Postanowienie I C 299/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2010r. Sąd Okręgowy w Łomży

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 299/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 października 2010r. Sąd Okręgowy w Łomży Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący Eugeniusz Dąbrowski Protokolant Katarzyna Milewska po rozpoznaniu w dniu 5 października 2010r. w Łomży na rozprawie sprawy z powództwa W. N. przeciwko R. B. i R. P. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od W. N. na rzecz R. B. kwotę 377 (trzysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem kosztów procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 299/10 Uzasadnienie wyroku z dnia 19 X 2010 r. Powód W. N. w pozwie skierowanym przeciwko R. B. i R. P., domagając się ochrony dóbr osobistych, wniósł o zobowiązanie pozwanych „solidarnie do zamieszczenia reportażu (w) (...) w B., ul. (...) - oświadczenie o następującej treści - odwołuje się nieprawdziwe zarzuty wobec powoda W. N. i jego żony A. N. oraz ich młodego pokolenia - młodzieży dorastającej w osobach synów: P., P., W., K. i D. N. w Postanowieniu Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich w Ł. ul. (...) z dnia 13 września 2005 roku za sygn. akt III R-Nsm 235/05 jakoby powodowie i ich rodzina molestowali córkę K. N. oraz jakoby rodzice tychże dzieci byli niewydolni, jak też w miejscowości K., Z. i w Ośrodku Diagnostyczno- Konsultacyjnego przy Sądzie w Ostrołęce przy ul. (...) mówili (na) powoda i jego rodzinę o molestowanie córki K. N. przez jej rodzeństwo braci co nie odpowiada prawdzie w ogóle a postawione zarzuty są sfałszowane". Nadto powód wniósł o nakazanie pozwanym „zaniechania publikowania w przyszłości artykułów urzędowych dotyczących powodów i ich młodzieży szkolnej' 1 oraz zasądzenie od pozwanych na wybrany cel kwoty 2.000 złotych z ustawowymi odsetkami, jak również zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwoty 45.000 złotych z ustawowymi odsetkami i kosztów procesu. Uzasadniając powyższe żądania powód wyjaśnił, że pozwana, która jest kierownikiem ośrodka pomocy społecznej w Z. wystąpiła „z pozwem" do Sądu Rodzinnego w Łomży donosząc, że córka powoda K. N. jest molestowana seksualnie przez starszych braci co zdaniem powoda nie było prawdą. Według powoda jego' córka K. N. została umieszczona „w rodzinie zastępczej u pozwanego i jego żony", a po tym, jak spalił się dom powoda, pozwana „działała żeby zabrać" powodowi dzieci i umieścić je w domu dziecka. Powód oświadczył, że innych roszczeń i „pretensji" do pozwanej nie ma. Natomiast powód - jak wyjaśnił - wystąpił z powództwem przeciwko R. P. ponieważ „występuje" on w Sądzie w Ostrołęce „że córki K. nam nie oddadzą, bo ona będzie molestowana przez starszych braci" (tak na rozprawie, k. 66 verte - k. 67). Powód nadto wyjaśnił, że w 2006 r. pisał do sądu o przedłużenie przepustki dla jego córki K. N. (aby mogła być dłużej u powoda na święta Bożego Narodzenia), a pozwany wystąpił z pismem do Sądu, żeby cofnąć przepustkę, bo córka powoda K. N. „będzie molestowana przez starszych braci" (k. 67 verte). Pozwana R. B. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. Pozwana zarzuciła, że rodzina powoda od wielu lat korzysta ze wsparcia Gminnego Ośrodka Pomocy (...) ( (...)) w Z.. Pozwana pełniąc rolę kierownika (...) w Z. w lipcu 2005 r. otrzymała telefoniczną informację, iż małoletnia córka powoda K. N. może być molestowana przez członków swojej rodziny. Na skutek tego pozwana sporządziła notatkę urzędową, a następnie zawiadomiła właściwy Sąd Rodzinny. Pozwana wskazała, że działała zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej, której nadrzędnym celem jest dbanie o dobro rodziny w szczególności dobro małoletnich dzieci. W działaniu pozwanej w żadnym wypadku nie można dopatrzeć się bezprawności działania, którą art. 24 k.c. wymienia jako przesłankę ochrony dóbr osobistych. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 1971 r. I CR 425/71: „ochrona prawna przewidziana w przepisach art. 23 i art. 24 § 1 zd. 1 kc nie przysługuje, jeżeli działanie osoby, przeciwko której kierowane są roszczenia, nie jest bezprawne. Nie można uznać za bezprawne działania dokonanego w ramach porządku prawnego. Działaniem takim jest np. złożenie zeznań w charakterze świadka, czy też złożenie dokumentu, jako dowodu w postępowaniu prowadzonym przez uprawnione organy" (Lex nr 7007). „Działanie w ramach porządku prawnego aby wyłączyć bezprawność, o której mowa w art. 24 § 1 kc, musi pochodzić od osoby kompetentnej, być dokonane w granicach określonych tym porządkiem prawnym ." (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 marca 2007 r. II CSK 439/06). Działanie, które jest oparte na obowiązującym przepisie prawa, w tym przypadku na art. 15 oraz art.70 ustawy z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej nie może być uznane za bezprawne. ..Działanie nie jest bezprawne, chociażby zagrażało dobru osobistemu lub nawet je naruszało przede wszystkim wówczas, gdy jest oparte na obowiązującym przepisie prawa albo stanowi wykonanie prawa podmiotowego" (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2000 r. III CKN 553/98. Lex nr 52737). Według pozwanej poinformowanie przez nią Sądu Rodzinnego o podejrzeniu molestowania małoletniej K. N. mieści się w granicach prawa. Przekroczenie tych granic mogłoby nastąpić wówczas, gdyby takie zawiadomienie --- STRONA 3 --- dokonane było w złym zamiarze i ze świadomością nieprawdziwości takiego twierdzenia, ale takiego zamiaru nie można jednak domniemywać. Ponadto pozwana nigdy nie była wzywana w charakterze świadka do Sądu Rejonowego w Łomży ani do Ośrodka Diagnostyczno - Konsultacyjnego w O. w sprawie rodziny powoda. Niezrozumiały jest zatem zarzut powoda jakoby pozwana w tych instytucjach miała składać pod adresem rodziny powoda jakiekolwiek oświadczenia naruszające jego dobra osobiste. Pozwany R. P. wniósł o oddalenie powództwa i zarzucił, że nie naruszył dóbr osobistych powoda i członków jego rodziny. Nigdzie też oprócz Sądu Rejonowego Wydział Rodzinny i Nieletnich w O., nie okazywał postanowienia Sądu Rejonowego w Łomży III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 13.09.2005 r. orzekającego, że powodem zabrania z domu rodzinnego K. N. było jej prawdopodobne molestowanie przez starszych braci. Nadto pozwany zarzucił, że powód oskarża go o gwałcenie swej małoletniej córki K. N., którą od pięciu lat wraz z żoną wychowują. Nigdzie też, ani w K., ani w O. pozwany jak twierdzi nie rozprzestrzeniał takich wiadomości, o których mowa w pozwie. Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje. Powód W. N. urodzony (...) pozostaje w małżeństwie i z żoną A. N. ma dziewięcioro dzieci w wieku od 7 miesięcy do 19 lat, w tym córkę K. N. urodzoną (...) Posiada działkę siedliskową o powierzchni 47 arów, wraz z domem murowanym parterowym, położoną we wsi * K.. Powód ma wykształcenie podstawowe, nie ma zawodu, a pracuje dorywczo przy remontach budynków. Żona powoda z zawodu krawcowa, nie pracuje zarobkowo, zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci. Pozwana R. B. od 1.IV.2001 r. jest kierownikiem Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Urzędzie Gminy Z.. W dniu 18 lipca 2005 r. pozwana otrzymała anonimowy telefon, a w notatce służbowej sporządzonej w tym dniu pozwana stwierdziła, że telefon ten był „w sprawie rodziny Państwa N. A. i W., zam. (...), (...)-(...) Z." oraz, że poinformowano ją „o zaistniałej sytuacji na podstawie której można stwierdzić, że jest podejrzenie molestowania seksualnego córki w/w K. przez starszych braci" 1 (tak w notatce służbowej załączonej do akt Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Z., stanowiących dowód w sprawie). Pozwana poinformowała o tej sprawie Wójta Gminy Z., który wydał pozwanej polecenie, „aby skierowała sprawę do sądu rodzinnego", co też pozwana uczyniła. Pozwana wykonując polecenie przełożonego, poinformowała więc Sąd rodzinny o podejrzeniu molestowania seksualnego małoletniej córki powoda K. N. przez jej starszych braci. Pozwana natomiast nie przekazywała jakichkolwiek wiadomości w tej sprawie innym osobom, a także w tej sprawie nie składała zeznań przed organami państwowymi oraz nie wypowiadała się publicznie. Sąd Rejonowy w Łomży po otrzymaniu od pozwanej informacji, o której mowa wyżej wszczął z urzędu postępowanie o zmianę orzeczenia w trybie art. 577 kpc dotyczącego małoletnich dzieci powoda i postanowieniem z dnia 13.IX.2005 r. sygn. akt III RNsm 235/05 zarządził aby umieścić małoletnią K. N. w Zespole (...) w Ł., a następnie postanowieniem z dnia 21.IX.2005 r. zmienił w/ w postanowienie i nakazał umieszczenie małoletniej K. N. w rodzinie zastępczej u M. i W. D.. Zażalenie powoda na postanowienie z dnia 21.IX.2005 r., o którym mowa wyżej, zostało oddalone postanowieniem Sądu Okręgowego w Łomży z dnia 18.X.2005 r. sygn. akt I.Cz.391/05. Jak stwierdził Sąd II instancji przedmiotem rozstrzygnięcia było wykonywanie władzy rodzicielskiej przez powoda i jego żonę nad małoletnią córką K. N.. Władza ta była już ograniczona postanowieniem ""Sądu Rejonowego z 13 lipca 2004 r., sygn. III.N.. 161/04. poprzez nadzór kuratora sądowego zarówno odnośnie małoletniej K. N., jak i ośmiorga jej rodzeństwa w wieku od 11 do 3 lat. Według ustaleń Sądu Rejonowego powód i jego żona nie są wydolni wychowawczo (nadużywają alkoholu) oraz pojawiły się informacje dotyczące seksualnego molestowania małoletniej. W tej sytuacji Sąd podjął decyzję o natychmiastowym zabraniu małoletniej ze środowiska rodzinnego. W dniu 9 października 2005 r. podczas pożaru spalił się całkowicie drewniany dom uczestników N., a przyczyną pożaru były petardy kupione przez dzieci za zgodą nietrzeźwego ojca. Powód nie nadzorował dzieci i w tym czasie „odpoczywał na wersalce" (powodowi i jego żonie pozostał budynek gospodarczy). Wobec powyższego w trybie zabezpieczenia Sąd I instancji umieścił troje najstarszych synów uczestników N. w --- STRONA 4 --- placówce opiekuńczo - wychowawczej, zaś pozostałe dzieci w zawodowych rodzinach zastępczych. Zapadło również nieprawomocne postanowienie z 10 października 2005 r. mocą którego zostało zmienione postanowienie z 13 lipca 2004 r. poprzez umieszczenie dzieci w tym małoletniej K. N. w zawodowych rodzinach zastępczych oraz placówce opiekuńczo - wychowawczej (troje najstarszych). Małoletnia ta przebywała u małżonków D. w Ł. od 28 września 2005 r. (tak w uzasadnieniu Sądu II instancji, k. 40 - k. 41). Następnie na wniosek pozwanego i jego żony Sąd Rejonowy w Łomży postanowieniem z dnia 14.XII.2005 r., sygn. akt III.RNsm.273/05 zmienił wcześniejsze orzeczenie i ustanowił dla małoletniej K. N. rodzinę zastępczą w osobach pozwanego i jego żony E. P. oraz ustalił u nich miejsce pobytu tej małoletniej. W roku 2009 r. powód i jego żona wystąpili do Sądu Rejonowego w Ostrołęce z wnioskiem o przywrócenie władzy rodzicielskiej nad tą małoletnią córką i jej powrót do domu rodzinnego, ale Sąd ten postanowieniem z dnia 24.V.2010 r. wniosek ten oddalił. Żona pozwanego jest siostrą przyrodnią żony powoda. Na żądanie powoda i jego żony zawarte w piśmie z dnia 17.XII.2007 r. Sąd Rejonowy w Łomży wyraził zgodę na zabranie do domu rodzinnego małoletniej K. N. przebywającej w rodzinie zastępczej E. i R. P. na okres świąt Bożego Narodzenia (k. 83). Na skutek pisma pozwanego i jego żony, którzy sprzeciwili się temu, aby powód zabrał od nich do domu małoletnią K. N. na okres Świąt Bożego Narodzenia Sąd Rejonowy w Łomży uchylił zgodę na urlopowanie w domu rodzinnym na okres Świąt Bożego Narodzenia małoletniej K. N. przebywającej w rodzinie zastępczej E. i R. P., zam. O.. ul. (...) (k. 81). Pozwany nigdy nie twierdził, że małoletnia K. N. była molestowana seksualnie przez starszych braci i w tej sprawie nie wypowiadał się do innych osób oprócz instytucji i sądów. Od 5 lat pozwany i jego żona wychowują małoletnią córkę powoda pod nadzorem sądu rodzinnego. Oboje pozwani nie naruszyli w żaden sposób dóbr osobistych powoda. Natomiast powód twierdził, że to pozwany molestował seksualnie małoletnią córkę powoda i pozwany w związku z tym wystąpił w marcu 2010 r. z aktem oskarżenia przeciwko powodowi, a sprawa ta zawisła przed Sądem Rejonowym w Ostrołęce i jest w toku (k.48). Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie kopii dokumentów (k.5-k.6, k. 36-k.57, k. 81 -k.85), akt Sądu Rejonowego w Łomży oznaczonych sygn. III Nsm 235/05, I. O. 67/05, I. N. 68/06, I. N. 245/06, w tym załączonych dokumentów, protokołów posiedzeń, orzeczeń Sądów I i II instancji, a także na podstawie akt Gminnego Ośrodka Pomocy (...) w Z. nadesłanych przy piśmie (k. 91), w tym załączonych dokumentów i korespondencji, jak również na podstawie zeznań świadków - A. M., J. P. (k. 67 verte - k. 68), Z. B. (k. 111 verte), E. P., S. P. i A. Ż.(k. 112), częściowo natomiast na podstawie zeznań świadków A. N., P. N. (1) i P. N. (2) (k.l 11 verte - k. 112). Naruszenie czci jako dobra osobistego powiązanego z pojęciem „dobre imię" może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym oraz w innych sferach życia, naruszających dobre imię danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (wyrok SN z dnia 29.X.1971 r (...).455/71, OSNCP nr 4/1974. poź. 77). W sytuacji gdy pozwana otrzymała telefoniczną informację o tym. iż małoletnia córka powoda K. N. może być molestowana seksualnie przez członków swojej rodziny, a następnie sporządziła na tą okoliczność notatkę służbową i za aprobatą przełożonego zawiadomiła o tym właściwy Sąd Rodzinny to tym samym działała zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej (zeznania świadka Z. B., k. 111 verte). W takim postępowaniu pozwanej nie można dopatrzeć się bezprawności działania zaś wydanie przez sąd rodzinny - w wyniku informacji przekazanej przez pozwaną - orzeczenia o umieszczeniu małoletniej K. N. w rodzinie zastępczej wskazuje na brak naruszenia przez pozwaną w jakikolwiek sposób dóbr osobistych powoda. Według relacji świadka A. N. pozwana „osądziła, że nasi synowie P. i P. molestują seksualnie naszą córkę K. N.", gdy dostała jakiś telefon anonimowy o molestowaniu, a pozwany „to tak samo osądza o molestowanie" (k. 111 verte). Świadek ta jako zainteresowana w sprawie żona powoda nie potrafiła jednak skonkretyzować w jak sposób czynili to pozwani, mówiąc że to jest tajemnica. Z tych względów zeznania świadka A. N. o naruszeniu w taki właśnie sposób dóbr osobistych jej męża przez pozwanych nie zasługują na wiarę. Świadek P. N. (1) dowiedział się od powoda o tym, że pozwana powiedziała o molestowaniu młodszej siostry przez tego świadka i jego brata, ale nie wie w jakich to było okolicznościach i komu to powiedziała. Świadek P. N. (2) natomiast ze sprawy, która toczyła się przed Sądem Rejonowym w Łomży dowiedział się, że to pozwana posądziła jego i P. N. (1) o molestowanie siostry i to było dawno i „nic więcej pozwana nie zrobiła" (k. 112). Zeznania tych świadków jako --- STRONA 5 --- bezpośrednio zainteresowanych wynikiem postępowania w sprawie, o rzekomym naruszeniu dóbr osobistych powoda przez pozwaną poprzez wypowiedzi - w innych okolicznościach niż to ustalono wyżej - o molestowaniu przez tych świadków młodszej siostry nie potwierdzone innymi dowodami nie zasługują również na wiarę. Świadkowie ci nie potwierdzili natomiast zarzutów powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych przez pozwanego. Pozwany nawet gdy w piśmie do Sądu rodzinnego wnosił o uchylenie zgody na zabranie przez powoda małoletniej K. N. do domu na okres Świąt Bożego Narodzenia wyrażając obawy że może być ona molestowana seksualnie przez swoich pełnoletnich braci to tym samym również nie naruszył dóbr osobistych powoda. Zastrzeżenia pozwanego w tym wypadku nie dotyczyły bowiem osoby powoda, pozwany zajmując w tej kwestii stanowisko jako osoba zainteresowana działał w ramach stosovftiej procedury (obowiązującego porządku prawnego), a nadto zastrzeżenia te znalazły aprobatę sądu rodzinnego, który podzielił obawy pozwanego i uchylił zgodę na zabranie przez powoda małoletniej K. N. do domu na okres Świąt Bożego Narodzenia. Powód nie udowodnił natomiast aby pozwany naruszył jego dobra osobiste działając w innych okolicznościach (świadkowie A. M. i J. P., jak zeznały nie słyszały i nic nie wiedzą o naruszeniu przez pozwanych dóbr osobistych powoda oraz o tym aby pozwani „obciążali" powoda, k.67 verte-k.68). Wyjaśnienia pozwanego w tej kwestii zostały potwierdzone natomiast zeznaniami świadków E. P. i A. Ż. (k. 112) dlatego brak jest podstaw do takich przypuszczeń powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych przez pozwanych. W ocenie Sądu pozwani z przyczyn wskazanych wyżej nie naruszyli dóbr osobistych powoda, w tym jego dobrego imienia, dlatego powództwo jako bezzasadne podlega oddaleniu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 23 k.c. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, rozstrzygając o kosztach procesu na podstawie art. 98 § 1 i § 3 kpc.