Postanowienie I C 304/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 304/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2014 r. Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Wacław Protokolant: p. o. sekr. sądowy Natalia Anielska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2014 r. w Olsztynie na rozprawie sprawy z powództwa R. F. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Aresztowi Śledczemu w B. o zapłatę I. oddala powództwo, II. nie obciąża powoda kosztami procesu na rzecz strony przeciwnej. UZASADNIENIE Powód R. F. (1) wniósł o zasądzenie od Skarbu Państwa – Aresztu Śledczego w B. kwoty 80 000 zł. W uzasadnieniu wskazał, iż przebywając w Areszcie Śledczym w B. był zatrudniony w kuchni. W dniu 29 lipca 2010 r. na polecenie funkcjonariusza nadzorującego pracę roznosił posiłki dla osadzonych. Schodząc ze schodów i niosąc garnek z gorącą wodą powód pośliznął się, w wyniku czego doznał poparzenia lewej ręki, następnie upadł i doznał stłuczenia lewego kolana. Dalej powód wskazał, iż garnek, który niósł był wykonany z aluminium i nie miał żadnego atestu, a w trakcie wykonywania pracy nie został poinformowany o konieczności zachowania szczególnej ostrożności. Pomimo, iż o wypadku poinformował przełożonego, dopiero drugiego dnia został przewieziony do szpitala. Opieszałość funkcjonariuszy doprowadziła do jeszcze większego cierpienia powoda. Do dnia wniesienia pozwu powód odczuwa silne bóle w kolanie. Dochodzona kwota stanowi zadośćuczynienie za przedmiotowy wypadek, którego skutkiem była strata moralna i cierpienie. Pozwany Skarb Państwa – Areszt Śledczy w B. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany podniósł w pierwszej kolejności zarzut przedawnienia. Wskazał, iż powód wytoczył powództwo w czerwca 2014 r., a zatem po upływie trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń związanych ze zdarzeniem mającym miejsce latem 2010 r. Pozwany przyznał, iż w dniu 29 lipca 2010 r. miał miejsce opisany w pozwie wypadek. Po wypadku przeprowadzono postępowanie, w ramach którego przesłuchano poszkodowanego i świadków, dokonano oględzin miejsca zdarzenia i ustalono przyczyny wypadku. Wynika z nich, iż powodowi udzielono bezzwłocznie stosownej pomocy. Po zdarzeniu powód przebywał na zwolnieniu lekarskim, po którym był już zdolny do --- STRONA 2 --- pracy. W związku z przedmiotowym wypadkiem powód dochodził wypłaty jednorazowego odszkodowania od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co nie nastąpiło w związku z tym, że powód nie doznał żadnego uszczerbku na zdrowiu związanego z rzeczonym wypadkiem. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powód R. F. (1) przebywał w Areszcie Śledczym w B., gdzie zatrudniony był od dnia 13 października 2013 r. w kuchni na stanowisku pomocy kuchennej. ( okoliczność bezsporna, decyzja k.45 ) W związku z zatrudnieniem podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w zakresie ubezpieczenia emerytalnego, rentowego i wypadkowego. ( okoliczność bezsporna, zgłoszenie k.47 ) Lekarz (...) stwierdził w dniu 4 sierpnia 2009 r., iż R. F. (1) wobec braku przeciwwskazań zdrowotnych zdolny jest wykonywania pracy na stawisku pomoc kuchenna. ( okoliczność bezsporna, zaświadczenie k. 48 ) R. F. (1) przeszedł w dniu 6 sierpnia 2009 r. instruktaż ogólny, a w dniu 6-7 sierpnia 2009 r. instruktaż na stanowisku pracy pomoc kuchenna, po czym przeprowadzono sprawdzian wiadomości i umiejętności R. F. (2) z zakresu wykonywania prac zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy. ( dowód: karta szkolenia k. 49 ) W dniu 29 lipca 2010 r. R. F. (1) rozpoczął pracę w kuchni o godzinie 6:30. Około godziny 7:35 przystąpił on wraz z innym osadzonym A. H. do transportowania naczynia z gorącą kawą zbożową. Naczynie to miało 15 l pojemności, po napełnieniu ważyło ok. 20 kg i wyposażone było w uchwyty do przenoszenia. W trakcie wchodzenia po schodach A. H. znajdował się przed wejściem do oddziału I. W tym czasie R. F. (1) stał 3 stopnie niżej. W pewnym R. F. (1) pośliznął się na stopniu. W wyniku gwałtownego ruchu część gorącej kawy znajdującej się w naczyniu rozlała się na przedramię lewej ręki R. F. (1), wskutek czego doszło do jego poparzenia. W wyniku reakcji bólowej R. F. (1) upuścił naczynie na schody oraz spadł, doznając stłuczenia kolana lewej nogi. W wyniku wypadku R. F. (2) doznał oparzenia II stopnia przedramienia lewego. ( okoliczność bezsporna, zaświadczenie k. 68 ) Na miejsce zdarzenia przybył szef kuchni i pielęgniarka, która udzieliła poszkodowanemu pomocy przedmedycznej ( założyła opatrunek na miejsce oparzenia. R. F. (1) po wypadku został sprowadzony do oddziału mieszkalnego. ( okoliczność bezsporna, karta wypadku (...) k. 50-52, protokół oględzin miejsca k. 54 ) W tym samym dniu R. F. (1) zgłosił dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. informację o zaistniałym zdarzeniu. ( okoliczność bezsporna, zgłoszenie wypadku k. 53 ) Od dnia 29 lipca 2010 r. do 31 sierpnia 2010 r. R. F. (1) przebywał na zwolnieniu lekarskim. ( okoliczność bezsporna, karta wypadku (...) k. 50-52, zaświadczenia lekarskie k. 62,63 ) W dniu 11 sierpnia 2010 r. uznając zdarzenie za wypadek przy pracy, sporządzono protokół wypadku, poszkodowanego zaś zapoznano z treścią karty wypadku i pouczono o prawie zgłaszania uwag i zastrzeżeń. --- STRONA 3 --- Jako przyczyny wypadku wskazano pośliźnięcie się R. F. (1) na schodach, pośpiech i brak zachowania ostrożności w trakcie pracy ( przyczyna pośrednia ), niewłaściwy sposób przenoszenia naczynia ( przyczyna pośrednia ), konieczność ręcznego transportowania naczyń kuchennych z potrawami z uwagi na awarię windy towarowej ( przyczyna organizacyjna ) oraz przenoszenie gorących cieczy w naczyniach, które nie mogły być szczelnie przykryte i zabezpieczone przed przypadkowym wylaniem się cieczy ( przyczyna techniczna ). ( okoliczność bezsporna, karta wypadku (...) k. 50 ) W dniu 16 września 2010 r. R. F. (1) złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wypłatę jednorazowego odszkodowania związanego z wypadkiem w dniu 28 lipca 2010 r. ( okoliczność bezsporna, wniosek k. 67 ) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. Inspektorat w L. odmówił R. F. (1) jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy w dniu 29 lipca 2010 r. z uwagi na 0% uszczerbku na zdrowiu. Nie stwierdzono jednocześnie następstw urazu powodujących trwały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu. ( okoliczność bezsporna, informacja ZUS k. 69, orzeczenie lekarza k. 103, decyzja k. 104 ). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Podstawą faktyczną żądania w sprawie jest wypadek przy pracy jakiemu powód uległ a także jego ewentualne trwałe bądź długotrwałe następstwa na zdrowiu powoda. Powód upatrywał przy tym odpowiedzialności pozwanego jak wynika z treści uzasadnienia pozwu w braku jego właściwego przeszkolenia, a także zastosowaniu niewłaściwych naczyń służących przenoszeniu gorących płynów. Nie ulega zatem wątpliwości, iż jest to odpowiedzialność odszkodowawcza deliktowa z czynu niedozwolonego na zasadzie winy (odpowiednio bezprawności Skarbu Państwa). Powoda bowiem nie łączyła z pozwanym umowa o pracę w rozumieniu kodeksu pracy, lecz został on skierowany do pracy w ramach i podczas odbywania kary jest to zatem swoisty stosunek podporządkowania o cechach publicznoprawnego. Podejmując przy tym obronę procesową pozwany podniósł najdalej idący zarzut przedawnienia , co rzutowało na zakres rozpoznania sprawy. W pierwszej przy tym kolejności i dla porządku wskazać należy, iż okoliczności faktyczne dotyczące samego przebiegu zdarzenia z dnia 29 lipca 2010 r. były między stronami bezsporne, ponadto wynikały one z dowodów załączonych do sprawy w postaci dokumentów, których wiarygodności strony nie kwestionowały. Za wiarygodne również uznał Sąd Okręgowy dokumenty związane z przeprowadzonym szkoleniem w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, tym bardziej , iż powód nie podnosił zarzutów, co do prawdziwości tychże dokumentu, zatem należało uznać je z jednej strony za autentyczne, z drugiej strony, wiarygodne w tym znaczeniu , że odzwierciedlały przeprowadzenie czynności o których w dokumencie mowa. Dokumenty te zatem wskazują jednoznacznie, wbrew twierdzeniom powoda, iż został on poinformowany o zgodnym z przepisami sposobie wykonywania pracy na stanowisku pomoc kuchenna. Sąd Okręgowy oddalił przy tym zgłoszone przez powoda wnioski o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz atestów stosowanych w kontakcie z żywnością jak również atestów garnków wspomnianych w pozwie. --- STRONA 4 --- Zgodnie z art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. W związku z tym inne fakty, które nie mają w sprawie istotnego znaczenia nie są przedmiotem ustalenia Sądu, a w konsekwencji nie podlegają dopuszczeniu dowody, których celem jest wykazanie tych nieistotnych dla sprawy faktów. Za takie należy uznać wnioski dowodowe powoda. Podlegające wykazaniu tymi dowodami fakty, nie są bowiem istotne dla sprawy. Ponadto fakty, które miałyby podlegać ustaleniu na podstawie zgłoszonych wniosków dowodowych, nie zostały precyzyjnie wskazane przez powoda. Tak też z wniosku dowodowego zawartego w pozwie nie wynika, jakiej okoliczności wykazania chce powód zgłaszając wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Okoliczność bowiem posiadania przez garnki atestów na ich kontakt z żywnością należy uznać za nieistotną dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w której istotną jest ewentualna szkoda (krzywda) związana z upadkiem powoda ze schodów przy przenoszeniu garnka z gorącą cieczą, a nie ewentualny szkodliwy wpływ stosowanych przez pozwanego garnków na żywność w wyniku kontaktu naczynia z tą żywnością. Jak zresztą wynika z treści pozwu oraz obszernej dokumentacji, przyczyną upadku było poślizgnięcie się powoda na schodach nie zaś niedopuszczalności kontaktu określonego rodzaju garnka z żywnością. Powyższe przyczyny zadecydowały o oddaleniu wniosków dowodowych powoda, choć i tak z uwagi na ostateczne uwzględnienie zarzutu najdalej idącego, wnioski podlegałyby oddaleniu również z tej przyczyny, że ewentualne ustalenie winy (bezprawności pozwanego) oraz trwałych następstw u powoda byłoby z uwagi na podniesiony zarzut dla rozstrzygnięcia w sprawie obojętne, co winno w zasadzie wysunąć się na plan pierwszy. Najdalej idącym zarzutem podniesionym przez pozwanego w odpowiedzi na pozew jest bowiem zarzut przedawnienia oparty na art. 117 § 2 w zw. z art. 442 1 § 1 k.c. Skutek przedawnienia roszczenia określony w art. 117 § 2 k.c. polega na tym, iż po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym został określony jako szczególny, odbiegający od ogólnych terminów przedawnienia roszczeń z zakresu prawa cywilnego uregulowanych w art. 117 i nast. k.c. Stosownie do art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jednocześnie określono dwa odstępstwa od powyższej reguły. Odnoszą się one do przedawnienia roszczeń deliktowych, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku (art. 442 1 § 2 k.c.). Natomiast, dla roszczeń o naprawienie szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. (art. 442 1 § 3 k.c.). Termin przedawnienia określony w art. 442 1 § 1 k.c. odnosi się do wszelkich roszczeń majątkowych wynikających z czynów niedozwolonych. Mieszczą się w nim zatem również roszczenia o zapłatę z tytułu wyrządzonej krzywdy z jakimi wystąpił w niniejszej sprawie powód. Początek trzyletniego biegu terminu przedawnienia liczony jest od momentu „dowiedzenia się o szkodzie" i „osobie obowiązanej do jej naprawienia". W orzecznictwie podkreśla się, iż nie jest konieczne, aby poszkodowany dowiedział się równocześnie o szkodzie, jak i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jeżeli o dłużniku dowie się później niż o samej szkodzie, wówczas termin przedawnienia rozpocznie bieg w tej późniejszej dacie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2002 r., IV CKN 949/00, Biul. SN 2002, nr 11, s. 11). Ustalenie wiedzy poszkodowanego o szkodzie dla oznaczenia biegu terminu przedawnienia nie stanowi rekonstrukcji rzeczywistego stanu świadomości --- STRONA 5 --- poszkodowanego, lecz przypisanie mu świadomości wystąpienia szkody, opartego na obiektywnie sprawdzalnych okolicznościach ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2004 r., I CK 166/04, LEX nr 277853). Zdarzenie, w związku z którymi powód domagał się zadośćuczynienia miało miejsce, w dniu 29 lipca 2010 r., kiedy pozwany przebywał w Areszcie Śledczym w B.. W pozwie wskazano dokładnie uszczerbek jakiego miał doznać powód. Jednoznacznie został również określony podmiot odpowiedzialny za szkodę. Powód przy tym nie wskazywał, iż nie wiedział lub nie mógł ustalić podmiotu odpowiedzialnego za szkodę. Należy tym samym stwierdzić, iż powód już w dniu zdarzenia, a zatem 29 lipca 2010 r. miał świadomość wystąpienia krzywdy w postaci naruszenia jego dóbr osobistych i kto jest odpowiedzialny za tę szkodę, a zatem równocześnie dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Od tej też chwili zaczął tym samym trzyletni bieg przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody, który upłynął w dniu 29 lipca 2013 r. Przed tym terminem nie wystąpiło żadne zdarzenie, które spowodowałoby zawieszenie biegu terminu ( art. 121 k.c. ). Powód nie dokonał również żadnej czynności, która powodowałaby przerwanie biegu przedawnienia lub ( art. 123 k.c. ). W szczególności takim zdarzeniem nie było złożenie przez powoda wniosku o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy skierowane do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Organ ten nie jest bowiem jednym z organów, o którym stanowi art. w art. 123 § 1 pkt 1 k.c., a zatem żadna czynność podjęta przed tym organem w celu dochodzenia roszczenia związanego z wypadkiem, nie prowadziła do przerwania biegu przedawnienia. Dodatkowo ostateczna decyzja w sprawie wniosku powoda o odszkodowanie zapadła 17 listopada 2010 r. W tej sytuacji wniesienie pozwu, które jest czynnością przerywającą bieg terminu przedawnienia, nastąpiło w dniu 3 czerwca 2014 r., a zatem już po upływie terminu. Nie można również przyjąć, iż w sprawie zachodzi wyjątkowa okoliczność pozwalająca na uznanie podniesionego zarzutu przedawnienia za sprzecznego z zasadami, o których stanowi art. 5 k.c. Powód również takich okoliczności nie podnosił. W rezultacie należało przyjąć zasadność zarzutu pozwanego opartego na art. 117 § 2 k.c. Zgodnie z tym przepisem pozwany może uchylić się od zaspokojenia roszczenia, po upływie terminu przedawnienia. Uznanie zasadności zarzutu przedawnienie prowadzi do oddalenia powództwa ( por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2001 r. III KKN 595/00 LEX nr 51949 ). Na marginesie należy wskazać, iż powód nie udowodnił swego roszczenia. Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki (art. 6 k.c. ). Skutkiem nie udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy jest oddalenie powództwa. Powód nie wykazał podstaw odpowiedzialności pozwanego. Przesłanki odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych określone zostały w Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. i skonkretyzowane w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ): „Każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”. Z kolei art. 417 § 1 k.c. stanowi, że za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Z przepisów tych wynika, iż przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są: wystąpienie szkody, wykonywanie funkcji władzy publicznej, wyrządzenie szkody działaniem organu władzy publicznej oraz niezgodność z prawem działania władzy publicznej wyrządzającej szkodę ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 grudnia 2001 r., SK 18/2000 (Dz. U. Nr 145, poz. 1638). Podkreślić przy tym należy, iż powyższe przesłanki muszą być spełnione łącznie. Powód w szczególności nie udowodnił szkody ani jej wysokości. Wskazana przez powoda w pozwie krzywda, która przejawiała się w bólu związanym z następstwami upadku, nie została w żaden sposób wykazana. Żaden dowód nie wskazuje by powód odczuwał po upadku ból kolana. Z dowodów zebranych w sprawie wynika, iż powód nie skarżył się na ból kolana po upadku. Również dokumenty z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazują, iż rzeczone zdarzenie --- STRONA 6 --- nie wywołało u pozwanego jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu. Znamienne jest, iż powód pogodził się z tą decyzją nie zaskarżając jej do sadu pracy i ubezpieczeń. Nie można również stwierdzić, jakiejkolwiek bezprawności w działaniu lub zaniechaniu przy wykonywaniu zadań z zakresu władzy publicznej przez pozwanego. Powód wskazywał wprawdzie, iż nie został przez pozwanego poinformowany o konieczności zachowania szczególnej ostrożności, co mogłoby wskazywać na zaniechanie co do przeszkolenia powoda w zakresie bezpieczeństwa pracy i co stanowić by miało naruszenie prawa. Jednak dowody z dokumentów wskazujących na fakt, iż powód przeszedł szkolenie stanowiskowe z zakresu bezpieczeństwa i higieny oraz zdał stosowny egzamin przeczą powyższemu twierdzeniu powoda. W konsekwencji powyższe ustalenia równolegle niejako doprowadziły do uznania, iż brak jest podstaw prawnych uznania zasadności roszczeń powoda zgodnie z art. 23 kc, art. 24 kc i art. 448 kc lub 445 kc. Warto jedynie wskazać, iż jeżeli szkodę lub krzywdę wynikającą z rozstroju zdrowia wywołało niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na zasadach art. 417 § 1 lub art. 417 1 § 2 k.c. a zadośćuczynienie przysługuje na podstawie art. 445 § 1 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r., sygn. akt V CSK 352/09, Palestra 2010/5-6/236, LEX nr 584223). Tym samym , skoro powód w istocie przywołał elementy stanu faktycznego takie jak wystąpienie rozstroju zdrowia, ciężar wykazania winy zgodnie z treścią powołanego art. 445 kc spoczywał na powodzie. Reasumując należy podnieść, iż powództwo w niniejszej sprawie podlegało oddaleniu przede wszystkim i w pierwszej kolejności z uwagi na skutecznie podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia powoda, po drugie zaś powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego. Z powyższych względów orzeczono jak sentencji wyroku na podstawie art. 23, art. 24 w zw. z art. 448, 445 kc i art. 442 1 § 1 k.c. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c., nie obciążając powoda kosztami procesu na przecz pozwanego. Uwzględniono przy tym trudną sytuację materialną powoda, na którą wskazuje oświadczenie powoda o stanie majątkowym oraz informacja z Zakładu Karnego, w którym przebywa powód.