Wyrok I C 281/13 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Kra

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 281/13 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Justyna Sieklicka - Pawlak Protokolant: Kinga Żmigrodzka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa W… G… przeciwko S… P… – P… S… R…. w C… o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda W… G… na rzecz S… P… – P… G… S… P… kwotę 360 zł ( trzysta sześćdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania; III. przyznaje adwokat D… H… wynagrodzenie w kwocie 442,80 zł ( czterysta czterdzieści dwa złote 80/100) ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Kasa Sądu Okręgowego w Krakowie tytułem pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. UZASADNIENIE Powód, W… G…, w pozwie skierowanym przeciwko S… P… – P… S… R… w C… wniósł o zasądzenie na jego rzecz odszkodowania w kwocie 3.000,00 zł za niesłuszne skazanie, wyrządzoną krzywdę, upokorzenie, szkody moralne i zdrowotne. Jednocześnie powód wniósł o opublikowanie przeprosin w gazecie c… „P…”. W uzasadnieniu powód wskazał, że wyrokiem S… R… w C… z dnia 3 sierpnia 2011 r. został uznany za winnego czynu, którego nie popełnił, co wywołało u niego silną traumę, na --- STRONA 2 --- skutek której zmuszony był brać leki uspokajające oraz korzystać z porad psychologa i psychiatry. Do tej pory powód ma poczucie krzywdy. W trakcie toczącego się postępowania powód musiał sam się bronić, gdyż nie przyznano mu pełnomocnika z urzędu. Całą sprawę opisano w lokalnej gazecie „P…”, w której przedstawiono powoda jako winnego popełnienia zarzucanego mu czynu. Po złożeniu przez powoda apelacji został on uniewinniony, o czym już nie napisano w gazecie. Fakt pozbawienia powoda prawa do obrońcy z urzędu spowodował, że proces był prowadzony w sposób nierzetelny, niezgodny z przepisami, a powód stracił zaufanie do wymiaru sprawiedliwości. W odpowiedzi na pozew (k.111 i n.) – strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa na rzecz S… P… – P… G… S… P…. Uzasadniając, zakwestionowała wszystkie twierdzenia i zarzuty powoda i wskazała, że powództwo jest niezasadne. Strona pozwana podniosła, że żadna z przesłanek odpowiedzialności S… P… nie została w niniejszej sprawie zrealizowana, a żadne dobro osobiste powoda nie zostało naruszone. Postępowanie przeciwko powodowi, które zakończyło się wymierzeniem mu kary grzywny było prowadzone zgodnie z prawem, jak również nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy działaniami władzy publicznej a ewentualną krzywdą po stronie powoda, a samo przeświadczenie powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych jest niewystarczające dla przyznania zadośćuczynienia. Ustosunkowując się do odpowiedzi na pozew (k.153 i n.), powód podał, że S… P… odpowiada za skutek niesłusznego skazania, które doprowadziło do naruszenia dobra osobistego powoda. Na powstanie roszczenia odszkodowawczego nie ma wpływu istnienie winy po stronie organu wymiaru sprawiedliwości i nie jest konieczne aby została ona udowodniona – wystarczające jest samo stwierdzenie faktu niesłusznego skazania. Bezspornym w sprawie było: Wyrokiem nakazowym wydanym w dniu 3 sierpnia 2010 r. S… R… w C…, W…II K…, po rozpoznaniu sprawy z oskarżenia K… P… P… w C… przeciwko W… G…obwinionemu o to, że w dniu 11 marca 2010 r. o godz. 13:10 będąc właścicielem samochodu marki P… nr rej. (…) w ZK W…. wbrew obowiązkowi nie wskazał na żądanie uprawnionego organu, jakim jest Policja, komu powierzył przedmiotowy pojazd do --- STRONA 3 --- użytkowania, gdzie kierujący tym pojazdem w dniu 29 kwietnia 2009 r. na ul. Z…na wysokości przystanku MPK, nie ustąpił pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na tym przejściu, tj. o wykroczenie z art. 97 k.w., uznał obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierzył mu karę grzywny w wysokości 300,00 zł, jednocześnie zasądzając od niego na rzecz S…P… kwotę 218,65 zł tytułem zwrotu zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wymierzając opłatę w wysokości 30,00 zł. W dniu 8 grudnia 2010 r. S… R… w C…, II W… K…wydał wyrok, którym uniewinnił obwinionego W… G… od zarzucanego mu czynu. Ponadto Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 29 kwietnia 2009 r. ok. godz. 9:00 M… K… przechodził przez oznakowane przejście dla pieszych na ul. Z… w C…. W trakcie gdy znajdował się on już na przejściu, obok niego z dużą prędkością przejechał biały samochód, który nie zatrzymał się, aby ustąpić pierwszeństwa. Na skutek zdarzenia M… K… nie odniósł żadnej szkody. O zdarzeniu powiadomił Policję. Ustalono, że pojazd biorący udział w zdarzeniu – P… o nr rej.((…)stanowi własność W… G…. W… G… w związku z toczącym się postępowaniem był wielokrotnie wzywany do KPP C…, gdzie się nie stawiał. Przesłuchany w charakterze świadka w ZK W… nie wskazał, komu powierzył do kierowania pojazd, gdy doszło do wykroczenia drogowego. W dniu 26 kwietnia 2010 r. do S… R… w C… W… VII G… został skierowany wniosek o ukaranie w postępowaniu zwyczajnym W… G… obwinionego o to, że nie wskazał na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył przedmiotowy pojazd. W okresie gdy doszło do zdarzenia, powód W… G… był pozbawiony wolności, zgodnie z wyrokiem S… R… w C…, sygn. akt II K …09 i przebywał w ZK.. w W…, gdyż w dniu 18 lipca 2009 r. w P.. K… po uprzednim użyciu przemocy po doprowadzeniu do stanu bezbronności dokonał zaboru w celu przywłaszczenia telewizora. Dowód: protokół z przyjęcia ustnego zawiadomienia o wykroczeniu (k.118); odpowiedź na zapytanie o pojazd (k.119-120); notatka urzędowa z dnia 20 kwietnia 2010 r. (akta sprawy o wykroczenie sygn. II W …/10 – k. 10); wniosek o ukaranie z dnia 26 kwietnia 2010 r. (k.117); pismo K… P… P… w C…z dnia 28 maja 2013 r. (k.114) --- STRONA 4 --- Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie dokumentów, w tym akt postępowań toczących się poprzednio z udziałem stron. Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować ich wiarygodność i autentyczność, a nadto żadna ze stron nie wyrażała w tym zakresie wątpliwości. Sąd pominął zgłaszane przez pełnomocnika powoda (pismo wniesione w dniu 17 lipca 2013 r.) dowody z: opinii biegłego na okoliczność stanu zdrowia powoda, z dokumentacji medycznej powoda oraz z przesłuchania powoda w charakterze strony. Podkreślenia wymaga, że pełnomocnik powoda składając pismo zawierające powyższe wnioski dowodowe nie dołączył dokumentacji medycznej , która miałaby stanowić dowód w sprawie, jak również nie wskazał placówki służby zdrowia, do której Sąd mógłby się zwrócić o udostępnienie takiej dokumentacji. Z tych samych powodów Sąd pominął wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego – nie dysponował bowiem dokumentami, w oparciu o które możliwe byłoby przygotowanie odezwy. Dowód z przesłuchania strony ma charakter pomocniczy; jest on przeprowadzany wówczas, gdy ustalenia stanu faktycznego są niewystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy. W niniejszej sprawie, taka sytuacja nie miała miejsca. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd musiał ustalić, czy w istocie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda – czci, godności oraz dobrego imienia – a jeśli tak, czy naruszenie to było bezprawne. Cześć jest pojęciem nieostrym, obejmuje także takie terminy jak dobre imię, dobra sława, honor, reputacja czy godność osobista. Przepis art. 23 k.c., który zawiera katalog dobór osobistych, wymienia cześć jako dobro osobiste pozostające pod ochroną prawa cywilnego. Jak podkreślił Sąd Najwyższy, cześć, godność osobista, dobre imię i dobra sława są pojęciami obejmującymi wszystkie dziedziny życia osobistego, zawodowego i społecznego. Naruszenie czci, godności osobistej może nastąpić zarówno przez pomówienie o ujemne postępowanie w życiu osobistym i rodzinnym, jak i przez zarzucenie niewłaściwego postępowania w życiu zawodowym, naruszające dobre imię, cześć, godność danej osoby i mogące narazić ją na utratę zaufania potrzebnego do wykonywania zawodu lub innej działalności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 października 1971 r., sygn. akt II CR 455/71, publ. LEX nr 1344; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1987 r., sygn. akt II CR 269/87, publ. LEX nr 3443). --- STRONA 5 --- W myśl art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Artykuł 24. k.c. chroni przed bezprawnym naruszeniem lub choćby zagrożeniem dóbr osobistych. Natomiast nie wymaga, aby to naruszenie było zawinione. Ustawodawca przyjął, bowiem domniemanie bezprawności czynu naruszającego dobro osobiste. Do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. W przedmiotowej sprawie to na pozwanym spoczywał ciężar dowodu, że naruszenie nie miało charakteru bezprawnego. Zatem strona pozwana, aby uwolnić się od odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych powoda, powinna wykazać, że podejmowała działania w ramach obowiązującego porządku prawnego lub w obronie uzasadnionego interesu społecznego lub prywatnego. Strona pozwana wypełniła ten spoczywający na niej obowiązek dowodowy, w trakcie procesu wykazano bowiem, że pozwany S… R… w C… działał w ramach obowiązującego prawa. Sąd stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z wymienionych wyżej dóbr osobistych powoda. S… R… w C… rozpoznał sprawę w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a uznając powoda za winnego zarzucanego mu czynu, wydając wyrok nakazowy i wymierzając karę grzywny działał w ramach przyznanych mu kompetencji. Fakt późniejszego uniewinnienia powoda na skutek złożonego przez niego sprzeciwu nie przesądza o tym, że wydany poprzednio wyrok nakazowy był niezgodny z prawem lub też by doszło przy jego wydawaniu do naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda, w szczególności w tak znaczącym rozmiarze, jak twierdzi powód. Wskazać należy, że o tym, czy istotnie zostało dokonane naruszenie dobra osobistego, decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, nie zaś subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, a mierników rozstrzygających o tym, czy nastąpiło naruszenie, należy poszukiwać przede wszystkim w opinii społecznej, która jest wyrazem poglądów powszechnie akceptowanych przez społeczeństwo w danym czasie i miejscu. Sąd nie kwestionuje, iż powód mógł subiektywnie poczuć się pokrzywdzony wydanym wyrokiem nakazowym, niemniej jednak niewiarygodne są jego twierdzenia, jakoby skazanie go na grzywnę 300,00 zł mogło spowodować aż tak znaczące naruszenie czci, --- STRONA 6 --- godności i dobrego imienia. Ewentualne naruszenie dóbr osobistych powoda było ponadto krótkotrwałe – już w cztery miesiące po wydaniu wyroku nakazowego wydano wyrok, którym powód został uniewinniony od stawianych mu zarzutów. Roszczenie o odszkodowanie od S… P… służyłoby więc powodowi wyłącznie wtedy, gdy sprzeczność orzeczenia z prawem byłaby rażąca, wykraczająca poza podstawowe metody wykładni, z przekroczeniem granic swobody decyzyjnej sądu. Nie jest dopuszczalne aby obciążać sędziego „wizją” odpowiedzialności dyscyplinarnej lub cywilnoprawnej „za wyrok”. Oznaczałoby to bowiem, pozbawienie go niezawisłości i swobody orzekania. Należy podkreślić, że nietrafność orzeczenia i jego wzruszenie w toku instancji nie oznacza winy sędziego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2005 r., sygn. akt II CK 27/05, publ. LEX nr 311305) Sąd pominął okoliczności podnoszone przez pełnomocnika na rozprawie w dniu 12 listopada 2013r. ponieważ były to zarzuty spóźnione, albowiem zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2013r. ( k. 146 ) sąd doręczył pełnomocnikowi powoda odpis odpowiedzi na pozew wzywając do ustosunkowanie się na piśmie do treści w nim zawartych z powołaniem wszystkich zarzutów i ewentualnych wniosków dowodowych pod rygorem pominięcia złożonych z opóźnieniem. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności, orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt II sentencji Sąd, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu w oparciu o art. 98 k.p.c. zasądził od przegrywającego sprawę powoda na rzecz S… P… – P… G… S… P… kwotę 360,00 zł stanowiącą zwrot kosztów zastępstwa procesowego, wyliczoną stosownie do przepisu § 11 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dn. 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w związku z art. 99 k.p.c. W pkt III sentencji wyroku sąd przyznał ustanowionemu dla powoda zwolnionego w całości od kosztów sądowych pełnomocnika z urzędu od Skarbu Państwa – Kasy Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 442,80 zł, na którą składa się wynagrodzenie dla pełnomocnika w kwocie 360,00 zł ustalone na podstawie § 11 ust. 1 pkt powołanego wyżej rozporządzenia oraz kwota 82,80 zł tytułem podatku VAT należnego na podstawie § 2 ust. 3 powołanego rozporządzenia.