Wyrok I C 299/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu

--- STRONA 1 --- Sygn.akt I C 299/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny w składzie : Przewodniczący SSO Sławomir Urbaniak Protokolant Maria Skwarek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2010 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa P. D. przeciwko Skarbowi Państwa - (...) w W. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 3.600 zł. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 299/09 UZASADNIENIE W złożonym pozwie powód P. D. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - (...) w W. kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia złożenia pozwu za niewłaściwe warunki odbywania kary. Na uzasadnienie swego żądania powód podał, że przebywał w pozwanym (...) jako osoba odbywająca karę pozbawienia wolności od dnia 16 marca 2005r. do kwietnia 2005r. oraz od dnia 4 grudnia 2008r. do 18 lutego 2009r. Pozwany zobowiązany jest zgodnie z art. 3 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wartości, Europejskiej Konwencji o zapobieganiu torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, przyjętymi --- STRONA 2 --- europejskimi regułami więziennymi, a także zaleceniami Europejskiego Komitetu Zapobiegania Torturom oraz normami k.k.w. do zapewnienia powodowi minimalnych warunków bytowych, odpowiadających standardom zdefiniowanym we wskazanych normach prawnych. Pozwany w okresie objętym pozwem nie zapewnił powodowi warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej. Pozwany ponosi odpowiedzialność za nadmierne przeludnienie i wynikające z niego: brak należytego wyposażenia cel, nieodpowiednie oświetlenie uniemożliwiające czytanie i pisanie, panujący cały czas półmrok, znaczne ograniczenie w porze jesiennej i zimowej dostępu do ciepłej wody. W związku z powyższym powód został poddany przez okres izolacji niezgodnemu z prawem, nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Powód nie może ponosić konsekwencji niewłaściwej polityki państwa w sferze więziennictwa. Powód zauważył, że Europejski Komitet zlecił Rzeczpospolitej Polskiej zwiększenie normy powierzchni przewidzianej dla jednego osadzonego w celi z 3m 2 do 4 m 2 . W praktyce powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego w (...) w W. rzadko przekracza 1 m 2 . W takich warunkach zmusza się powoda do odbywania kary, co jest niezgodne z prawem i rodzi konsekwencje odszkodowawcze. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, że powództwo jest oczywiście bezzasadne i nie ma żadnych podstaw faktycznych ani prawnych. W (... ) w W. powód przebywał dwukrotnie: pierwszy raz od dnia 16 marca 2005r. do dnia 19 --- STRONA 3 --- kwietnia 2005r. Pozwany podniósł przy tym zarzut przedawnienia wszelkich ewentualnych roszczeń związanych z tym pobytem. Następnie powód przebywał w (...) w W. od dnia 5 grudnia 2008r. do dnia 18 lutego 2009r., a więc raptem około 2,5 miesiąca. Aktualnie powód odbywa karę w (...) w K.. Powód odbywa trzy kary pozbawienia wolności - 2 lata i 6 miesięcy, 2 lata i 8 miesięcy oraz 1 rok i 4 miesiące. Koniec odbywania kary przypada na 23 maja 2012r. Powód w szablonowym pozwie zarzuca jednie ogólnikowo, że przebywał w celi przeludnionej, chociaż nie podaje danych szczegółowych świadczących o tym, że pozwany wyrządził mu szkodę lub krzywdę. W pozwie wylicza jedynie ogólnikowo szereg zarzutów, które nie odnoszą się do jego osoby. Ostatnio, przed wyjazdem, powód przebywał w celi nr (...)o pow. 16,02 m 2 , nie licząc toalety. W dniu wyjazdu powoda przebywało z nim w celi 5 osadzonych. Z uwagi na dużą rotację w celach bywały okresy, że z powodem przebywało nie więcej niż 7 osadzonych. Przyjmując maksymalną liczbę 7 osadzonych powodowi brakowało do normy ok. 70 centymetrów kwadratowych. Cela powoda była należycie wyposażona w sprzęt kwaterunkowy. Skazani otrzymują środki utrzymania czystości. W celi mogą mieć radia, telewizory, konsole do gier komputerowych. Stan zaludnienia w celach powoda był zmienny z uwagi na rotację osadzonych spowodowaną zwolnieniami i przeniesieniami do innych (...). Z tych względów w tych pomieszczeniach przebywało zwykle od 5 do nie więcej niż 7 osadzonych. Pozwany nie zaprzeczył, że w niektórych okresach powód mógł przebywać w celach przeludnionych, ale nie może za to ponosić odpowiedzialności --- STRONA 4 --- w związku z faktem, że nie może odmówić przyjęcia osadzonego na podstawie sądowego nakazu przyjęcia do odbycia kary. Pozwany w związku z trwającym przeludnieniem wykorzystał wszelkie możliwości na dodatkowe zagospodarowanie na cele mieszkalne świetlic czy innych nadających się do tego celu pomieszczeń. Pozwany systematycznie zawiadamia Sąd Penitencjarny o sytuacji w zakresie stanu zaludnienia jednostki. Sędziowie penitencjarni nigdy nie uchylili decyzji pozwanego o umieszczeniu osadzonych w celach przeludnionych w trybie stosowania przepisów kkw. Poza sprawą przeludnienia powód zarzucił ogólnie, że warunki bytowe w (... ) w W. nie były właściwe. W każdej celi wieloosobowej są ubikacje, skazani korzystają codziennie ze spacerów, widzeń, zajęć kulturalnych i sportowych, mają także możliwość uczestniczenia w nabożeństwach, uczęszczają do biblioteki, mogą się uczyć w miejscowej szkole zakładowej, mogą także korzystać z widzeń z osobami bliskimi bez dozoru funkcjonariusza. Pozwany podniósł, że powód nie był traktowany gorzej od innych osadzonych, a przebywał tak jak pozostali skazani w warunkach, na jakie aktualnie stać nasz kraj. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: P. D. przebywał w (...) w W. w okresie od 16 marca 2005r. do 19 kwietna 2005r. oraz od 5 grudnia 2008r. do 18 lutego 2009r. Obecnie powód odbywa karę pozbawienia wolności w (...) w K.. W czasie pobytu w (...) w W. powód przebywał w celach wieloosobowych. W okresie osadzenia powoda w (...) w W. panowało --- STRONA 5 --- przeludnienie - osadzonych było więcej osób niż wynosiła normatywna pojemność jednostek. W związku z powyższym dochodziło do umieszczania osadzonych, w tym P. D. w celach, których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . (bezsporne ) W czasie ostatniego osadzenia powoda w (...) w W. przebywał on w celi nr (...). Jest to cela dla niepalących. Powierzchnia celi wynosi 16,02 m 2 , nie licząc kącika sanitarnego. Kącik sanitarny ogrodzony jest murem i drzwiami typu pokojowego. Każda z celi posiada dostęp do wody bieżącej, zaopatrzona jest w umywalkę. Skazani otrzymują z (...) środki higieny osobistej, które uzupełniane są comiesięcznie. Skazani mają możliwość kąpieli jeden raz w tygodniu, a skazani zatrudnieni przy pracach brudzących codziennie po wykonywanej pracy. Wymiana pościeli następuje raz na dwa tygodnie, bielizny osobistej raz w tygodniu. Skazani sami odpowiadają za utrzymanie czystości w celi. Otrzymują z (...) sprzęt oraz środki chemiczne do utrzymania czystości. Wszystkie cele mieszkalne w (...) w W. są wyposażone podobnie. Każdy ze skazanych ma swoje łóżko, komplet pościeli, taboret, szafkę na ubrania, ponadto w celi znajduje się stół, wieszak na ubrania, lustro, miska oraz półka na przybory osobiste. Skazani przyjmowani do (... ) otrzymują środki higieny osobistej, pościel, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę, obuwie, sprzęty do spożywania posiłków. Osadzeni mają zapewniony dostęp do aktów prawnych. Akty prawne dostępne są w bibliotece dwa razy w miesiącu oraz w podręcznej bibliotece u wychowawcy i w systemie (...). W (...) --- STRONA 6 --- istnieje możliwość podjęcia nauki w technikum i szkole zawodowej o kilku profilach. W czasie pobytu w (...) w W. powód nie podejmował nauki ani zatrudnienia. Skazani mają możliwość opuszczania celi w czasie codziennego spaceru, na zajęcia sportowe, kulturalno-oświatowe, religijne. W świetlicy centralnej raz w miesiącu organizowane są duże imprezy kulturalne dla wszystkich skazanych, którzy są chętni wziąć w nich udział. W (...) działają sekcje sportowe, w ramach których można korzystać z dodatkowych zajęć sportowych. Dwa razy w tygodniu odbywają się zajęcia o charakterze religijnym. W (...) znajduje się Zakład Opieki Zdrowotnej, zatrudnieni tam są funkcjonariusze i lekarze kontraktowi. Na badania specjalistyczne skazani dowożeni są do publicznych zakładów opieki zdrowotnej. (... ) posiada własną aptekę oraz laboratorium do wykonywania analiz. (dowody: zeznania świadka M. H. - k. 133, zeznania świadka R. C. - k. 134) W dniu 2 lutego 2009r. powód skierował skargę do Sądu Okręgowego V Wydziału Penitencjarnego i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych we W. dotycząca niewłaściwych warunków bytowych podczas pobytu w (... ) w W. - niewłaściwego natężenia oświetlenia celi nr (...). Skarga ta, zgodnie z właściwością rozpoznana została przez Dyrektora (...) w W.. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i dokonaniu pomiaru natężenia w celi nr (...) nie potwierdziły się zarzuty zawarte w skardze i została ona uznana za bezzasadną. --- STRONA 7 --- Ponadto powód kierował skargę do Urzędu Telekomunikacji Elektronicznej, dotyczącą braku możliwości korzystania w (...) w W. z kart (...). (dowody: pismo z dnia 09.06.2009r. - k. 68, pisma z dnia 1 czerwca 2009r. i 18 lutego 2009r. - k. 65-66) Informacje o stanie zaludnienia (...) w W. przekazuje, zgodnie ze swoim obowiązkiem, Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu Wydziałowi Penitencjarnemu drogą elektroniczną raz na kwartał. Nie było dotychczas przypadków uchylenia przez sędziego penitencjarnego decyzji dyrektora (...) o umieszczeniu skazanego w danej celi. (dowód: informacja Sędziego Wizytatora K. Ć. - k. 73) Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód P. D. domagał się zadośćuczynienia za wyrządzoną mu przez pozwanego szkodę niemajątkową (krzywdę) wynikającą z niezapewnienia mu odpowiednich warunków bytowych podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Jak można wywnioskować z treści pism procesowych powoda, zadośćuczynienie miało stanowić środek ochrony jego dóbr osobistych, choć powód nie wskazuje wyraźnie, jakie dobra osobiste zostały naruszone. Podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powoda stanowił zatem przepis art. 23 w zw. z art. 24 w zw. z art. 448 k.c., --- STRONA 8 --- zaś niezapewnienie mu odpowiednich, wymaganych przepisami, warunków bytowych powód upatrywał przede wszystkim w nadmiernym przeludnieniu (... ) w W. i wynikających z tego konsekwencjach wskazanych bliżej w pozwie. Dla oceny zasadności podniesionego w pozwie żądania niezbędne było zatem ustalenie, czy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że strona pozwana dopuściła się naruszenia wymienionych w pozwie obowiązków oraz czy fakt ten spowodował naruszenie dóbr osobistych powoda, a nadto czy powód poniósł związaną z tym szkodę majątkową, na którą powoływał się w pozwie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Art. 24 k.c. określa z kolei środki ochrony dóbr osobistych, wskazując że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, a na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W zakresie żądania zadośćuczynienia z tytułu naruszenia dóbr osobistych cytowany art. 24 k.c. odsyła więc do przepisów o czynach --- STRONA 9 --- niedozwolonych, w szczególności do art. 448 k.c., w myśl którego w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, m.in. odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. W pierwszej kolejności należy wskazać, że to na powodzie, jako dochodzącym ochrony prawnej spoczywał ciężar dowodu, iż jego dobra osobiste zostały naruszone przez działania pozwanego Skarbu Państwa. Zgodnie bowiem z ogólną regułą wynikającą z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Przerzucenie ciężaru dowodu na pozwanego w procesie o ochronę dóbr osobistych, przewidziane w art. 24 § 1 k.c., dotyczy tylko bezprawności działania zagrażającego dobrom osobistym lub powodującego ich naruszenie - w razie udowodnienia przez powoda ich faktycznego naruszenia przez wskazane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, pozwany w celu uniknięcia odpowiedzialności musiałby wykazać, że działania powodujące naruszenie były zgodne z prawem. Powód w zasadzie nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej. Nie można uznać za pełnoprawny dowód dołączonych przez powoda oświadczeń sporządzonych przez Z. M., P. C. i M. R.. W treści tych oświadczeń znalazły się jedynie ogólnikowe stwierdzenia, analogiczne do zawartych przez powoda w treści pozwu, co do rozmiarów celi, jej wyposażenia oraz braku należytego oświetlenia. Z uwagi na zasadę bezpośredniości właściwy dowód powinny stanowić zeznania tych osób, jako świadków. Powód nie wnioskował jednak o ich przesłuchanie. Spośród okoliczności, które zgodnie z treścią pozwu, miały powodować naruszenie godności --- STRONA 10 --- powoda, za udowodniony można uznać tylko fakt czasowego umieszczenia powoda w (...) w W. w celach, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 . Fakt istnienia przeludnienia w polskich jednostkach penitencjarnych i częstego naruszania norm dotyczących powierzchni celi przypadającej na osadzonego, wynikających z wiążących Polskę przepisów prawa międzynarodowego i art. 110 k.k.w., stanowi, zdaniem Sądu, fakt powszechnie znany. W niniejszej sprawie, co strona pozwana przyznała, powód przebywał w celach wieloosobowych, zatem przeludnienie mogło go w jakimś zakresie również dotyczyć. Sąd uznał zatem, że okoliczność ta nie była sporna między stronami. Powód nie udowodnił natomiast pozostałych okoliczności, które wskazał w pozwie. Nie sprecyzował, na czym miałyby polegać nieprawidłowości w zakresie wyposażenia cel, w których przebywał, podczas gdy zeznania świadków szczegółowo opisujących elementy wyposażenia celi nie wskazują, w ocenie Sądu, na braki w wyposażeniu skutkujące niezaspokojeniem potrzeb osadzonych, w szczególności powoda. Nie wykazał w żaden sposób, że oświetlenie w celi jest na tyle nieodpowiednie, że uniemożliwia pisanie i czytanie. Przeprowadzone postępowanie dowodowe obaliło zarzut powoda, że (...) w W. nie zapewnia mu warunków do utrzymywania higieny osobistej z uwagi na brak ciepłej wody w okresie jesienno-zimowym. Powód ma w zasadzie nieograniczony (ograniczony tylko potrzebami współmieszkańców celi) dostęp do kącika sanitarnego, a (...) dostarcza mu nie tylko środki higieny osobistej, ale też preparaty do utrzymywania czystości w celi, za którą są odpowiedzialni sami osadzeni. Zauważyć również należy, że nic nie stoi na przeszkodzie nabywaniu przez osadzonych (w tym --- STRONA 11 --- powoda) w więziennym sklepie lub otrzymywaniu od rodziny dodatkowych środków higieny osobistej, jeżeli środki przydzielane zgodnie z normami nie spełniają ich indywidualnych wymagań w zakresie ilości lub jakości. W okolicznościach tej konkretnej sprawy nie sposób nie zauważyć, że powód w pozwie zawarł tylko ogólnikowe twierdzenia, że cele były nienależycie wyposażone, że miały nieodpowiednie oświetlenie, że brakowało ciepłej wody, czy też że nie miał zapewnionej właściwej intymności. Wszystkie te „utrudnienia" powód łączył z przeludnieniem cel. W ocenie Sądu powód powinien co najmniej wskazać wyraźnie, na czym polegały powyższe nieprawidłowości tak szeroko przez niego wymienione. Dopiero wtedy Sąd mógłby ocenić, czy warunki, w których przebywał powód mieszczą się w granicach prawa, a jedynie powód ocenia je jako niewłaściwe w swoim subiektywnym odczuciu, czy też rzeczywiście doszło do bezprawnych działań organów państwa. Tylko również wyraźne wskazanie owych sugerowanych w pozwie uchybień mogłoby pozwolić stronie przeciwnej na podniesienie konkretnych kontrargumentów i obronę. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. (V CSK 431/2006), orzekł, iż osadzenie skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w przeludnionych celach, może stanowić naruszenie dóbr osobistych przy braku oddzielenia urządzeń sanitarnych od reszty pomieszczenia i niezapewnienie wszystkim skazanym osobnego miejsca do spania, braku wentylacji, nieodpowiedniej ilości łóżek. Sąd Najwyższy wskazał przy tym, że takie warunki mogą stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Powód swoje roszczenie oparł tymczasem na ogólnikowych twierdzeniach o przeludnieniu polskich więzień i --- STRONA 12 --- wynikających z tego jego zdaniem drastycznych konsekwencjach, nie wskazując na żadne konkretne przejawy nieludzkiego, niegodziwego traktowania jego samego, poza faktem czasowego przeludnienia cel. W ocenie Sądu nawet gdyby przyjąć, że pozwana jednostka penitencjarna nie zapewniła powodowi odpowiednich warunków bytowych, w tym wymaganej przepisami powierzchni cel mieszkalnych, należytego ich wyposażenia, itp. (gdyby powód te ostatnie okoliczności udowodnił), w ocenie Sądu nie uzasadniałoby to zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia. Sąd nie ma obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych, co wynika zarówno z redakcji art. 448 k.c. („sąd może przyznać"), jak i z funkcji zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 19 kwietnia 2006 r. , II PK 245/05, OSNP 2007 Nr 7-8, poz. 101, a pogląd ten sąd orzekający podziela). Istotnym kryterium jest rozmiar krzywdy, zadośćuczynienie ma bowiem na celu zrekompensowanie pokrzywdzonemu wszelkich ujemnych doznań psychicznych lub fizycznych będących następstwem zawinionego działania lub zaniechania sprawcy. Ponadto według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka cierpienie i upokorzenie związane z odbywaniem kary więzienia tylko wówczas stanowią naruszenie art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdy przekraczają nieunikniony element cierpienia wpisanego w pozbawienie --- STRONA 13 --- wolności (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 2 października 2007 r., II CSK 269/07). Dochodząc do przekonania, że nie było podstaw do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia, Sąd miał na względzie przede wszystkim fakt, iż powód nie wykazał (jak już wskazano wcześniej), ażeby rozmiar jego cierpień uzasadniał zasądzenie na jego rzecz kwoty pieniężnej oraz nie podał w pozwie jakie negatywne skutki w jego sferze emocjonalnej wywołały niedostateczne, jego zdaniem, warunki bytowe panujące w pozwanym (...). Powód nie podał w pozwie i w toku rozpoznania sprawy, jakie negatywne skutki w jego sferze (…) wywoływało większe niż przewidują przepisy zagęszczenie w celach, odczuwanie negatywnych emocji jest zaś związane z samą istotą odbywania kary izolacyjnej, wynikającym z tego ograniczeniem w sferze prywatności, brakiem swobody dokonywania wyborów, koniecznością przebywania w towarzystwie innych, przypadkowych osób, świadomością izolacji i perspektywą dalszego jej trwania. Powód nie wykazał, ażeby warunki odbywania kary odnoszące się do niego różniły się na jego niekorzyść od warunków, w jakich karę odbywali inni skazani, nie można więc uznać, że umieszczenie powoda w przeludnionej celi stanowiło indywidualnie wymierzoną w niego szykanę. Sąd podzielił zapatrywanie strony pozwanej, że roszczenie powoda pozostawało częściowo przedawnione. Za nieprzedawnione można by zatem uznawać jedynie roszczenia dotyczące pobytu powoda w pozwanym (... ) w okresie od 5 grudnia 2008r. do 18 lutego 2009r. Zdaniem Sądu nie można jednak uznać, aby tak krótkotrwałe osadzenie powoda (okres 2,5 --- STRONA 14 --- miesiąca) w warunkach, w których mogła nie być zachowana normatywna powierzchnia przypadająca na jednego skazanego uzasadniało zasądzenie na rzecz powoda zadośćuczynienia. Odnosząc się bardziej szczegółowo do zarzutu przedawnienia wskazać należy, że roszczenia powoda za okres jego pobytu w (...) w W. w okresie od 16 marca 2005r. do 19 kwietnia 2005r. uległy przedawnieniu. Zgodnie z treścią art. 442 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Z pewnością powód będąc osadzonym, w warunkach, które w jego ocenie naruszają jego dobra osobiste posiadał wiedze zarówno o fakcie wyrządzenia mu szkody, jak i podmiocie ponoszącym za to odpowiedzialność. Powództwo powód wytoczył dopiero w dniu 23 marca 2009r., a zatem, co do roszczeń wynikających z osadzenia we wskazanym okresie, po upływie terminu przedawnienia. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności powództwo należało oddalić. Orzeczenie o kosztach zawarte w punkcie II sentencji wyroku Sąd wydał na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., w myśl którego strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Zgodnie z art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. --- STRONA 15 --- Nr 167, poz. 1398, z późn. zmianami) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. Koszty procesu poniesione przez pozwanego w niniejszej sprawie sprowadzały się do kosztów zastępstwa procesowego należnych Skarbowi Państwa, które w oparciu o art. 99 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z poźn. zm.) wynoszą 3.600 zł.