Postanowienie I C 289/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 289/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Jolanta Polko Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Stachura po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. w Katowicach sprawy z powództwa Z.B. przeciwko Skarbowi Państwa Prezesowi Sądu Apelacyjnego w ..., Skarbowi Państwa Prezesowi Sądu Okręgowego w ... o zapłatę 1/ oddala powództwo; 2/ odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 289/13 Uzasadnienie Powód Z.B. domagał się od pozwanego Skarbu Państwa Prezesa Sądu Apelacyjnego w ... i Prezesa Sądu Okręgowego w ... odszkodowania i zadośćuczynienia w kwotach po 1.500.000 zł od każdego ze statio fisci oraz renty w wysokości 15.000 zł. Uzasadniając roszczenie wskazał, iż na skutek wadliwego działania Sądów: Okręgowego w ... i Apelacyjnego w ... powód nie otrzymał świadczeń ubezpieczeniowych od 2004r., w związku z czym doznał uszczerbku na zdrowiu. Powód nie zgadzał się z rozstrzygnięciami powyższych dwóch sądów, w tym w zakresie skarg na przewlekłość. Powołał się on przy tym na szereg postanowień i zarządzeń wymienionych dwóch Sądów, które szczegółowo wymienił. Pozwany Skarb Państwa Prezes Sądu Apelacyjnego w ... i Prezes Sądu Okręgowego w ..., reprezentowani przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 121-128) . Uzasadniając stanowisko podał, iż powód zbyt ogólnikowo uzasadnił uszczerbek i brak jakichkolwiek podstaw, która mogłyby uzasadniać odpowiedzialność pozwanego. Brak jest precyzyjnego określenia rodzaju szkody i bliżej nieokreślony uszczerbek na zdrowiu nie zostały podparte żadną dokumentacją medyczną. Powód kwestionując decyzje pozwanych Sądów nie przedłożył żadnego orzeczenia prejudycjalnego, co czyni jego powództwo bezpodstawnym. Powód nie wykazał również żadnej z przesłanek pozwanego z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda (art. 23, 24 i 448 k.c.). Działanie pozwanego wykonywane w ramach porządku prawnego nie może być uznane za bezprawne, nawet jeżeli narusza dobro osobiste. Brak podstaw do uznania, iż zachodzi zawinienie organu państwowego skoro brak jest w sprawie prejudykatu. Zdaniem pozwanego dochodzona przez powoda kwota, nie została uzasadniona rekompensatą krzywdy, lecz wyłącznie interesem finansowym. Brak jest w treści pozwu precyzyjnego wskazania, z którą z opisanych okoliczności wiąże on roszczenie o rentę. --- STRONA 3 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny. Pismem z dnia 14 grudnia 2005r. powód został poinformowany przez Powiatowy Urząd Pracy w ..., iż negatywnie rozpatrzono jego wniosek o przyznanie jednorazowych środków na podjecie działalności gospodarczej, gdyż powód w dniu 14 czerwca 2004r. utracił status bezrobotnego na skutek nieuzasadnionej odmowy przyjęcia propozycji zatrudnienia (dowód pismo PUP w ... z dnia 14.12.2005r. k. 208) . Powyższe zaświadczenie stało się dla powoda przyczynkiem do złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, jednakże śledztwo w tej sprawie zostało przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w ... umorzone. Sąd Rejonowy w ... postanowieniem z dnia 17 maja 2005r., sygn. akt II Kp 155/05, utrzymał w mocy zaskarżone przez powoda postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w ... z dnia 16 lutego 2005r. o umorzeniu śledztwa prowadzonego pod sygn. akt 3 Ds. 35/05. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2005r., sygn. akt II Kp 461/05, Sąd Rejonowy w ... utrzymał w mocy zaskarżone przez powoda postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej w ... z dnia 29 września 2005r. o umorzeniu śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień i poświadczenia nieprawdy przez funkcjonariusza publicznego w osobie pracownika Powiatowego Urzędu Pracy w ... (dowody: postanowienie SR w ... z dnia 17 maja 2005r. sygn. akt II Kp 155/05 k. 201-204, postanowienie SR w ... z dnia 29 września 2005r. sygn. akt II Kp 461/05 k. 205-207) . Postanowieniem z dnia 7 listopada 2005r., sygn. akt I ACz 1676/05, Sąd Apelacyjny w ..., w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C 763/05, z powództwa powoda Z.B. przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesowi Sądu Okręgowego w ... o zapłatę, oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 15 września 2005r., którym Sąd ten odmówił powodowi zwolnienia od kosztów sadowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 8 marca 2006r., sygn. akt I ACz 325/06 Sąd Apelacyjny w ..., oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 31 stycznia 2006r., w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten odmówił ponownie powodowi zwolnienia od koszów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 29 maja 2006r., sygn. akt I S 33/06, Sąd Apelacyjny w ... odrzucił skargę powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy o sygn. I C 763/05 bez nieuzasadnionej zwłoki z powodu braku przytoczenia okoliczności uzasadniających przedstawione w skardze żądanie. Postanowieniem z dnia 31 lipca 2006r., sygn. akt I S 45/06, Sąd Apelacyjny w ... odrzucił skargę powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy o sygn. I C 763/05 bez --- STRONA 4 --- nieuzasadnionej zwłoki, z powodu niedopuszczalności skargi uwarunkowanej tożsamymi podstawami ze skargą przedstawioną w uprzednim postępowaniu. Postanowieniem z dnia 7 września 2006r., sygn. akt I ACz 1180/06 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 22 czerwca 2006r. w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten oddalił kolejny wniosek o zwolnienie powoda od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniami z dnia 12 marca 2007r., sygn. akt I ACz 271/07 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 2 lutego 2007r. w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten oddalił kolejne wnioski o zwolnienie powoda od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 28 maja 2007r., sygn. akt I S 19/07, Sąd Apelacyjny w ... odrzucił skargę powoda na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy o sygn. I C 763/05 bez nieuzasadnionej zwłoki, z powodu braku uzasadnienia skargi i braku przytoczenia okoliczności uzasadniających jej uwzględnienie. Postanowieniem z dnia 6 września 2007r., sygn. akt I S 30/07, Sąd Apelacyjny w ... oddalił skargę powoda o stwierdzenie przewlekłości postępowania o sygn. I C 763/05 z powodu braku uznania, iż postępowanie toczy się dłużej niż jest to konieczne dla ustalenia istotnych okoliczności, a długotrwałość postępowania spowodowana jest dzianiem samego powoda, który ponawia wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2007r., sygn. akt I ACz 1179/07 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 16 października 2007r. w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten oddalił wniosek o zwolnienie powoda od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2008r., sygn. akt I ACz 649/08 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 8 stycznia 2008r., w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten odrzucił zażalenie powoda na postanowienie odrzucające ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2009r., sygn. akt I ACz 653/09 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 15 maja 2009r., w sprawie o sygn. I C 763/05, którym Sąd ten oddalił wniosek powoda o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem postępowanie w tej sprawie było już prawomocnie zakończone zwrotem pozwu ( dowody: postanowienie SA w ... z 7 listopada 2005r., sygn. akt I ACz 1676/05 k. 37-41 akt o sygn. I C 763/05, postanowienie SA w ... z 8 marca 2006r., sygn. akt I ACz 325/06 k. 61-63 powyższych akt, postanowienie SA w ... z dnia 29 maja 2006r., sygn. akt I S 33/06 k. 93-94 powyższych akt, postanowienie SA w ... z dnia 31 maja 2006r., sygn. akt I S 45/06 k. 104 powyższych akt, postanowienie SA w ... z dnia 7 --- STRONA 5 --- września 2006r., sygn. akt I ACz 1180/06 k. 108-109 powyższych akt, postanowienia SA w ... z dnia 12 marca 2007r., sygn. akt I ACz 271/07 k. 129-132 powyższych akt, postanowienie SA w ... z dnia 28 maja 2007r., sygn. akt I S 19/07 k. 140-141 powyższych akt, postanowienie SA w ... z dnia 6 września 2007r., sygn. akt I S 30/07 k. 150-151 powyższych akt, postanowienie SA w ... z 19 listopada 2007r., sygn. akt I ACz 1179/07 k. 161-163 powyższych akt, postanowienie SA w ... z 16 lipca 2008r., sygn. akt I ACz 649/08 k. 198-199 powyższych akt, postanowienie SA w ... z 9 czerwca 2009r., sygn. akt I ACz 653/09 k. 228-229 powyższych akt ). Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2009r., sygn. akt I Co 101/09, Sąd Okręgowy w ... oddalił wniosek powoda Z.B. o ustanowienie adwokata celem wniesienia skargi do Sądu Najwyższego od postanowienia Sądu Apelacyjnego w ... wydanego pod sygn. I ACz 653/09, w sprawie o sygn. akt I C 763/05, gdyż od postanowienia, które miało być przedmiotem skargi nie służył żaden środek zaskarżenia (dowód – postanowienie SA w ... z dnia 26 sierpnia 2009r. sygn. akt I Co 101/09 k. 4-5 tych akt ). Postanowieniem z dnia z dnia 8 marca 2010r., sygn. akt I C 122/10, Sąd Okręgowy w ..., w sprawie z powództwa powoda przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesom Sądów Okręgowego w ... i Apelacyjnego w ..., o odszkodowanie za działania funkcjonariuszy resortu sprawiedliwości, oddalił wnioski powoda o jego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniami z dnia 9 kwietnia 2010r., sygn. akt I ACz 157/10 i I ACz 184/10, Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na powyższe postanowienie Sądu Okręgowego w ... z dnia 8 marca 2010r. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2010r., sygn. akt I ACz 308/10, Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w ..., w którym wezwano go do uiszczenia opłaty od pozwu. Z arządzeniem z dnia 30 września 2010r., sygn. akt I C 122/10, Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w ... zarządził zwrot pozwu powoda złożonego w powyższej sprawie. Postanowieniem Sądu Okręgowego w ... z dnia 16 listopada 2010r., sygn. akt I C 122/10, odrzucono zażalenie powoda na powyższe zarządzenie o zwrocie pozwu. Postanowieniami z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt I ACz 568/10 i I ACz 569/10, Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenia powoda na zarządzenia Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w ...: 1) z dnia 21 października 2010r. w przedmiocie wezwania do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na zarządzenie z dnia 30 września 2010r., 2) z dnia 3 września 2010r. w przedmiocie wezwania do uiszczenia opłaty sądowej od pozwu. Postanowieniem Sądu Okręgowego w ... z dnia 8 lutego 2011r., sygn. akt I C 122/10, odrzucono zażalenie powoda na postanowienie z dnia 16 listopada 2010r. Powód złożył wobec postanowienia tego zażalenie. Postanowieniem --- STRONA 6 --- z dnia 11 marca 2011r. sygn. akt I ACz 122/11 Sąd Apelacyjny w ... oddalił zażalenie powoda na postanowienie z dnia 8 lutego 2011r. (dowody: postanowienie SO w ... z dnia 8 marca 2010r. sygn. akt I C 122/10 k. 150-154, postanowienia SA w ... z dnia 9 kwietnia 2010r. sygn. akt I ACz 157/10 i I ACz 184/10 k. 155-160, zarządzenie SO w ... z dnia 30 września 2010r. sygn. akt I C 122/10 k. 132-133, postanowienie SO w ... z dnia 16 listopada 2010r. sygn. akt I C 122/10 k. 147-149, postanowienie SO w ... z dnia 8 lutego 2011r. sygn. akt I C 122/10 k. 137-139, postanowienie SA w ... z dnia 9 lipca 2010r. sygn. akt I ACz 308/10 k. 161-162, postanowienia SA w ... z dnia 9 lipca 2010r. sygn. Akt: I ACz 568/10 i I ACz 569/10 k. 143- 146, postanowienie SA w ... z dnia 11 marca 2011r. sygn. akt I ACz 122/11 k. 134-136, zażalenie powoda z dnia 15 lutego 2011r. k. 117 akt o sygn. I C 122/10). Postanowieniem z dnia 31 stycznia 2011r., sygn. akt I S 2/11, Sąd Apelacyjny w ... oddalił skargę powoda o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesom Sądów Okręgowego w ... i Apelacyjnego w ... (dowód – postanowienie SA w ... z dnia 31 stycznia 2011r. sygn. Akt I S 2/11 k. 140-142). Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2011r., sygn. akt I C 367/11, Sąd Okręgowy w ... zwolnił powoda częściowo od kosztów sądowych, oddalając jego wniosek o zwolnienie od koszów sądowych w pozostałym zakresie, w sprawie z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa Prezesom Sądów Okręgowego w ... i Apelacyjnego w ... o ochronę dóbr osobistych. Sąd Apelacyjny w ... postanowieniem z dnia 3 czerwca 2011r., sygn. akt I ACz 290/11, oddalił zażalenie powoda na postanowienie z 26 kwietnia 2011r. Następie powód został wezwany do uiszczenia częściowej opłaty pozwu, zaś powód złożył pismo datowane na 1 lipca 2011r., w którym wnosząc o zmianę postanowienia z dnia 26 kwietnia 2011r., powołał i przedłożył orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Wobec braku uiszczenia opłaty od pozwu, Przewodniczący w Sądzie Okręgowym w ... zarządzeniem z dnia 16 sierpnia 2011r. zwrócił pozew w sprawie o sygn. akt I C 367/11. Postanowieniem Sądu Apelacyjnego w ... z dnia 9 grudnia 2011r. sygn. akt I ACz 588/11 oddalono zażalenie powoda na zarządzenie Przewodniczącego w Sądzie Okręgowym w ... z dnia 31 sierpnia 2011r., którym powód został wezwany do uzupełnienia braków formalnych zażalenia na zarządzenie o zwrocie pozwu, przez uiszczenie opłaty sadowej w kwocie 2.000 zł. (dowody: postanowienie SO w ... z dnia 26 kwietnia 2011r., sygn. akt I C 367/11 k. 9, zarządzenie SO w ... z dnia 16 sierpnia 2011r. sygn. akt I C 367/11 k. 129, postanowienie SO w ... z dnia 16 kwietnia 2012r., pismo powoda z dnia 1 lipca 2011r. k. 23 akt o syng I C 367/11, sygn. akt I C 367/11 k. 130-131, postanowienie SA w ... z 3 czerwca --- STRONA 7 --- 2011r. sygn. akt I ACz 290/11 k. 164-167, postanowienie SA w ... z dnia 9 grudnia 2011r. sygn. akt I ACz 588/11 k. 169-171). Postanowieniem z dnia 2 marca 2012r. sygn. akt I S 4/12 Sąd Apelacyjny w ... zwolnił powoda od opłaty sądowej od skargi o naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu Sądu Okręgowego w ... prowadzonym pod sygn. akt I C 367/11. Następnie Sąd Apelacyjny w ... postanowieniem z dnia 30 marca 2012r. oddalił skargę powoda o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego z jego powództwa przeciwko Skarbowi Państwa – Prezesom Sądów Okręgowego i Apelacyjnego w ... ( dowody: postanowienia SA w ... z dnia 2 i 30 marca 2012r. sygn. Akt I S 4/11 k. 172-176) . Powyższe ustalenia faktyczne Sąd poczynił w oparciu o wskazane wyżej dowody. Dowody z dokumentów pod względem treści i formy nie budziły wątpliwości Sądu, a ich moc dowodowa nie została przez strony skutecznie podważona. Sąd postanowieniem z dnia 8 października 2013 r. wydanym podczas rozprawy oddalił wnioski dowodowe powoda o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu medycyny ogólnej na okoliczność powstania ujmy na zdrowiu powoda, przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego etyka na okoliczność powstania ujmy u powoda na skutek nieetycznego zachowania pozwanych, przeprowadzenie dowodu z biegłego socjologa na okoliczność negatywnego wpływu na społeczeństwo w jego odbiorze wymiaru sprawiedliwości, powołanie biegłego z rynku kapitałowego, umowy zawartej przez powoda z Bankiem Gospodarki Żywnościowej w ... z dnia 3 września 1993r. W myśl art. 278 § 1 k.p.c. w wpadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd może wezwać jednego lub kilku biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii. Ocena czy doszło do wyrządzenia krzywdy i samego stopnia krzywdy poprzez wywołanie ujmy (szkody moralnej) należy do Sądu i nie może on oceny w tym zakresie pozostawiać biegłym sądowym. Zgodnie z art. 227 k.p.c. przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Okoliczności wynikające z tez dowodowych w oddalonych wnioskach powoda nie miały istotnego dla sprawy znaczenia, co przesądzało o ich oddaleniu. Sąd zważył, co następuje. Dla określenia zasad ewentualnej odpowiedzialności pozwanego zastosowanie znajduje art. 417 i n. k.c. w brzmieniu nadanym mu ustawą z dnia 17 czerwca 2004r. (Dz.U. Nr 162 poz. 1692), gdyż zdarzenia prawnie relewantne, z którymi powód wiąże --- STRONA 8 --- odpowiedzialność Skarbu Państwa miały miejsce w rozciągłości czasowej po 1 września 2004r. Zgodnie z tym przepisem za szkodę wyrządzoną przez niezgodnie z prawem działanie lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Przepis ten jednak nie określa zasad odpowiedzialności przy takich czynnościach konwencjonalnych jednostek Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego jak wydanie prawomocnego orzeczenia czy też ostatecznej decyzji administracyjnej. Odpowiedzialność w tym zakresie przewidziana jest w art. 417 1 § 2 k.c. Zgodnie z treścią tej normy, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, a zatem możliwość żądania odszkodowania uzależniona jest od stwierdzenia niezgodności z prawem ostatecznych decyzji administracyjnych i prawomocnych orzeczeń sądowych. Przepis ten jednoznacznie wskazuje na to, że koniecznym jest przedsądowe ustalenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego, a owy przedsąd nastąpić ma we właściwym postępowaniu, które nie może być tożsame z postępowaniem w przedmiocie samego odszkodowania. Jak przyjęto w doktrynie właściwym dla stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądowego, wydanego w postępowaniu karnym może być tryb wznowienia postępowania - art. 540 k.p.k. i n. lub też postępowanie w przedmiocie rozpoznania kasacji - art. 518 k.p.k. i n. (por. G. Bieniek [red]: Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania, Tom 1, Warszawa 2007, s. 345). W kwestii kasacji w postępowaniu karnym należy zauważyć, iż dotyczyć ona może tylko prawomocnych wyroków sądu odwoławczego, a nie postanowień. Z kolei uregulowane w k.p.c. postępowanie w przedmiocie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 424 1 k.p.c. i n.), dotyczy jedynie orzeczeń sądowych wydanych w sprawach cywilnych w rozumieniu k.p.c., a nie wszelkich orzeczeń wydanych przez sądy powszechne (por. K. Pietrzykowski [red]: Kodeks cywilny, Tom I, Komentarz do art. 1-449 11 , Warszawa 2008, s.1276; uzasadnienie projektu ustawy z dnia 22 grudnia 2004r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych). Należy więc wywnioskować, iż przepisy nie przewidują procedury, w której możliwe byłoby stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w przedmiocie utrzymania w mocy bądź uchylenia postanowienia prokuratora o umorzeniu czy też odmowie wszczęcia dochodzenia. Sytuacja taka nie może pozbawić strony możliwości ubiegania się o odszkodowanie, a oceny bezprawności działania jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa dokonuje wówczas sąd rozpatrujący roszczenie odszkodowawcze na --- STRONA 9 --- podstawie przesłanek z art. 417 § 1 k.c. Jak przyjął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 10 grudnia 2010r. (sygn. akt II CNP 76/10, Lex nr 707862) w przypadku prawomocnych orzeczeń, co do których nie jest dopuszczalna skarga o stwierdzenie ich niezgodności z prawem, nie jest koniecznym uzyskanie prejudykatu jako warunku dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. Sąd Najwyższy zatem wyraźnie zasygnalizował możliwość rozstrzygania o odpowiedzialności Skarbu Państwa, bez konieczności posiadania prejudycjalnego orzeczenia w przypadku przeszkód proceduralnych dla jego uzyskania. Oceny działania pozwanych jednostek organizacyjnych z punktu widzenia zasad odpowiedzialności Skarbu Państwa Sąd dokonał w oparciu o przesłanki z 417 1 § 2 k.c., bowiem roszczenia były związane z orzeczeniami wydanymi przez pozwane jednostki organizacyjne Skarbu Państwa. Najistotniejszą przesłanką odpowiedzialności jest bezprawność działania bądź zaniechania organu państwowego, ponadto działanie lub zaniechanie musi wystąpić przy wykonywaniu władzy publicznej, tj. w ramach sfery imperium. Działanie to lub zaniechanie musi mieć związek funkcjonalny z powstałą szkodą, tak aby szkoda wynikała z wadliwego wykonywania funkcji publicznej. Pozostałe dwie przesłanki są takie jak przy ogólnych zasadach odpowiedzialności deliktowej, tj. muszą wystąpić przesłanka szkody oraz związku przyczynowego pomiędzy szkodą a działaniem lub zaniechaniem sprawczym. Wykazanie powyższych przesłanek zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodowego spoczywa na stronie, która stawia twierdzenie o wystąpieniu danych okoliczności (art. 6 k.c.), tj. na powodzie. W ocenie Sądu powód w ogóle nie wykazał przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. W zakresie w jakim wywodził on, iż wiąże odpowiedzialność pozwanych statio fisci Skarbu Państwa, z wadliwie wydanymi, w jego ocenie, prawomocnymi orzeczeniami, nigdy nawet nie wdrażał on procedury o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Brak prejudykatu w sytuacji, gdy strona powodowa mogła go uzyskać powoduje brak możliwości wykazania bezprawności działania jednostek Skarbu Państwa przy wykonywaniu władzy publicznej. Powód jako podstawę dochodzonych roszczeń wskazał szereg, wadliwych jego zdaniem, postanowień sądów pierwszej i drugiej instancji, przy czym zdecydowana większość tych orzeczeń dotyczyła kwestii incydentalnej, tj. zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zauważyć można, iż na skutek częściowo negatywnego rozpoznania wniosków powoda o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie --- STRONA 10 --- pełnomocnika z urzędu w postępowaniach o sygnaturach: I C 122/10 i I C 367/11, przed Sądem Okręgowym w ... nie doszło do merytorycznego rozpoznania jego roszczeń, a sprawy te zakończyły się uprawomocnieniem się zarządzenia o zwrocie pozwu, formalnie kończącego postępowania. Powód nie godząc się z rozstrzygnięciami w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, składał kolejne podobne wnioski o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika, a następnie składał środki zaskarżenia nawet od postanowień niezaskarżalnych, co powodowało wydłużenie postępowania i uniemożliwiało merytoryczną ocenę zgłaszanych roszczeń oraz jednocześnie spowodowało znaczną ilość postanowień dotyczących tych samych kwestii incydentalnych, gdyż każdemu kolejnemu wnioskowi i zażaleniu musiał zostać nadany odrębny bieg. Powód pozostając w przeświadczeniu o racjach swoich wniosków oraz o celowym przewlekaniu postępowania przez Sądy składał również skargi na przewlekłość postępowania, jednakże nigdy żadna z jego skarg w tym przedmiocie nie została uwzględniona, gdyż postępowania, którym powód zarzucał przewlekłość były rozciągnięte w czasie, w wyniku działań samego powoda, nieakceptującego prawomocnych rozstrzygnięć, składającego kolejne podobne wnioski oraz środki zaskarżenia, co powodowało konieczność wydania kolejnych postanowień. Nie ma podstaw dla uznania bezprawności orzeczeń stanowiących podstawy roszczeń powoda z uwagi na brak prejudycjalnego orzeczenia, stwierdzającego niezgodność z prawem prawomocnych orzeczeń. Niemniej jednak widocznym jest, iż powód w dalszym ciągu nie godzi się z negatywnym rozpoznaniem jego wniosków i zażaleń w opisanych wyżej postępowaniach, pozostając nie przekonanym o racjach wymienionych Sądów obu instancji w wydanych przez nich orzeczeniach, jednakowoż nie przesądza to w żaden sposób o nieprawidłowościach w opisanych orzeczeniach. Brak jest podstaw dla doszukiwania się bezprawności w nieostatecznych decyzjach sądowych, które były przedmiotem zaskarżenia przez powoda. Jak przyjął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 marca 2007r. (sygn. akt II CSK 523/06, Lex nr 253425) „Podstawy roszczeń odszkodowawczych nie może stanowić orzeczenie nieprawomocne, czy nieostateczna decyzja, nawet wadliwe, które zostało następnie skorygowane przez instancję odwoławczą. Odmienna ocena godzi w zasadę instancyjności postępowania, ponadto może prowadzić do rozbieżnych rozstrzygnięć w toku instancji i w procesie odszkodowawczym.” Nie sposób odmówić racji stanowisku Sądu Najwyższego. Strona która dysponuje środkiem zaskarżenia i z niego korzysta, uzyskuje możliwość skorygowania lub wyeliminowania orzeczenia wadliwego, a jeżeli orzeczenie to jest pozbawione wad formalnych i merytorycznych, to ma --- STRONA 11 --- możliwość przekonania się o tym od organu sprawującego kontrolę instancyjną nad sądem niższego rzędu. Powód nie wykazał również innych przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa. Nie sposób przyjąć, iż wykazał on szkodę. Dochodzona przez nich kwota 3.000.000 zł, czy też renta w wysokości 15.000 zł nie znajdowała konkretnego uzasadnienia w przytaczanych okolicznościach. Kwot tych nie można odnieść do żadnego konkretnego uszczerbku majątkowego powoda. Powód nie wykazał również, w jakim zakresie doznał ewentualnej krzywdy, którą rekompensować miałaby dochodzona kwota. Reasumując powód nie wykazał należycie przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa, co skutkowało oddaleniem powództwa. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążając przegrywającej strony powodowej kosztami zastępstwa procesowego pozwanego, biorąc pod uwagę, iż okoliczności stanowiące podstawę zwolnienia powoda od kosztów sądowych nie ustały, a nadto domagał się on odszkodowania w oparciu o przepisy, które dla laika mogą być skomplikowane i niejasne, gdyż nie wszystkie przesłanki odpowiedzialności pozwanego wyrażone są expressis verbis w przepisach kodeksu cywilnego, co utrudnia takim osobom ocenę zasadności dochodzonych roszczeń. Tym samym wypadek powoda należało uznać za szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c.