Wyrok I.C 293/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2011 r. SĄD OKRĘGOWY w WYDZIALE I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I.C 293/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 czerwca 2011 r. SĄD OKRĘGOWY w WYDZIALE I CYWILNYM w składzie: PRZEWODNICZĄCA: PROTOKOLANT: po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2011 r. sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego o zapłatę tytułem ochrony dóbr osobistych, I. powództwo oddala; II. zasądza na rzecz Skarbu Państwa kwotą 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. - 5 - --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 293/10 UZASADNIENIE W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego zażądał zasądzenia na jego rzecz na podstawie art. 417 k.c. w zw. z art. 24 i 448 k.c. kwoty 200.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w trakcie pobytu w pozwanym Zakładzie wielokrotnie składał wnioski i skargi w związku z bezprawnym postępowaniem funkcjonariuszy jednostki, w których wnosił o zabezpieczenie nagrań z kamer monitoringu, jako dowodu popełnionych wykroczeń lub przestępstw przez tychże funkcjonariuszy w stosunku do niego. Żaden z wniosków nie został uwzględniony i ani razu, podczas rozpoznawania powyższych wniosków nie zabezpieczono żądanych przez niego dowodów w postaci nagrań. W związku z tym służba więzienna w ocenie powoda nie dopełniła swoich obowiązków, ponieważ brak zabezpieczenia wnioskowanych materiałów skutkował pozbawieniem go możliwości wykazania zasadności swego stanowiska, reprezentowanego zarówno w skargach do Dyrektora Zakładu Karnego, jak też we wszczętych przez niego postępowaniach sądowych, w których nie mógł skorzystać z takiego dowodu, co skutkowało powództwa jako | bezzasadnego (k. 2 i 145). Pozwany Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego, reprezentowany w niniejszej sprawie przez Prokuratorię Generalną Skarbu i Państwa wniósł o oddalenie powództwa (k. 17 - 22). W ocenie pozwanego działanie funkcjonariuszy Zakładu było zgodne z obowiązującymi przepisami, jak też porządkiem wewnętrznym określonym na terenie pozwanej jednostki penitencjarnej. Wszystkie dotychczasowe skargi powoda zostały należycie rozpatrzone w i przewidzianym do tego trybie. Jednocześnie wskazał, że brak jest przepisu prawnego, który umożliwiałby osadzonemu w zakładzie karnym żądanie zabezpieczenia nagrań z kamer monitoringu. Po rozpoznaniu sprawy Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód skazany na karę pozbawienia wolności, Odbywał ją w okresie od 28 kwietnia do 28 grudnia 2009 r. w Zakładzie Karnym. Osadzony został zaliczony do grupy klasyfikacyjnej R-1/p, co oznacza, że odbywał karę w zakładzie karnym typu zamkniętego dla recydywistów penitencjarnych, w systemie programowanego oddziaływania. W trakcie pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej pozwany składał liczne skargi na postępowanie funkcjonariuszy służby więziennej oraz wytoczył powództw cywilnych przeciwko Zakładowi Karnemu. Dotychczas żadne z tych postępowań nie zakończyło się uwzględnieniem roszczeń powoda. W swoich pismach osadzony kilkakrotnie wnosił o zabezpieczenie nagrań z kamer monitoringu umieszczonych w Zakładzie Karnym na okoliczność dowodzenia popełnionych wobec niego wykroczeń lub przestępstw przez funkcjonariuszy. Powyższy wniosek nigdy nie został uwzględniony przez Dyrektora Zakładu. O treści decyzji odmownych osadzony był informowany, jak prawidłowo pouczany o możliwości i trybie zaskarżenia, z którego to uprawnienia regularnie korzystał (k. 38 - 63, zeznania świadka - k. 133 odw.). Sąd zważył, co następuje: Powód domagał się zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia kwocie 200.000 zł wskazując art. 417 k.c. w zw. z art. 24 i 448 k.c. jako podstaw*ę materialno-prawną roszczenia. Przytoczona przez powoda podstawa odnosi się zarówno do odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (albo innej osoby prawnej) za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej podmiotu wykonującego tę władzę z mocy prawa (art. 417 k.c.), jak też do roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych (art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c.). Podkreślić należy, że w świetle art. 187 k.p.c., dotyczącego wymogów formalnych pozwu, nie ma obowiązku wskazania przez stronę podstawy prawnej roszczenia. Natomiast utrwalone jest w judykaturze stanowisko, że przytoczona podstawa prawna nie wiąże sądu (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 2 maja 1957 r., sygn. II CR 305/57, publ. OSNCK 1958 r., nr 3, poz. 72 - LEX nr 119107; z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. IV CSK 269/06 - LEX nr 233045 oraz uzasadnienie wyroku z dnia 7 marca 2006 r., sygn. I PK 146/05, publ. OSNP 2007, nr 5 - 6, poz. 67 - LEX nr 234370). Wprawdzie powód określił w pozwie, że domaga się zasądzenia „zadośćuczynienia", co mogłoby sugerować, że roszczenie wywodzi z tytułu naruszenia dóbr osobistych, tym niemniej w ocenie Sądu dalsza część żądania sformułowana: „za skutki niedopełnienia obowiązków (...) przez funkcjonariuszy służby więziennej" wskazuje, że przedmiotowe roszczenie należało rozpatrywać w kontekście przepisu art. 417 k.c.. Ponadto z dalszej treści pozwu nie wynika, aby powód zarzucał pozwanemu naruszenie konkretnych dóbr osobistych - co we wcześniejszych swoich pismach, składanych w innych sprawach, wyraźnie określał. Zaznaczyć przy tym należy, że brak wskazania przez stronę w sposób zrozumiały i jednoznaczny dóbr osobistych, które uległy naruszeniu - w kontekście przepisów art. 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. oraz obowiązkowi wynikającego z art. 6 k.c. - ewidentnie przemawiałoby za oddaleniem takiego powództwa jako nieudowodnionego. Dlatego Sąd uznał, że roszczenie strony powodowej zostało oparte na zasadzie odpowiedzialności deliktowej, wynikającej z art. 417 k.c. Zgodnie z przytoczonym przepisem art. 417 §1 k.c. w brzmieniu obowiązującym po dnia 1 września 2004 r. (dookreślającym w kodeksie cywilnym treść art. 77 ust. 1 Konstytucji RP) za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Nie ma zaś wątpliwości, że pozwany Zakład Karny jest jednostką, która swoje obowiązki względem przymusowo osadzonych wykonuje w ramach władzy publicznej i ewentualną odpowiedzialność za szkody wyrządzone przy wykonywaniu władzy publicznej przez ten podmiot ponosi Skarb Państwa. Wykonywanie władzy publicznej łączy się bowiem z możliwością władczego kształtowania sytuacji jednostki (zabezpieczonego ewentualnym przymusem państwowym), co jest skutkiem korzystania z uprawnień lub prerogatyw silniejszych niż prawa lub uprawnienia obywateli (tzw. imperium). Odpowiedzialność na gruncie art. 417 §1 k.c. dotyczy wyłącznie szkód wyrządzonych na skutek zachowania (działania, zaniechania) niezgodnego z prawem przy wykonywaniu - 2 - --- STRONA 3 --- imperium. W takiej sytuacji odpowiedzialność ta ma charakter zobiektywizowany i oderwany od winy. Zasadniczy dowód sprowadza się wówczas do wykazania bezprawności działania (lub zaniechania) przy wykonywaniu władzy publicznej., którego skutkiem stała się szkoda. Przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej według art. 417 § 1 k.c. są: 1). niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej; 2). powstanie szkody oraz 3). związek przyczynowy między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej a zaistniałą szkodą. Obowiązek wykazania, że powyższe przesłanki zostały spełnione ciąży na stronie powodowej - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.c.. Powód zarzucił, że funkcjonariusze służby więziennej pozwanego Zakładu Karnego nie dopełnili obowiązków poprzez odmowę zabezpieczenia nagrań z kamer monitoringu jednostki, mimo wielokrotnego zgłaszania takiego wniosku przez osadzonego (wyjaśnienia powoda - k. 111). Jednocześnie powód nie wskazał dokładnie ile razy występował z takim wnioskiem i w jakich sprawach, jak też z którym konkretnie z tych zdarzeń wiąże swoje roszczenie odszkodowawcze (k. 145). Z materiału dowodowy zebranego w sprawie wynika, że powód kilkakrotnie występował z takim wnioskiem do Dyrekcji pozwanego Zakładu Karnego, co spotykało się z odmową i w efekcie nieuwzględnieniem takiego wniosku (kserokopie pism - k. 38 - 63, zeznania świadka - k. 133 odw.). Powyższa okoliczność była bezsporna w sprawie. Podkreślić przy tym należy, że w każdym z poszczególnych przypadków, osadzony wykorzystał pełny tryb administracyjny, przewidziany zarówno do zaskarżenia kwestionowanych przez niego czynności funkcjonariuszy pozwanej jednostki, jak też odmowy zabezpieczenia przedmiotowych nagrań (powód składał skargi do Dyrektora Zakładu, jak też do Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej - k. 38 - 63). Sposób rozpoznania skarg i wniosków osadzonego był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r., nr 90, poz. 557 z późn. zm.). jak też rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2003 r., nr 151, poz. 1467). Ponadto większość z zaskarżonych przez powoda czynności funkcjonariuszy pozwanego Zakładu była dodatkowo przedmiotem oceny różnych Sądów w postępowaniach prowadzonych na skutek roszczeń cywilnych powoda, które kończyły się oddaleniem powództwa - fakt znany tutejszemu Sądowi z urzędu (mi- sprawy sygn.: I C 345/09,1 C 476/09,1 C 761/09,1 C 224/10,1 C 233/10,1 Ca 269/i| oraz I Ca 270/10 tutejszego Sądu). Zdaniem powoda odmowy zabezpieczenia nagrań z kamer miały dla niego negatywne konsekwencje, polegające na tym, że nie był w stanie udowodnić nieprzepisowego postępowania funkcjonariuszy. W rezultacie wszystkie wniesione przez niego skargi i powództwa, w których nagrania te miały być środkiem dowodowym, ostatecznie zostały uznane za bezzasadne i oddalone. Na tym tle, podstawowym problemem, który należało rozstrzygnąć w niniejszej sprawie było ustalenie, czy odmowa zabezpieczenia przez funkcjonariuszy pozwanego Zakładu Karnego nagrań z kamer monitoringu była postępowaniem zgodnym z prawem czy bezprawnym. Z treści przepisu art. 73a §1 k.k.w. wynika zakłady karne mogą być monitorowane przez wewnętrzny system urządzeń rejestrujących obraz lub dźwięk, w tym poprzez system telewizji przemysłowej. Monitorowanie, zapewniające możliwość obserwowania zachowania skazanego, można stosować w szczególności w celach mieszkalnych wraz z częścią przeznaczoną do celów sanitarno - higienicznych, w łaźniach, w pomieszczeniach wyznaczonych do widzeń, w miejscach zatrudnienia osadzonych, w ciągach komunikacyjnych, na placach spacerowych, a także do obserwacji terenu zakładu karnego na zewnątrz budynków, w tym linii ogrodzenia zewnętrznego (§ 2). Monitorowany obraz lub dźwięk może być utrwalany za pomocą odpowiednich urządzeń (§ 3), jednakże zarówno monitorowanie, jak też utrwalanie dźwięku nie może obejmować informacji objętych tajemnicą spowiedzi lub tajemnicą prawnie chronioną (§ 4). Obraz z kamer systemu telewizji przemysłowej, zainstalowanych w części celi mieszkalnej przeznaczonej do celów sanitarnohigienicznych oraz w łaźniach, jest przekazywany do monitorów lub urządzeń, o których mowa w § 3, w sposób uniemożliwiający ukazywanie intymnych części ciała skazanego oraz wykonywanych przez niego intymnych czynności fizjologicznych (§5). O stosowaniu monitorowania w określonych miejscach i pomieszczeniach decyduje dyrektor zakładu karnego, mając na celu zapewnienie porządku i bezpieczeństwa w zakładzie karnym (§ 8), natomiast monitorowanie zachowania skazanego, a także miejsc i pomieszczeń na terenie zakładu karnego realizują funkcjonariusze Służby Więziennej oraz pracownicy tego zakładu (§ 9). Zgodnie z art. 73a § 6 k.k.w. utrwalony obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu. Natomiast, jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub bezpieczeństwa skazanego, dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania (art. 73a §7 k.k.w.). Poza powyższymi przepisami kodeks karny wykonawczy ponadto przewiduje przypadki tzw. monitorowania obligatoryjnego określone w art. 88c k.k.w. oraz art. 116 § 5a k.k.w., które jednak nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Z pisma pozwanego Zakładu z dnia 24 lutego 2011 r. (k. 151) wynika, że w tamtejszej jednostce penitencjarnej nie jest prowadzony monitoring w celach w mieszkalnych, w których przebywają osadzeni. Natomiast ogólne zasady określające system ochrony Zakładu Karnego zostały określone w Instrukcji Ochrony" z dnia 8 października 2010 r. (k. 154 - 186). Zasady przechowywania, odtwarzania i niszczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku oraz udostępniania powyższych nagrań uprawnionym podmiotom reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2009 r. w sprawie rodzaju urządzeń i środków technicznych służących do przekazywania, odtwarzania i utrwalania obrazu lub dźwięku z monitoringu w zakładach karnych (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1360). Zgodnie z przepisem § 4 ust. 1 powyższego rozporządzenia w wypadku podjęcia przez dyrektora zakładu decyzji, o której mowa w art. 73a § 7 k.k.w. wykonywany jest identyczny zapis utrwalonego obrazu lub dźwięku na odrębnym nośniku, za którego za właściwe przechowywanie i zabezpieczenie zapisu przed dostępem do niego osób nieuprawnionych odpowiada dyrektor zakładu (ust. 2 artykułu). Zapis przechowuje się w sposób zapobiegający jego utracie, uszkodzeniu lub zniszczeniu w szczególności w wyniku oddziaływania środków chemicznych, czynników mechanicznych, temperatury, światła lub pola magnetycznego. Po - 3 - --- STRONA 4 --- wykonaniu zapisu osoba odpowiedzialna za jego sporządzenie sprawdza jego jakość. Sprawdzenie polega na odtworzeniu losowo wybranych fragmentów zapisu. W przypadku stwierdzenia, że zapis jest uszkodzony lub nieprawidłowo sporządzony, niszczy się go i dokonuje powtórnego zapisu, umieszczając informacje o tym fakcie w specjalnej notatce (ust. 5 - 6). Po upływie terminu przechowywania zapis usuwa się z nośników w sposób uniemożliwiający jego odzyskanie, natomiast jeżeli nośników nie można wykorzystać ponownie, należy je zniszczyć. Z powyższych czynności sporządza się protokół. Zgodnie z przepisem §5 rozporządzenia dyrektor zakładu udostępnia zapis na pisemny wniosek uprawnionego podmiotu, jednakże w wypadku utrwalenia obrazu lub dźwięku wskazującego na popełnienie przestępstwa do zawiadomienia kierowanego do prokuratury lub Policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dołącza się zapis. Analiza powyższych przepisów w ocenie Sądu jednoznacznie wykazuje, że nie ma przepisu, który uprawniałby osadzonego do żądania zabezpieczania nagrania z monitoringu prowadzonego w zakładzie karnym. Monitoring wykonywany jest w sposób bieżący przez funkcjonariuszy służby więziennej danej jednostki i niezwłocznie kasowany w sytuacji, gdy utrwalony obraz lub dźwięk nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego. W kontekście powyższych przepisów nie można podzielić stanowiska powoda, że prawo wglądu w nagrania monitoringu miałoby bezpośrednio i na żądanie przysługiwać osadzonym, którzy nie mają do tego odpowiednich uprawnień (art. 73 a k.k.w i § 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2009 r.). Przepisy powyższe nie zawierają co prawda wyraźnego katalogu podmiotów uprawnionych do zapoznania się z nagraniami z monitoringu. Jednakże uprawnienia takie przysługują z całą pewnością funkcjonariuszom konkretnej jednostki penitencjarnej, zgodnie z ich zakresem obowiązków, a także szeroko rozumianym organom ścigania i wymiaru sprawiedliwości w ramach ich kompetencji. W niniejszej sprawie powód nie twierdził, że stosowano wobec mego monitoring o jakim mowa w art. art. 73a 2 k.k.w.. Jak to już stwierdzono z informacji pozwanego wynika, że monitoring cel mieszkalnych nie jest prowadzony. Pozostały monitoring wiąże się z ogólnym systemem ochrony jednostki penitencjarnej i nie jest nakierowany na osobę powoda. W wypadku zastosowania fakultatywnego monitoringu z art. 73a k.k.w. w stosunku do konkretnego osadzonego musiałaby zapaść decyzja o jego zastosowaniu. Ponieważ taka decyzja dotyka praw osobistych wyrażane poglądy, że może być ona zaskarżona do sądu penitencjarnego przez skazanego, objętego monitoringiem, z powodu jej niezgodności z prawem na zasadach w art. 7 § 1 k.k.w. (por. Komentarz do art.73a Kodeksu karnego wykonawczego, LEX/el. 2011). Jednak w rozważanej sytuacji taka decyzja nie była wydawana, a pozwany mógł ale nie musiał znaleźć się w zasięgu działania telewizji przemysłowej w związku z ogólną ochroną obiektu. W takiej sytuacji nie można konstruować zasady zezwalającej osadzonemu decydować o utrwalaniu i zabezpieczaniu na jego potrzeby nagrań z kamer monitoringu. Celem monitoringu jest ochrona obiektu w celu skutecznej i bezpiecznej realizacji zadań do jakich jednostka penitencjarna jest przeznaczona, tj. wykonywania kary pozbawienia wolności z punktu widzenia działań władczych Państwa, a nie świadczenia „działań usługowych" na rzecz osadzonych. Dlatego Sąd uznał, że powód nie mógł wymagać od funkcjonariuszy pozwanego Zakładu Karnego zabezpieczenia nagrań monitoringu, a niezastosowanie się do powyższych żądań nie stanowiło niedopełnienia obowiązków, a tym bardziej nie mogło być poczytywane za bezprawne w rozumieniu art. 417 k.c.. Tych przyczyn Sąd uznał powództwo za bezzasadne i na podstawie art. 417 k.c. (a contrario) orzekł o jego oddaleniu. O kosztach procesu orzeczono na podstawie zasady odpowiedzialności za wynik procesu wyrażonej w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz z uwzględnieniem przepisów § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1349 z późn. zm.). - 4 - --- STRONA 5 --- Sygn. akt I A Ca 567/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Data 15 grudnia 2011 r. Przewodniczący: Sędziowie: Protokolant: po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 8 czerwca 2011 r. sygn. akt I C 293/10 1) oddala apelację; 2) zasądza od powoda na rzecz kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. --- STRONA 6 --- Sygn. akt I A Ca 567/11 UZASADNIENIE W pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego zażądał zasądzenia na jego rzecz, na podstawie art. 417 k.c. w zw. z art. 24 i 448 k.c., zadośćuczynienia w wysokości 200.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wskazał, że w trakcie pobytu w zakładzie karnym wielokrotnie wnosił o zabezpieczenie nagrań z kamer monitoringu, mających stanowić dowód popełnionych na jego szkodę wykroczeń i przestępstw przez funkcjonariuszy jednostki penitencjarnej, w której był osadzony. Żaden z jego wniosków nie został uwzględniony, czego skutkiem była niemożność wykazania zasadności kolejnych skarg oraz powództw cywilnych o zadośćuczynienie. Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że działanie funkcjonariuszy było zgodne z przepisami, zaś wszystkie skargi powoda zostały rozpatrzone w przewidzianym do tego trybie. Jednocześnie pozwany wskazał, że brak jest podstawy prawnej umożliwiającej osadzonemu żądanie zabezpieczenia nagrań z monitoringu. Wyrokiem z 8 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd I instancji ustalił, że odbywał w Zakładzie Karnym karę pozbawienia wolności, w okresie od 28 kwietnia do 28 grudnia 2009r. W trakcie pobytu w tej jednostce osadzony składał liczne skargi na funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz wytoczył szereg powództw cywilnych przeciwko Zakładowi Karnemu. Żadne z tych postępowań nie zakończyło się uwzględnieniem roszczeń powoda. Osadzony wielokrotnie wnosił również o zabezpieczenie nagrań z kamer monitoringu umieszczonych w Zakładzie Karnym celem umożliwienia mu dowodzenia popełnionych na jego szkodę wykroczeń i przestępstw przez funkcjonariuszy. Wnioski te nigdy nie zostały uwzględnione. Sąd Okręgowy zważył, że powód wprawdzie domagał się „zadośćuczynienia", co wskazywałoby, że roszczenie wywodzi z tytułu naruszenia dóbr osobistych, tym niemniej, w ocenie Sądu, dalsza część żądania sformułowana: „za skutki niedopełnienia obowiązków (...) przez funkcjonariuszy Służby Więziennej" wskazywała, że chodzi o roszczenie odszkodowawcze na podstawie art. 417 k.c. Wniosek ten wzmacniał dodatkowo fakt, iż powód nie określił wyraźnie konkretnych dóbr osobistych, które miałyby zostać naruszone, co czynił we wcześniejszych swoich pismach, składanych w innych sprawach. Sąd wskazał, że przesłankami deliktowej odpowiedzialności Skarbu Państwa są: niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej, powstanie szkody oraz związek przyczynowy między bezprawnym działaniem lub zaniechaniem przy wykonywaniu władzy publicznej, a zaistniałą szkodą. Obowiązek wykazania, że powyższe przesłanki zostały spełnione, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 k.c., ciążył na stronie powodowej. Odnosząc się do pierwszej z ww. przesłanek Sąd stwierdził, że tryb rozpoznawania skarg powoda związanych z wnioskami o 6 --- STRONA 7 --- zabezpieczenie nagrań z monitoringu był zgodny z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności z przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) oraz z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 151, poz. 1467). Ponadto większość z zaskarżonych przez powoda czynności funkcjonariuszy była dodatkowo przedmiotem oceny różnych Sądów w postępowaniach z roszczeń cywilnych powoda, które kończyły się oddaleniem powództwa (m.in. sprawy o sygn.: I C 345/09, I C 476/09, I C 761/09, I C 224/10, I C 233/10, I ACa 269/10 oraz I ACa 270/10). Zasadnicze znaczenie miało, zdaniem Sądu, wyjaśnienie, czy odmowa zabezpieczenia przez funkcjonariuszy Zakładu Karnego nagrań z monitoringu była postępowaniem zgodnym z prawem. Zgodnie z art. 73a § 6 k.k.w. utrwalony obraz lub dźwięk, który nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego, podlega niezwłocznemu zniszczeniu. Natomiast jeżeli utrwalony obraz lub dźwięk jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego lub bezpieczeństwa skazanego, dyrektor zakładu karnego podejmuje decyzję o czasie jego przechowywania i sposobie wykorzystania (art. 73a §7 k.k.w.). Bezsporne pozostawało, że w jednostce penitencjarnej, w której przebywał powód monitoring nie był prowadzony w celach mieszkalnych, a jedynie na korytarzach i wybranych pomieszczeniach oraz na zewnątrz obiektu - w miejscach określonych w instrukcji ochronnej dotyczącej systemu ochrony Zakładu Karnego. Zasady przechowywania, odtwarzania i niszczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku oraz udostępniania powyższych nagrań uprawnionym podmiotom reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2009 r. w sprawie rodzaju urządzeń i środków technicznych służących do przekazywania, odtwarzania i utrwalania obrazu lub dźwięku z monitoringu w zakładach karnych (Dz. U. Nr 175, poz. 1360). Zgodnie z § 4 ust. 1 tego rozporządzenia w wypadku podjęcia przez dyrektora zakładu decyzji, o której mowa w art. 73a § 7 k.k.w. wykonywany jest identyczny zapis utrwalonego obrazu lub dźwięku na odrębnym nośniku, za którego za właściwe przechowywanie i zabezpieczenie zapisu przed dostępem do niego osób nieuprawnionych odpowiada dyrektor zakładu. Po upływie terminu przechowywania zapis usuwa się z nośników w sposób uniemożliwiający jego odzyskanie. Zgodnie z § 5 rozporządzenia dyrektor zakładu udostępnia zapis na pisemny wniosek uprawnionego podmiotu, jednakże w wypadku utrwalenia obrazu lub dźwięku wskazującego na popełnienie przestępstwa do zawiadomienia kierowanego do prokuratury lub policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa dołącza się zapis. Analiza powyższych przepisów wykazywała, że nie ma przepisu, który uprawniałby osadzonego do żądania zabezpieczania i utrwalania nagrania z monitoringu prowadzonego w zakładzie karnym. Monitoring wykonywany jest w sposób bieżący przez funkcjonariuszy Służby Więziennej i niezwłocznie kasowany w sytuacji, gdy utrwalony obraz lub dźwięk nie zawiera informacji wskazujących na popełnienie przestępstwa lub nie jest istotny dla bezpieczeństwa zakładu karnego albo bezpieczeństwa skazanego. W kontekście powyższych przepisów Sąd nie podzielił --- STRONA 8 --- stanowiska powoda, że prawo wglądu w nagrania monitoringu miałoby bezpośrednio i na żądanie przysługiwać osadzonym, którzy nie mają do tego odpowiednich uprawnień. Dlatego Sąd uznał, że niezastosowanie się do żądań osadzonego nie stanowiło działania bezprawnego w rozumieniu art. 417 k.c., co skutkowało oddaleniem powództwa. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Apelację od tego wyroku złożył powód, zaskarżając orzeczenie w całości. W apelacji skarżący podtrzymał zarzuty i argumentację prezentowaną w pozwie oraz na dalszym etapie postępowania przed Sądem I instancji. Zaznaczył, że zabezpieczenie nagrań z monitoringu, wskazujących na akty nadużycia władzy przez funkcjonariuszy, winno być dokonane z urzędu, bowiem nagrania rejestrowały czyny noszące znamiona wykroczeń i przestępstw. Skarżący podniósł, że bezprawność postępowania (wadliwość kolejnych decyzji odmawiających zabezpieczenia zapisów z monitoringu) stanowi wystarczającą przesłankę odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej. Z uwagi na powyższe wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Apelacja nie była zasadna. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia Sądu I instancji, które znajdują oparcie w zebranym materiale dowodowym a także ocenę prawną dokonaną przez ten Sąd. Podkreślenia wymaga, co zasadnie przyjął Sąd I instancji, że przepisy regulujące zasady przechowywania, odtwarzania i niszczenia utrwalonego obrazu lub dźwięku oraz udostępnianie powyższych nagrań uprawnionym podmiotom (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16.10.2009 r.), jednoznacznie wskazują, że brak jest podstaw, które uprawniałyby osadzonego do żądania zabezpieczenia nagrań z monitoringu prowadzonego w zakładzie karnym. Podkreślić należało stanowisko Sądu I instancji, że powód nie był uprawniony do domagania się od funkcjonariuszy pozwanego Zakładu Karnego zabezpieczenia nagrań monitoringu. Zatem brak było podstaw do przyjęcia, że niezastosowanie się do żądań powoda stanowiło niedopełnienie obowiązków o cechach bezprawności. W tej sytuacji wobec niespełnienia podstawowej przesłanki odpowiedzialności wynikającej z art. 417 kc żądanie oparte na tej podstawie zostało zasadnie oddalone. Z uwagi jednak na to, że w toku procesu powód wskazywał, że bezprawna odmowa zabezpieczenia nagrań z monitoringu naruszała jego prawo do rzetelnego rozpatrzenia skarg i w konsekwencji godziło to bezpośrednio w jego dobra osobiste, tj. godność, należało również ocenić żądanie powoda w oparciu o przepisy dotyczące naruszenia jego dóbr osobistych. Uwzględniając zasadę konstytucyjnej odpowiedzialności władzy publicznej za szkodę wyrządzoną władczym działaniem państwa, Sąd 8 --- STRONA 9 --- Najwyższy wskazał, że odpowiedzialność Skarbu Państwa, na podstawie art. 448 k.c., oparta jest wyłącznie na przesłance bezprawności działania lub zaniechania. Z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa wyłącza się bowiem element subiektywny, czyli winę (por. uchwała z 18 października 2011 r., III CZP 25/11, Biuletyn SN 2011/10/6). Warunkiem uznania zasadności roszczeń pozwu było zatem wykazanie naruszenia dóbr osobistych powoda oraz wywołujących to naruszenie bezprawnych działań pozwanego, przy czym ciężar dowodu wykazania braku bezprawności czynności funkcjonariuszy zakładu karnego spoczywał na pozwanym (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z 30 listopada 2007 r„ IV CSK 310/07, Lex nr 623817). W ocenie powoda odmowa zabezpieczenia nagrań z monitoringu wpływała niekorzystnie na możliwość dowiedzenia zasadności jego skarg i wcześniejszych roszczeń cywilnych. Sformułowane przez powoda prawo do skutecznego działania, w szczególności w postępowaniu sądowym, zbliża się w swym charakterze do szerszej kategorii - prawa do sądu. Zasadnie podnosi się jednak w judykaturze, że katalog dóbr osobistych, jakkolwiek nie stanowi listy zamkniętej, to nie zawiera „prawa do sądu", które jest wyłącznie uprawnieniem przyznanym jednostce przez przepisy prawa w związku z jej funkcjonowaniem w określonej sferze życia społecznego, nie wypływa zaś z samego imperatywu poszanowania godności człowieka, stanowiącej źródło wszelkich dóbr osobistych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 maja 2010 r., I! CSK 640/09, Lex nr 598758). Skoro zatem nie stanowi dobra osobistego prawo do sądu, nie stanowi go również prawo do odpowiedniego przygotowania się do procesu sądowego, czy innego postępowania. Jeśli zaś chodzi o godność, która w ocenie skarżącego również została naruszona, wskazać trzeba, że w zasadzie każde pozbawienie człowieka uprawnień mu przysługujących godzi w pewnym sensie w jego godność. Nie każde jednak pozbawienie człowieka uprawnień jest ujmowaniem jego godności, uzasadniającym zastosowanie cywilnoprawnych środków ochrony dóbr osobistych. Konieczne jest ustalenie, czy naruszenie określonych praw lub wolności, w powszechnym odczuciu (w opinii ludzi rozsądnie myślących) skutkuje naruszeniem godności człowieka (por. wyroki Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 1989 r., I CR 143/89, OSP 1990/9/330; z 11 marca 1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997/6-7/93 oraz z 29 września 2010 r., V CSK 19/10, OSNC-ZD 2011/2/37). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można nawet przyjąć, że podnoszone w pozwie uprawnienia powoda zostały naruszone, skoro z wyraźnej woli ustawodawcy o tym, czy zapis z monitoringu ma być przechowywany decyduje wyłącznie dyrektor zakładu karnego. Do decyzji dyrektora, podlegającej kontroli w ramach instrumentów administracyjno-prawnych oraz prawa karnego wykonawczego (art. 7 k.k.w.) należy zatem także ustosunkowanie się do wniosku osadzonego w tym zakresie. Powód nie uprawdopodobnił nawet nadużycia władzy przez funkcjonariuszy Służby Więziennej wobec niego, co skutkowało brakiem podstaw do przyjęcia, że Dyrektor Zakładu Karnego, wbrew dyspozycji art. 73a § 7 k.k.w., nie podjął decyzji o zabezpieczeniu materiału z monitoringu. W związku z powyższym negatywne załatwienie wniosków powoda nie oznaczało samo w sobie braku poszanowania jego dóbr osobistych. --- STRONA 10 --- Nie wykazanie naruszenia dóbr osobistych lub bezprawności działania funkcjonariuszy jednostki penitencjarnej, wobec kumulatywnego charakteru przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, prowadziło do oddalenia powództwa. Wobec powyższego, na podstawie art. 385 k.p.c., orzeczono jak w sentencji. O kosztach procesu należnych pozwanemu za drugą instancję orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu 10