Postanowienie I C 285/13 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach

--- STRONA 1 --- | l Sygn. akt:I C 285/13 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 stycznia 2015 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: 5 ABA po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2015 roku w Gliwicach sprawy z powództwa T. M. (1) przeciwko P. G. (1) o ochronę dóbr osobistych 16 oddala powództwo; 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 977,00 (dziewięćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytulem zwrotu kosztów procesu Sygn. akt I C 285/13 Powód wniósł o zobowiązanie pozwanego aby opublikował we wskazanych gazetach przeprosiny o podanej treści i 0 zasądzenie od pozwanego kwoty 5000 zł na rzecz Fundacji (...)" Zdążyć z pomocą” . W uzasadnieniu pozwu podano że pozwany w rozmowie telefonicznej użył słów:” Ty potrzebujesz zawsze kogoś, żeby komuś przypierdolić ...tak to w twoim życiu wygląda” .Podano także treść zeznań składanych przez pozwanego jako świadek przed Sądem Rejonowym w Chorzowie w sprawach dotyczących dziecka powoda. 'W odpowiedzi na pozew (k.44) pozwany wniósł o oddalenie powództwa podając, że działania pozwanego nawet jeśli godziły w dobra osobiste powoda, to nie były one działaniami bezprawnymi. Zeznania pozwanego były wyważone i rzetelne oraz pozostawały w związku z przedmiotem postępowania, również wyrażona opinia na temat zachowania powoda pozostawała w związku przedmiotem postępowania. Z ostrożności procesowej przytoczono, że wypowiedzi pozwanego były prawdziwe. Odnośnie rozmowy telefonicznej stron podano, że była to prywatna rozmowa, pozwany nie wiedział, że tej rozmowie przysłuchuje się osoba trzecia a zachowanie pozwanego, który nagrał rozmowę jest rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd ustalił co następuje. --- STRONA 2 --- Strony pozwały się w 2004 roku. Powód jest stomalologiem, prowadzi gabinet w T. i w P.; pozwany jest nauczycielem akademickim. Strony kontaktowały się ze sobą towarzysko, pozwany ze swoją żoną spotykał się z powodem i jego ówczesną partnerką K. M. (1). Parokrotnie wspólnie wyjeżdżali. Byli także w W.; wtedy dzieci K. M. (1) (syn powoda i jego przyrodnia siostra) zachorowały. Powód uzyskał pomoc lekarską u swego wujka na pogotowiu, wykupił leki i późnym wieczorem wrócił sam do domu bo następnego dnia rano miał sprawę swoją sprawę sądową. Partnerka powoda pozostała sama z chorymi dziećmi, w nocy przy dzieciach pomagali jej pozwany i żona pozwanego. Powód wrócił do W. następnego dnia w porze śniadania. Powód prowadził sprawy sądowe: przeciwko firmie budowlanej remontującej jego mieszkanie, przeciwko (...) o zaniżone odszkodowanie, przeciwko firmie internetowej o telewizor oraz przeciwko swojemu pełnomocnikowi procesowemu o honorarium . Związek powoda z partnerką rozpadł się. Powód z byłą partnerką oboje interesowali się stanem zdrowia ciężko chorego syna. Skutkiem rozpadu związku powoda były sprawy sądowe: opiekuńcza i o alimenty. Pozwany zeznawał jako świadek w tych sprawach. Wcześniej jeszcze pozwany i powód prowadzili rozmowy na temat związku powoda z jego partnerką: osobiście na zamku w T. oraz telefonicznie w październiku 2012 roku. Podczas rozmowy telefonicznej padły między innymi słowa pozwanego:” Ty potrzebujesz zawsze kogoś, żeby komuś przypierdolić ...tak to w twoim życiu wygląda”. Pozwany mówił również że będzie zeznawał tylko to o czym wie. Pozwany nie wiedział że rozmowa jest nagrywana i że rozmowie przysłuchuje się świadek-Z. L.(zeznania świadka L. k.113). K. M. (1) odczuwała , że T. M. (1) grozi świadkom, dzwonił on do lekarza rodzinnego ich syna, dzwonił do miejsca pracy K., od swej matki usłyszała, że groził także jej. Sprawa o nękanie została umorzona. Rozstanie K. M. (1) i T. G. nastąpiło w połowie 2012 roku (zeznania K. M. k .113) . A.G. () od męża słyszała o groźbach przy odśnieżaniu i o groźbach dotyczących jej pracy Jej mąż w konflikcie T. M. (WiK.M. (1) doradzał im obojgu na prośbę obu stron konfliktu( zeznania A. G. k.114) Żona pozwanego A. G. (1) pracuje w urzędzie miasta a jej przełożonym jest E. P. (1). E. P. zna rodziców powoda oraz powoda i jego brata jako synów kolegi .E. P. jest kierownikiem budowy u swego znajomego pana M., nie ma wiedzy gdzie mieszka brat powoda, samego powoda widywał rzadko, nigdy nie rozmawiał z powodem na temat powoływania się powoda na znajomości z nim .Z ojcem powoda łączą go znajomości związane z myślistwem( zeznania E. P. k.151). P. G. (1) przy odśnieżaniu usłyszał od T. M. (1) słowa :"drzwi zamknięte ale ręce zostały” co przekazał matce żony. M. R. wyrażał wątpliwość czy pozwany nie obawia się konsekwencji w postaci zwolnienia swej żony z pracy (zeznania K.R. k.152). Na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2013 roku IIIRC 823/12 w SR w Chorzowie pozwany jako świadek zeznał: „Pozwany groził mi przed dzisiejszą rozprawą, że jeżeli będę brał udział w niej to poniosę konsekwencje, że moja żona zostanie zwolniona z urzędu Miasta P., ponieważ sekretarzem miasta jest osoba, która jest kierownikiem budowy u brata pozwanego... Zdarzenie miało miejsce miesiąc temu przed rozprawą, nie zgłosiłem o tym zdarzeniu na policji. Czułem się zagrożony ale zagrożenie minęło wieczorem”. Narozprawie w dniu 25 kwietnia 2013 roku w sprawie III Nem 970/12 wSR w Chorzowie pozwany jako świadek zeznał: „..T. nękał K. po rozstaniu. Dzwonił do niej co 15 minut, przesiadywał pod domem K. w samochodzie, zastraszają, obserwował ...Sam byłem poniekąd ofiarą, mówił żebym nie uczestniczył jako świadek w sprawach sądowych. Groził mojemu szwagrowi, że moja żona poniesie nieokreślone konsekwencje związane z jej pracą zawodową. Mnie osobiście groził dwa miesiące temu, odśnieżałem chodnik przed posesją. Odgrażał się, że „drzwi się już zatrzasnęły o moje ręce jeszcze tam zostały”. W dalszej części protokołu pozwany stwierdził, że „wiedzę o nękaniu K. przez T. ma z relacji Pani K.”. Dalej pozwany zeznawał "Ja nie podejmowałem żadnych kroków prawnych ze względu na groźby które kierował pod moim adresem ponieważ wiem „że groźby to część składowa osobowości pana T.. Te groźby nie są uzasadnione --- STRONA 3 --- faktycznym zagrożeniem, a maja wywołać strach u odbiorców. Mój szwagier M. R. taki strach odczuwał, podzielił się tym z moją teściową” . Na powołanych rozprawach oprócz stron i ich pełnomocników nie brały udziału w charakterze publiczności jakiekolwiek osoby. Sąd Rejonowy w Chorzowie poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o korelujące ze sobą ustalenia świadków w tym pozwanego i pozostały materiał dowodowy (opinia RODK); zeznania składane przez pozwanego w sferze faktów polegały na prawdzie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 11 kwietnia 2014 roku w sprawie III RC 823/12(k.124) zasądzono od pozwanego T. M. (1) na rzecz jego syna W. alimenty w kwocie po 700 zł do marca 2014 i po 1000 zł od kwietnia 2014 płatne do rąk matki K. M. (1) oddalając w pozostałym zakresie powództwo. W uzasadnieniu powołano rozmowę ówczesnego pozwanego z P. G.(k.128) na temat wysokich dochodów T. M. i jego trybu życia. Zeznania P. G. stanowiły podstawę rozstrzygnięcia(k.132). Wyrok został zaskarżony apelacją przez T. M. (1) (k.141).W dniu 7 listopada 2014 roku apelację oddalono (k.171). Postanowieniem wydanym w sprawie III Nsm 970/12 Sądu Rejonowego w Chorzowie z dnia 5 czerwca 2013 roku powierzono K. M. (1) władzę rodzicielską nad małoletnim W. M. , zapewniając ojcu prawo do utrzymywania kontaktów z małoletnim oraz do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka wyłącznie dotyczących majątku dziecka, wyjazdu za granicę, wyrobienia paszportu, dowodu osobistego, bez prawa współdecydowania ojca o sprawach leczenie, opieki medycznej i edukacji małoletniego(również przedszkolnej) a także sposobie spędzania czasu wolnego, o których to kategoriach spraw ma prawo decydować wyłącznie matka małoletniego; w pozostałym zakresie wniosek matki oddalono; ustalono że miejscem zamieszkania małoletniego jest każdorazowe miejsce zamieszkania matki, oddalono wniosek T. M. (1) o powierzeniu mu władzy rodzicielskiej na małoletnimi orzeczono o kosztach. Postanowieniem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 22 listopada 2013 roku wydanym w sprawie XVII RCa 280/13 zmieniono powyższe postanowienie w ten sposób ,że określono ograniczenia wykonywania władzy rodzicielskiej 'T. M. (1) do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka dotyczących wyboru szkoły i kierunku kształcenie, dotyczących: majątku dziecka, wyjazdu za granicę, wyrobienia paszportu i dowodu osobistego oraz prawa do uzyskania informacji o stanie zdrowia dziecka i przebiegu leczenia; w pozostałej części apelację ojca oddalono. Powód złożył doniesienie o popełnieniu przez pozwanego przestępstwa z art.2233par.1 kk oraz art.212 pari kk i art.216 par. kk do Prokuratury Rejonowej w Chorzowie na okoliczność składanych przez pozwanego fałszywych zeznań przed Sądem Rejonowym w Chorzowie w sprawach o sygn akt III RC 823/12 i III Nsm 970/12, które jednocześnie miały znieważać i zniesławiać powoda (sprawa I Ds. 696/14 — k.110 akt). Powód opowiadał pozwanemu odnośnie kontaktów ze swoim ojcem. O problemach powoda i jego partnerki oboje sami opowiadali pozwanemu .Ich relacje zaczęły się psuć od wyjazdu do W.. Od września 2011 roku pozwany stał się powiernikiem K. M. (1) gdy przyjechała ona do małżonków G. i płakała. Pozwany czytał pisma które K. M. pisała do powoda , oceniał je i wprowadził łagodzące poprawki. O nękaniu K. M. (1) pozwany wiedział tylko od niej. Składając zeznania w Sadzie Rejonowym pozwany starał się referować zdarzenia i uzasadniał swoje obawy. Gdy tamten Sąd wymagał komentarza, pozwany takiego komentarza udzielał. Pozwany nie pamięta by sędzia w sądzie rejonowym odczytywał zeznania, ale dyktował je głośno protokolantce, za drugim razem sędzina odczytywała zeznania(zeznania pozwanego, częściowo zeznania powoda). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty złożone do akt, zeznania świadków oraz zeznania stron. Dokumenty protokoły zeznań składanych przed Sądem Rejonowym oraz opinia RODK- wątpliwości nie budziły; ocenie podlegały wg kpejako dokumenty urzędowe, mając na uwadze zasadę bezpośredniości czyniono ustalenia także --- STRONA 4 --- woparciu o zeznania świadków i stron. Zeznania świadków L., M. ,G., P. oraz K. R. (2) zasługują na wiarę jako spójne i wzajemnie się uzupełniające. Wniosek dotyczący płyty CD z nagraniem rozmowy oddalono: dowód ten pozyskano nielegalnie, pozwany nie widział że jest nagrywany a powód nagrywając miał możliwość takiego prowadzenia rozmowy by później próbować ją wykorzystać na swoją korzyść. Ponadto istotne kwestie z tej rozmowy ustalono w oparciu o zeznania świadków a pozwany nie zaprzeczył, że inkryminowana wypowiedź padła. Oddalono wniosek dotyczący opinii biegłego psychologa na okoliczność "sposobu reakcji powoda w sytuacjach konfliktowych” jako zbędny wobec zakresu sprawy. Oddalono wniosek dotyczący innych spraw sądowych jako nie istotny, ponadto powód wypowiedział się jakie sprawy sądowe toczył, Oddalono wniosek dotyczący zdjęć gdyż powód nie kwestionował czasu miejsca i osób będących na zdjęciach. Oddalono wniosek dotyczący sprawy o fałszywe zeznania; skoro nie zapadł prawomocny wyrok skazujący, oceny zeznań dokonał samodzielnie Sąd orzekający i jak wykazano niżej nie były one fałszywe w rozumieniu ustawowym a zeznający składał je w dobrej wierze. Wniosek dotyczący świadka W. oddalono jako spóźniony, złożony dopiero na rozprawie. Zeznania stron były częściowo sprzeczne, Sąd nie dał wiary powodowi że: powód nie prosił pozwanego o pomoc w konflikcie z partnerką, że powód nie zwierzał się pozwanemu ze swoich problemów, że pozwany nie znał sytuacji majątkowej powoda, że pozwany nie groził swej partnerce oraz pozwanemu. Wzajemne relacje stron i partnerki powoda wynikają z całokształtu materiału dowodowego a zeznania powoda w tym zakresie są odosobnione i nie korelują z bezspornymi faktami; strony przebywały w W. w hotelu wysokim standardzie a stopa życiowa powoda była wysoka ( przykładowo: zdjęcia z hoteli).O groźbach wypowiadali się i pozwany i partnerka powoda a charakter tych gróźb oceniono poniżej; przy ocenie tej miano na uwadze obecny konflikt między powodem i byłą partnerką . Pozwany istotnie zmienił zdanie, wpierw powodowi mówił, że będzie zeznawał tylko o tym o czym wie a następnie relacjonował także fakty znane mu tylko z relacji K. M. (1) ale kierował się pytaniami sądu, który wnikliwie badał sprawę mając na uwadze dobro małoletniego dziecka. Wyrażenie że pozwany lubi konflikty to subiektywna ocena powoda , który sam prowadził szereg spraw sądowych. Sąd zważył, co następuje: Biorąc pod uwagę treść rozmowy telefonicznej stron podkreślić należy że była to rozmowa dwóch bliskich kolegów (0 bliskości relacji świadczą zdjęcia ze wspólnych wyjazdów złożone do akt), rozmowa” męska” o czym świadczy słowo „przypierdolić (swoista licentia poetica pozwanego). Z kontekstu rozmowy ustalonej w drodze przesłuchania świadka L.i stron wynika iż pozwany nie miał zamiaru urazić powoda ale w obrazowy sposób opisał i ocenił relacje powoda z innymi osobami, a zamiarem pozwanego było ratowanie tych relacji. Adresatem tej wypowiedzi miał być tylko powód. Wtej sytuacji zatem nie można mówić o naruszeniu dóbr osobistych. Odnośnie zeznań pozwanego składanych przed Sądem Rejonowym należy zaznaczyć że ich treść wynika z protokołów pisemnych. Zeznania nie były nagrywane a zatem nie ma innej możliwości ustalenia tego co zeznał powód. Świadek zeznający nie ma wpływu na formę zapisania zeznań protokołowanych pisemnie, nie może domagać się wiernego ich zapisywania słowo w słowo, może jedynie ,po ich odczytaniu korygować treść (dlatego właśnie by wyeliminować wątpliwości co zeznał świadek wprowadzono nagrywanie zeznań). Świadek musi odpowiadać na pytania w granicach tezy dowodowej a pytań nie protokołuje się . Dlatego należało dokonać wnikliwej analizy zwłaszcza ostatniego akapitu zarzucanych powodowi wypowiedzi(„... groźby to część składowa osobowości pana T...”).Wbrew subiektywnym odczuciom powoda, wypowiedź ta miała właśnie usprawiedliwić powoda, padła ona na pytanie Sądu dlaczego świadek -obecnie pozwany- nie zgłosił gróżb właściwym organom. P. G. wyjaśniał że nie traktował tych gróżb poważnie. --- STRONA 5 --- Chodziło o to, że nie było nigdy poważnego zagrożenia a powód wyrażał groźby by „wywołać strach” samą groźbą, podczas gdyi powód i adresat groźby mieli świadomość że do realizacji groźby nie dojdzie, a emocje wywołane „groźbą” szybko mijały. Było to opisywanie charakteru powoda, który w sposób opisywany w zeznaniach „nękał „ K. M. (1). Odnośnie groźby utraty pracy przez żonę pozwanego to z zeznań składanych w niniejszym procesie także nie wynika by była to groźba poważna. Została ona przekazana metodą „głuchego telefonu": powód- brat żony pozwanego- matka żony pozwanego- pozwany. Istotnie znamienne jest że nie zawnioskowano pierwszego ogniwa tego łańcuszka-brata żony pozwanego. Polski proces jest kontradyktoryjny i Sąd nie powołuje świadków z urzędu. Pozwany wskazał na ostatnie ogniwa tego łańcuszka- wskazał w ten sposób w jaki sposób wypowiedź do niego dotarła a nie co istotnie było powiedziane. Ustalenie dokładnej treści wypowiedzi było zatem niemożliwe biorąc pod uwagę „osoby dramatu”: pozwany, jego żona, brat żony .matka żony, przełożony żony będący kierownikiem na budowie członków rodziny powoda, powód i członkowie jego rodziny. Sama wypowiedź będąca przypomnieniem owych relacji „sekretarzem miasta jest osoba która jest kierownikiem budowy...” mogła już być odczytana jako groźba w znaczeniu opisywanym powyżej (...'część składowa osobowości...- wg odczuć pozwanego). Ponownie należy zwrócić uwagę na specyfikę zapisywania zeznań:” Mój szwagier M. R. taki strach odczuwał, podzielił się tym z moją teściową” ; chodzi o taki analizowany przez powoda -opisany powyżej —„strach”. Podobnie jest z wyrażeniem „drzwi już się zatrzasnęły a moje ręce jeszcze tam zostały”. Już ze struktury gramatycznej tej frazy wynika że nie jest to dosłowny cytat. Jest to również przykład opisywania owej „osobowości”, O nękaniu K. M. (1) pozwany wiedział właśnie tylko od niej co wyjaśnił także w niniejszej sprawie (k.165). Należy podkreślić że pozwany wypowiadał się na pytania Sądu w sprawie dotyczącej małoletniego dziecka, zatem jeśli nawet powód poczuł się tymi wypowiedziami urażony- dobra osobiste zostały naruszone (opisywano groźby, które w istocie groźbami nie były ) — to powód był zobligowany przez Sąd nie tylko do opisywania faktów ale i do podawania ocen, co wynika z faktu że oceny owe były protokołowane w Sądzie Rejonowym a świadek-obecny pozwany za zgodą tamtego Sądu kontynuował swoją wypowiedź. Zeznania te były subiektywnie prawdziwe, zeznający był o prawdziwości faktów i słuszności ocen przekonany. Należy mieć także na uwadze „że mimo iż jawność nie była wyłączona to nie wykazano by istotnie zeznania pozwanego znalazły szeroki oddźwięk w miejscowej społeczności; analiza owego oddźwięku jest jednak bezprzedmiotowa wobec obalenia domniemania bezprawności. Zgodnie z art. 23 i 24 kc dobra osobiste człowieka w szczególności- powołane w pozwie- cześć , dobre imię i dobra sława- pozostają pod ochrona prawa cywilnego; ten, czyje dobro osobiste zostaje naruszone może żądać zaniechania tego działania, chyba ze nie jest ono bezprawne. Przesłanka bezprawności jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony o charakterze niemajątkowym, przewidzianym w powołanych przepisach. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest w prawie cywilnym szeroko, przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Jednak nawet przy tak szerokim zakreśleniu pojęcia bezprawności, działania pozwanego nie można określić jako bezprawne. Wypowiedzi nie są bezprawne albowiem miały na celu dobro wymiaru sprawiedliwości i dobro dziecka(syna powoda). Oczywistym jest ,że to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania okoliczności usprawiedliwiających te działania, gdyż ustawodawca w art.24 par.1kc wprowadził zasadę domniemania bezprawności. Pozwany owo domniemanie obalił. Sąd Najwyższy jako jedną z okoliczności wyłączających bezprawność przytoczył działanie w ochronie uzasadnionego interesu(19.10.1989 r., II CR 419/89(OSP 11-12/90,poz.377). Należało zwrócić uwagę na to, że Sąd ograniczył się do badania tylko tych wypowiedzi/części wypowiedzi które powód wskazał w pozwie, w żadnym wypadku Sad nie ingerował w dalej idący konflikt stron procesu a tym bardziej innych osób(powoda z jego byłą partnerką) . Po przeanalizowaniu materiału dowodowego uznano, że każda z osobna wypowiedź w toku składanych zeznań nie jest bezprawna w rozumieniu art. 23 i 24 kc. --- STRONA 6 --- ' , Wszystkie wypowiedzi pozwanego doprowadziły Sąd do przekonania, że rzeczywiście fakty wskazywane w zeznaniach pozwanego przed Sądem Rejonowym istotnie miały miejsce a o prawdziwości ocen zawartych w zeznaniach pozwany był subiektywnie przekonany. Pozwany wypowiadając swe słowa wykazał się wystarczającą starannością i rzetelnością. Sąd orzekający wziął pod uwagę orzecznictwo (Sąd Apelacyjny w Katowicach z 14.03.2014roku i tam powoływane : Sąd Najwyższy z 9.01.2004, IV CK 304/02 oraz Sąd Apelacyjny w Warszawie z2.12.2010 r., VI ACa 464/10).Zeznanie świadka jest działaniem w ramach obowiązującego porządku prawnego. Konieczność zgromadzenia przez sąd jak najszerszego materiału wyłącza w tych sprawach bezprawność działania. Dopiero złożenie zeznań subiektywnie nieprawdziwych ( a taka sytuacja tu nie miała miejsca) wyłączyłaby ochronę prawną i uczyniła je działaniem bezprawnym. W niniejszej sprawie bezprawność działania pozwanego została wyłączona przez okoliczność że obecny pozwany zeznawał w roli świadka oraz był i jest przeświadczony o prawdziwości złożonych zeznań. Ich prawdziwość w sferze faktów potwierdzają ponadto wydane orzeczenia Sądu Rejonowego oparte m.in na zeznaniach obecnego pozwanego. Biorąc pod uwagę powyższe, powództwo należało oddalić, z uwagi na brak stwierdzenia we wskazanych wypowiedziach znamion ich bezprawności. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 98 kpc.