.2004 r.; od dnia 06.04.2005 r. do dnia 16.05.2005 r.; od dnia 29.08.2007 r. do dnia 05.09.2007 r. Ponadto podniósł zarzut przedawnienia roszczenia związanego z wyrządzeniem szkody w postaci utraty zdrowia i wskazał, że termin a tempore scientiae przypadł z wysokim prawdopodobieństwem na 2003 r. Na poparcie swoich twierdzeń pozwany podniósł, że powód ubiegał się o przerwę w odbywaniu kary już w 2002 r., z powodu swoich kłopotów zdrowotnych, związanych z roszczeniem, a następnie 8.05.2003 r., 2.10.2003 r.,12.12.2003 r., 8.04.2004 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w …….. udzielono przerwy w dniu 8.04.2004 r., jednak Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w ……. z dnia 2.01.2005 r. zmieniono postanowienie i odmówiono przerwy w karze. Ostatecznie udzielono powodowi przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności na mocy Postanowienia Sądu Okręgowego w ……… z dnia 10.11.2005 r. Powyższe świadczy o tym, że powód starając się o przerwę w karze w bezpośrednim związku ze swoimi schorzeniami, już wówczas wiedział o szkodzie i ewentualnym sprawcy. Ponadto pozwany stwierdził, że powód w czasie przebywania w Areszcie Śledczym w ……… w okresie od 14.11.2007 r. do 4.06.2008 r. nie przebywał ani jednego dnia w warunkach przeludnienia, przebywał w warunkach zgodnych z przepisami prawa, nie przebywał w warunkach szkodzących zdrowiu, nie mógł mieć zatem problemów z poruszaniem się po celi, a nawet wyprostowaniem się. Ponadto powód był leczony zgodnie z zasadami i sztuką lekarską. Wykonano mu rezonans magnetyczny kręgosłupa oraz wielokrotnie miał przeprowadzane konsultacje medyczne, w tym neurologiczne. Zaprzeczył, by powód poniósł jakąkolwiek szkodę lub krzywdę w wyniku niezgodnego z prawem działania lub zaniechania pozwanego. (t. III, k.- 582-583). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora Areszt Śledczego w ………. w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że powód przebywał w Areszcie Śledczym w ……….w okresie od dnia 13.10.2008 r. do dnia 24.11.2008 r., kiedy został zwolniony na przerwę w odbywaniu kary. Powód w czasie pobytu w pozwanym Areszcie Śledczym ponad miesięcznego, przebywał w warunkach naruszających normę art. 110 § 2 k.k.w. zaledwie jedną dobę. Pozwany podniósł, że fakt umieszczenia powoda w warunkach przeludnienia przez okres jednej doby spowodowany był szczególnie uzasadnionymi warunkami, co zgodnie ze stanowiskiem pozwanego nie stanowiło naruszenia wówczas obowiązujących przepisów prawa. Powiadomiono sędziego penitencjarnego o umieszczeniu osadzonych w celach mieszkalnych w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedna osobę wynosi mniej niż 3 m² na czas określony. W dniu 15 września 2008 r., po remoncie aresztu, w czasie którego zawieszono funkcjonowanie jednostki, a który spowodował znaczną poprawy warunków bytowych osadzonych, zaczęto przyjmować ponownie do niego osadzonych. 7 --- STRONA 8 --- Podał, że wizytujący jednostkę sędzia penitencjarny, w okresie 28-29.10.2008 r., w protokole z wizytacji wskazał, że warunki bytowe osadzonych po przeprowadzonym remoncie nie nasuwają żadnych zastrzeżeń. W odniesieniu do zarzutu braku leczenia i rehabilitacji oraz uniemożliwienia powodowi rehabilitacji we własnym zakresie pozwany podniósł, że podczas krótkiego pobytu w Areszcie Śledczym w ……….powód był przyjmowany w pozwanej jednostce ambulatoryjnie kilkanaście razy, gdzie był właściwie zaopatrywany farmakologicznie, gdzie zlecono rehabilitację ze wskazaniem Oddziału Rehabilitacyjnego Zakładu Karnego w ……., a ostatecznie wydano opinię, iż nie może być leczony w jednostce penitencjarnej, w wyniku czego udzielono powodowi przerwy w odbywaniu kary. Pozwany podniósł również, że powód podczas pobytu w zakładzie karnym nie wniósł żadnej skargi. Dobre warunki bytowe jak i zgodne z zasadami sztuki lekarskiej, adekwatne do zgłaszanych dolegliwości postępowanie więziennej służby zdrowia, przeczą zarzutom powoda, jakoby miał doznać jakiejkolwiek szkody lub krzywdy w okresie osadzenia w pozwanym areszcie. (t. IV, k. – 639-641) Prawomocnym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r.(t.IV,k.832) i z dnia 16 czerwca 2011 r.(t.V, k.998) odrzucono pozew w odniesieniu do Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w …….i Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w ………. w zakresie roszczenia zasądzenia kwoty 20 000 zł. Sąd ustalił co następuje. W Areszcie Śledczym w ……. powód przebywał kilkakrotnie tj, od : 2.12.2001r. do 12.03.2004 r., 6.04.2005 r. do 16.05.2005 r., 29.08.2007 r. do 5.09.2007 r., 14.11.2007 r. do 4.06.2008 r. W Zakładzie Karnym w ……… przebywał w okresie od dnia 12.03.2004 r. do dnia 28.01.2005 r., kiedy to został przetransportowany do Zakładu Karnego w …….., gdzie przebywał do dnia 16.03.2005 r. odbywając karę pozbawienia wolności . W Areszcie Śledczym w ……… powód przebywał w okresie od 16 marca 2005 r. do 6 kwietnia 2005 r. Następnie ponownie przebywał od 6.04.2005 r. do 16.05.2005 r. w Areszcie Śledczym w ………. W okresie od 17 maja do 10 listopada 2005 r. przebywał w Zakładzie Karnym w ……... Od 10 listopada 2005 r. do 20 sierpnia 2007 r. korzystał z przerwy w karze. W dniu 13 kwietnia 2007 r. w Ośrodku Chirurgii Krótkoterminowej w Goczałkowicach, w którym przebywał jeden dzień, powód poddał się zabiegowi przezskórnej dekompresji dysku L4 -L5 i L5-S1, w związku z przepukliną i rwą kulszową lewostronną, z zaleceniem kontroli w poradni neurologicznej.( karta informacyjna k.165) W czasie od 19 sierpnia 2007 r. do 28 sierpnia 2008 r. przebywał w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Tychach na Oddziale Neurologicznym z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa. Nie został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego. Po wykonaniu badania MRI odcinka lędźwiowego kręgosłupa stwierdzono obecność „protruzji j. miażdżystego na poziomie L4,L5 i L5-S1”. Zakończono proces diagnostyczny. Powód nie 8 --- STRONA 9 --- wymagał leczenia w tamt. oddziale. Wypisano go z zaleceniami zażywania leków i dalszej rehabilitacji leczniczej oraz fizykoterapii. W nocy z 28/29.08.2007 r. przebywał w Areszcie Śledczym w …… po zatrzymaniu go w Szpitalu Wojewódzkim w …….. W okresie od 29.08.2007 r. do 5.09.2007 r., ponownie przebywał w Areszcie Śledczym w ………. W Zakładzie Karnym w ……… przebywał od 5 września 2007 do 25 października 2007 r. w zakładzie otwartym P1, a na oddziale zamkniętym P3 od 25.10.2007 do 13.11.2007 r. Powód ponownie został osadzony w Areszcie Śledczym w …….. od 14.11.2007 r. do 4.06.2008 r. W okresie od 4 czerwca 2008 r. do 5 września 2008 r. powód był osadzony w Areszcie Śledczym w ……… jako osoba tymczasowo aresztowana, Następnie przebywał w Areszcie Śledczym w ………w okresie od 05.09.2008 r. do 13.10.2008 r., kiedy to został przetransportowany do Aresztu Śledczego w ……, gdzie był osadzony od dnia 13.10.2008 r. do dnia 24.11.2008 r., kiedy został zwolniony na przerwę w odbywaniu kary. ( fakty bezsporne, wskazane w odpowiedziach na pozew, przy słuchaniu informacyjnym powoda k.145 - odwrót,146, dokumentach k.258 – 268, notatce służbowej k.278, karcie leczenia szpitalnego k.193, częściowo przyjęte z pisma powoda z dnia 13.08.2009 r. k.371-372, notatce służbowej k.550,551 i ostatecznie przyznane i wskazane przez powoda w piśmie z dnia 14.10.2010 r. k.703,704) Powód starał się o udzielenie przerwy w odbywaniu kary od 2003 r. Postanowieniem z dnia 8 maja 2003 r. Sądu Okręgowego w …… odmówiono mu udzielenia przerwy. W uzasadnieniu m.in. wskazano, że ze świadectwa lekarskiego z dnia 28 lutego 2003 r. wystawionego przez lekarza więziennego Aresztu Śledczego w …… wynika, ze stan zdrowia skazanego pozwala na jego przebywanie w warunkach więziennych. Postanowieniem z dnia 13 października 2005 r. Sąd Okręgowy w …… uchylił zaskarżone zarządzenie z dnia 22 września 2005 r., w przedmiocie pozostawienia wniosku powoda z dnia 20 września 2005 r., o udzielenie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności bez rozpoznania, i skierował sprawę do merytorycznego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano m.in., ze skazany uzupełnił wniosek w oddzielnym piśmie, w którym powołał się na jego zły stan zdrowia. dowód : postanowienia k. 160,161 Powodowi udzielono przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności na mocy Postanowienia Sądu Okręgowego w ……. z dnia 10.11.2005 r. do 10 maja 2006r., na jego wniosek, umotywowany złym stanem zdrowia. W uzasadnieniu postanowienia powołano się na świadectwo lekarskie z dnia 25.10.2005 r. z którego wynikało, że z powodu rozpoznania przepukliny jądra miażdżystego na poziomie L4, L5, nie może przebywać i być leczony w warunkach więziennej służby zdrowia. Zobowiązano go m.in. do podjęcia leczenia w okresie przerwy. Powoda zwolniono z zakładu karnego w ……. w dniu 10.11.2005 r. Na wniosek powoda, na mocy Postanowienia Sądu Okręgowego w …… z dnia 8 maja 2006 r., udzielono mu dalszej przerwy do dnia 10 listopada 2006 r., z uwagi na konieczność kontynuowania leczenia podjętego w Pszczyńskim Ośrodku Rehabilitacyjno- 9 --- STRONA 10 --- Leczniczym, które miało doprowadzić do zabiegu operacyjnego, planowanego na dzień 21.06.2006 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w ……. z dnia 26 października 2006 r., udzielono mu dalszej przerwy do dnia 20 kwietnia 2007 r, z uwagi na możliwość wykonania zabiegu operacyjnego dopiero w styczniu 2007 r. Postanowieniem Sądu Okręgowego w ……. z dnia 19 kwietnia 2007 r., powodowi udzielono dalszej przerwy do dnia 20 sierpnia 2007 r, w związku z poddaniem się zabiegowi laserowemu kręgosłupa w kwietnia 2007 r. i przesunięciem terminu rehabilitacji na czerwiec 2007 r. Powód w dniu 21 sierpnia 2007 r. nie stawił się do Aresztu Śledczego w ….., po udzielonej przerwie w wykonaniu kary, w związku z czym Dyrektor Aresztu Śledczego w …….. wystawił wniosek o jego zatrzymanie. Po zatrzymaniu powoda w Szpitalu Wojewódzkim w Tychach i ponownym osadzeniu w Areszcie Śledczym w ……. powód złożył wniosek o udzielenie dalszej przerwy. Sąd Okręgowy w……. postanowieniem z dnia 13 września 2007 r. odmówił mu udzielenia przerwy w odbywaniu kary. Na skutek wniesionego zażalenia Sąd Apelacyjny w …….. postanowieniem z dnia 7 listopada 2007 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Na mocy Postanowienia Sądu Okręgowego w ………. z dnia 24 listopada 2008 r. powodowi udzielono ponownie przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności do 24 maja 2009 r., na jego wniosek uzasadniony złym stanem zdrowia i brakiem możliwości leczenia w warunkach zakładu karnego. W motywach orzeczenia powołano się na opinię sądowo- lekarską z dnia 25 września 2008 r. z której wynikało, że w obecnym stanie zdrowia skazany nie nadaje się do odbywania kary pozbawienia wolności oraz powołano się zaświadczenie lekarza ortopedy z dnia 19 września 2008 r., a także konieczność stosowania zabiegów rehabilitacyjnych w warunkach wolnościowych, w związku z wyznaczeniem terminu leczenia w jedynym w Polsce Oddziale Specjalistycznym S.W. w …… na lipiec, sierpień 2009 r. W powołanym świadectwie lekarskim wskazano, m.in., że powód leczony jest z powodu dolegliwości kręgosłupa od 2003 r., że w wykonanym w dniu 14.12.2007 r. badaniu MRI potwierdzono pogłębienie procesu degeneracyjnego kręgosłupa w obrębie przepuklin L4-L5 i L5-S1 kręgosłupa. Na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w ……. z dnia 30 marca 2009 r. powoda warunkowo zwolniono z odbycia reszty kary pozbawienia wolności.(k.171) dowód : postanowienia i zawiadomienia o zwolnieniu, informacja , wniosek o zatrzymanie k.258 – 268, k.332-338, dokumenty k.154-200, w tym świadectwo lekarskie k.198, zaświadczenie lekarza chirurga J. P. k.167 (i k.331) zeznania świadka J. P. k.284,284 odwrót, Powód był leczony w Areszcie Śledczym w ……… z powodu zespołu bólowego kręgosłupa lędźwiowego, stosownie do zaleceń konsultujących go kilkakrotnie neurologów, farmakologicznie, lekami przeciwzapalnymi, przeciwbólowymi i powodującymi rozluźnienie grupy mięśni przykręgosłupowych. Po raz pierwszy, po przyjęciu powoda do Aresztu Śledczego w ……. w dniu 29 sierpnia 2008 r., ustalono termin konsultacji neurologicznej na dzień 4 września 2007 r. 10 --- STRONA 11 --- W czasie osadzenia powodowi wykonano tomografię komputerową i stwierdzono niewielkie centralne przepukliny kanału kręgowego oraz wykonano badanie rezonansem magnetycznym. Żaden z konsultujących neurologów(w sierpniu 2007 r., w grudniu 2007 r., w lutym 2008 r.) nie stwierdził pilnych wskazań do interwencji neurochirurgicznej. Konsultujący neurolog w opinii z dnia 7 marca 2008 r. wskazał rehabilitację w warunkach więziennych. Powód odmówił rehabilitacji kręgosłupa, która miała się odbyć w Szpitalu Wojskowym w Gliwicach. Ustalono również wstępnie termin przyjęcia powoda na rehabilitację w A.Śl. w …… na lipiec 2009 r. Jednym z lekarzy leczących powoda był D. T., specjalista z zakresu medycyny pracy. dowód : zeznania świadka D. T. k.673-677 świadectwa lekarskie k.683-693 Powód przybył ponownie do Zakładu Karnego w ……. w dniu 5 września 2007 r., po przerwie w karze. Uzyskał zgodę na korzystanie z przepustek na obywanie rehabilitacji w Ośrodku Rehabilitacyjnym w ……, gdzie uczęszczał począwszy od 05.10.2007 r. Funkcjonariusze więzienni pozyskali informację o nieprawidłowym wykorzystywaniu przez powoda czasu przeznaczonego na odbywanie rehabilitacji i w dniu 24 października 2007 r. dokonano kontroli, w jaki sposób powód wykorzystuje przepustkę, powód był obserwowany. W czasie, w którym miał odbywać rehabilitację przebywał w swoim domu oraz załatwiał inne sprawy nie związane z procesem rehabilitacji. Zamiast poruszać się środkami komunikacji miejskiej, korzystał z samochodu osobowego. Zlecone zabiegi miał realizować w godzinach od 10,00 -12,00., a w przychodni pojawił się o 12,30 i po 20 minutach wyszedł z ośrodka i wsiadł do samochodu. Jeździł po mieście i załatwiał różne sprawy, przebywał w domu, robił zakupy, odstawił samochód i wrócił do zakładu o 15,30. Powód w dniu 25.10.2007 r. przyznał się, że w czasie przeznaczonym na odbywanie procesu rehabilitacji wielokrotnie przebywał w domu. W piśmie z dnia 5.12.2007 r. skierowanym do powoda przez Pszczyński Ośrodek Rehabilitacyjno - Terapeutyczny podano, że w dniach 23 i 24 października , na skierowaniu na zabiegi fizjoterapeutyczne brak jest dwóch podpisów powoda potwierdzających zabiegi lampą bioptron i metodą McKenziego. Jeden seans naświetlania lampą bioptronową trwa kilka minut. Pacjenci muszą czekać na swoją kolejkę, są umawiani na konkretna godzinę, są przyjmowani gdy się spóźnią na zabieg. „Średnio pacjentowi przy wykonywaniu naświetlania lampą biptronową zejdzie pół godziny. Najwięcej pół godziny”(k.286) Komisja dyscyplinarna w dniu 25.10.2007 r. przekwalifikowała powoda do grupy P-1/p. Po zapoznaniu się z decyzją komisji penitencjarnej powód został pouczony o możliwości i terminie zaskarżenia jej do Sądu Okręgowego w Katowicach. Po przeniesieniu do zakładu zamkniętego powód nie dokończył kolejnego cyklu rehabilitacji. Rodzaj zaleconej rehabilitacji, zleconych ćwiczeń ruchowych metodą McKenziego, dostosowany był do samodzielnego wykonywania przez powoda ćwiczeń ruchowych w pozwanej jednostce. Powód miał dodatkowo przyznaną godzinę spaceru. Nie stosował się w pełni do prawidłowego procesu diagnostyczno - leczniczego, odmawiając zleconego przez neurologa wykonania rtg kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego oraz stosowania doraźnie środków farmakologicznych przeciwbólowo –przeciwzapalnych, nie wyraził zgody na pobyt w oddziale rehabilitacyjnym w Areszcie Śledczym w …….. W dniu 17 sierpnia 2006 r. i 23 kwietnia 2007 powód osobiście odebrał zaświadczenie o wpisie do ewidencji, prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwa „DO – Rada”. W dniu 19 kwietnia 2007 r. zgłosił zmianę w ewidencji, po przeprowadzonym zabiegu 11 --- STRONA 12 --- w dniu 13 kwietnia 2007 r. Z zaświadczeń wynika, że rozpoczął prowadzenie działalność gospodarczej od 1.12.1995 r. m.in. w zakresie konserwacji i naprawy pojazdów samochodowych i działalności prawniczej. dowód : : notatka służbowa st. instruktora ochrony J. J. k.279,280 notatka służbowa lekarza J. K.- C..278, dokumenty k.351 -365, w tym: pismo k.351, zaświadczenia k.352,353, notatka służbowa Zastępcy Kierownika działu ochrony G. P. k.355,notatka służbowa Oddziałowego S. F. k.356, oświadczenie powoda k.357, ocena okresowa Młodszego Wychowawcy A. K. k.358, pismo z dnia 5.12.2007 r. k.359 dokumentacja leczenia k.360-362, zaświadczenia o wpisie k.363-365 zeznania świadków lekarzy : Ł. B. 284 odwrót – 285 odwrót co do możliwości wykonywania samodzielnie rehabilitacji metodą McKenziego, M. O. – W. k.285 odwrót-286 co do odbywanej przez powoda rehabilitacji, w tym metody McKenziego, czasu trwania zabiegu naświetlania lampą bioptronową. W czasie pozbawienia wolności powód składał liczne skargi do różnych podmiotów dotyczące m.in. niewłaściwego traktowania przez wychowawcę, nie wyrażenia zgody na korzystanie z siłowni, wypadku podczas spaceru, nie wykonania obdukcji, odmowy posiadania w celi korespondencji i materiałów biurowych, dotyczące sprawowanej opieki medycznej – niewłaściwej i braku rehabilitacji, braku wpisu w książeczce zdrowia, dotyczące postępowania lekarza, warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nieuzasadnionej zmiany grupy klasyfikacyjnej, uniemożliwienia kontynuowania leczenia, braku rehabilitacji od 25.10.2007 r., kierowania na zabiegi przez niekompetentnego kierownika ambulatorium, nie zrealizowania konsultacji z rehabilitantem, niewłaściwego rozpoznania skarg. Skargi powoda zostały uznane za nieuzasadnione, nie stwierdzono nieprawidłowości. dowód : oddzielna teczka dokumentów załączona do akt sprawy, do pisma Centralnego Zarządu Służby Więziennej w ……. k.813. Powód kierował także skargi do Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w …… ( informacja k.822), oraz jedną do Sądu Okręgowego w ……, VII Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru, która dotyczyła braku leczenia i rehabilitacji.(informacja k. 864 i k.894 ). Powód korzystając z przerwy w odbywaniu kary pojął regularną pracę zarobkową, działalność gospodarczą pod nazwą „Do-Rada”, związaną z częstym przemieszczaniem się w około 12 różnych miejscowościach, pracą biurową w pozycji siedzącej od godziny 9.00 do 19.00, podejmował się osobiście w ramach swojej działalności wymiany szyb samochodowych oraz ich sprowadzania. dowód :dokumenty w aktach S.O w Katowicach, sygn. akt VIII Kow273/07 : k.40, k.47,48, dokumentacja zdjęciowa k.49-53. 12 --- STRONA 13 --- Powód dolegliwości bólowe kręgosłupa lędźwiowego zgłaszał od 2002 roku. Od 2006 roku leczony był w poradni rehabilitacji. W kwietniu 2006 roku powód został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego w Oddziale Neurochirurgii w Jastrzębiu ( dr …….). W dniu 13.04.2007 roku powód był operowany z powodu dyskopatii lędźwiowej w Prywatnej Klinice „ Neuromag " w Goczałkowicach. W trakcie zabiegu wykonano zabieg nukleoplastyki (przezskórna dekompresja jądra miażdżystego na poziomie L4/L5). Po zabiegu nastąpiła poprawa stanu powoda, która trwała około 2 miesięcy, a później nastąpił nawrót dolegliwości (jak wynika z dokumentacji medycznej od czerwca 2007 roku). Od 19.08.2007 roku do 28.08.2007 roku powód był hospitalizowany w Oddziale Neurologii Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Tychach z powodu dyskopatii L4/L5 oraz L5/S1 z objawami lewostronnymi. W dniu 24 sierpnia 2007 roku wykonano badanie MRI odcinka lędźwiowego kręgosłupa stwierdzając niewielkie przepukliny jądra miażdżystego na poziomie L4/L5 oraz L5/S1, które nie powodowały cech zasadniczej stenozy w kanale kręgowym. W trakcie hospitalizacji nie został zakwalifikowany do kolejnego zabiegu operacyjnego po konsultacji neurochirurgicznej. Po hospitalizacji został przewieziony do Szpitala Więziennego w ……. W październiku 2007 roku konsultowany był w Areszcie Śledczym w …… - nie stwierdzono potrzeby leczenia operacyjnego i zalecono dalsze leczenie zachowawcze. Od 14.11.2007 roku powód przebywał w Areszcie Śledczym w ……. W trakcie pobytu składał zażalenie na brak rehabilitacji. Równocześnie powód w tym czasie, jak wynika z dokumentacji, odmówił wykonania badania rezonansu magnetycznego z podaniem kontrastu ( odmówił wykonania badania poziomu kreatyniny we krwi). Powód odmówił również transportu samochodem do ośrodka rehabilitacyjnego (transport noszami). Przez cały czas pobytu w areszcie był pod opieką neurologa i otrzymywał leki oraz propozycję dalszego leczenia, bez wskazania leczenia neurochirurgicznego do którego nie było żadnych wskazań. W grudniu 2007 roku wykonano kolejne badanie MRI odcinka lędźwiowego kręgosłupa stwierdzając protruzję jądra miażdżystego na poziomie L4/L5 z obecnymi cechami stenozy kanału kręgowego, z przewagą po stronie lewej. Obecne także niewielkie objawy stenozy na poziomie L5/S1. Po badaniu wystawiono świadectwo lekarskie, w którym nie stwierdzono konieczności leczenia operacyjnego. W lutym 2008 roku w trakcie pobytu w Areszcie Śledczym powód był konsultowany neurochirurgicznie i nie został zakwalifikowany do zabiegu operacyjnego. W marcu 2008 roku wystawiono kolejne zaświadczenie lekarskie w którym stwierdzono konieczność dalszej rehabilitacji w warunkach więziennych. W kwietniu 2008 roku badany był przez urologa, ustalono także termin przyjęcia w Areszcie Śledczym w …… w celu przeprowadzenia dalszej rehabilitacji. W maju 2008 roku nie wyraził zgody ani na leczenie stomatologiczne ani na badanie urodynamiczne. Termin leczenia rehabilitacyjnego w A. Śl. w ……ustalono wstępnie na lipiec 2009 roku. W dniu 24 września 2008 roku wydano opinię lekarską, na polecenie Prokuratury Rejonowej w ….., w której stwierdzono że brak jest przeciwwskazań do przebywania i dalszego leczenia powoda w warunkach aresztu oraz brak zasadniczych przeciwwskazań do transportu powoda w pozycji siedzącej, ze szczegółowymi uwagami w tym zakresie. Opinia została sporządzona przez biegłego sądowego w zakresie neurologii, który nie znalazł wskazań do pilnego leczenia fizjoterapeutycznego podając, że ewentualna rehabilitacja może być przeprowadzona w trybie planowym, w roku 2009.(k.307-309). W dniu 25 września 2008 roku, na wniosek Dyrektora Aresztu Śledczego w ……, lekarz medycyny wystawiając świadectwo lekarskie i oceniając stan zdrowia powoda uznał, że 13 --- STRONA 14 --- nie może być leczony w zakładzie karnym i wymaga leczenia w oddziale rehabilitacyjnym w warunkach wolnościowych (k.306). W czerwcu 2009 roku powód był leczony z w Uzdrowisku w Goczałkowicach — Zdroju, które było wykonane na zlecenie lekarza poradni rehabilitacyjnej w dniu 27.05.2009 roku. W sierpniu 2009 roku powód został zakwalifikowany do lekkiego stopnia niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Rybniku. Zdiagnozowana u powoda choroba kręgosłupa w żaden sposób nie łączy się z warunkami, w których odbywał karę pozbawienia wolności i jest związana z procesem degeneracyjnym kręgosłupa, który postępowałby niezależnie od tego, w jakich warunkach powód odbywałby karę pozbawienia wolności. W trakcie odbywania kary powód miał zapewnioną pełną opiekę lekarską, w zakresie leczenia i rehabilitacji schorzenia kręgosłupa, znacznie lepszą niż gdyby pozostawał na wolności. Nie popełniono żadnych uchybień w zakresie traktowania powoda przez służby medyczne w czasie odbywania kary. Nie wiadomo, kiedy doszło u powoda do zmian degeneracyjnych kręgosłupa ale skargi z tego powodu powód zgłaszał od 2002 r. i w 2003 r. Pewnym jest, że zmiany te nie są spowodowane trudnymi warunkami w miejscu osadzenia. Powód w tym czasie nie był narażony na duże obciążenie kręgosłupa ani na ciężki wysiłek fizyczny. Po powzięciu informacji od powoda o pojawiających się u niego bólach kręgosłupa, powód korzystał w trakcie odbywania kary z prawidłowo przeprowadzonego leczenia i miał zapewnione warunki prawidłowej rehabilitacji. Przepuklina jądra miażdżystego, stwierdzona u powoda w badaniach obrazowych była niewielkiego rozmiaru i w żaden sposób nie ograniczała jego zdolności do odbycia kary pozbawienia wolności. Leczenie powoda po zabiegu nukleoplastyki polega głównie na ćwiczeniach zaleconych przez rehabilitanta. Ćwiczenia te mogły być wykonywane w celi aresztu lub więzienia i nie wymagają specjalistycznego sprzętu ani warunków ośrodka rehabilitacyjnego. Po przeprowadzonym zabiegu powód nie wymagał specjalnych warunków zamieszkania i mógł odbyć karę w warunkach więzienia zamkniętego, pod warunkiem dostępu do środków przeciwbólowych, co miał zapewnione. Wymagał ograniczenia ciężkiej pracy fizycznej, której jednak nie wykonywał. Przebieg leczenia powoda w czasie jego pobytu w zakładach karnych i aresztach począwszy od 2001 roku był prawidłowy. Powód sam dopuścił się zaniedbań zarówno pod względem braku systematyczności jak i wykorzystania czasu na rehabilitację. dowód : opinia biegłego dr n. med. M.W., specjalisty neurochirurga k. 1122-1126 -k.330 zaświadczenie, że nie jest zatrudniony w związku z przeciwwskazaniami zdrowotnymi. - dokumentacja leczenia w aktach sprawy: k.162-168,170,173-191,193-198 k.205 -214,k.231-241, k.296-305, k.310-327 - zaświadczenia o stanie zdrowia k.306-309, - książeczka zdrowia k.246, -orzeczenie k.706. Odnosząc się do zarzutów powoda do opinii (k.1146 – 1149), biegły M. W. wskazał, że : - nie istnieje związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy początkiem choroby a umieszczeniem powoda w zakładzie karnym, oprócz związku czasowego, że skargi chorego 14 --- STRONA 15 --- rozpoczęły się od momentu zamknięcia w więzieniu; nie można wykluczyć, że dolegliwości bólowe istniały przed osadzeniem powoda, nie ma żadnych podstaw by uznać, że moment aresztowania i osadzenia powoda spowodował narastanie objawów choroby degeneracyjnej kręgosłupa, - w trakcie odbywania kary powód miał dostęp praktycznie w każdej chwili do neurologa ( gdyby był na wolności, to na wizytę u neurologa oczekiwałby około 3 miesięcy), nie ma żadnego uzasadnienia, by powód miał korzystać z wizyt lekarza o specjalności rehabilitacji leczniczej; w trakcie odbywania kary nie było możliwości przeprowadzenia zabiegów fizykoterapeutycznych, które nie były konieczne, o sposobie rehabilitacji polegającej na zwykłych ćwiczeniach mógł zadecydować leczący powoda w zakładzie karnym neurolog. Proces leczenia, tzw. rehabilitacja i fizykoterapia nie polega na tym, że pacjent jest przez wszystkie dni w roku w poradni rehabilitacyjnej, najczęściej zabiegi przeprowadza się przez okres 14 dni a potem następuje przerwa, zabiegi przeprowadza nie lekarz rehabilitacji ale rehabilitant, powód miał możliwość przeprowadzenia takich zbiegów w trakcie korzystania z przepustek, - powód miał zapewnioną pełną obsługę medyczną, nawet gdy leki przepisywali mu lekarze o specjalności chorób wewnętrznych lub medycyny pracy, w warunkach przebywania na wolności leki przepisywałby pacjentowi lekarz rodzinny, - w warunkach wolnościowych powód jeden raz skorzystał z leczenia w warunkach oddziału rehabilitacji w czerwcu 2009 roku, w warunkach więziennych miał przyznane miejsce w oddziale rehabilitacji w lipcu 2009 roku, - jakość łóżka nie wpływa na zmiany degeneracyjne kręgosłupa, - drobna przepuklina jądra miażdżystego nie stanowiła żadnego przeciwwskazania do odbycia kary więzienia, od czasu zwolnienia powoda jego leczenie w niczym się nie zmieniło od leczenia, które mógł mieć zapewnione w czasie pozbawienia wolności, biegły M. W. decyzję lekarza z dnia 25 września 2008 roku, o konieczności leczenia w warunkach wolnościowych ocenił jako błędną, - ćwiczenia, które mógłby wykonywać powód (tzw. terapia Mackenziego), można wykonywać w każdych warunkach, także w celi więziennej, techniki wykonywania ćwiczeń można nauczyć się w ciągu 15 minut, - powód miał zapewnioną rehabilitację w takim zakresie jak tego wymagał, - powód nie stawił się na badanie ani nie przedstawił biegłemu zdjęć na podstawie których dokonano opisu złożonego do akt sprawy. dowód : pisemna opinia uzupełniająca k.1188- 1190 W ustnej uzupełniającej opinii złożonej na rozprawie w dniu 27 listopada 2012 roku, biegły M. W., podtrzymał swe wcześniejsze pisemne opinie. Podał, że występujące u powoda schorzenie kręgosłupa – niewielkie uwypuklenie jądra miażdżystego ( które nie jest wypadnięciem tego jądra) jest uwarunkowane genetycznie. Wyjaśnił, że nie było koniecznej potrzeby zbadania powoda przed wydaniem opinii. Biegły kontaktował się z powodem. Mimo wyznaczenia przez biegłego powodowi terminu do stawienia się na badanie, oraz zaproponowania powodowi, by ten wskazał dogodny dla niego termin do badania, powód nie stawił się na badanie, ani mimo wytłumaczenia mu że dobrze by było, gdyby przedłożył biegłemu same zdjęcia na podstawie których dokonano ich opisu, który znajduje się w aktach sprawy, powód nie przedłożył mu zdjęć. Biegły podkreślił, że choroba kręgosłupa u powoda ma podłoże genetyczne i nie ma żadnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy jego pobytem w zakładach karnych a chorobą kręgosłupa. Wskazał również, że czasami istnieje związek przyczynowy z jakimś czynnikiem 15 --- STRONA 16 --- zewnętrznym ale w postaci ujawnienia się choroby a nie samej przyczyny choroby i podał przykładowo, że może to być podniesienie jakiegoś ciężaru, czy kichnięcie. Zaznaczył, że po dokonaniu analizy dokumentacji złożonej do akt sprawy, przy uwzględnieniu częstości wizyt powoda u lekarzy w tym neurologów i neurochirurgów, w jego ocenie powód miał w okresie pozbawienia wolności w pełni zabezpieczoną właściwą opiekę medyczną w zakresie leczenia i rehabilitacji schorzenia kręgosłupa. Biegły wyjaśnił, że opisy dołączone do akt sprawy dają ten sam obraz choroby kręgosłupa powoda i na podstawie dokumentacji leczenia stwierdził, że nie nastąpiło pogorszenie jego stanu zdrowia w zakresie choroby kręgosłupa, a w szczególności nie doszło do całkowitego wypadnięcia tego jądra miażdżystego, w trakcie gdy powód odbywał karę pozbawienia wolności. Zaznaczył również, że w jego ocenie operacja kręgosłupa, którą powód przeszedł nie była konieczna. Była to operacja małoinwazyjna, nukloplastyki i miała na celu obkurczenie tego uwypuklenia jądra miażdżystego. Jest to alternatywne leczenie do leczenia farmakologicznego lub rehabilitacji, które można zastosować przy tego typu przepuklinie. Wskazane metody leczenia są równie dobre. Biegły zakwalifikowałby powoda do leczenia rehabilitacyjnego, terapii manualnej. W tego typu schorzeniach, co zdiagnozowano u powoda głównym objawem jest ból. Rehabilitacja może spowodować zniwelowanie bólu oraz pełną reemisję choroby, co nie jest równoznaczne z trwałą reemisją. dowód : ustna uzupełniająca opinia k.1252,1253. W opinii sądowo-lekarskiej Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 roku, wydanej na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową ….. sygn. akt Ds. 388/09/F, biegli między innymi po dokonaniu analizy dokumentacji leczenia i rehabilitacji powoda, na pytanie: - czy powód w związku ze zdiagnozowanym u niego schorzeniem kręgosłupa, przebywając w Areszcie Śledczym w ……w okresie od 27 sierpnia 2007 roku do 5 września 2007 roku, oraz od 14 listopada 2007 roku do 4 czerwca 2008 roku, miał zapewnioną właściwą opiekę medyczną, udzielili odpowiedzi, że nie dopatrzyli się nieprawidłowości w opiece lekarskiej w tym okresie; wyjaśnili, że u pacjenta rozpoznano wielopoziomową dyskopatię lędźwiową, na tle zmian zwyrodnieniowych tego odcinka kręgosłupa, zastosowano długotrwałą obserwację i diagnostykę, co pozwoliło na podjęcie decyzji o wdrożeniu leczenia zachowawczego i decyzja ta była prawidłowa, uzasadniona charakterem i stopniem zaawansowania zmian chorobowych kręgosłupa; wobec braku oczekiwanych wyraźnych efektów leczenia zachowawczego, przeprowadzono konsultację neurologiczną oraz diagnostykę obrazową, łączny obraz kliniczny jak i wyniki przeprowadzonych badań nie dały dostatecznych podstaw do podjęcia się leczenia operacyjnego, decyzja taka była prawidłowa; mimo braku bezwzględnych wskazań co do podjęcia leczenia operacyjnego podjęto decyzję o zastosowaniu leczenia zabiegowego przez-skórnej laserowej dekompresji dysku na poziomie L4-L5; zastosowanie tego typu leczenia było dopuszczalne w takim przypadku, decyzja wynikała głównie z postawy pacjenta, a w drugiej kolejności z obrazu choroby, obecność niewielkiej przepukliny jądra miażdżystego w miejscu uprzednio wykonanej dekompresji laserowej nie stanowi bezwzględnego wskazania do kolejnej interwencji chirurgicznej, takie zmiany są spotykane po zastosowaniu przedmiotowego leczenia, w okresie wskazanym w pytaniu powód był w dalszym ciągu obserwowany i diagnozowany, a wyniki tych badań i obserwacji nie dawały podstaw do zakwalifikowania go do leczenia operacyjnego, powód w dalszym ciągu mógł i powinien być leczony zachowawczo, 16 --- STRONA 17 --- - czy postępowanie kierownika ambulatorium Aresztu Śledczego w …… lek. med. D. T., względem powoda, w związku ze zdiagnozowanym u niego schorzeniem kręgosłupa w czasie jego osadzenia, należy ocenić jako zgodne z procedurami medycznymi, udzielili odpowiedzi, że nie dopatrują się nieprawidłowości lub zaniedbań w jego postępowaniu; wyjaśnili, że lekarz ten zapewnił choremu szerokie i wielopłaszczyznowe postępowanie diagnostyczne i lecznicze, co realizowało się w specjalistycznej diagnostyce obrazowej, konsultacjach lekarzy specjalistów oraz w stałej, ambulatoryjnej opiece lekarskiej, działania te podejmowane były w sposób adekwatny do stanu klinicznego i zgłaszanych przez pacjenta dolegliwości, - czy podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym w ….., w związku z nieprawidłowym jego zdaniem postępowaniem medycznym doszło do narażenia go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, bądź ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, udzielili odpowiedzi, że nie doszło do narażenia na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, - czy dokumentacja medyczna dotycząca powoda podczas jego pobytu w Areszcie Śledczym w ….. była prowadzona w sposób prawidłowy udzielili odpowiedzi, że nie dopatrzyli się nieprawidłowości, a dokumentacja była prowadzona w sposób standardowy. dowód : opinia Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 roku, t.V, k.937 – 942. Biegły dr n. med. M. W. specjalista neurochirurg, zgodnie ze zleceniem Sądu, po zapoznaniu się z : opinią Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 roku, na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową ……, sygn. akt Ds. 388/09/F (k.937-942).,(wydaną na podstawie dokumentacji), i z opinią z dnia 25.10.2010 r. (k.896-897), wydaną w sprawie I C 320/08 Sądu Rejonowego w ….., przez biegłego lek. med. J. G., specjalistę neurologa,( po zbadaniu powoda i w oparciu o dokumentację), potwierdził ustalenia i wnioski tych opinii. Biegły J. G. w opinii stwierdził, że schorzenie, z którym przebywał powód w Areszcie Śledczym w ……( dyskopatia lędźwiowa L4-L5 leczona przezskórną dekompresją laserową, nawracający odczyn bólowy korzeniowy w zakresie lewej kończyny dolnej) występowało przed jego osadzeniem oraz, że panujące w areszcie warunki w czasie osadzenia powoda nie miały jakiegokolwiek wpływu na jego stan zdrowia.(k. 1122-1126) dowód : powołane opinie : k. . 1122-1126 , k. 896-897, k.937-942. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych wyżej dokumentów, których prawdziwości żadna ze stron nie zaprzeczyła oraz zgodnych z tymi dokumentami zeznań świadków i opinii biegłego dr n. med. M. W., specjalisty neurochirurga, a także opinii Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu z dnia 2 lutego 2011 roku, wydanej na potrzeby postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową ….., sygn. akt Ds. 388/09/F oraz opinii z dnia 25.10.2010 r. wydanej, w sprawie I C 320/08 Sądu Rejonowego w ……, przez biegłego lek. med. J G., specjalistę neurologa . Wskazane opinie Sąd podzielił w całości jako fachowe i rzetelne. Wynika z nich zgodnie, że choroba powoda jest zwyrodnieniowa,( rozpoznano u powoda wielopoziomową dyskopatię lędźwiową, na tle zmian zwyrodnieniowych tego odcinka kręgosłupa), w opinii biegłego M. W. - ma podłoże genetyczne i w świetle powołanych opinii nie jest związana z warunkami odbywania kary. Nadto biegły M. W.oraz biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu zgodnie wypowiedzieli się, że powód miał w okresie pozbawienia wolności zabezpieczoną właściwą opiekę medyczną w zakresie leczenia i rehabilitacji schorzenia kręgosłupa, nie 17 --- STRONA 18 --- dopatrzyli się nieprawidłowości w opiece lekarskiej, zastosowana długotrwała obserwacja i diagnostyka, pozwoliła na podjęcie decyzji o wdrożeniu leczenia zachowawczego i decyzja ta była prawidłowa, uzasadniona charakterem i stopniem zaawansowania zmian chorobowych kręgosłupa; Opinia biegłego M. W., specjalisty neurochirurga, a także opinia Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu oraz opinia biegłego J. G. wzajemnie się uzupełniają i razem były wystarczające dla ustalenia okoliczności związanych z przebiegiem leczenia i rehabilitacji powoda w czasie pozbawienia wolności, braku nieprawidłowości po stronie pozwanego w tym zakresie i braku związku przyczynowo- skutkowego między krzywdą i chorobą powoda a działaniem bądź zaniechaniem pozwanego. Sąd nie podzielił zarzutów powoda do opinii, (k.1025, k.1146-1149 , k.1211,1212), gdyż były one nieuzasadnione. Biegły M. W. w sposób wyczerpujący w opinii uzupełniającej na piśmie oraz ustnie na rozprawie odniósł się do każdego z zarzutów do opinii i stanowisko biegłego Sąd w całości podzielił. Nie dyskwalifikuje opinii tego biegłego m.in. odmienna ocena, niż innych lekarzy konsultujących powoda, co do braku konieczności przeprowadzenia zabiegu operacyjnego u powoda, mimo iż wskazywano ją jako podstawę do udzielenia powodowi przerwy w karze. Zaznaczyć należy, że zarówno biegły M. W., jak i biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu zgodnie stwierdzili, że nie było bezwzględnych wskazań, co do podjęcia leczenia operacyjnego. Biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu ocenili decyzję o zastosowaniu leczenia zabiegowego przez-skórnej laserowej dekompresji dysku na poziomie L4-L5 jako dopuszczalny typ leczenia i wskazali, że decyzja wynikała głównie z postawy pacjenta, a w drugiej kolejności z obrazu choroby. Nadto wskazali, że obecność niewielkiej przepukliny jądra miażdżystego w miejscu uprzednio wykonanej dekompresji laserowej nie stanowi bezwzględnego wskazania do kolejnej interwencji chirurgicznej i takie zmiany są spotykane po zastosowaniu przedmiotowego leczenia. Podkreślili, że wyniki badań i obserwacji nie dawały podstaw do zakwalifikowania powoda do leczenia operacyjnego, powód w dalszym ciągu mógł i powinien być leczony zachowawczo. Podobne stanowisko zajął biegły M. W., który zaznaczył, że w jego ocenie operacja kręgosłupa, którą powód przeszedł nie była konieczna. Była to operacja małoinwazyjna, nukloplastyki i miała na celu obkurczenie uwypuklenia jądra miażdżystego. Jest to alternatywne leczenie do leczenia farmakologicznego lub rehabilitacji, które można zastosować przy tego typu przepuklinie. Wskazane metody leczenia są równie dobre. Biegły zakwalifikowałby powoda do leczenia rehabilitacyjnego, terapii manualnej. Z tych przyczyn, Sąd nie uwzględnił wniosku powoda o dopuszczenie dowodu z innego opinii biegłego tej samej specjalności (k.1253) Powołane dowody były wystarczające do ustalenia w sprawie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Zbędne było też przeprowadzanie dowodów w odniesieniu do pobytu powoda w Zakładzie Karnym w ….. i w Areszcie Śledczym w ……, gdyż w odniesieniu do tych jednostek powód ostatecznie, w piśmie procesowym z dnia 14 października 2010 r.(k.701-705) cofnął zarzuty. W związku z prawomocny odrzuceniem pozwu w odniesieniu do Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w ……i Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w ……, niedopuszczalne było ponowne rozpoznanie sprawy i przeprowadzenie dowodów w zakresie roszczenia objętego żądaniem pozwu. W związku z ustaleniem,( w oparciu o dokumentację leczenia i wskazane opinie, oraz powołane w części ustalającej inne dowody), braku związku przyczynowo - skutkowego, między krzywdą i chorobą powoda a działaniem bądź zaniechaniem pozwanego, nie zachodziła potrzeba dalszych ustaleń na okoliczność bezprawności zachowania pozwanego, dlatego Sąd pominął inne wnioskowane na tą okoliczność dowody, a także nie powołał 18 --- STRONA 19 --- dalszych przeprowadzonych wcześniej dowodów, gdyż było to zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy. Dla ustalenia odpowiedzialności pozwanego muszą być bowiem spełnione łącznie wszystkie przesłanki określone przepisem art.417§1 kc. Sąd pominął przy ustaleniach dowód z zeznań świadka S. M., żony powoda oraz z zeznań powoda, gdyż istotne okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy zostały ustalone w oparciu o wskazane dokumenty i opinie biegłych oraz zeznania świadków – lekarzy leczących powoda, natomiast zeznania żony powoda, osoby z nim spokrewnionej i samego powoda, który jest zainteresowany uzyskaniem korzystnego dla siebie wyniku rozstrzygnięcia sprawy, nie są obiektywne, nie mają potwierdzenia w innych dowodach i nie zasługują na wiarę. Sąd zważył co następuje. Powód ostateczne precyzując pozew wskazał, że dochodzi zadośćuczynienia za krzywdę w postaci uszkodzenia kręgosłupa, do którego doszło najpierw w wyniku przebywania w przepełnionych celach, w warunkach szkodzących zdrowiu, a następnie w wyniku uniemożliwienia mu rehabilitacji oraz leczenia w trakcie pobytu w zakładach karnych. Podał, że jego roszczenie dotyczy krzywdy jakiej doznał w trakcie przebywania w Areszcie Śledczym w……., ……., ………., ………., ……..,. ……oraz w Zakładzie Karnym w ……. i ………i dotyczy okresu czasu od grudnia 2001 r. do 24 listopada 2008 r. Wskazał, że zaczął uskarżać się na bóle kręgosłupa w grudniu 2002 r. w czasie pobytu w Areszcie Śledczym w ……, co było związane z przepełnieniem cel i ograniczonymi możliwościami : poruszania się, a nawet wyprostowania, czy stania w celu odciążenia kręgosłupa, czy siedzenia na dolnym łóżku w pozycji wyprostowanej. W tej jednostce doszło do doprowadzenia do urazu kręgosłupa. W odniesieniu do pozostałych jednostek podniósł zarzut braku leczenia i rehabilitacji oraz uniemożliwienia rehabilitacji we własnym zakresie. Zakłady nie miały możliwości rehabilitacji w warunkach zamkniętych, co doprowadziło do pogorszenia jego stanu zdrowia i w efekcie spowodowało konieczność operacji. Ostatecznie powód wycofał się z zarzutów w odniesieniu do pozwanych Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w …….. i Skarbu Państwa – Dyrektora Aresztu Śledczego w …., natomiast w odniesieniu do Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w …… i Skarbu Państwa - Dyrektora Aresztu Śledczego w ……., Sąd prawomocnie odrzucił pozew. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionego zarzutu przedawnienia roszczenia przez pozostałych, reprezentujących Skarb Państwa - Dyrektorów Aresztu Śledczego w ……., ……… i Zakładu Karnego w …… stwierdzić należy, że w ocenie Sądu roszczenie objęte żądaniem pozwu nie uległo przedawnieniu. Jak wynika z ustaleń Sądu powodowi udzielono przerwy w odbywaniu kary pozbawienia wolności na mocy Postanowienia Sądu Okręgowego w …… z dnia 10.11.2005 r., na jego wniosek umotywowany złym stanem zdrowia. W uzasadnieniu tego postanowienia powołano się na świadectwo lekarskie z dnia 25.10.2005 r. z którego wynikało, że z powodu rozpoznania przepukliny jądra miażdżystego na poziomie L4, L5, nie może przebywać i być leczony w warunkach więziennej służby zdrowia. Zobowiązano powoda m.in. do podjęcia leczenia w okresie przerwy. 19 --- STRONA 20 --- Wprawdzie powód już wcześniej skarżył się na zły stan zdrowia, bóle kręgosłupa, jak sam podaje w 2002,2003 r., to jednak chorobę kręgosłupa zdiagnozowano u niego w październiku 2005 r. W ocenie Sądu powód dowiedział się o szkodzie z chwilą zdiagnozowania u niego choroby kręgosłupa. Powód złożył pozew w administracji Zakładu Karnego w ……. w dniu 29 października 2007 r.(k.3 odwrót), pozwani podnieśli zarzut przedawnienia : -pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego w ……, w związku z upływem trzyletniego terminu na dochodzenie roszczenia określonego w art. 442 1 § 1 k.c.. w odniesieniu do okresu : od dnia 02.12.2001 r. do dnia 12.03.2004 r.; od dnia 06.04.2005 r. do dnia 16.05.2005 r.; od dnia 29.08.2007 r. do dnia 05.09.2007 r., wskazując, że powód starając się o przerwę w karze już w 2002 r. i 2003 r., w bezpośrednim związku ze swoimi schorzeniami, z wysokim prawdopodobieństwem już w 2003 r. wiedział o szkodzie i ewentualnym sprawcy, - pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Aresztu Śledczego w ……, podniesionego w piśmie procesowym z dnia 1.12.2010 r. zarzutu przedawnienia roszczenia nie uzasadnił wskazał, że powód w pozwanej jednostce przebywał od 16 marca 2005 r. do 6 kwietnia 2005 r., -pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w ……. - roszczeń powoda, w związku z upływem terminu zawartego w normie art. 442 1 § 1 k.c. wskazując, że biorąc pod uwagę okres pobytu powoda u pozwanego, od daty powzięcia informacji o ewentualnej szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia 3 lata upłynęły najpóźniej w styczniu 2008 r, podając, że powód przebywał w tej jednostce w okresie od dnia 13.03.2004 r. do dnia 28.01.2005 r. Zarzutu tego jako nieuzasadnionego, z podanych wyżej powodów, Sąd nie uwzględnił na podstawie art.442¹§1kc. Roszczenie powoda co do zasady znajduje oparcie w przepisach art.445§1kc w zw. z art.444§1kc i art.417§1 kc. Przyjęcie odpowiedzialności na podstawie wskazanych przepisów uzależnione jest od doznania krzywdy, powstałej w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, wyrządzonej niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem sprawcy, przy wykonywaniu władzy publicznej. Na poszkodowanym spoczywa ciężar udowodnienia wyrządzenia krzywdy, w wyniku uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, niezgodnego z prawem działania lub zaniechania sprawcy oraz związku przyczynowego pomiędzy nimi. Zgodnie przepisem art.417 § 1 kc, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Stanowi więc on ogólną podstawę odpowiedzialności władz publicznych za ich władcze działania. Warunkiem tej odpowiedzialności nie jest, w odróżnieniu do odpowiedzialności z art. 415 k.c., wina podmiotu. Ustawodawca przyjął bowiem, iż wystarczające jest wykonywanie władzy publicznej niezgodnie z prawem, co oznacza, że wykonującemu władzę publiczną - bez względu na sposób i formę działania - można postawić zarzut działania z naruszeniem prawa. Za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej odpowiada ta osoba prawna, z którą związana jest jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna wykonująca uprawnienia władzy publicznej. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej władz publicznych, obok zdarzenia sprawczego, konieczne jest ustalenie pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej, a więc szkody i związku przyczynowego. Przepis art. 417 k.c. nie zawiera w tej kwestii żadnej regulacji, a tym samym znajdą zastosowanie ogólne reguły dotyczące kompensaty szkody w mieniu (majątkowej) i na osobie (majątkowej i niemajątkowej) oraz 20 --- STRONA 21 --- koncepcji związku przyczynowego - w szczególności ujęte w przepisach art. 361 k.c. oraz art. 444-448 k.c. Pojęcie „wykonywanie czynności z zakresu władzy publicznej” obejmuje tylko takie działania, które ze swej istoty, a więc ze względu na charakter i rodzaj funkcji przynależnej władzy publicznej, wynikają z kompetencji określonych w samej Konstytucji oraz innych przepisach prawa. Ich wykonywanie z reguły łączy się z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki. Chodzi, zatem o działanie w takim obszarze, w którym może dojść do naruszenia prawa i wolności jednostki ze strony władzy publicznej. Nie ulega wątpliwości, iż pracownicy służby więziennej wykonują czynności z zakresu władzy publicznej, a zatem za szkody przez nich wyrządzone odpowiedzialność ponosi Skarb Państwa. Natomiast szkodą jest każdy uszczerbek na dobrach prawnie chronionych, mogący przybrać charakter majątkowy (uszczerbek materialny na osobie lub mieniu) lub niemajątkowy (doznana krzywda, czyli cierpienie fizyczne i psychiczne). W prawie polskim przyjęta jest teoria adekwatnego związku przyczynowego, co oznacza, że zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła – art. 361 § 1 k.c. Za normalne skutki działania lub zaniechania uznaje się takie, które zwykle w danych okolicznościach następują. Adekwatny związek przyczynowy między zachowaniem się pracowników służby więziennej, a szkodą może być bezpośredni, może być również pośredni. Jest zatem rzeczą obojętną, czy przyczyna jest bliższa, czy dalsza byleby skutek pozostawał jeszcze w granicach „normalności”. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podnieść trzeba, iż powód nie wykazał, by krzywda wywołana zdiagnozowaną u niego chorobą kręgosłupa pozostawała w adekwatnym związku przyczynowo – skutkowym z działaniem bądź zaniechaniem pozwanego, reprezentowanego przez dyrektorów poszczególnych jednostek, ( tj. ostatecznie po odrzuceniu pozwu i cofnięciu zarzutów - w odniesieniu do pozostałych : Dyrektorów Aresztu Śledczego w ….. …….. i Zakładu Karnego w ….. i ……),w których był osadzony oraz, by ich działanie bądź zaniechanie było niezgodne z prawem, a także nie wykazał, by nastąpiło pogorszenia jego stanu zdrowia w czasie osadzenia. Z ustaleń Sądu wynika, że choroba powoda jest zwyrodnieniowa,( rozpoznano u powoda wielopoziomową dyskopatię lędźwiową, na tle zmian zwyrodnieniowych tego odcinka kręgosłupa), jest związana z procesem degeneracyjnym kręgosłupa, który postępowałby niezależnie od warunków odbywania kary. Biegły M. W. wskazał, że choroba ma podłoże genetyczne i nie ma żadnego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy pobytem powoda w zakładach karnych a chorobą kręgosłupa. Wskazał również, że czasami istnieje związek przyczynowy z jakimś czynnikiem zewnętrznym ale w postaci ujawnienia się choroby, a nie samej przyczyny choroby. Biegły M. W. oraz biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu zgodnie wypowiedzieli się, że powód miał w okresie pozbawienia wolności zabezpieczoną właściwą opiekę medyczną w zakresie leczenia i rehabilitacji schorzenia kręgosłupa, nie dopatrzyli się nieprawidłowości w opiece lekarskiej, zastosowana u powoda długotrwała obserwacja i diagnostyka, pozwoliła na podjęcie decyzji o wdrożeniu leczenia zachowawczego i decyzja ta była prawidłowa, uzasadniona charakterem i stopniem zaawansowania zmian chorobowych kręgosłupa. Biegły M. W. wykluczył związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy początkiem choroby a umieszczeniem powoda w zakładzie karnym, oprócz związku czasowego, że skargi chorego rozpoczęły się od momentu osadzenia. Wskazał, że nie można wykluczyć, że dolegliwości bólowe istniały przed osadzeniem powoda i nie ma żadnych podstaw by uznać, że moment 21 --- STRONA 22 --- aresztowania i osadzenia powoda spowodował narastanie objawów choroby degeneracyjnej kręgosłupa. Opisy dołączone do akt sprawy dają ten sam obraz choroby kręgosłupa powoda, w związku z czym nie nastąpiło również pogorszenie stanu zdrowia powoda, w zakresie choroby kręgosłupa, a w szczególności nie doszło do całkowitego wypadnięcia tego jądra miażdżystego, w trakcie gdy powód odbywał karę pozbawienia wolności. Biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu wskazali, że obecność niewielkiej przepukliny jądra miażdżystego w miejscu uprzednio wykonanej dekompresji laserowej nie stanowiła bezwzględnego wskazania do kolejnej interwencji chirurgicznej, a takie zmiany są spotykane po zastosowaniu przedmiotowego leczenia, co potwierdza pogląd biegłego M.W., że nie nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia powoda, w zakresie choroby kręgosłupa. Powód nie wykazał też swoich twierdzeń, o bezprawnym zachowaniu pozwanego we wskazanych jednostkach. W odniesieniu do pobytu w Areszcie Śledczym w ….. nie wykazał, że stale przebywał w przeludnionych celach i to doprowadziło do rozstroju jego zdrowia – urazu kręgosłupa, że w areszcie tym nie był leczony i że nie zdiagnozowano prawidłowo jego dolegliwości, nie zalecono stosownej rehabilitacji. Powód w zakresie twierdzenia, że przebywał w przepełnionych celach nie przedstawił żadnych dowodów, poza złożeniem wniosku o przedstawienie wykazu cel, w których był osadzony. Wykaz taki został dołączony do akt sprawy(k.814-816), jednak był niewystarczający do ustalenia wnioskowanej okoliczności i ostatecznie nie stanowił podstawy ustaleń faktycznych. Przede wszystkim dlatego, że jak wynika z opinii biegłego Macieja Wojtachy, zdiagnozowana u powoda choroba kręgosłupa w żaden sposób nie łączy się z warunkami, w których odbywał karę pozbawienia wolności i jest związana z procesem degeneracyjnym kręgosłupa, który postępował niezależnie od warunków odbywania kary. Podobnie w odniesieniu do pobytu w Zakładzie Karnym w …… – powód nie wykazał bezprawności działania - odebrania mu przepustek i skierowanie na oddział zamknięty oraz braku leczenia i rehabilitacji, uniemożliwienia rehabilitacji we własnym zakresie, co według jego twierdzeń doprowadziło do pogorszenia jego stanu zdrowia i w efekcie spowodowało konieczność operacji. Także w odniesieniu do pobytu w Zakładzie Karnym w …… nie wykazał bezprawności działania w związku z nie udzielaniem mu przepustek, – nie wykazał, by nie był leczony, że nastąpiło pogorszenie stanu zdrowia i musiał się poddać operacji. Pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda, natomiast powód nie wykazał swoich twierdzeń. W odniesieniu do pobytu w Areszcie Śledczym w ……. (powód nie sformułował szczegółowych zarzutów) nie wykazał ogólnie stawianego zarzutu braku leczenia i rehabilitacji oraz uniemożliwienia rehabilitacji we własnym zakresie, braku możliwości rehabilitacji w warunkach zamkniętych, co w/g jego twierdzeń doprowadziło do pogorszenia jego stanu zdrowia i w efekcie spowodowało konieczność operacji. Jeżeli chodzi o zarzuty : nie udzielania powodowi przepustek, odebrania mu przepustek, opóźnionego rozpoznania wniosków o przerwę w karze i skierowanie na oddział zamknięty stwierdzić należy, powód nie wykazał bezprawności zachowania pozwanego. Wskazać trzeba, że sąd cywilny nie może oceniać, czy działania te były zgodne z prawem. Podjęte zostały bowiem przez odpowiedni uprawniony podmiot, stosownie do przepisów 22 --- STRONA 23 --- kodeksu karnego wykonawczego i powód miał możliwość zaskarżenia tych decyzji, a do ich oceny uprawniony był sędzia lub sąd penitencjarny. Sąd orzekający podziela pogląd w tym zakresie wyrażony w Wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2010 r., IV CSK 276/11, odnoszący się do sprawy o naruszenie dóbr osobistych, ale w ocenie Sądu także i do roszczenia będącego przedmiotem sporu. W odniesieniu do zarzutów, że : nie był leczony i że nie zdiagnozowano prawidłowo jego dolegliwości, nie zalecono stosownej rehabilitacji, biegli M. W. oraz biegli z Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu zgodnie wypowiedzieli się, że powód miał w okresie pozbawienia wolności zabezpieczoną właściwą opiekę medyczną w zakresie leczenia i rehabilitacji schorzenia kręgosłupa, nie dopatrzyli się nieprawidłowości w opiece lekarskiej, zastosowana długotrwała obserwacja i diagnostyka, pozwoliła na podjęcie decyzji o wdrożeniu leczenia zachowawczego i decyzja ta była prawidłowa, uzasadniona charakterem i stopniem zaawansowania zmian chorobowych kręgosłupa. Byli również zgodni we wnioskach, że wyniki badań i obserwacji nie dawały podstaw do zakwalifikowania powoda do leczenia operacyjnego, a powód w dalszym ciągu mógł i powinien być leczony zachowawczo. Decyzja o zabiegu wynikała głównie z postawy pacjenta, a w drugiej kolejności z obrazu choroby. Nadto wskazali, że obecność niewielkiej przepukliny jądra miażdżystego w miejscu uprzednio wykonanej dekompresji laserowej nie stanowi bezwzględnego wskazania do kolejnej interwencji chirurgicznej i takie zmiany są spotykane po zastosowaniu przedmiotowego leczenia. Operacja którą przeszedł powód była małoinwazyjna,( zabieg w ciągu jednego dnia) i miała na celu obkurczenie uwypuklenia jądra miażdżystego. Była alternatywnym leczeniem do leczenia farmakologicznego lub rehabilitacji, które można było zastosować przy tego typu przepuklinie. Wskazane metody leczenia biegły ocenił jako równie dobre. W związku z powyższym jako, że powód stosownie do art.6 kc nie wykazał faktów z których wywodził skutki prawne, to na podstawie wyżej wskazanych przepisów, jego powództwo uległo oddaleniu. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.102 kpc obciążając powoda tylko częścią kosztów. Sąd miał na uwadze sytuację rodzinną i majątkową, która stanowiła podstawę zwolnienia powoda, Postanowieniem z dnia 21 lipca 2008 r. od kosztów sądowych w całości, a także, że od dnia 24 listopada 2008 r. powód przebywa na wolności oraz, że jego sytuacja majątkowa uległa zmianie w związku z prowadzeniem przez niego działalności gospodarczej pod nazwą „Do –Rada”. Zdaniem Sądu jest on aktualnie w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego profesjonalnych pełnomocników pozwanych, zasądzone w minimalnej stawce, a orzeczone w pkt.2 wyroku oraz część kosztów sądowych, na które składają się : poniesione wydatki związane z wydaniem opinii w kwocie 395 zł. oraz część opłaty od pozwu w kwocie 1000 zł., a określonych w pkt.3 wyroku. Sąd odstąpił od obciążania powoda pozostałą częścią opłaty od pozwu w kwocie 4000 zł. Na mocy § 2 ust. 3 i § 6 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1349) Sąd przyznał radcy prawnemu powoda od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach wynagrodzenie w wysokości 4 428 zł, w tym kwotę 828 zł, stanowiącą należny podatek od towarów i usług. 23