Wyrok I C 286/10 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 286/10 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu – I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Anna Zborzyńska Protokolant: stażysta N. L. po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa A. K. przeciwko J. W., E. J. o ochronę dóbr osobistych powództwo oddala. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt IC 286/10 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 8.06.2010 r. powódka A. K. wystąpiła przeciwko pozwanym J. W. i E. J. o zasądzenie kwot po 700 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych powódki. W uzasadnieniu powyższego żądania powódka wskazała, iż pozwane stale ją szantażują w miejscach publicznych tj. na targowisku w obecności przechodniów. Pozwane wyzywają powódkę i zarzucają jej, że ona daje po 5 zł osobom chorym psychicznie, aby fałszywie świadczyły przed sądem na jej rzecz. W dniach 29.06.2009 r. i 1 .07.2009 r. powódka uzbierała jagód i ustawiła się na targowisku, aby je sprzedać. Pozwane tymczasem zaczęły krzyczeć, że jagody powódki są sprzed kilku dni i zniechęcały ludzi do zakupu jagód od powódki. Powódka wówczas dwukrotnie wezwała policję na targowisko, a policja pouczyła powódkę, że może wystąpić z pozwem do sądu. W piśmie procesowym z dnia 7.07.2010 r. powódka uzupełniła pozew poprzez wskazanie, że żąda zasądzenia od każdej z pozwanych po 700 zł za znieważenie powódki w miejscu publicznym. --- STRONA 2 --- Pozwana E. J. w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa i obciążenie powódki kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwana wskazała, iż nigdy nie wyzywała wulgarnie powódki. To powódka w dniach 29.06.2009 r. i 1.07.2009 r. sprzedając jagody na placu targowym, zaczęła wulgarnie wyzywać pozwane, po tym jak J. W. poprosiła powódkę, aby ta przesunęła o kilka centymetrów swoje słoiki z jagodami. Pozwana J. W. w odpowiedzi na pozew również wniosła o oddalenie powództwa. Wskazała, iż wszelkie twierdzenia powódki stanowią pomówienia pod adresem pozwanych. Powódka od lat stoi na targowisku co drugi dzień i sprzedaje jagody i grzyby w sezonie. Powódka na targ przychodzi już o godzinie 4.00 rano i zajmuje najlepsze miejsce. Rozkłada swój towar tak, że nikt obok nie może stanąć. Przed wezwaniem policji to powódka wyzywała pozwane, a także oskarżała je bezzasadnie o kradzież. To powódka utrudnia pozwanym sprzedaż ich towarów, oferując swój towar zawsze po cenie niższej niż sprzedają inni na targu. pozwana wskazała też, że powódki wszyscy się na targu boją, ponieważ kilka lat wcześniej powódka użyła gazu wobec sprzedających jagody. Ponadto, powódka wszystkich o coś oskarża, od lat procesuje się w rodziną Przybył. Wszyscy wiedzą jaka jest powódka i starają się jej unikać. Sąd poczynił następujące ustalenia faktyczne: W latach 2010 r. – 2011 r. Komenda Powiatowa policji w K. nie odnotowała interwencji zgłaszanych przez A. K. na terenie targowiska miejskiego przy ul. (...) w K.. - dowód : pismo KPP w K. k. 68. W dniu 1 lipca 2009 r. o godzinie 6:25 funkcjonariusze Komendy Powiatowej Policji w K. podejmowali interwencję na targowisku miejskim w K. przy ul. (...), gdzie powódka A. K. zgłaszała nieporozumienie z pozwaną E. J.. Interweniujący funkcjonariusze pouczyli strony o możliwości złożenia sprawy do sądu. - dowód : pismo KPP w K. k. 86a. Powódka od lat sprzedaje na targowisku miejskim w K. jagody i grzyby. Z reguły powódka przychodzi na targ o godzinie 4.00. Dnia 29.06.2009 r. inna sprzedająca na wymienionym targowisku przesunęła słoiki z truskawkami w stronę stoiska zajmowanego przez powódkę. Wówczas powódka zaczęła ubliżać pozwanym, wyzywać od złodziei, kazała zabrać im swoje słoiki i wynosić się z targu. Policja wezwana wówczas na teren targowiska pouczyła, aby w tak błahych sprawach nie angażować policji. - dowód : zeznania pozwanej E. J. k. 97. zeznania pozwanej J. W. k. 97-98. Dnia 1.07.2009 r. pozwana E. J. podeszła do powódki, aby zapytać dlaczego powódka oskarżyła pozwaną o zabranie czterech słoików jagód. Gdy powódka zaprzeczył, pozwana E. J. powiedziała, że sobie tego nie życzy i odeszła na swoje stanowisko. Następnie powódka wezwała policję, która poleciła pozwanej odsunięcie jej towarów dalej od powódki. W tym dniu nie doszło już między stronami do żadnej wymiany zdań. - dowód : zeznania pozwanej E. J. k. 97. zeznania pozwanej J. W. k. 97-98. --- STRONA 3 --- Powódka przebywając na targowisku zaczepiała słownie pozwane E. J. i J. W., zaczepiała też dzieci przebywające na targowisku. Pozwane nigdy nie kierowały pod adresem powódki obraźliwych słów. Pozwane nigdy nie zniechęcały kupujących do jagód sprzedawanych przez powódkę. Natomiast powódka z reguły sprzedawała swoje jagody w cenach niższych, niż ceny ustalane przez innych sprzedających na targu. Na tym tle dochodziło między powódką i innymi sprzedawcami do konfliktów. - dowód: zeznania świadka Z. M. k. 8 akt ICps 47/11. zeznania pozwanej E. J. k. 97. zeznania pozwanej J. W. k. 97-98. Powódka znana jest na targowisku w K. jako osoba konfliktowa. Wiadomym jest także, że od kilkunastu toczy spory sądowe w rodziną Przybył. - dowód: zeznania pozwanej J. W. k. 97-98. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w całości nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądań zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności, ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.(art. 24 § 1 k.c.) W myśl przepisu art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W doktrynie prawa cywilnego i orzecznictwie przyjmuje się, że art. 23 i 24 k.c. pozostają ze sobą w tak ścisłym związku, że odrębna wykładnia każdego z nich jest z reguły niemożliwa. Dlatego oba przepisy są wyjaśniane z reguły łącznie – w powiązaniu ze sobą. Z brzmienia art. 23 należy wyciągnąć wniosek, że prawu polskiemu nie jest znane jakieś jedno ogólne dobro osobiste i jedno odpowiadające mu prawo osobiste. Istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Należy przyjąć, że dobra osobiste – to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Z postanowień art. 23 k.c. wynika, że wymienione w nim dobra osobiste „pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach”, że prawu polskiemu nie jest znany wyczerpujący katalog dóbr osobistych i że tego rodzaju dobra chronione są nie tylko przez przepisy --- STRONA 4 --- kodeksu cywilnego oraz inne przepisy zaliczane do prawa cywilnego, ale również przez przepisy należące do innych gałęzi prawa obowiązującego w Polsce systemu prawnego (np. prawa karnego). Cechą praw osobistych jako praw podmiotowych służących do ochrony poszczególnych dóbr osobistych, jest to, że są to prawa niemajątkowe (jeżeli nawet ich naruszenie pociąga za sobą również skutki majątkowe) i to ściśle związane z podmiotem podlegającym ochronie, tak że razem z nim powstają i wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne podmioty zarówno w drodze czynności prawnych, jak i w drodze dziedziczenia. Przy wyjaśnianiu istoty dóbr osobistych w przeszłości przyjmowało się, że dobra osobiste to indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego konkretnego człowieka. Jego subiektywne odczucie powinno mieć decydujące znaczenie dla oceny, czy doszło do naruszenia jakiegoś cenionego przez niego dobra osobistego. Obecnie jednak przeważa pogląd, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tylko subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką reakcję wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Sąd w świetle konkretnego stanu faktycznego ocenia – stosując kryteria obiektywne- czy doszło do naruszenia dobra osobistego (dóbr osobistych) i czy zachodzą przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c. bądź też w innych przepisach. Już z przepisu art. 23 k.c. wynika jednoznacznie, że ochrona dóbr osobistych jest wszechstronna. Może ona być realizowana w różny sposób i za pomocą różnych środków, mieć zarówno charakter niemajątkowy, jak i majątkowy. Z art. 24 k.c. wynika natomiast, że ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianej w omawianym przepisie. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, nawet porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Bezprawność lub brak bezprawności działania są przesłankami, od istnienia (nieistnienia) których uzależniona jest możliwość uzyskania ochrony dóbr osobistych o charakterze niematerialnym. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, zgodnie z którym za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je, oraz, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1. działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2. wykonywanie prawa podmiotowego, 3. zgodę pokrzywdzonego, 4. działanie w obronie uzasadnionego interesu. W art. 24 k.c. ustawodawca wprowadził domniemanie bezprawności, a to oznacza, że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. W ścisłym związku z omawianym przepisem art. 24 k.c. pozostaje przepis art. 448 k.c. Charakter naruszonego dobra osobistego nie jest w art. 448 k.c. bliżej określony, Oznacza to, że przepis ten ma zastosowanie w razie naruszenia wszelkich dóbr osobistych, zarówno wymienionych w rat. 23, jak i tam nie wymienionych jednakże pod warunkiem, że korzystają one z ochrony prawa. W oparciu o oba powołane przepisy przyjęto zgodnie, że ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym, to przesłanka ta warunkuje zarówno roszczenie zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych (przeproszenie, złożenie stosowanego oświadczenia), jak i roszczenia o zasądzenie zadośćuczynienia albo stosownej sumy pieniężnej na cel społeczny. --- STRONA 5 --- W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości Sądu, że powódka oparła swoje żądanie zasądzenie od obu pozwanych kwot po 700 zł tytułem zadośćuczynienia, na przywołanych wyżej i omówionych przepisach art. 23, 24 i 448 k.c. Powódka jednak – w ocenie Sądu – nie udowodniła, aby pozwane dopuściły się kiedykolwiek czynu, skutkiem którego byłoby naruszenie dóbr osobistych powódki w postaci jej czci i dobrego imienia. Sąd kilkakrotnie wyznaczał powódce termin do zgłoszenia stosownych wniosków dowodowych na wykazanie zasadności twierdzeń pozwu. Również samodzielnie Sąd zwracał się do Komendy Powiatowej Policji w K. o nadesłanie informacji o interwencjach podejmowanych na wniosek powódki. Zarówno z pism otrzymanych z Komendy Powiatowej Policji, jak i z zeznań świadka Z. M., z przesłuchania pozwanych, którym to dowodom Sąd w całości dał wiarę, wynika, że powódka jest osobą konfliktową, której obawiają się osoby handlujące na targowisku w K.. Z dowodów tych wynika także, że w dniach 29.06.2009 r. i 1.07.2009 r. doszło miedzy stronami do sprzeczki, czy wymiany zdań, która dotyczyła zasad obowiązujących na targu i przyjętych przez handlujących. Z dowodów tych w żaden sposób nie wynika jednak, aby pozwane dopuściły się wobec powódki jakichkolwiek bezprawnych czynów, skutkiem których byłoby naruszenie dóbr osobistych powódki. Ustalając powyższe Sąd w całości odmówił wiary wyjaśnieniom powódki jakoby pozwane odniosły się do nie wulgarnie. Z wyjaśnień tych wynika raczej, że strony rywalizowały o zdobycie jak największej liczby kupujących, ale takich działań – jeśli rzeczywiście były podejmowane w przez którąkolwiek ze stron – nie można zakwalifikować jako bezprawne naruszenie dóbr osobistych. Mając na uwadze powyższe ustalenia, iż nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powódki, nie zaszły również przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony przewidzianych w art. 24 k.c., bądź art. 448 k.c. Powództwo podlegało zatem oddaleniu.