Wyrok I C 298/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2012 roku Sąd Okręgowy

--- STRONA 1 --- Sygnatura akt I C 298/12 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 października 2012 roku Sąd Okręgowy w Toruniu Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wojciech Modrzyński Ławnicy: ----- Protokolant: st. sekr. sądowy Monika Falkiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2012 roku w Toruniu sprawy z powództwa : J. K. przeciwko: Skarbowi Państwa – C.Z.S.W. w W., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w G., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w S., Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w K., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w B., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w N., Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu we W., Skarbowi Państwa - Zakładowi Poprawczemu w M. o zapłatę i rentę 1. Oddala powództwo; 2. nie obciąża powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania pozwanemu; 1. 3.zasądza ze Skarbu Państwa – Kasy Sądu Okręgowego w Toruniu na rzecz Kancelarii Adwokackiej (...) kwotę 7.200zł (siedem tysięcy dwieście złotych) powiększoną o należną stawkę podatku VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną stronie z urzędu. --- STRONA 2 --- IC 298/12 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w T. wpłynął pozew J. K. przeciwko Skarbowi Państwa Zakładom Karnym w S. i G. o odszkodowanie (zadośćuczynienie) w kwocie 864.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenie stałej renty w kwocie przeciętnego wynagrodzenia dożywotnio. W uzasadnieniu swego pozwu powód wskazał, iż od 15 września 1977 roku do 10 listopada 1980 roku przebywał w Zakładzie Karnym w G., w 1978 roku w ZK w S., a w 1980 roku w ZK w B.. W zakładach tych odbywał karę 3 lat pozbawienia wolności. Przez cały okres pobytu spał w celi na podłodze, bez wentylacji, bez pomieszczeń sanitarnych, bez bieżącej wody. Na skutek zamontowania blind w oknach cele były niewłaściwie oświetlone. W stosunku do osadzonych stosowano przemoc zastraszanie i środki przymusu. W ocenie powoda panujące warunki były niehumanitarne. Po raz kolejny powód został skazany na karę 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w 1982 roku. Wyrok odsiadywał w Zakładach Karnych: w G., w N., we W., w L.. W tym okresie (do 1986 roku) warunki panujące w Zakładach Karnych poprawiły się, szczególnie wyżywienie. Nadal jednak w celach panowało przeludnienie (po 4 osadzonych na 7m 2 ). W celach była nieprawidłowa wentylacja, blindy w oknach pogarszały warunki oświetleniowe. Nadal na więźniów wywierano przymus, stosowano groźby i szantaż. Powód po raz kolejny odbywał karę pozbawienia wolności od 14 lipca 1987 roku do 7 czerwca 1988 roku w Zakładzie Karnym w G.. Kolejne wyroki powód odbywał w Zakładzie Karnym w G. (od 7 sierpnia 1988 do 15 grudnia 1989 r., 14. (...) do 30.12.1993, od 13.09.1994 do 01.01.1995, od 02.02.1995 do 21.03.1995, od 21.03.1995 do 02.11.1995, od 01.03.1996 do 20.03.1996, od 08.01.1999 do 25.04.2000, od 8.03.2002 do 03.07.2002, od 23.07.2002 do 28.07.2003, od 23.08.2006 do 4.03.2007, od 4.03.2007 do 18.04.2007, od 29.04.2009 do 14.05.2009 i od 18.11.2010). W momencie złożenia pozwu powód przebywał w Zakładzie Karnym w K.. Przez wszystkie te lata powód był szykanowany, traktowany w sposób niehumanitarny. W ocenie powoda wszystkie powyższe działania władz Zakładów Karnych naruszały jego dobra osobiste wyszczególnione w art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c., art. 110 k.k.w. i art. 3 Europejskiej Konwencji O Ochronie praw Człowieka i podstawowych praw i wolności oraz przepisach Konstytucji (art. 40,41, 47) i postanowienia Międzynarodowego paktu Praw Obywatelskich. W piśmie z dnia 25 lutego 2012 roku powód podtrzymał zajmowane stanowisko i wskazał, iż domaga się odszkodowania od Skarbu Państwa Centralnego Zarządu Służb Więziennych w kwocie 864.000,00 zł oraz renty w kwocie 1600 zł miesięcznie dożywotnio w związku z niehumanitarnymi warunkami odbywania kar pozbawienia wolności od 1977 roku do 2010 roku. W odpowiedzi na pozew Skarb Państwa działający przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pozwany wskazał, iż z treści pozwu wynika, iż powód z przerwami od 1977 roku do chwili obecnej odbywał kary pozbawienia wolności w różnych Zakładach Karnych na terenie kraju. W pozwie powód zarzuca nieprawidłowości w trakcie osadzenia go w Zakładach Karnych, co miało doprowadzić do pogorszenia zdrowia, cierpienia fizycznego i psychicznego. Powód łączy to przede wszystkim z przeludnieniem w celach. W ocenie pozwanego roszczenia powoda przedawniły się. Zgodnie z art. 442 k.c. (art. 442 1 k.c. przy obecnym stanie prawnym) termin przedawnienia roszczeń wynosi 3 lata. W ocenie pozwanego podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalania czy --- STRONA 3 --- zachodzą przesłanki materialnoprawne uzasadniające roszczenie. W tym zakresie pozwany odniósł się do uchwały SN z 17 lutego 2006 roku (IIICZP 84/05 LEX nr 171726). Pozwany zakwestionował także powództwo, co do zasady jak i co do wysokości. Powód nie wykazał przesłanek odpowiedzialności pozwanego tj. szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowo skutkowym z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej. Powód nie wykazał aby jego dobra osobiste zostały naruszone. W piśmie z dnia 17 lipca 2012 roku pełnomocnik powoda wskazała, iż powód podtrzymuje w całości żądanie pozwu i żąda zasądzenia odszkodowania i renty od Skarbu Państwa Zakładów Karnych w G., S., K., B., N. i W.. W trakcie pobytu w powyższych Zakładach Karnych miało miejsce naruszenie prawa w postaci niewłaściwego, poniżającego traktowania powoda przez funkcjonariuszy Służby Więziennej. W ocenie powoda pozwany naruszył swoje ustawowe obowiązki wynikające z treści art. 13.2 ustawy z dnia 8 kwietnia 2010 roku o służbie więziennej, który stanowi, że do pozwanego należy zapewnienie bezpieczeństwa i porządku w podległej jednostce organizacyjnej. Warunki bytowe w Zakładach Karnych nie sprzyjały resocjalizacji więźniów, a wręcz sprzyjały rozwojowi różnych chorób i schorzeń. Ciasne cele, w których przebywała zbyt duża ilość więźniów nie spełniały wymogów określonych w art. 110 k.k.w. takie warunki spowodowały pogorszenie stanu zdrowia, w szczególności wadę wzroku, co spowodowało utracenie przez powoda zdolności zarobkowych. Również brak pomieszczeń sanitarnych w ZK potwierdza niedostosowanie panujących w nich warunków do minimalnych standardów jakie powinny spełniać powyższe jednostki. W ocenie powoda wskazane nieprawidłowości miały charakter zawinionego działania funkcjonariuszy więziennych, za których odpowiedzialności ponosi Skarb Państwa – art. 415 k.c. ponadto powód wskazuje na naruszenie dóbr osobistych określonych w art. 23,24 k.c., co w połączeniu a art. 448 i 444§2 k.c. uzupełnia podstawę prawną jego roszczeń. W piśmie z dnia 26 lipca 2012 roku pełnomocnik powoda wskazała, iż dodatkowo pozywa Skarb Państwa Zakład Poprawczy w M. w związku z pobytem powoda w tej jednostce. W ocenie pełnomocnika powoda podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut przedawnienia jest sprzeczny z art. 5 k.c. Zgodnie z powyższym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku który byłby sprzeczny ze społeczno- gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Z uwagi na wieloletnie przebywanie w Zakładzie Karnym powód miał ograniczone możliwości dochodzenia roszczeń. Sąd ustalił, co następuje: Powód J. K. urodził się 13 maja 1959 roku. Powód jest osobą wielokrotnie karaną za popełnione przestępstwa. Od 1977 roku do 2012 roku z przerwami powód odbywał karę na terenie Zakładów Karnych w G., S., K., B., N. i W.. Dowód: okoliczność niesporna Po raz pierwszy J. K. został osadzony w Zakładzie Karnym na mocy wyroku Sądu Rejonowego w G. w dniu 15 września 1977 roku. W Zakładzie Karnym powód przebywał do 10 listopada 1980 roku. Od 10 listopada 1980 roku do 21 listopada 1980 roku powód odbywał zastępczą karę pozbawienia wolności za grzywnę orzeczoną obok kary pozbawienia wolności. W tym okresie czasu powód przebywał w ZK w B.. Dowód: dokumenty k 91 i 92 --- STRONA 4 --- Następnie od 8 lutego 1982 roku do 5 maja 1986 roku powód przebywał w Areszcie Śledczym w L.. Od 14 lipca 1987 roku do 7 czerwca 1987 roku powód odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w G.. Kolejne wyroki pozbawienia wolności powód odbywał w Zakładzie Karnym w G. w okresie od 7 sierpnia 1988 roku do 15 grudnia 1989 roku i od 14 maja 1991 roku do 30 grudnia 1993 roku. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności powód samowolnie trzykrotnie przedłużył termin udzielonych mu przepustek z ZK. Dowód akta k 89 i 90 Kolejne kary pozbawienia wolności powód odbywał w latach dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych w Zakładach Karnych w G., K. i pozostałych pozwanych jednostkach. Ostatni pobyt powoda w Zakładzie Karnym miał miejsce od 18 listopada 2010 roku do 18 maja 2012 roku. Powód odbywał karę pozbawienia wolności jako recydywista w Zakładzie Karnym w G.. W między czasie był przeniesiony do Aresztu Śledczego w B. od 2 grudnia do 14 grudnia 2010 roku. Dowód: k 88-94 Jak wynika z dokumentacji medycznej powoda w dniu 20 listopada 2009 roku został on przyjęty do Regionalnego Szpitala Specjalistycznego im dr. W. B. w G. na Oddział (...) Ogólnej z rozpoznaniem oparzenia I i II stopnia twarzy, szyi, przedniej ściany klatki piersiowej i przedramion oraz z rozpoznaniem gruźlicy płuc. Wcześniej w dokumentacji medycznej powoda odnotowano uzależnienie od alkoholu. W roku 2011 powód korzystał z pomocy psychiatry. Odmówił jednak przyjmowania zaleconych leków. W dniu 31 stycznia 2011 roku wydano powodowi okulary korekcyjne. Dowód zaświadczenie k 95, książeczka zdrowia osadzonego k 113 Sąd zważył, co następuje: Po Powyższy stan faktyczny ustalony został w oparciu o złożone do akt sprawy dokumenty potwierdzające pobyt powoda w Zakładzie Karnym w G. oraz nadesłane dokumenty obrazujące stan jego zdrowia (karta informacyjna leczenia szpitalnego k 94 i książeczki zdrowia osadzonego k-113). Sąd uznał za w pełni wiarygodne złożone do akt dokumenty. Dokumenty te nie budziły wątpliwości Sądu. Dokumenty te sporządzone zostały przez upoważnione organy, a ich treść nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania. W toku postępowania powód żądał zasądzenia na jego rzecz odszkodowania (zadośćuczynienia) w kwocie 864.000,00 zł i zasądzenia dożywotniej renty miesięcznej w kwocie 1600 zł. Jako podstawę swoich żądań wskazywał na niehumanitarne, nieludzkie traktowanie go podczas odbywania kar pozbawienia wolności oraz złe warunki istniejące w celach Zakładów Karnych w których przebywał. Powód domagał się ochrony prawnej wywodząc swoje uprawnienia z dwóch tytułów. Po pierwsze wskazał, iż działania funkcjonariuszy służby więziennej stanowiły czyny niedozwolone i były podstawą odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanego na podstawie art. 415 k.c. Ponadto uzupełniająco wskazał, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych poprzez to działanie oraz przez naruszenie art. 110 §2 k.k.w. Twierdził że poprzez fakt, iż został naruszony powołany przepis i nie miał zagwarantowanej powierzchni 3m 2 Skarb Państwa – wymienione Zakłady Karne wyrządziły mu krzywdę. Dodatkowo powód powołał się na złe warunki panujące w --- STRONA 5 --- celach – szczególnie brak właściwych warunków sanitarnych oraz fakt niewłaściwego oświetlenia cel, przez które utracił wzrok. Powód bardzo ogólnikowo powołał się na naruszenie art. 110§2 kkw, a także art. 24 k.c. Powód, ani jego pełnomocnik nie potrafili w sposób jednoznaczny sprecyzować żądania pozwu. Z jednej strony domagali się zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych powoda. Z drugiej strony to samo żądanie określali jako podstawę odszkodowania za czyn niedozwolony (art. 415 k.c.) Poza ogólnym przytoczeniem faktu naruszenia dóbr osobistych przez osadzenie go w zbyt małej celi i nieludzkie traktowanie (spanie na podłodze) i przytoczenie zasad odpowiedzialności odszkodowawczej za czyn niedozwolony powód nie przedstawił żadnych okoliczności faktycznych świadczących o naruszeniu jego dóbr osobistych czy potwierdzających przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej. Nie wskazał w jakim zakładzie karnym i w jakim okresie spał na podłodze, kiedy i gdzie był osadzony w celi mniejszej niż 3 m 2 na jednego osadzonego. Nie wskazał także na czym miało polegać niehumanitarne traktowanie go przez pracowników służby więziennej i znęcanie psychiczne nad nim. W ocenie Sądu powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. Na przedstawione przez powoda roszczenia spojrzeć należy przez pryzmat przepisów chroniących dobra osobiste i określających zasady odpowiedzialności za czyny niedozwolone. Zgodnie z art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Polskie prawo nie przewiduje zamkniętego katalogu dóbr chronionych prawnie. Tym niemniej aby dochodzić zadośćuczynienia za ich naruszenie, nie wystarczy samo wskazanie zdarzenia, które spowodowało to naruszenie, ale także powód musi wskazać jakie konkretnie dobra osobiste zostały naruszone. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych i związanych z nimi praw osobistych dominujący jest pogląd wskazujący, iż przy ocenie czy doszło do naruszenia dóbr osobistych decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Podkreśla się przy tym, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę całokształt okoliczności, a nie np. zwrot wyrwany z całej wypowiedzi. (tak Komentarz do Kodeksu Cywilnego. Księga pierwsza. Część Ogólna Stanisław Dmowski, Stanisław Rudnicki, uwagi do art. 23 k.c. Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2007). Ocena czy doszło do naruszenia dobra osobistego danego podmiotu oparta jest na przesłankach subiektywnych i obiektywnych. Przepisy art. 23 i 24 k.c. w odniesieniu do ogólnej reguły dowodowej nakładają na powoda obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego i wskazania jakie dobro zostało naruszone. Przepisy art. 23 i 24 k.c. konstruują domniemanie bezprawności działania. W tej sytuacji na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia, iż jego działanie nie było bezprawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyrok z 7 kwietnia 2009 roku (M.P.Pr. (...)) do powstania roszczeń określonych w art. 24 k.c. nie jest wystarczająca sama bezprawność działania sprawcy. --- STRONA 6 --- Niezbędny jest także skutek tego działania w postaci naruszenia jednego z dóbr osobistych, o których mowa w art. 23 k.c. Z treści art. 24§1 k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym. Przesłanka bezprawności działania jest ujmowana w kodeksie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. W orzeczeniu z 19 października 1989 roku (II Cr 419/89 OSP 11- 12/90, poz. 377) Sąd Najwyższy wskazał, iż za działania bezprawne uważa się każde działanie naruszająco dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je. Sąd Najwyższy wskazał, iż do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku publicznego- tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt omawianej sprawy wskazać należy, iż powód domagał się odszkodowania z tytułu odpowiedzialności deliktowej pozwanego i zadośćuczynienia za naruszenie jego dobra osobistego w postaci godności osobistej. Do naruszenia godności doszło na skutek osadzenia go w celi o mniejszej powierzchni niż 3m 2 na jednego osadzonego, a także nieludzkie, niehumanitarne znęcanie się ze strony pracowników służby więziennej. Również panujące w celi warunki sanitarno- bytowe godziły w godność osobistą J. K.. Zgodnie z przedstawionym wyżej poglądem no powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż doszło do zdarzenia naruszającego dobro osobiste i wskazania jakie dobro zostało naruszone. Przepis art. 24 k.c. konstruuje domniemanie bezprawności działania osób naruszających dobro osobiste. Zgodnie z art. 41.1 Konstytucji RP każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie. Powód trafił do zakładów karnych na mocy prawomocnych wyroków Sądów. Zgodnie z art. 6 k.c. postępowania dowodowego na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż nastąpiło zdarzenie, z którym system prawny wiąże odpowiedzialność na zasadzie deliktowej, powstanie szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą o owym zdarzeniem (art. 6 k.c.). Powód jak wyżej wskazano dochodził swoich roszczeń wskazując także na zasady odpowiedzialności deliktowej – art. 415 k.c. Zgodnie z powyższym przepisem kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Do przesłanek odpowiedzialności deliktowej należą: zdarzenie, z którym system prawny wiąże odpowiedzialność na określonej zasadzie, oraz szkoda i związek przyczynowy między owym zdarzeniem a szkodą. Przy ustalaniu odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych znajdują zastosowanie przepisy ogólne dotyczące związku przyczynowego, szkody i sposobów jej naprawienia (art. 361-363 k.c.).również w tym zakresie powód nie złożył żadnych wniosków dowodowych i nie wykazał prawdziwości swoich twierdzeń. Pozwany w niniejszej sprawie podniósł zarzut przedawnienia roszczenia. Zgodnie z art. 442 1 §1 k.c. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Przepis ten reguluje przedawnienie wszelkich roszczeń majątkowych w zakresie odpowiedzialności --- STRONA 7 --- deliktowej, a więc roszczeń o naprawienie szkody majątkowej oraz roszczeń o pieniężne zadośćuczynienie krzywdzie. Przepis art. 442 1 k.c. stosuje się nie tylko do roszczeń powstałych po nowelizacji kodeksu cywilnego, ale także do wcześniej powstałych roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych i nieprzedawnionych w dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej kodeks cywilny, a więc w dniu 10 sierpnia 2007 r. Natomiast komentowany przepis nie znajdzie zastosowania do roszczeń deliktowych, które na podstawie wcześniej obowiązującej regulacji prawnej uległy przed tym terminem przedawnieniu (por. art. 2 powołanej wyżej ustawy z 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 80, poz. 538). Wcześniej obowiązujący art. 442 k.c. zawierał zbliżoną regulację dotyczącą przedawnienia roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych. I tak zgodnie z art. 442 w brzmieniu sprzed 10.08.2007 r. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia roszczeń powoda za okres sprzed 30 grudnia 2008 roku. Nie budzi wątpliwości, iż powód odbywając kary pozbawienia wolności miał pełną wiedzą o ewentualnych naruszeniach jego dóbr osobistych, okolicznościach tych zdarzeń i osobach które dobra te naruszyły. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z 4 października 2006 roku (IACa 415/06 Lex 279971) trzyletni bieg przedawnienia roszczenia przewidziany w art. 442 § 1 zd. pierwsze k.c. rozpoczyna się z dniem, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie zobowiązanej do jej naprawienia przy czym obie przesłanki powinny być spełnione łącznie. Właściwą chwilą dla określenia początku trzyletniego biegu przedawnienia jest moment dowiedzenia się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia, a nie o zakresie szkody czy o trwałości jej następstw. Wyrządzona czynem niedozwolonym szkoda, w istocie rzeczy, następuje później niż zdarzenie, które ją wyrządziło. Można więc mówić jedynie o szkodzie powstałej niezwłocznie po takim zdarzeniu lub o szkodzie powstałej później, w bliższej lub dalszej przyszłości. Kryterium, według którego możliwe jest dokonanie takiego rozróżnienia nie jest ostre i nie wynika z ustawy. Stosunkowo krótki, trzyletni termin przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przewidziany w art. 442 § 1 zdanie pierwsze k.c. ma znaczenie dyscyplinujące poszkodowanego, aby nie zwlekał ze skorzystaniem z przysługującego mu roszczenia. Instytucja przedawnienia roszczeń chroni przede wszystkim interes dłużnika, a nie wierzyciela (poszkodowanego). Powyższe uwagi są w pełni aktualne także pod rządami obecnie obowiązującego art. 442 1 §1 k.c. Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2006 roku (IIICZP 84/05, Lex 171726) zgodnie, z którym skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia jest wystarczające do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. W razie podniesienia zarzutu przedawnienia badanie tych przesłanek jest zbędne, wobec czego możliwe jest oddalenie powództwa ze względu na przedawnienie roszczenia w sytuacji, w której wobec niespełnienia wszystkich przesłanek warunkujących jego byt, roszczenie nie zostało jeszcze w pełni ukształtowane. Skoro zarzut przedawnienia może być skuteczny wobec tak rozumianego roszczenia, nie ma przeszkód, żeby bieg terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym mógł być liczony od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W przedmiotowej sprawie w ocenie Sądu doszło do przedawnienia wszelkich roszczeń majątkowych podnoszonych przez powoda w związku z jego pobytami w Zakładach --- STRONA 8 --- Karnych przed dniem 30 grudnia 2008 roku, tj. 3 lata przed dniem wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie. Za całkowicie chybiony uznać należy podniesiony przez pełnomocnika powoda zarzut naruszenia art. 5 k.c. w związku z zarzutem przedawnienia zgłoszonym przez pełnomocnika pozwanego. Zgodnie z cytowanym przepisem nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Powód wskazywał, iż z uwagi na fakt przebywania w Zakładach Karnych od 1977 roku miał ograniczone możliwości skutecznego i terminowego dochodzenia swoich roszczeń. Osadzenie w zakładzie karnym powoduje swoistego rodzaju wyłączenie osoby pozbawionej wolności ze społecznego obiegu, a co za tym idzie brak perspektyw na dokonanie skutecznych i terminowych czynności. Przede wszystkim wskazać należy, iż powód w Zakładach Karnych przebywał od 1977 roku z przerwami, na co sam zwraca uwagę w swoich pismach procesowych. Niniejsze powództwo zostało wytoczone przez powoda w trakcie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności. Trudno uznać aby w tej sytuacji pozwany podnosząc zarzut przedawnienia działał sprzecznie z art. 5 k.c. Należy podkreślić, iż kodeks cywilny co do zasady formuję instytucję przedawnienia roszczeń majątkowych jako regułę. Roszczenia majątkowe przedawniają się z upływem określonego czasu wskazanego szczegółowo w przepisach. Rolą instytucji przedawnienia jest zlikwidowanie okresu niepewności w relacjach między dwoma podmiotami. Osoba zobowiązana do świadczeń majątkowych nie może pozostawać w niepewności czy osoba uprawniona zechce dochodzić tych roszczeń w nieoznaczonym terminie. Rolą instytucji przedawnienia jest właśnie likwidacje tego stanu niepewności. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie powód nie wykazał, aby podniesienie zarzutu przedawnienia naruszało dyspozycję art. 5 k.c. Warto podkreślić, iż uznanie podniesionego zarzutu przedawnienia za działanie sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego jest sytuacją wyjątkową i szczególną. Tylko w nadzwyczajnych i wyjątkowych okolicznościach można przyjąć, iż podniesienie zarzutu przedawnienia narusza dyspozycję art. 5 k.c. Tymczasem stanowisko powoda wskazuje, iż w przypadku wszystkich osób pozbawionych wolności, są one skutecznie ograniczone w możliwości dochodzenia swoich praw w okresie osadzenia w Zakładzie Karnym. W ocenie Sądu stanowisko takie jest błędne i nie zostało poparte żadnym i wnioskami dowodowymi. Powód nie wykazał, aby w trakcie odsiadywania kolejnych wyroków w zakładach karnych nie mógł dochodzić roszczeń związanych z bezprawnym naruszaniem jego praw. Tym bardziej, iż niniejszy pozew złożony został do Sądu w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda. W odniesieniu do roszczeń powoda po 30 grudnia 2008 roku to wskazać należy, iż zgodnie z ogólną regułą postępowania dowodowego to na powodzie ciążył obowiązek wykazania, iż doszło do naruszenia jego dóbr osobistych lub wyrządzono mu szkodę na skutek działań (czynów) niedozwolonych. Powód tymczasem ograniczył swoją aktywność procesową wyłącznie do zgłoszenia żądań. Powód nie wykazał, aby warunki bytowe panujące w celach były niezgodne z obowiązującym prawem, aby wyposażenie cel było sprzeczne z przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. 03.186.1820). W żaden sposób nawet nie uprawdopodobnił powstania szkody i ewentualnego związku przyczynowego między działaniami bezprawnymi funkcjonariuszy służby więziennej a szkodą. Mając powyższe okoliczności na uwadze Sąd zgodnie z powołanymi wyżej przepisami orzekł jak w sentencji orzeczenia. O kosztach orzeczono w myśl art. 102 k.p.c. Zgodnie z --- STRONA 9 --- powyższym przepisem Sąd w wypadkach szczególnie uzasadnionych może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów procesu lub nie obciążać jej w ogóle kosztami postepowania. W ocenie Sądu aktualna sytuacja materialna powoda uzasadnia odstąpienie od obciążania go obowiązkiem zwrotu kosztów postepowania pozwanemu. Jak wynika z treści załączonych do akt dokumentów i oświadczeń powoda w chwili obecnej nie pracuje, nie posiada dochodów. Powód jest recydywistą. Z krótkimi przerwami od 1977 roku odsiaduje kolejne wyroki pozbawienia wolności. Jego sytuacja zdrowotna jest zła. Powód choruje na gruźlicę. Brak dochodów powoda i zła sytuacja materialna uzasadniają w ocenie Sądu odstąpienie od nakładania na niego obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pozwanemu. O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu orzeczono w myśl §6 pkt 1 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2002.163.1348 ze zmianami).