Wyrok I C 290/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2011 roku Sąd Okręgowy w Kalisz

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 290/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2011 roku Sąd Okręgowy w Kaliszu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Alicja Bielan Protokolant: st. sekr. sądowy Halina Andrzejak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2011 roku w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa D. S. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu we W. o zapłatę 1. Oddala powództwo; 2. Nie obciąża powoda kosztami procesu; 3. Przyznaje radcy prawnemu A. S. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w K. kwotę 4.428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych, w tym 23% podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu i kwotę powyższą nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu. SSO Alicja Bielan --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 290/10 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 listopada 2009 r. powód D. S. wniósł przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Zakładu Karnego we W. o zasądzenie kwoty 80.000 zł z ustawowymi odsetkami tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oraz obciążenie pozwanego kosztami procesu. W uzasadnieniu powód podniósł, że swoje roszczenie wywodzi z faktu osadzenia go w Zakładzie Karnym we W. w celach, które były znacznie przeludnione i nie spełniały prawych wymogów w zakresie dopuszczalnej normy powierzchni na jednego osadzonego /k. 2 – 2v/. W odpowiedzi na pozew oraz w piśmie procesowym z dnia 20 grudnia 2010 r. zastępująca pozwany Skarb Państwa Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. W uzasadnieniu podniesiono, że powód był osadzony w Zakładzie Karnym we W. w okresie obowiązywania art. 248 § 1 k.k.w., upoważniającego dyrektorów jednostek penitencjarnych do podjęcia decyzji o czasowym umieszczeniu osadzonego w celach, w których powierzchnia na jednego skazanego jest poniżej 3 m 2 , pod warunkiem zawiadomienia o tym fakcie sędziego penitencjarnego. Wobec stwierdzonego spełnienia przez dyrektora Zakładu Karnego we W. tego warunku, należy uznać, że działaniom pozwanego nie można przypisać znamion bezprawności, koniecznych do przypisania mu odpowiedzialności za ten czyn. Przeciwko takiemu wnioskowi nie stoi na przeszkodzie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności powyższego przepisu, gdyż będąca konsekwencją wydania tego orzeczenia utrata mocy obowiązującej powyższego przepisu została ustalona na dzień 6 grudnia 2009 r., przy czym w rozpatrywanym wypadku brak jest podstaw do przyjęcia retrospektywnych skutków powołanego orzeczenia. Niezależnie od tego podniesiono, że samo stwierdzenie faktu przebywania osadzonego w przeludnionej celi nie jest wystarczające do uznania, iż zostały naruszone dobra osobiste osadzonego, jeżeli pozostałe warunki pobytu w jednostce administracyjnej były na odpowiednim poziomie, a dolegliwości związane z izolacją więzienną nie przekraczają ich niezbędnego w takiej sytuacji poziomu, co miało miejsce w rozpatrywanym wypadku. Wskazano również, iż administracja jednostki penitencjarnej nie ma możliwości odmówienia przyjęcia skierowanej do niej osoby, nawet w warunkach jej przeludnienia. Działa więc w ramach swoich obowiązków i uprawnień. Stan techniczny i sanitarny jednostek penitencjarnych jest ściśle związany z sytuacją i gospodarczą i finansową państwa polskiego. Pomimo tego jednak, z roku na rok przeznaczane są z budżetu państwa coraz większe środki na finansowanie Służby Więziennej i ustawiczne podnoszenie standardów odbywania kar pozbawienia wolności bądź tymczasowego aresztowania /k. 36 – 42, 201 - 203/. W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2010 r. pełnomocnik procesowy powoda podniósł, że pozwany nie wykazał, by umieszczenie powoda w przeludnionych celach miało wyjątkowy charakter, podyktowany szczególnie uzasadnionymi okolicznościami /k. 192 – 194/. W toku postępowania powód zarzucał pozwanemu, że podczas jego pobytu w Zakładzie Karnym we W. nie zostały mu zapewnione odpowiednie warunki sanitarne i bytowe, co przejawiało się zniszczeniem cel, niezachowaniem w nich odpowiedniego poziomu czystości, występowaniem w nich insektów, nie odgrodzeniem od reszty celi kącika sanitarnego, niedostarczeniem odpowiedniej ilości środków higienicznych, nieprzestrzeganiem odpowiednich norm żywnościowych, niezapewnieniem odpowiedniej opieki medycznej oraz niezapewnieniem izolacji od osób grypsujących i palących papierosy /k. 74v – 75, 305 – 306/. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: --- STRONA 3 --- Powód D. S. został prawomocnie skazany (w warunkach recydywy penitencjarnej) za popełnienie przestępstwa umyślnego (kradzieży z włamaniem) na karę pozbawienia wolności i z tego tytułu przebywał w Zakładzie Karnym we W. w okresie od 27 lutego 2008 r. 1 kwietnia 2008 r., od 24 kwietnia 2008 r. do 1 lipca 2008 r. oraz od 10 września 2008 r. do 20 stycznia 2009 r. W okresie pobytu w ww. jednostce, powód był osadzony okresowo w celach, w których powierzchnia mieszkalna przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza od 3 m 2 . Wynikało to z faktu przeludnienia tej jednostki penitencjarnej, które miało miejsce od 2000 r. Zjawisko to występowało także na terenie całego kraju. W celu zminimalizowania dolegliwości wynikających z przeludnienia, administracja jednostki dokonywała okresowego przemieszczania osadzonych do innych, nieprzeludnionych cel oraz przystosowywała inne pomieszczenia do wymogów cel mieszkalnych, uzyskując w ten sposób 51 dodatkowych miejsc zakwaterowania. /okoliczności bezsporne; notatka służbowa funkcjonariusza SW z dn. 02.11.2010 r./ Administracja Zakładu Karnego we W. informowała sędziego penitencjarnego Sądu Okręgowego w Poznaniu o umieszczeniu osadzonych w warunkach, w których powierzchnia celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 . /dowód: pisma k. 44v – 46v/ Sędziowie penitencjarni Sądu Okręgowego w Poznaniu podczas wizytacji w zakresie nadzoru penitencjarnego nad Zakładem Karnym we W., przeprowadzonej w dniach 1 - 2 grudnia 2008 r., nie stwierdzili zasadniczo nieprawidłowości w funkcjonowaniu tej jednostki, a w szczególności w zakresie wykonywania kary pozbawienia wolności. Jako podstawowy nierozwiązany problem w zakresie funkcjonowania Zakładu Karnego we W. uznano utrzymujące się w nim przeludnienie. Podkreślono jednak, że nie jest ono zawinione przez jej administrację, albowiem podjęła ona wszelkie możliwe kroki zmierzające do zminimalizowania tego ogólnie występującego na terenie całego kraju zjawiska. W zakresie warunków bytowych i sanitarnych stwierdzono, że cele mieszkalne są wyposażone w niezbędne urządzenia sanitarne, które w razie potrzeby są na bieżąco wymieniane. W części cel istnieje murowany kącik sanitarny, w części natomiast kącik ten jest wyodrębniony od reszty pomieszczenia płytą pilśniową. W pawilonach, w których nie przeprowadzono jeszcze remontu, ściany wymagają odnowienia. Stan sanitarny cel w dużej mierze zależny jest od zachowania osadzonych. Raz na kwartał przeprowadzana jest dezynfekcja, dezynsekcja i deratyzacja. W przypadku stwierdzenia insektów przeprowadzana jest dodatkowa dezynsekcja i uruchamiana jest odpowiednia procedura sanitarna. Jednostka objęta jest bezpośrednim nadzorem nad prawidłowością stanu sanitarno – epidemiologicznego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S.. Przeprowadzone kontrole nie wykazały uchybień w funkcjonowaniu wizytowanej jednostki, poza uchybieniami w zakresie stanu sanitarnego pomieszczenia pralni. Nadto ustalono, że osadzeni mają zapewnione korzystanie ze sprzętu kwaterunkowego w zakresie zgodnym z przepisami prawa. W celach istnieje wentylacja grawitacyjna oraz okna zapewniające odpowiedni dopływ światła dziennego oraz stwarzające możliwość ich wietrzenia. Nadto występuje też oświetlenie sztuczne o łącznej mocy 200 W. Osadzeni otrzymują zgodną z przepisami prawa ilość środków higieny i czystości, korzystają z prawa do cotygodniowej ciepłej kąpieli oraz prawa do wymiany bielizny. Mają zapewnioną stałą kompleksową opiekę lekarską. --- STRONA 4 --- Administracja jednostki raz na tydzień wizytuje cele oraz inne pomieszczenia gospodarcze, jak również rozpatruje na bieżąco skargi osadzonych dotyczących różnej problematyki, w tym warunków bytowych i sanitarnych, opieki zdrowotnej, traktowania przez współosadzonych oraz funkcjonariuszy i pracowników SW. Powyższe okoliczności znalazły potwierdzenie w treści notatek służbowych sporządzonych przez funkcjonariuszy ZK we W.. /dowód: protokół k. 47v – 56; notatki służbowe k. 57v - 59/ Podczas pobytu w Zakładzie Karnym we W. powód przebywał w celi z niemurowanym kącikiem sanitarnym w lutym 2008 r. oraz od 29 kwietnia do 23 czerwca 2008 r. Cele, w których przebywał miały zniszczone parkiety oraz dziury w ścianach, zrobione przez współosadzonych. Kąciki sanitarne były zniszczone, a kratki wentylacyjne zanieczyszczone. W celach był zapewniony dostęp jedynie do zimnej wody. Raz zdarzyło się, że w celi pojawiły się insekty (pluskwy), w wyniku czego – na skutek zgłoszenia osadzonych – administracja jednostki dokonała jej dezynfekcji. Pomimo składanych zastrzeżeń, w połowie 2008 r., przez okres ok. 2 miesięcy, powód przebywał w celi z osobami należącymi do subkultury przestępczej, tzw. „grypsującymi”, od których otrzymał zakaz wychodzenia z celi oraz podjęcia pracy. Oprócz powyższego, powód skarżył się administracji jednostki na przeludnienie w celach oraz czystość koców i pościeli. Nadto miał zastrzeżenia do treści porady lekarskiej w sprawie zgłaszanego przez niego nadciśnienia tętniczego oraz faktu, że pomimo zapadniecia przez niego na chorobę zapalenia oskrzeli, nie wstrzymano przetransportowania go do Aresztu Śledczego w O. W.. (w celu zapewnienia mu wzięcia udziału w rozprawie karnej), a jedynie zaaplikowano antybiotyki. Powód jest osobą palącą i nie przeszkadza mu dym papierosowy. /dowód: zeznania świadka D. Z. k. 177 – 178; zeznania powoda k. 74v – 75, 305 – 306/ Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych wyżej dowodów, których wiarygodność nie wzbudziła wątpliwości Sądu. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda, w zakresie w którym twierdził, że przy przyjęciu do odbywania kary osadzeni nie dostawali od administracji Zakładu Karnego we W. świeżo wypranych koców i pościeli, albowiem na potwierdzenie tych zarzutów powód nie przedstawił żadnych dowodów. Powołany przez powoda świadek D. Z., przytoczył tego rodzaju zdarzenie jedynie co do okresu czasu, w którym powód nie przybywał już w Zakładzie Karnym we W., gdy tymczasem pozwany w celu udowodnienia okoliczności przeciwnych przedłożył dokument w postaci sprawozdania z wizytacji tej jednostki dokonanej przez sędziów penitencjarnych, z którego wynika, że w tym czasie jednostka zapewniała osadzonym ten asortyment w sposób zgodny z przepisami prawa. Sąd nie dał również wiary zeznaniom powoda w zakresie, w którym twierdził, że podczas jego pobytu w Zakładzie Karnym we W. nie były przestrzegane normy żywienia osadzonych, albowiem powód nie przedłożył na tę okoliczność żadnych dowodów, z przedłożonego przez pozwanego ww. sprawozdania nie wynikały natomiast tego rodzaju uchybienia. Sąd nie dał wiary zeznaniom świadka D. Z. w zakresie, w którym zeznał, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym we W. administracja jednostki nie dokonywała rzeczywistych działań w zakresie zwalczania insektów w celach, gdyż przeczą temu zeznania samego powoda, z których wynika, że podczas jego pobytu w Zakładzie --- STRONA 5 --- miał miejsce jeden przypadek wystąpienia insektów, na który administracja jednostki zareagowała podjęciem odpowiednich działań w celu ich usunięcia. Sąd zważył, co następuje: Bezspornym w przedmiotowej sprawie był fakt odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w Zakładzie Karnym we W. i to – okresowo - w warunkach przeludnienia, tj. w celach, gdzie na jednego skazanego przypada mniej niż 3 m 2 powierzchni. Nadto powód zarzucił pozwanemu niezapewnienie mu odpowiednich warunków odbywania kary w postaci zniszczenia cel, niezachowanie w nim odpowiedniego poziomu czystości, występowania w nich insektów, nieodgrodzenia od reszty celi kącika sanitarnego, niedostarczenia odpowiedniej ilości środków higienicznych, nieprzestrzegania odpowiednich norm żywnościowych, niezapewnienia odpowiedniej opieki medycznej oraz niezapewnienia izolacji od osób grypsujących i palących papierosy W ocenie powoda przebywanie w izolacji więziennej w ww. warunkach było źródłem naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności i prawa do intymności. Zgodnie z treścią art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Z art. 24 § l k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym, przy czym bezprawność należy rozumieć jako każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., I CKN 480/01, LEX nr 137619). Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, na pozwanym zaś ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne (zob. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.10.2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie ma decydującego znaczenia subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. Należy przy tym ustalić, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego (zob. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.10.2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202). W razie naruszenia dóbr osobistych podmiot, którego dobro osobiste zostało naruszone, może żądać, w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § l zd. 3 k.c., m. in. zadośćuczynienia pieniężnego. Przesłanką jego zasądzenia jest – oprócz bezprawnego zachowania się sprawcy, istnienie krzywdy niemajątkowej oraz związku przyczynowego między zachowaniem się sprawcy a powstałą krzywdą – wina sprawcy. Odnosząc się do zarzutu przeludnienia cel, należy stwierdzić, że zgodnie z art. 110 § 2 k.k.w. powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m 2 , cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza, odpowiednią temperaturę i oświetlenie. Jednakże jak stanowi art. 248 § 2 k. k. w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor jednostki penitencjarnej może umieścić osadzonych na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 , powiadamiając o tym bezzwłocznie sędziego penitencjarnego. Uregulowanie --- STRONA 6 --- to zostało uznane za niezgodne z Konstytucją w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie o sygn. akt SK 25/07 (Dz. U. Nr 96, poz. 620), który wszedł w życie w dniu ogłoszenia, tj. w dniu 5 czerwca 2008 r., jednak utracił moc obowiązującą dopiero z dniem 6 grudnia 2009 r. Szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w cyt. wyżej przepisie, było przeludnienie wskazanej w pozwie jednostki penitencjarnej (jak i innych jednostek penitencjarnych na terenie kraju), które miało miejsce m.in. w okresie przebywania w nich powoda, a które zostało spowodowane mającym w tym czasie miejsce wzrostem przestępczości i wykrywalności przestępstw, przy jednoczesnym braku możliwości odmowy przez administracje jednostek penitencjarnych przyjęcia kierowanych do nich osób tymczasowo aresztowanych bądź skazanych na karę pozbawienia wolności w celu zapewnienia realizacji porządku prawnego. Tym samym należy uznać, że administracja powyższej jednostki administracyjnej upoważniona była do podjęcia decyzji o czasowym umieszczeniu powoda w celach, w których powierzchnia na jednego skazanego jest niższa od 3 m 2 . Administracja jednostki penitencjarnej stosowała przy tym system rotacyjny w zakwaterowywaniu osadzonych i co jakiś czas umieszczała powoda w celach zgodnych z wymogami. Tym samym utrzymywała tymczasowy charakter przeludnienia i minimalizowała związane z tym dolegliwości. Dodać należy, że za każdym razem, gdy ono następowało, administracja jednostki powiadamiała o tym sędziego penitencjarnego. Uwzględniając te okoliczności, należy uznać, że działanie pozwanego mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny i nie można jemu przypisać znamiona bezprawności, koniecznego do przypisania odpowiedzialności za ten czyn (zob. wyr. SN z dn. 02.10.2007 r., II CSK 269/07, OSNC – ZD 2008, nr 3, poz. 75). Odnosząc się do zarzutów powoda dotyczących złych warunków bytowych w jednostce, w której przebywał, należy zauważyć, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał, że zarzuty powoda nie były do końca uzasadnione. Z podanych wyżej powodów należy uznać, że powód nie udowodnił zaniedbań administracji w zakresie nieprzestrzegania norm żywienia osadzonych oraz nienależytego zwalczania insektów. Nie można także uznać, by zebrany materiał dowodowy wskazywał na to, że w Zakładzie Karnym we W. powód nie miał zapewnionej odpowiedniej opieki medycznej. Nie może o tym bowiem świadczyć fakt udzielenia powodowi niesatysfakcjonującej go porady lekarskiej, zwłaszcza że nie została ustalona nietrafność tej diagnozy. Z tych samych względów nie może za tym przemawiać również okoliczność przetransportowania chorego powoda do innej jednostki penitencjarnej po zaordynowaniu mu antybiotyków. Należy podkreślić, że w obu przypadkach nie zostały ustalone jakiekolwiek negatywne konsekwencje zachowań zatrudnionych w jednostce lekarzy. W zakresie kwestii niedostarczania osadzonym odpowiedniej ilości środków higienicznych, należy stwierdzić, że z ustalonego stanu faktycznego wynika że pozwany dostarczał te środki stosownie do norm zawartych w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, tak więc działania pozwanego w tym zakresie nie można uznać za bezprawne. Odnośnie podnoszonej przez pozwanego kwestii umieszczenia go w celi dla osób palących, nie można uznać, by to zachowanie pozwanego naruszyło jego dobra osobiste, skoro powód zadeklarował, że sam jest osobą paląca i nie przeszkadza mu dym papierosowy. Naruszeniem dóbr współosadzonych byłoby umieszczenie powoda z osobami niepalącymi, którym szkodziłby dym z jego papierosów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że podczas pobytu w Zakładzie Karnym we W. powód był osadzony wbrew jego woli przez okres ok. 2 miesięcy w jednej celi z osobami należącymi do subkultury więziennej, jak również przez okres ok. 3 miesięcy przebywał w celach z niemurowanymi kącikami sanitarnymi, oddzielonymi od reszty pomieszczenia za pomocą płyty pilśniowej. Nadto cele, w których przebywał, były czasami zniszczone i zanieczyszczone. Należy przyznać powodowi rację, że te stany rzeczy były dla niego źródłem dużego dyskomfortu. Pomimo jednak ustalenia, że tego rodzaju uchybienia w funkcjonowaniu Zakładu Karnego we W. miały miejsce, to stopień nasilenia tych naruszeń nie przybrał jednak takiej formy, przy której można by uznać, że powód był osadzony w warunkach naruszających jego dobra osobiste w postaci godności i prawa do intymności. Tego rodzaju niedogodności trwały krótko i nie przekraczały nieuniknionych skutków przebywania w warunkach izolacji więziennej. W tak dużym skupisku osób i to nie zawsze zachowujących się w odpowiedni sposób, naturalne są okresowe niedogodności, którym administracja jednostki nie jest w stanie zapobiec, pomimo dokładania jak najwyższej staranności. Na podstawie --- STRONA 7 --- zebranego materiału dowodowego nie można uznać, by te sytuacje były wynikiem celowego czy też niedbałego działania administracji penitencjarnej, pozwalającego przyjąć, że zakres niedogodności związany z przebywaniem w jednostce penitencjarnej, odbiega od ich zwykłego poziomu, z którym należy się liczyć przebywając w warunkach izolacji więziennej. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że powód, popełniając przestępstwa, w świadomy sposób przyczynił się do występowania niekorzystnych dla siebie okoliczności odbywania kary. Świadomość społeczna warunków odbywania kary pozbawienia wolności w polskich więzieniach jest powszechna, nadto znana już była powodowi z racji wcześniejszego w nich przebywania. Zatem powód musiał liczyć się z wymierzeniem kary, którą będzie odbywał w takich warunkach. Należy także podnieść, że powód domagając się ochrony prawnej swoich dóbr osobistych, sam postępował sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, naruszając prawa podmiotowe innych osób. Konkludując powyższe, Sąd uznał, iż powód albo nie wykazał okoliczności naruszenia jego dóbr osobistych, albo też nie zostało obalone domniemanie bezprawności działania pozwanego. Wobec powyższego, przy braku podstaw faktycznych i prawnych, powództwo podlegało oddaleniu (pkt 1wyroku). Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, Sąd nie obciążył go kosztami procesu (art. 102 k.p.c.). O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.). SSO Alicja Bielan