Postanowienie I C 300/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2010 roku Sąd Okręgowy w Ło

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 300/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 października 2010 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Dorota Apostolidis Protokolant: Dorota Makowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2010 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa A. B. przeciwko Skarbowi Państwa Izbie Celnej w (…) o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. przyznaje adwokatowi J. K. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w (…) Łodzi, ul. (…) kwotę 4.831,20 złotych (cztery tysiące osiemset trzydzieści jeden złotych dwadzieścia groszy) w tym kwotę 871,20 złotych (osiemset siedemdziesiąt jeden złotych dwadzieścia groszy) podatku VAT - tytułem udzielonej z urzędu A. B., a nie opłaconej pomocy prawnej i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w (…) ; 3. nie obciąża powoda kosztami postępowania. Sygn. akt I C 300/09. UZASADNIENIE --- STRONA 2 --- Pozwem z dnia 25 marca 2009 roku A. B. wystąpił przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w (…) o zasądzenie kwoty 150.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu A. B. wskazał, że jego samochód marki Nissan był niezasadnie przetrzymywany jako dowód rzeczowy. W ocenie powoda wydane przez Dyrektora Izby Celnej postanowienie i decyzja naruszają jego dobra osobiste chronione przez art. 24 k.c. (pozew: k. 2 – 3) . W odpowiedzi na pozew Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie strony pozwanej roszczenie powoda jest całkowicie nieuzasadnione, gdyż powód nie wykazał naruszenia jakich dóbr osobistych dotyczy pozew i w czym upatruje tego naruszenia. Nadto działanie organu nie wyczerpuje przesłanek działania bezprawnego ani w rozumieniu art. 23 i art. 24 k.c. ani w rozumieniu art. 417 k.c. (odpowiedź na pozew: k. 28 – 29). W piśmie z dnia 8 lutego 2010 roku A. B. sprecyzował powództwo i wniósł o zasądzenie od Izby Celnej w (…) kwoty 150.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za „nękanie” przez Urząd Celny od 2002 roku. Powód wskazał nadto, że działania organów doprowadziły go do rozstroju zdrowia psychicznego (pismo: k. 167) . Na rozprawie w dniu 12 maja 2010 roku pełnomocnik powoda jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia wskazał art. 417 1 § 2 k.c. (protokół rozprawy: k. 178 – 179). Na rozprawie w dniu 22 września 2010 roku pełnomocnik powoda poparł powództwo i wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej A. B. z urzędu. Natomiast pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa (protokół rozprawy: k. 253 – 258) . Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Od 1987 roku A. B. prowadził ze swoją żoną odrębne gospodarstwo domowe (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . W 1992 roku żona powoda wystąpiła przeciwko niemu z pozwem o zasądzenie alimentów na zaspokojenie potrzeb rodziny (żony, syna J. i córki K.) (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . W 2002 roku powód nigdzie nie pracował. Od 1996 roku powód przebywał na rencie z uwagi na schorzenia kręgosłupa (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . Od kwietnia do grudnia 2002 roku A. B. mieszkał u swojej konkubiny M. A.. Powód mieszkał tam z synem J. córką K.. W tym czasie toczyła się sprawa rozwodowa powoda. Po pewnym czasie powód pokłócił się ze swoją córką o jej chłopaka. K. B. wyprowadziła się z domu M. A.. J. B. – syn powoda zakupił za pieniądze otrzymane od matki powoda samochód. Policja w dniu 17 grudnia 2002 roku przeszukała dom M. A. (zeznania M. A.: k. 125 – 127, protokół przeszukania: k. 282 - 284) . Pod koniec 2002 roku powód wyprowadził się od M. A., stał się nerwowy, zamknięty. Wiązało się to najprawdopodobniej z rozwodem powoda oraz problemami z synem powoda (zeznania M. A.: k. 125 – 127, zeznania K. A.: k. 128). W dniu 18 grudnia 2002 roku doszło do zabezpieczenia samochodu marki Nissan Praire na potrzeby toczącego się postępowania celnego (okoliczność niesporna). W dniu 22 października 2002 roku powód rozwiódł się z żoną. Strony podzieliły się majątkiem (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . W dniu 18 grudnia 2002 roku powód zaczął mieć problemy ze zdrowiem. Powoda denerwowała sytuacja, że Urząd Celny zajął samochód jego syna J., twierdząc, że samochód ten został zakupiony przez powoda (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . W dniu 7 lipca 2003 roku Urząd Celny w (…) wszczął dochodzenie w sprawie o czyn z art. 91 § 3 k.k.s. W dniu 17 września 2003 roku Urząd Celny w (…) sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów J. B. o czyn z art. 91 § 3 k.k.s. (uzasadnienie postanowienia o przedstawieniu zarzutów: k. 60) . W dniu 5 stycznia 2004 roku Urząd Celny w (…) skierował do Sądu akt oskarżenia przeciwko A.B.. Powód został oskarżony o popełnienie przestępstwa --- STRONA 4 --- skarbowego wyczerpującego dyspozycję art. 91 § 3 k.k.s., a polegającego na przechowywaniu samochodu marki Nissan Praire, stanowiący przedmiot czynu zabronionego określonego w art. 86 § 3 k.k.s., na którym ciążą należności celne w wysokości 9580,80 złotych (akt oskarżenia: k. 58) . W okresie od 19 stycznia 2004 roku do 13 lutego 2004 roku powód przebywał w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. M. Skłodowskiej – Curie w (…) na Oddziale Psychiatrycznym. U powoda nie stosowano leczenia farmakologicznego, uznano, że nie wymaga on leczenia psychiatrycznego (karta informacyjna: k. 62) . W dniu 29 grudnia 2004 roku Sąd Rejonowy w (…) wydał w sprawie VI Ks 4/04 wyrok mocą którego A. B. został uznany za winnego tego, że w lipcu 2002 roku nabył samochód osobowy, a następnie do dnia 17 grudnia 2002 roku przechowywał go w (…) (okoliczność niesporna). Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2005 roku Sąd Okręgowy w (…) w sprawie A. B. i J. B. oskarżonych z art. 91 § 3 k.k.s. na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Rejonowego w (…) z dnia 29 grudnia 2004 roku wydanego w sprawie o sygn. akt VI Ks 4/04 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonych od dokonania zarzucanych im czynów. Sąd Okręgowy uniewinnił oskarżonych z uwagi na depenalizację popełnionych czynów (sygn. akt V Ka 442/05) (wyrok: k. 10, uzasadnienie wyroku: k. 84 - 85) . W dniu 15 lipca 2005 roku Sąd Rejonowy w (…) nakazał zwrócić A. B.zabezpieczony jako dowód rzeczowy w sprawie samochód marki Nissan Praire o numerze rejestracyjnym P 5573AP (sygn. akt VI Ks 4/04) (postanowienie: k. 14 ). W dniu 8 sierpnia 2005 roku samochód Nissan Praire został zabezpieczony na potrzeby wszczętego postępowania celnego (okoliczność niesporna). W dniu 16 grudnia 2005 roku Naczelnik Urzędu Celnego w (…) złożył w Sądzie Rejonowym dla (…) wniosek o orzeczenie przepadku samochodu marki Nissan Praire (wniosek: k. 249). W dniu 20 października 2006 roku Naczelnik Urzędu Celnego w (…) wydał postanowienie nr 362000-RPC-4602-5/2005/BG i wymierzył powodowi karę porządkową w wysokości 500 złotych za niestawienie się w wyznaczonym terminie w --- STRONA 5 --- siedzibie urzędu w celu złożenia wyjaśnień w sprawie nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru w postaci samochodu osobowego (okoliczność niesporna). W 2006 lub 2007 roku A. B. rozstał się z konkubiną M. A.. Z uwagi na to rozstanie powód chciał odebrać sobie życie. A. B. został zabrany do szpitala (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2007 roku wydanym w sprawie nr 360000- PC-4745-1/07/AMG Dyrektor Izby Celnej w (…) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20 października 2006 roku (okoliczność niesporna). W dniu 13 czerwca 2007 roku Urząd Skarbowy (…) wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego A. B. objętego tytułem wykonawczym wystawionym przez Dyrektora Izby Celnej w (…) (zawiadomienie: k. 16) . Decyzją z dnia 26 września 2007 roku nr 362000-RPC-4602-5/2007/BG wydaną przez Naczelnika Urzędu Celnego w (…) stwierdzono wobec A. B. powstanie długu celnego w związku nielegalnym wprowadzeniem na obszar celny towaru w postaci samochodu marki Nissan Praire oraz określono kwotę cła w wysokości 9.915 złotych (okoliczność niesporna). Postanowieniem z dnia 26 września 2007 roku Naczelnik Urzędu Celnego obciążył A. B. kosztami postępowania celnego w wysokości 1.942,24 złotych, na które złożyły się koszty parkowania pojazdu na parkingu strzeżonym. Powód złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor Izby Celnej uchylił w dniu 17 grudnia 2007 roku zaskarżone postanowienie w części i określił wysokość kosztów postępowania celnego na kwotę 1.905,24 złotych (okoliczność niesporna). Wyrokiem z dnia 23 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny (…) w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 19 stycznia 2007 roku nr 360000-PC-4745-1/07/AMG uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego II w (…) z dnia 20 października 2006 roku nr 362000-RPC-4602-5/2005/BG (sygn. akt III SA/Łd 278/07) (wyrok: k. 9) . --- STRONA 6 --- W dniu 21 listopada 2007 roku Dyrektor Izby Celnej skierował do powoda upomnienie o uregulowanie zaległości w łącznej kwocie 1.951,04 złotych (upomnienie: k. 20) . Postanowieniem z dnia 29 listopada 2007 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) wezwał powoda do złożenia zabezpieczenia w łącznej kwocie 9.915 złotych wynikającej z długu celnego (postanowienie: k. 247) . W dniu 27 marca 2008 roku samochód Nissan Praire został przez Urząd Celny sprzedany w drodze licytacji. Uzyskana ze sprzedaży kwota – 210 złotych została zarachowana na pokrycie kosztów likwidacyjnych (okoliczność niesporna). Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2008 roku Izba Celna w (…) określiła koszty poniesione przez organ likwidacyjny w związku ze sprzedażą samochodu marki Nissan Praire na kwotę 764,94 złotych i uznała je za koszty likwidacyjne (postanowienie: k. 15) . Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2008 roku Sąd Rejonowy dla nakazał A. B., aby wydał J. B. samochód osobowy marki Nissan Praire (wyrok: k. 223) . W dniu 5 maja 2008 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) wystawił trzy tytuły wykonawcze nr (…) przeciwko A. B. na kwotę 9.915 złotych (tytuły wykonawcze: k. 17 - 19) . W dniu 7 maja 2008 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) skierował do powoda wezwanie do zapłaty należności objętych tytułami wykonawczymi nr: (…) z dnia 5 maja 2008 roku i (…) z dnia 5 maja 2008 roku (wezwanie do zapłaty: k. 59) . W dniu 13 maja 2008 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) wezwał A. B. do stawienia się w terminie 7 dni w siedzibie Izby Celnej w (…) i (wezwanie: k. 11). W dniu 6 października 2008 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) złożył w Sądzie Rejonowym w (…) wniosek o wyjawienie majątku A. B. (wniosek: k. 61) . Wyrokiem z dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 14 grudnia 2007 roku Nr 360000-PC-4745-11/07/AMG uchylił zaskarżoną decyzję (sygn. akt III SA/Łd 75/08). Wyrokiem z dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 17 grudnia 2007 roku nr 360000-PC-4747-2/07/AMG uchylił --- STRONA 7 --- zaskarżone postanowienie (sygn. akt III SA/Łd 74/08). Uchylenie tych orzeczeń przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) nastąpiło z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym przy uwzględnieniu treści rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu Rejonowego dla (…) z dnia 25 kwietnia 2008 roku, a więc zapadłego już po wydaniu przedmiotowych orzeczeń (wyroki: k. 7, 8, uzasadnienia wyroków: k. 64 – 71, 73 - 77). W dniu 7 stycznia 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi powoda na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 19 stycznia 2007 roku nr 360000-PC-4745-1/07/AMG w przedmiocie wymierzonej kary porządkowej oddalił skargę kasacyjną A. B. (wyrok: k. 78, uzasadnienie: k. 79 - 82) . Decyzją z dnia 29 lipca 2009 roku Naczelnik Urzędu Celnego określił kwotę cła wynikającą z długu celnego w wysokości 9.915 złotych(362000-UEKR-4602- 1/2009/BG) (decyzja: k. 97) . W dniu 31 lipca 2009 roku Naczelnik Urzędu Celnego w (…) wydał postanowienie, w którym ustalił wysokość kosztów postępowania celnego poniesionych przez organ tj. kosztów związanych z parkowaniem pojazdu Nissan Praire w wysokości 1.905,24 złotych (362000-UEKR-4602-1/2009/BG) (postanowienie: k. 96) . Decyzją z dnia 25 września 2009 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w (…) z dnia 29 lipca 2009 roku i umorzył postępowanie z uwagi na upływ terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 230 § 4a ustawy kodeks celny. Decyzja w przedmiocie wymierzenia kwoty długu celnego powinna być wydana do dnia 10 lipca 2009 roku, a została wydana w dniu 29 lipca 2009 roku (decyzja: k. 143 – 144) . Postanowieniem z dnia 30 września 2009 roku Dyrektor Izby Celnej w (…) uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 31 lipca 2009 roku i umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie (postanowienie: k. 145 – 146) . W okresie od 14 października 2009 roku do 12 lutego 2010 roku powód przebywał w specjalistycznym Psychiatrycznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w (…) . Zalecono pacjentowi przyjmowanie Pernaziny (karta informacyjna: k. 168) . --- STRONA 8 --- Sąd Rejonowy w (…) postanowieniem z dnia 21 października 2009 roku umorzył postępowanie w sprawie wyjawienia majątku A. B. (postanowienie: k. 228) . Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 28 stycznia 2008 roku nr 360000-PC-9002-1/08/AMG oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w (…) dnia 16 października 2007 roku (wyrok: k. 273) . Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 28 stycznia 2008 roku nr 360000- PC-9116-1/08/AMG oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego II w (…) z dnia 16 października 2007 roku (wyrok: k. 274) . W dniu 7 maja 2010 roku Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzje: nr 362000-UEKR-9110-30/10/BG o umorzeniu postępowania w sprawie określenia podatku akcyzowego oraz nr 362000-UEKR-9000-400/10/BG o umorzeniu postępowania w sprawie określenia podatku od towarów i usług. Umorzenie postępowań nastąpiło na skutek przedawnienia (decyzje: k. 183, 184) . Powód nie dokonywał żadnych wpłat na konto Izby Celnej. Powód nie poniósł żadnych kosztów postępowań. Jego majątek nie został nigdy zajęty ani zlicytowany. Wydane przez urząd celny tytuły wykonawcze uniemożliwiły powodowi zaciągnięcie kredytu na zakup sadzonek i w związku z tym powód nie założył plantacji truskawek. Powód liczył na dochód z plantacji w wysokości od 50.000 do 60.000 złotych rocznie. Powód czuł się gnębiony przez Urząd Celny, m.in. z uwagi na złożony do sądu wniosek o wyjawienie majątku (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 - 236) . A. B. leczy się na depresję. Miesięcznie na zakup lekarstw przeznacza 150 – 200 złotych (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 - 236) . Obecnie powód nie ma bliskich więzi ze swoimi dziećmi. Powód nie tolerował męża córki i dlatego kontakty z córką ustały. Powód nie ma kontaktu z synem od maja 2002 roku, kiedy to syn obraził się na ojca za to, że ten nie pozwolił mu zakupić samochodu (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 – 236) . Powód wynajmuje pokój od znajomych. Powód zarabia ok. 500 złotych miesięcznie (zeznania powoda: k. 107 – 110, 231 - 236) . --- STRONA 9 --- A. B. leczy się okresowo psychiatrycznie, w warunkach ambulatoryjnych lub szpitala psychiatrycznego dziennego od grudnia 2003 roku. Badania psychologiczne przeprowadzone w 2004 roku, w czasie obserwacji sądowo- psychiatrycznej oraz w trakcie leczenia (październik 2009 - luty 2010) w dziennym szpitalu psychiatrycznym wykazały cechy nieprawidłowej osobowości bez cech organicznego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego, przy prawidłowym poziomie intelektu. Rozpoznano dekompensację psychotyczną. Urazy psychiczne mogą doprowadzać do zespołów nerwicowych lub psychotycznych. Są to reakcje reaktywne. Wystąpieniu tych reakcji sprzyjają takie czynniki jak długotrwałość lub powtarzalność sytuacji stresujących i podatność na nie nieprawidłowej osobowości. U Andrzeja Barańskiego, w tych okolicznościach, występowały stany depresyjne, myśli samobójcze, zaburzenia snu, reakcje paranoiczne, urojenia interpretacji, pokrzywdzenia, prześladowcze. Leczony był lekami przeciwdepresyjnymi, przeciwpsychotycznymi, ataraktycznymi i nasennymi. Leczenie, z przerwami, trwa od roku 2003. W czasie badania sądowo - psychiatrycznego w dniu 5 lipca 2010 roku, powód ujawniał wzmożone napięcie emocjonalne, obniżony nastrój, płakał na wspomnienie doznawanych krzywd, głównie ze strony naczelnika Urzędu Celnego, miał poczucie przegranego życia. U A. B. stwierdza się zespół depresyjny. Zaburzenia psychiczne A. B. mają charakter reaktywny; są wywołane sytuacją stresową jaką dla niego stanowi ciąg postępowań administracyjno - prawnych. Przebieg zaburzeń psychicznych A. B. jest długotrwały , nasila się okresowo i przybiera charakter psychozy reaktywnej. A. B. wymaga leczenia psychiatrycznego. Rokowanie co do ustąpienia reaktywnych zaburzeń psychicznych A. B. jest pomyślne; mogą one ustąpić po zakończeniu spraw sądowych i stosowanemu leczeniu psychiatrycznemu ( opinia sądowo – psychiatryczna: k. 204 – 210, opinia sądowo – psychiatryczna uzupełniająca: k. 254 - 257 ) . Z punktu widzenia psychiatrycznego gdyby nie nieprawidłowa osobowość powoda mogłoby nie dojść do odpowiedzi stresującej albo powód mógłby doświadczyć stresu niewymagającego leczenia psychiatrycznego. Dodatkową sytuacją stresującą powoda jest poczucie, że nie może kontynuować działalności gospodarczej z powodu braku możliwości wzięcia kredytu i z powodu działań komornika. Początek --- STRONA 10 --- zaburzeń zdrowia powoda nastąpił w 2002 roku, kiedy to po raz pierwszy powód został wezwany przez Urząd Celny. U powoda sytuacje stresowe mogły być wywołane takimi sytuacjami jak zaprzestanie dobrych kontaktów z dziećmi, zaprzestanie pobierania renty, postępowanie karne toczące się przeciwko powodowi. Bodźce te były dodatkowymi, a najdłużej powtarzały się sytuacje stresowe związane z postępowaniami administracyjnymi i celnymi. Postępowania administracyjne miały większe znaczenie, w proporcjach to powyżej 50 %, w proporcji około 75 %. Wezwania z urzędu bądź poczucie zagrożenia wywołane trwającymi sprawami powodowały poczucie niepewności o sytuację bytową. Od 18 grudnia 2003 roku powód otrzymywał bardzo silne leki psychotropowe i środki nasenne. Powód był w szpitalu w okresie od 14 października 2009 roku do 12 lutego 2010 roku. W październiku 2009 roku i w maju 2010 roku otrzymywał silne leki psychotropowe. Między 2003 rokiem a 2009 rokiem powód nie przebywał w szpitalu. W poradni zdrowia psychicznego leczył się nieregularnie, brak jest dokumentacji z tego okresu. Leki którymi był leczony powód były wydawane wyłącznie na receptę. Przerwanie leczenia mogło powodować pogorszenie stanu zdrowia psychicznego A. B.. W okresie 2004 roku powód nie wymagał leczenia, choć rozpoznano cechy niedojrzałości emocjonalnej. W okresie pobytu na obserwacji sadowo – psychiatrycznej powód nie wymagał leczenia. Przerwę w leczeniu i pobieraniu leków powód stosował do 2009 roku. Zaburzenia psychiczne powoda spowodowane były przyczynami zewnętrznymi. Większym stresem dla powoda było postępowanie celne, ze względu na długotrwałość, a nie jego problemy rodzinne. Każdy pacjent odbiera sytuacje inaczej, w nauce uznaje się, że śmierć, rozwód, utrata zdrowia, utrata pracy wymienia się jako równorzędne przyczyny, ale u każdego pacjenta może to przebiegać inaczej. W stosunku do powoda toczyły się postępowania karne. Najbardziej długotrwałe były postępowania celne. W odczuciu powoda kłopoty rodzinne miały związek z pierwotną przyczyną, związaną z zakupem samochodu i postępowaniem celnym. Jeżeli pacjent wymaga leczenia, tzn., że ma rozstrój zdrowia. Osobowości nieprawidłowych jest dużo, ale nie stanowią większości populacji, jest to rząd około 4 – 5% populacji. Nie jest to wina pacjenta, że ma taką osobowość. Jest odpowiedzią typową na bodźce silnie traumatyzujące dla nieprawidłowej osobowości. Nie wykluczam, że powód w --- STRONA 11 --- czasie kiedy leczył się psychiatrycznie, leczył się u lekarza rodzinnego. Nie można wykluczyć, że u powoda występowały w tym okresie podobne objawy w mniejszym nasileniu. Próba odebrania sobie życia jest jednym z wielu objawów dekompensacji. Lekarz rodzinny może wypisywać leki psychiatryczne. Leki psychiatryczne są lekami bezpłatnymi (opinia sądowo – psychiatryczna uzupełniająca: k. 254 - 257 ) . Sąd Okręgowy zważył, co następuje: A. B. wywodzi swoje roszczenie z treści art. 23 k.c., art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Przesłanką odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych jest - stosownie do art. 24 k c - bezprawność działania sprawcy. Bezprawność – w myśl obiektywnego pojęcia kodeksowego - to działanie sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego bez względu na winę sprawcy. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, do których zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1989 roku , II CR 419/89 , OSP 11-12/1990, poz. 377). Twierdząc, że dobra osobiste zostały naruszone, strona powodowa nie musi wykazywać bezprawności, wobec domniemania ustanowionego w art. 24 § 1 k c. To na pozwanym spoczywa obowiązek udowodnienia okoliczności przeciwnej, a mianowicie, że jej działania nie naruszały dóbr osobistych powoda, bądź, jeśli --- STRONA 12 --- naruszały te dobra, to działanie strony pozwanej mieściło się w ramach obowiązującego porządku prawnego. Przesłanką warunkującą zarówno roszczenia zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, jak i roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia jest ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym. Bezspornym jest, iż dobrem prawnie chronionym jest zdrowie (art. 23 k.c.). Zaznaczyć przy tym trzeba, że dla oceny czy doszło do naruszenia dobra osobistego decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie, przy czym należy brać pod uwagę całokształt okoliczności a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi (teza 9 do art. 23 k.c. Komentarz do Kodeksu cywilnego, Księga Pierwsza, Wydawnictwo Prawnicze Spółka z o.o. Warszawa 1998 s.66). Naruszenia dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą prawną lub zasadami współżycia społecznego, godzi w sposób bezprawny. W konsekwencji na pokrzywdzonym ciąży obowiązek wykazania, że jego dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, natomiast sprawca, dążąc do uwolnienia się od odpowiedzialności powinien udowodnić, że jego działanie nie miało cech bezprawności. Brak bezprawności działania nie oznacza wprawdzie braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego, niemniej jednak wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie. Trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że art. 24 § 1 k.c. wprowadza zasadę domniemania bezprawności i to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Przepis art. 24 k.c. nie definiuje pojęcia bezprawności. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, z całym porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku (II CR 419/89, OSP 11-12/90, poz. 377) wyjaśnił, że „za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: --- STRONA 13 --- - działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, - wykonywanie prawa podmiotowego, - zgodę pokrzywdzonego, - działanie w obronie uzasadnionego interesu”. Dla uchylenia się od odpowiedzialności konieczne jest stwierdzenie przesłanek wyłączających bezprawność. Ponadto, aby można było skutecznie powoływać się na istnienie przesłanek wyłączających bezprawność, trzeba niezależnie od innych okoliczności wykazać prawdziwość twierdzeń dotyczących osoby, w której sferę dóbr osobistych wkroczono. Stosownie zaś do treści art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W świetle powyższego, żądania określone w tym przepisie przysługują pokrzywdzonemu niezależnie od tego, jakie dobro osobiste zostało naruszone, byleby korzystało ono z ochrony prawnej. Ponadto żądania te są niezależne od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Reasumując powyższe należy stwierdzić, iż podstawową przesłanką cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym i jedynie ta przesłanka warunkuje zarówno roszczenie zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, np. przeproszenie, jak i roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia. Rozważenia wymagało w rozpoznawanej sprawie więc to, czy prowadzenie przez organy celne przeciwko powodowi szeregu postępowań mieściło się w ramach porządku prawnego, czy też dotknięte były cechą bezprawności. Powód naruszenia dóbr osobistych upatruje w postępowaniu organów celnych polegającym na wydawaniu szeregu decyzji, które następnie były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylane. --- STRONA 14 --- W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że działanie organów celnych było działaniem bezprawnym. Przede wszystkim wskazać należy, że działania podejmowane przez organy celne mieściły się w ramach porządku prawnego, a świadczy o tym fakt, że nie były one uchylane w toku instancji z powodu niezastosowania przepisów prawnych. Niewątpliwie prowadzenie przez organy postępowań w ramach obowiązującej procedury nie stanowi bezprawnego działania w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. Jedynie niezastosowanie przez organ przepisu czy niewydanie w określonym czasie decyzji mogłoby stanowić podstawę do uwzględnienia roszczenia o ochronę dóbr osobistych. A taka sytuacja w spawie niniejszej nie nastąpiła. Sam fakt późniejszego uchylenia wydanych przez organ celny decyzji nie świadczy jeszcze o niewłaściwym stosowaniu prawa. Sąd Okręgowy ustalił w sprawie niniejszej, że decyzje organów celnych zostały uchylone nie na skutek niezastosowania przez te organy przepisów prawa, lecz na skutek przedawnienia lub pojawienia się nowych okoliczności w sprawie. Wyrokami z dnia 15 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w (…) z dnia 14 grudnia 2007 roku Nr 360000-PC-4745-11/07/AMG oraz na postanowienie z dnia 17 grudnia 2007 roku Nr 360000-PC-4747-2/07/AMG uchylił zaskarżoną decyzję i postanowienie. Decyzja i postanowienie wydane zostały przez Dyrektora Izby Celne w (…) w ramach przysługującego mu uprawnienia. Uchylenie tych orzeczeń przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w (…) nastąpiło z uwagi na konieczność przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, w tym przy uwzględnieniu treści rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu Rejonowego w (…) z dnia 25 kwietnia 2008 roku, a więc zapadłego już po wydaniu przedmiotowych orzeczeń. Natomiast w dniu 7 maja 2010 roku Naczelnik Urzędu Celnego wydał decyzje: nr 362000-UEKR-9110-30/10/BG o umorzeniu postępowania w sprawie określenia podatku akcyzowego oraz nr 362000-UEKR-9000-400/10/BG o umorzeniu postępowania w sprawie określenia podatku od towarów i usług. Umorzenie postępowań nastąpiło na skutek przedawnienia zobowiązania podatkowego. --- STRONA 15 --- Skoro obowiązujące przepisy przewidują określone procedury oraz nadają pewnym organom lub podmiotom określone kompetencje, to działanie w ich ramach (często wkraczające w sferę prawnie chronionych dóbr osobistych) z reguły nie jest bezprawne, chyba że w toku takich prawnie uregulowanych działań dochodzi do wyraźnego, poważnego naruszenia przepisów, zwłaszcza w sposób powodujący wykroczenie poza cel i niezbędność postępowania. W konsekwencji, działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, by wyłączyć bezprawność, musi być dokonane w granicach nim określonych. Musi zatem pozostawać w zgodzie z obowiązującymi przepisami, być rzeczowe, obiektywne, podjęte z należytą ostrożnością i przez osobę uprawnioną, nie może wykraczać poza niezbędną dla określonych prawem celów potrzebę w zakresie wyrażanych ocen, a użyte sformułowania powinny mieć odpowiednią formę i nie mogą poniżać godności osobistej osoby, do której się odnoszą (wyrok SN z 7 kwietnia 2009r., I PK 210/08, M.P.Pr. 2009/12/642). Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż działanie pozwanego odbyło się w ramach porządku prawnego tj. było ono dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa. W ocenie Sądu – pozwany w niniejszym procesie wykazał, że jego działanie nie miało cech bezprawności, a tym samym obalił domniemanie bezprawności, wynikające z zasady wyrażonej w art. 24 § 1 k.c. Pozwany przedstawił okoliczności, które pozwoliły uznać jego zachowanie, jako zachowanie mieszczące się w ramach porządku prawnego. Ponadto nie sposób uznać, że postępowanie pozwanego było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Po rozważeniu całokształtu okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, Sąd doszedł do wniosku, że sytuacje przytoczone przez powoda nie wyczerpują znamion naruszenia jego dobra osobistego w postaci zdrowia. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie powód nie udowodnił, że działanie pozwanego spowodowało trwały uszczerbek na jego zdrowiu. Nie ma dowodów, które by w sposób niebudzący wątpliwości potwierdzały powyższe okoliczności. Wprawdzie, jak wynika z opinii biegłego stan zdrowia psychicznego powoda --- STRONA 16 --- pogorszył się w czasie trwania postępowania przez organami celnymi, jednakże nie doszło do powstania trwałego uszczerbku na zdrowiu powoda. Z całą pewnością ciąg postępowań administracyjnych wywołał zaburzenia psychiczne powoda, jednakże w ocenie biegłego psychiatry rokowania są pomyślne, tzn., że zaburzenia mogą ustąpić po zakończeniu spraw sądowych i zastosowaniu leczenia psychiatrycznego. Jednakże powód nie udowodnił w niniejszym procesie, że do pogorszenia stanu jego zdrowia doszło jedynie z powodu działania organów celnych. Z zeznań świadków K. A. i M. A., a także z opinii biegłego psychiatry wynika bowiem, iż przyczyną pogorszenia się kondycji psychicznej powoda były także: rozwód, pogarszające się relacje z żoną, konkubiną oraz dziećmi, a także zaprzestanie pobierania renty. Niewątpliwie, na po- wodzie jako osobie, która wywodzi skutki prawne z faktów przez niego podanych, spoczywa ciężar udowodnienia tych faktów (art. 6 k.c). Zdaniem Sądu powód nie doznał trwałej szkody w związku z zaistniałą sytuacją. Nadto w ocenie Sądu A. B. nie wskazał żadnych okoliczności, które uzasadniać miałyby zasądzenie na jego rzecz kwoty 150.000 złotych. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wszelkie postępowania prowadzone przez Naczelnika i Dyrektora Urzędu Celnego oparte były na obowiązującej procedurze administracyjnej w sprawach podatkowych i celnych i wiązały się z obowiązkiem zapewnienia powodowi czynnego udziału w sprawie oraz zasadą oficjalności i dążenia przez organ do ustalenia prawdy materialnej. Umorzenie postępowania nastąpiło z uwagi na przedawnienie długu celnego i zobowiązania podatkowego. Natomiast WSA uchylił decyzje z uwagi na pojawienie się nowego dowodu w sprawie, a mianowicie wyroku Sądu Rejonowego dla (…) . Działania organów mieściły się w granicach wyznaczonych prawem i uprawnieniami oraz obowiązkami nałożonymi na pozwanego oraz organy mu podległe przepisami prawa. Na marginesie wskazać należy, że roszczenie powoda o zasądzenie kwoty 150.000 złotych również nie może być uwzględnione przy przyjęciu, że podstawę dochodzonego roszczenia stanowi art. 417 1 § 2 k.c. Zgodnie z treścią tego przepisu jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że --- STRONA 17 --- przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. W przepisie art. 417 1 § 2 k.c. ustawodawca uzależnia od przedsądu odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem aktu indywidualnego o charakterze władczym (prawomocne orzeczenie, ostateczna decyzja), w tym także, gdy wydanie aktu indywidualnego nastąpiło na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z prawem. Chodzi więc o przypadki, gdy wadliwy jest akt indywidualny (niezgodny z normami prawnymi) albo bezprawny jest akt normatywny, stanowiący podstawę wydania aktu indywidualnego. Na tle niniejszej sprawy nie zostało wydane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego lub innego sądu administracyjnego które stwierdzałoby niezgodność aktu normatywnego (m.in. kodeks celny czy Ordynacja podatkowa) z Konstytucją RP, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Nie doszło także do stwierdzenia we właściwym postępowaniu, że wydane przez organy celne decyzje są niezgodne z prawem. W przypadku ostatecznych decyzji administracyjnych o bezprawności orzekają sądy administracyjne (por. art. 145-152 i 156-159 k.p.a. oraz art. 240-252 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Za orzeczenie niezgodne z prawem uznaje się orzeczenie niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni przepisami, z ogólnie przyjętymi standardami rozstrzygnięć albo wydane w wyniku szczególnie rażąco błędnej wykładni lub niewłaściwego zastosowania prawa (por. wyrok SN z 7 lipca 2006 r., I CNP 33/06, OSNC 2007, nr 2, poz. 35), przy czym odstąpienie przez sąd od utrwalonej wykładni, jeżeli orzeczenie odpowiada standardom orzekania, nie oznacza jego niezgodności z prawem (por. wyrok SN z 14 lutego 2007 r., II CNP 70/06, LEX nr 255597). W postanowieniu z 26 kwietnia 2006 r. (V CNP 79/05, LEX nr 198521) SN uznał, że wadliwość orzeczenia powinna być oczywista i nie wymagać głębszej analizy prawniczej. --- STRONA 18 --- Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż roszczenie powoda jest niezasadne także w oparciu o przepis art. 417 1 § 2 k.c. Uzupełniająco należy wskazać na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym brak jest podstaw dla żądania odszkodowania w przypadku orzeczenia nieprawomocnego, czy nieostatecznej decyzji, nawet wadliwych, które zostały następnie skorygowane przez instancję odwoławczą. Jak stwierdził SN w wyroku z 28 marca 2007 r. (II CSK 523/06, LEX nr 253425), odmienna ocena godzi w zasadę instancyjności postępowania, ponadto może prowadzić do rozbieżnych rozstrzygnięć w toku instancji i w procesie odszkodowawczym. Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił powództwo A. B. w całości. Z uwagi na fakt, że powód reprezentowany był w toku postępowania przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu oraz mając na uwadze nakład pracy i poświęcony przez niego czas Sąd przyznał adwokatowi kwotę 4.831 złotych – zgodnie z załączonym przez niego rachunkiem. Powyższą kwotę Sąd nakazał wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w (…) . Oddalając powództwo jako niezasadne sąd w oparciu o treść art. 113 ust. 4 u.k.s.c. nie obciążył A. B. obowiązkiem zwrotu kosztów procesu.