Wyrok I C 284/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 284/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2013r. Sąd Okręgowy w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Bochyńska-Jarczyk Protokolant: st. sekr. sądowy Gabriela Wolny po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013r. w Katowicach sprawy z powództwa K. K. przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w J. o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda kosztami procesu; 3. przyznaje adwokatowi W. W. od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Katowicach kwotę 578,40zł (pięćset siedemdziesiąt osiem złotych czterdzieści groszy),a w niej kwotę 41,40zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy) podatku VAT tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- S.. akt I C 284/12 UZASADNIENIE Powód K. K. pozwem z dnia 16 kwietnia 2012r., sprecyzowanym pismem procesowym z dnia 14 czerwca 2012r. (k.- 44 – 47) wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego w J. zadośćuczynienia w kwocie 80.000zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, obciążenie pozwanego kosztami postępowania, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, a także o zasądzenie na rzecz pełnomocnika powoda od Skarbu Państwa kosztów obrony prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały pokryte w całości ani w części (k.- 285). W uzasadnieniu swego żądania powód podał, że Zakładzie Karnym w J. przebywa od kwietnia 2011r. W okresie do dnia wniesienia pozwu, pozwany nie zapewnił mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej. Tym samym naruszył dobra osobiste powoda w postaci godności i intymności albowiem w placówce tej warunki sanitarne są złe, brak jest ciepłej wody i prysznicy w pawilonie. Jest tylko pięć toalet i pięć pisuarów na 140 skazanych. Cele, w których jest wilgoć i grzyb są przeludnione. Do łaźni jest około 120m, które trzeba przejść przez spacerniak. Tak jest przez cały rok. Apele do końca grudnia 2011r. odbywały się na korytarzach przy obustronnie otwartych drzwiach, gdzie stało się w przeciągach i dymie. Podał powód, że jest osoba paląca. Palarnia posiada wymiary 4m x 1m i nie ma w niej odpowiedniej wentylacji. Za palenie papierosów przed palarnią, powód jest karany dyscyplinarnie lub jest zmuszany do sprzątania korytarza lub innych rejonów. W stołówce w okresie zimowym jest zimno, wilgoć i odpadający tynk. W okresie letnim panuje w niej niesamowity odór z otworów kanalizacyjnych. Mimo to, posiłki trzeba jeść w stołówce, gdyż obowiązuje zakaz ich wynoszenia. Opieka medyczna polega na wymianie zdań, bez jakichkolwiek badań, co często powoduje złą diagnozę. W związku z tym i umieszczeniem powoda w celi z przekroczeniem norm metrażowych wynikających z art.110§2kkw oraz w tragicznych warunkach bytowych doszło do naruszenia godności powoda, której nienaruszalność gwarantuje art.30 Konstytucji RP, naruszenia jego prywatności oraz prawa do odbycia kary w warunkach humanitarnych wynikającego z art.4§1kkw w zw. z art.41 ust.4 Konstytucji RP. Dlatego powód na zasadzie art.448kc w zw. z art.24kc domaga się zadośćuczynienia. Pozwany Skarb Państwa – Dyrektor Zakładu Karnego w J. w odpowiedzi na pozew z dnia 20 czerwca 2012r. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (k.- 52 - 58). W uzasadnieniu swego stanowiska pozwany zaprzeczył wszelkim twierdzeniom powoda – kwestionując jego roszczenie co do zasady, jak i co do wysokości. Podniósł pozwany, że powód w Zakładzie Karnym w J. nigdy nie przebywał w warunkach przeludnienia, bo przeludnienie w okresie objętym pozwem w nim nie występowało. Zakład ten jest jednostką typu półotwartego, w której cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę, a skazani w godzinach od 7.30 do 18.30 mają możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z pól spacerowych oraz boisk do koszykówki, piłki nożnej i sitkowej, a także z ogólnodostępnych pomieszczeń takich jak sala do zajęć sportowych, czytelnia, pomieszczenia grup wyznaniowych i ruchu AA, biblioteka, sale szkoleniowe i świetlice wyposażone w sprzęt RTV. Osadzeni mogą na zasadzie dobrowolności korzystać z organizowanych zajęć kulturalno – oświatowych. Budynki pawilonów mieszkalnych, z uwagi na szkody górnicze, znajdują się pod stałym nadzorem rzeczoznawcy budowlanego, który określa potrzeby remontowo – naprawcze. Są one na bieżąco remontowane. Pomieszczenia mieszkalne posiadają odpowiednią wentylację i dostateczny dopływ powietrza. Powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ścianach w tych pomieszczeniach jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą, choć do celu wyznaczone jest oddzielne pomieszczenie. --- STRONA 3 --- Skazani nie wietrzą też pomieszczeń mieszkalnych, a w okresie zimowym zatykają otwory wentylacyjne. Zawilgocone pomieszczenia poddawane są odpowiednim remontom. Utrzymanie czystości i porządku w pawilonie należy do samych skazanych. W tym celu otrzymują na bieżąco środki czystości, a ich ilość nie jest limitowana. Wśród osadzonych znajdują się także osoby, które nie posiadają prawidłowych nawyków higienicznych oraz mają trudności w przestrzeganiu norm społecznych. Oddziałowi i wychowawcy zobowiązani są do egzekwowania od skazanych obowiązku utrzymania czystości i porządku w pawilonach. Urządzenia sanitarne są usytuowane poza celami mieszkalnymi. Skazani co najmniej raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. Łaźnia jest ogrzewana i ma 24 oddzielne stanowiska prysznicowe. Po kąpieli zapewniona jest dostateczna ilość czasu na wysuszenie się i zmianę odzieży. W stołówce jest wydzielone miejsce do mycia naczyń w ciepłej wodzie. Skazani mogą posiadać grzałki, maszynki elektryczne i czajniki bezprzewodowe, mają więc możliwość podgrzewania wody w pawilonach mieszkalnych. Palenie tytoniu jest dopuszczalne tylko w miejscach do tego przeznaczonych. Palarnia wyposażona jest w elektryczny wentylator. Palenie w innych miejscach spotyka się ze zdecydowaną reakcją funkcjonariuszy, a skazani za to są karani dyscyplinarnie. W ocenie pozwanego, z powyższego wynika, że podczas pobytu powoda w Zakładzie Karnym w J. nie doszło do naruszenia norm prawnych regulujących warunki wykonywania kary pozbawienia wolności, a tym samym do naruszenia jego dóbr osobistych. Subiektywne odczucie powoda niezadowolenia z faktu osadzenia, nie może być podstawą do domagania się od Skarbu Państwa jakiejkolwiek kwoty. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód K. K. liczy obecnie 29 lat. Jest recydywistą penitencjarnym. W Zakładzie Karnym w J. przebywa od 21 kwietnia 2011r. Jest to zakład typu półotwartego, co oznacza, że cele mieszkalne pozostają otwarte całą dobę, a skazani w godzinach od 7.30 do 18.30 mają możliwość swobodnego przemieszczania się i korzystania z pól spacerowych, boisk do koszykówki, piłki nożnej i sitkowej, sali do zajęć sportowych, czytelni, pomieszczeń grup wyznaniowych i ruchu AA, biblioteki, sal szkoleniowych i świetlic wyposażonych w sprzęt RTV. Na zasadzie dobrowolności mogą też korzystać z organizowanych zajęć kulturalno – oświatowych. Ubikacje i łazienki znajdują się w pawilonie mieszkalnym poza celami. Są one dostępne przez cała dobę. Skazani co najmniej raz w tygodniu korzystają z ciepłej kąpieli. Łaźnia została wyremontowana w 2010r. Usytuowana jest w osobnym budynku. Jest ogrzewana. Po kąpieli skazani mają zapewnioną dostateczna ilość czasu na wysuszenie się i zmianę odzieży. Porządek wewnętrzny w tej placówce penitencjarnej reguluje zarządzenie jej dyrektora z dnia 25 listopada 2010r. W celach mieszkalnych palenie tytoniu jest zabronione. Jest ono dozwolone w wyznaczonych do tego miejscach. Palarnia w pawilonie, w którym przebywa powód jest dostępna przez całą dobę. Za palenie poza nią powód nie został ukarany dyscyplinarnie. Dyrektor placówki poprzestał na ostrzeżeniu. Posiłki wydawane są w stołówce ogólnej. Zapewnia ona odpowiednie warunki zbiorowego żywienia osadzonych. Jest czysta, ciepła, należycie wyposażona, podlega regularnym zabiegom konserwacyjnym i remontowym. W stołówce jest wydzielone miejsce do mycia naczyń w ciepłej wodzie. Skazani mogą za zgodą dyrektora posiadać grzałki, maszynki elektryczne i czajniki bezprzewodowe, co gwarantuje im możliwość podgrzewania wody w pawilonach mieszkalnych. Obiekty budowlane tego zakładu są położone na terenie występowania szkód górniczych. Zgodnie z zaleceniami rzeczoznawcy (...) Spółka (...) w trybie pilnym wykonuje naprawy i dokonuje odpowiednich zabezpieczeń. W okresie objętym żądaniem pozwu to jest od kwietnia 2011r. do kwietnia 2012r. powód przez cały czas przebywał w warunkach spełniających normę minimalną 3m 2 na osobę (k.- 61 – 69, 131 – 162, 279 i zeznania świadków A. W. k.- 242- 243 i P. W. k.- 243). W okresie od późnej jesieni 2011r. do lutego 2012r. powód był osadzony w celi siedmioosobowej nr 21 w pawilonie D. Cela ta wymagała remontu. Była brudna, zawilgocona, na suficie był grzyb, a na podłodze leżał bardzo zniszczony gumolit. Były w niej insekty i myszy, mimo, że w tej placówce jest dużo dzikich kotów. W styczniu 2012r. została wyremontowana między innymi cela nr 19 i od lutego 2012r. powód z pozostałymi współosadzonymi został do niej przeniesiony. Było to skutkiem wielokrotnie zgłaszanych wcześniej skarg na tragiczne warunki bytowe w celi nr 21. Cela nr 19 ma powierzchnię 21m 2 i przebywa w niej siedmiu osadzonych. Po godzinie 17.00 jest w niej ciasno, po wiele miejsca zajmują łóżka i stół. Tak samo było w celi nr 21. W pawilonie mieszkalnym na 140 osadzonych znajduje się wyłącznie 5 toalet i 5 pisuarów, co powoduje, że rano w kolejce do nich stoi się do 20 minut. Jest też tylko jedna budka --- STRONA 4 --- telefoniczna, a że nie ma żadnych ograniczeń w długość rozmów, to trudno się do niej dostać. Palarnia jest za mała i zadymiona, co wymusza palenie papierosów poza nią. Ranne i wieczorne apele do stycznia 2012r. odbywały się na korytarzu w przeciągach, w dymie papierosianym, a w zimie w minusowych temperaturach. Obecnie odbywają się w celach. Według powoda, opieka medyczna jest nieodpowiednia. Dlatego ciągle choruje. Lekarz po zapisie przyjmuje dopiero na drugi dzień. Zdarzyło się, że u jednego z osadzonych nie rozpoznał gruźlicy, a powodowi stomatolog nie usunął w całości zęba, a dał jakiś antybiotyk. Jest nerwowy, a gdy zgłasza to oddziałowemu to ten kieruje go na zajęcia z anty agresji (zeznania świadków R. B. k.- 99, D. K. k.- 125 i M. L. k.- 271 oraz powoda k.- 238). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd zasadniczo nie miał podstaw odmówić wiary zeznaniom przesłuchanych świadków. W szczególności za wykazanymi zeznaniami świadków R. B., D. K. i M. L. oraz powoda uznał okoliczności, iż w celi nr 21 panowały nieodpowiednie warunki bytowe i w związku z tym wymagała ona remontu oraz, że prawa osadzonych w Zakładzie Karnym w J., choć jest on jednostką typu półotwartego, są także ograniczone. Zeznania tych świadków nie potwierdziły jednak, iż powód przebywał w warunkach przeludnienia, skoro w celach nr 21 i 19 o powierzchni 21m 2 było zakwaterowanych razem z nim siedem osób. Zeznania świadków A. W. i P. W. w pełni natomiast korespondowały z przeprowadzonymi w sprawie dowodami z dokumentów, których powód nie kwestionował. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do przepisów art. 23kc i 24kc poszkodowanemu w przypadku naruszenia jego dobra osobistego służy ochrona cywilnoprawna. Dobra osobiste podlegają ochronie, jeżeli ich naruszenie (zagrożenie) jest bezprawne. Przesłankami odpowiedzialności przewidzianymi w przepisie art.24§1kc, które muszą być spełnione równocześnie są: istnienie dobra osobistego, jego naruszenie lub zagrożenie naruszenia i bezprawność działania sprawy. Spełnienie dwóch pierwszych przesłanek wykazać musi poszkodowany. Jego rzeczą jest, więc przede wszystkim określić, w jakich swoich odczuciach ewentualnie, w jakich konkretnie prawem przewidzianych dobrach osobistych został dotknięty zachowaniem się sprawcy, oraz na czym polega naruszenie tej jego sfery przeżyć, a także okoliczności te udowodnić (art. 6kc i art. 232kc). Poszkodowany nie musi natomiast wykazać, że działanie sprawcy było bezprawne. W polskiej doktrynie cywilistycznej panuje obiektywne pojęcie bezprawności, według którego bezprawne jest zachowanie się sprzeczne z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Osoba szukająca ochrony przewidzianej w art.24kc nie musi, zatem wykazywać winy sprawcy zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego. Ciężar dowodu braku bezprawności działania (art. 24kc) spoczywa na osobie, której zarzucono naruszenie dobra osobistego. Musi ona wykazać, że była do tego uprawniona. Przepis art.24§1kc statuuje, bowiem domniemanie bezprawności działania sprawcy naruszenia dobra osobistego. Każde, więc naruszenie lub zagrożenie tego dobra należy wstępnie zakwalifikować jako bezprawne. Domniemanie to może sprawca obalić, jeżeli wykaże, że zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Okolicznościami tymi są: działanie w ramach porządku prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa; wykonywanie prawa podmiotowego; zgoda pokrzywdzonego; działanie w obronie uzasadnionego interesu społecznego (wyrok SN z dnia 19.10.1989r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12/377). Dobro osobiste w odniesieniu do osoby fizycznej definiowane jest jako wartość o charakterze niemajątkowym, ściśle związana z jednostką ludzką, decydująca o jej bycie, pozycji w społeczeństwie, będąca przejawem odrębności psychicznej i fizycznej danej osoby oraz jej możliwości twórczych, powszechnie uznana w społeczeństwie i akceptowana w danym systemie prawnym. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wyraźnie wymienia art. 23kc należy cześć (dobre imię, dobra sława, reputacja, honor, godność osobista) jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Obejmuje ona wszystkie dziedziny jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. --- STRONA 5 --- Stosownie do treści art.24§1kc w sprawie o ochronę dóbr osobistych Sąd w pierwszym rzędzie ustala jednak, czy do ich naruszenia doszło i dopiero w razie pozytywnej odpowiedzi na to pytanie ocenia, czy działanie pozwanego naruszyciela było bezprawne. Godność człowieka jest dobrem osobistym, które podlega ochronie między innymi na podstawie art. 23 i art. 24 k.c., jak również - w stosunku do osób odbywających karę pozbawienia wolności - na podstawie art. 40 i art. 40 ust. 4 Konstytucji, art. 3 Konwencji z dnia 4 listopada 1950 r. o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) oraz art. 4 Kodeksu karnego wykonawczego. Przepisy te nakazują wykonywanie kary w sposób humanitarny, z poszanowaniem godności skazanego oraz zakazują stosowania tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania i karania skazanego. Ograniczenie praw i wolności skazanego może wynikać jedynie z ustawy i wydanego na jej podstawie prawomocnego orzeczenia. Ustawowe ograniczenia praw i wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności zamieszczone są między innymi w k.k.w., regulującym zasady i sposób wykonywania orzeczonych przez sądy kar. Przepisy art. 102, art. 110a, art. 135 k.k.w. określają prawa i obowiązki osób odbywających karę pozbawienia wolności oraz regulują uprawnienia i obowiązki funkcjonariuszy zakładów karnych w zakresie nadzoru nad prawidłowym wykonaniem tej kary oraz ochrony porządku i bezpieczeństwa. Jednocześnie w przepisach 137-141 k.k.w. przewidziano określone nagrody za dobre zachowanie, zaś w art. 142-148 k.k.w. kary dyscyplinarne, regulując także zasady postępowania dyscyplinarnego. Przepisy k.k.w. przewidują też szczególną drogę dochodzenia przez skazanych odbywających karę pozbawienia wolności ochrony ich praw naruszonych lub zagrożonych działaniami funkcjonariuszy więziennych. Zgodnie z art. 7 i art. 34 k.k.w. skazany może zaskarżyć do sędziego penitencjarnego oraz do sądu penitencjarnego decyzje wydawane przez funkcjonariuszy z powodu ich niezgodności z prawem, jak również zaskarżyć wymierzenie kary dyscyplinarnej (art. 148 § 1 k.k.w.). W tym szczególnym trybie następuje zatem stwierdzenie, czy decyzja oraz działania i zaniechania funkcjonariusza służby więziennej ograniczające prawa osoby osadzonej były zgodne z prawem czy bezprawne. W tym trybie następuje także badanie merytorycznej zasadności takich decyzji (działań), które wydawane są w celu zapewnienia bezpieczeństwa i realizacji zadań wychowawczo - resocjalizacyjnych ciążących na administracji zakładu karnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2012 r., IV CSK 473/11, LEX nr 1211994, Biul.SN 2012/7/12). Z tych względów, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 lutego 2012 r. IV CSK 276/11 (niepubl.), sąd cywilny w procesie o naruszenie dóbr osobistych skazanego nie jest władny oceniać, czy funkcjonariusz służby więziennej odmawiając przyznania skazanemu określonego uprawnienia działał zgodnie z prawem czy bezprawnie, jak również czy zastosowanie wobec skazanego kary dyscyplinarnej było uzasadnione i zgodne z prawem czy bezprawne. Do oceny tej uprawniony jest jedynie sędzia lub sąd penitencjarny w sytuacji odwołania się skazanego od takich decyzji lub podjęcia działania z urzędu. Dopuszczenie badanie tych kwestii przez sąd cywilny w sprawie o naruszenie dóbr osobistych skazanego oznaczałoby nie tylko dopuszczenie dwutorowości postępowania sądowego w zakresie nadzoru nad wykonywaniem kary pozbawienia wolności, lecz także prowadziłoby w konsekwencji do faktycznego pozbawienia znaczenia przyjętego przez ustawodawcę trybu postępowania i oddziaływania sędziego i sądu penitencjarnego na skazanego w zakładzie karnym. Gdyby bowiem skazany, pozbawiony przez funkcjonariusza zakładu karnego pewnych uprawnień przewidzianych w k.k.w. lub ukarany dyscyplinarnie, mógł - bez zaskarżenia takiej decyzji w trybie przewidzianym w tym kodeksie - skutecznie dochodzić ochrony bezpośrednio przed sądem cywilnym w procesie o naruszenie dóbr osobistych, to przewidziany i uregulowany w k.k.w. tryb postępowania penitencjarnego nie tylko nie mógłby spełniać funkcji zakładanych przez ustawodawcę, lecz w istocie straciłby rację bytu. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że zarzucane przez powoda i to gołosłownie działania strony pozwanej polegające na karaniu go przez funkcjonariuszy służby więziennej Zakładu Karnego w J. za palenie papierosów poza palarnią, bez potwierdzenia niezgodności z prawem tych działań przez sędziego lub sąd penitencjarny, nie mogły być oceniane ani badane przez sąd cywilny. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przesądzone natomiast zostało, że odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych, zawilgoconych i zagrzybionych celach, bez wentylacji z unoszącym się w nich fetorem z węzła sanitarnego może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób --- STRONA 6 --- pozbawionych wolności, co na gruncie prawa polskiego może uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24kc w związku z art. 448kc. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że w okresie objętym żądaniem pozwu zjawisko przeludnienia w Zakładzie Karnym w J. ogóle nie występowało, co oznacza, że powód przez cały czas osadzony był w celach, w których powierzchnia przypadająca na skazanego, wynosiła nie mniej niż 3 m 2 . Wykazało też jednak, że w okresie od późnej jesieni 2011r. do lutego 2012r. przebywał on w celi nr 21, w której warunki sanitarno – bytowe były niewłaściwe. Mając, więc na uwadze zarzuty powoda odnoszące się do naruszenia jego godności w wyniku osadzenia go okresowo w tej celi, która była zagrzybiała i wymagająca remontu, w której nie było odpowiedniej wentylacji oraz była wyposażona w stary i zniszczony sprzęt kwaterunkowy, to należy stwierdzić, że przyczyną tego jest ogólna trudna sytuacja materialna zakładów karnych, dotykająca większości osób odbywających karę pozbawienia wolności, nie zaś chęć poniżenia czy upokorzenia skazanego. W podobnych warunkach mieszka także część społeczeństwa. Wszystko to sprawia, że, obiektywnie rzecz oceniając, nie można uznać, by ewentualny pobyt powoda w takich warunkach, jako skazanego odbywającego po raz kolejny karę pozbawienia wolności, mógł mieć wpływ na jego poczucie własnej wartości lub na oczekiwanie szacunku od innych ludzi. Jak stwierdził bowiem Sąd Najwyższy, o naruszeniu dobra osobistego w postaci uchybienia godności osadzonego w zakładzie karnym nie można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności związanych z samym pobytem w takim zakładzie, polegających np. na niższym od oczekiwanego standardzie celi czy urządzeń sanitarnych, bowiem dla wielu ludzi nie odbywających kary pozbawienia wolności warunki mieszkaniowe bywają często równie trudne. Godność skazanego przebywającego w zakładzie karnym nie jest naruszona, jeżeli odpowiada uznanym normom poszanowania człowieczeństwa (orzeczenie z dnia 20 grudnia 2010 r. IV CSK 449/10, niepubl.). Mając to na uwadze, w ocenie Sądu okresowe osadzenie powoda w celi nr 21 nie naruszyło jego godności szczególnie, że Zakład Karny w J. jest jednostką typu półotwartego i w godzinach od 7.30 do 18.30 nie musiał on przebywać w tej celi. Pozwany przyznał, że w pawilonie mieszkalnym, w którym osadzony jest powód jest 5 toalet i 5 pisuarów, 1 budka telefoniczna, w celach mieszkalnych nie ma ciepłej wody, a apele do pewnego czasu odbywały się na korytarzach. Zdaniem Sądu, okoliczności te stanowią typowe ograniczenia praw oraz wolności osób odbywających karę pozbawienia wolności i jako takie nie mogą być rozpatrywane jako naruszające jakiekolwiek ich dobra osobiste. Pozwany zaprzeczył, a powód zaoferowanymi środkami dowodowymi nie wykazał (art.6kc), aby stołówka była w nieodpowiednim stanie higienicznym oraz aby opieka medyczna była niewłaściwa. Powód jak sam przyznał miał zapewnione bezpłatne świadczenia zdrowotne i leki (art.115§1kkw), a zgodnie z art.115§1a kkw skazanemu odbywającemu karę pozbawienia wolności nie przysługuje prawo wyboru lekarza, pielęgniarki czy stomatologa. Z tych wszystkich przyczyn, bez konieczności badania, czy działanie pozwanego było bezprawne oraz istnienia przesłanek warunkujących zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. powództwo oddalono. Gdyby jednak uznać, że samo okresowe osadzenie powoda w celi nr 21 wymagającej remontu jest wystarczającą podstawą do uwzględnienia żądania zasądzenia zadośćuczynienia, to należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd zgodnie, z którym sąd nie ma obowiązku zasądzania zadośćuczynienia na podstawie art.448kc w każdym przypadku naruszenia dóbr osobistych. Przy stosowaniu tego przepisu sąd bierze, bowiem pod uwagę całokształt okoliczności faktycznych, w tym winę sprawcy naruszenia dóbr osobistych i jej stopień oraz rodzaj naruszonego dobra (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2006r. II PK 245/05, OSNP 2007/7-8/101). W wyroku z dnia 12 grudnia 2002r. V CKN 1581/00 (OSNC 2004/4/53) Sąd Najwyższy wskazał także, iż decyzja o zasądzeniu zadośćuczynienia winna być poprzedzona również zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowania tego środka. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu w okolicznościach tej konkretnej sprawy, gdy budynki Zakładu Karnego w J. są położone na terenie występowania szkód górniczych, a powstawanie wilgoci i pleśni kondensacyjnej na ścianach w celach mieszkalnych jest skutkiem tego, że skazani podgrzewają w nich wodę do celów spożywczych i higienicznych, piorą i suszą bieliznę osobistą oraz nie wietrzą tych cel, to o winie pozwanego, jej stopniu i nasileniu nie może być mowy. Niezależnie od tego podkreślenia wymaga, że inaczej ocenia się stopień wrażliwości osoby, która dotychczas nie była poddana takim czynnikom stresogennym jak osadzenie w --- STRONA 7 --- zakładzie karnym, niż osoby, która odbywała już karę pozbawienia wolności. Powód jest recydywistą penitencjarnym, a zatem na stres związany z osadzeniem jest niewątpliwie bardziej odporny, gdyż doskonale znane mu są uciążliwości i niedogodności związane z samym pobytem w zakładzie karnym. Tak, więc i z tych przyczyn powództwo o zasądzenie zadośćuczynienia w przypadku uznania, iż doszło jednak do naruszenia dóbr osobistych powoda również byłoby oddalone. Orzeczenie o kosztach procesu zawarte w: • pkt 1 wyroku uzasadnia przepis art. 102kpc który wyraża zasadę słuszności w orzekaniu o kosztach, stanowiąc wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Szczególne znaczenie dla możliwości jego zastosowania ma ocena zachowania się stron z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja poza procesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa). Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie tak zasady współżycia społecznego, jak i stan majątkowy oraz szczególna sytuacja życiowa powoda zastosowanie tej zasady w pełni uzasadniają; • pkt 2 wyroku uzasadniają przepisy art.29 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz.U. z 2009r. Nr 146 poz. 1188 ze zmianami) oraz §2 ust. 3, §11 ust.1 pkt25 i §19 pkt1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1348 ze zmianami).