Wyrok I C 28/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2012r. Sąd Okręgowy w Gliwicach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 28/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2012r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Artur Żymełka Protokolant Wioleta Motyczka po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2012r. G. sprawy z powództwa małoletniego M. J. – reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego – matkę B. J. przeciwko (...) Towarzystwu (...) w P. o zapłatę 1) zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) w P. na rzecz powoda M. J. kwotę 21.000,00zł ( dwadzieścia jeden tysięcy złotych ) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 30 stycznia 2012r.; 2) zasądza od pozwanego (...) Towarzystwa (...) w P. na rzecz powoda M. J. kwotę 63.000,00zł ( sześćdziesiąt trzy tysiące złotych ) wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 52.000,00zł od dnia 30 stycznia 2012r. do dnia 24 lutego 2012r., a od kwoty 63.000,00zł od dnia 25 lutego 2012r.; 3) oddala powództwo w pozostałej części; 4) znosi pomiędzy stronami koszty zastępstwa procesowego; 5) odstępuje od obciążenia powoda przypadającą na niego częścią kosztów sądowych; 6) nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 4.396,10zł ( cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt sześć złotych i dziesięć groszy ) tytułem części należnych w sprawie kosztów sądowych. Sygn. akt I C 28/12 UZASADNIENIE Małoletni powód M. J. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego – matkę B. J. w pozwie wniesionym w dniu 30 stycznia 2012r. przeciwko pozwanemu (...) Towarzystwu (...) z siedziba w P. domagał się zasądzenia od pozwanego na rzecz małoletniego powoda kwoty 70.000,00zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem --- STRONA 2 --- odszkodowania z tytułu pogorszenia się sytuacji życiowej powoda, kwoty 100.000,00zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią osoby najbliższej, a także zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przewidzianych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, że K. J. - ojciec małoletniego powoda zginął w wypadku komunikacyjnym, który miał miejsce w dniu 13 września 2010r., a które to zdarzenie spowodowało niepowetowaną tragedię w życiu powoda. W wyniku wypadku śmierć poniósł bowiem jego kochający ojciec, na którego opiekę i wsparcie nie będzie mógł już w przyszłości liczyć. Powód był bardzo głęboko i silnie związany z ojcem, który wnosił ogromny wkład w jego wychowanie, codzienną opiekę i troskę o jego dobro. Ojciec chciał pokierować jego ścieżką życia, aby wyrósł na mądrego i szczęśliwego chłopca. Małoletni po śmierci ojca stał się niespokojny i płaczliwy. Bezspornym jest, ż ojciec odgrywa bardzo ważną rolę w życiu dziecka przez cały okres jego życia, także w okresie dorosłości. Po śmierci ojca u małoletniego pojawiły się problemy emocjonalne. Śmierć bliskiej osoby doprowadziła do znacznego natężenia stresu u małoletniego oraz zachwiania jego poczucia bezpieczeństwa. Poza wszelką wątpliwością pozostaje fakt, że dziecko bardzo głęboko odczuło śmierć ojca, zarówno w aspekcie utraty ojca, a więc autorytetu, wsparcia, troski, poczucia bezpieczeństwa i opieki, jak również spędzania wspólnego czasu i zawiązywania wzajemnych więzi, a także w aspekcie wsparcia finansowego, które z roku na rok ulega zwiększeniu wraz z wiekiem małoletniego powoda. U małoletniego lęki po stracie ojca ujawniają się przede wszystkim w nocy, kiedy małoletni dręczony koszmarami sennymi budzi się z płaczem i woła ojca. Ponadto, zdarza się, że dziecko przelewa złość i lęk na papier tworząc rysunki w przedszkolu. Matka powoda stara się, aby dziecko wróciło do normalności i pomimo tragicznych wydarzeń miało szczęśliwe dzieciństwo. Małoletni z matką często wspomina ojca, wspólnie pielęgnują wizerunek zmarłego i starają się rozmawiać o ojcu w pogodnych rozmowach, tak aby odbudować u dziecka poczucie bezpieczeństwa. Nadto, powód pozostaje pod opieką psychologiczną, która pomoże małoletniemu powrócić do równowagi emocjonalnej. W pozwie podano również, że wraz ze śmiercią ojca znacznemu pogorszeniu uległa sytuacja życiowa małoletniego, w tym sytuacja finansowa. Powód wskazał, że jego ojciec był znakomitym sportowcem, który osiągał w sporcie liczne sukcesy. W 2010r. uzyskał możliwość grania w Klubie (...) w C., gdyż trenował piłkę nożną halową. Nadto zmarły był zdobywcą Pucharu (...), tytułu Króla (...), a także wielokrotnym Mistrzem (...) w piłce halowej. Ojciec powoda planował kursy trenerskie oraz był w trakcie kursu prawa jazdy. Nadto zmarły planował w przyszłości przeprowadzkę do W. i otwarcie sklepu wędkarskiego, co stanowiło jedną z jego pasji. Zmarły wraz z rodziną zakupił działkę budowlaną, gdzie planował budowę domku letniskowego. Kondycja finansowa rodziny była zależna od dochodów jakie uzyskiwał tragicznie zmarły ojciec powoda. Po jego śmierci jedynym źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie uzyskiwane przez matkę powoda oraz niewysoka renta. Małoletni powód wraz ze śmiercią utracił główne źródło utrzymania, przy jednoczesnym nikłym zmniejszeniu wydatków z uwagi na rozwój dziecka i wzrost jego potrzeb życiowych. W pozwie wskazano także, że wypłacone dotychczas przez pozwanego kwoty nie stanowią odpowiedniego zadośćuczynienia. Stwierdzono, że nie bez znaczenia dla dochodzonych roszczeń jest fakt utraty perspektyw jakie małoletni powód wiązał ze zmarłym ojcem. Strata ta jest szczególnie dotkliwą również z tej przyczyny, że powód jest w wieku, w którym opieka i wsparcie ojca jest szczególnie ważnym. Sytuacja ta rzutuje na pogorszenie się sytuacji życiowej w wielu aspektach, nie tylko psychicznych, ale także materialnych, skutkujących trudnościami adaptacyjnymi, a w konsekwencji wpływającymi na całe jego dalsze życie. W pozwie stwierdzono, że odszkodowanie zasądzone w żądanej wysokości spełni swoją funkcję rekompensaty szkody i niekorzystnej sytuacji życiowej w jakiej znalazł się powód, zaś przyznane zadośćuczynienie w kwocie 100.000,00zł pozwoli powodowi na odnalezienie się w dotychczasowej rzeczywistości i choć w części zniweluje ból i smutek jaki pozostał po śmierci ojca. W odpowiedzi na pozew pozwany (...) Towarzystwo (...) z siedziba w P. wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany zarzucił, że zmarły ojciec powoda w znacznym stopniu przyczynił się do nieszczęśliwego zdarzenia, w wyniku którego poniósł śmierć. Pozwany podał, że w toku postępowania likwidacyjnego uznano, że poprzez swoje zachowanie ojciec powoda przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody w 30% i w takim zakresie obniżono dochodzone w niniejszym postępowaniu roszczenia. Nadto w przekonaniu pozwanego powód nie wykazał, że rozmiar cierpień oraz zakres zmian, jakie zaszły po śmierci ojca powoda należałoby --- STRONA 3 --- uznać za uzasadniające dopłatę ze strony pozwanego dalszej kwoty 100.000,00zł ponad już wypłacone 28.000,00zł. Zdaniem pozwanego dalsze roszczenia w tym zakresie nie znajdują usprawiedliwienia. Pozwany oświadczył, że nie kwestionuje, że w obliczu śmierci ojca i perspektyw wychowywania się w niepełnej rodzinie powód doznał krzywdy zaznaczył jednakże, że ustalając zasadność przyznania zadośćuczynienia po śmierci osoby bliskiej należy uwzględnić wiele czynników takich jak stopień cierpienia psychicznego, stopień krzywdy wynikający z utraty pomocy i opieki osoby bliskiej, uczucie osamotnienia, bezsilności wobec trudności życiowych, stopień bliskości, zażyłości i wspólności pomiędzy zmarłym a najbliższym członkiem rodziny, wreszcie wpływ utraty bliskiej osoby na samopoczucie i stan zdrowia uprawnionego. Zdaniem pozwanego pomoc i wsparcie ze strony matki jak i najbliższych, na których zarówno powód jak i jego matka mogą liczyć powinny przyczynić się do zmniejszenia poczucia krzywdy. Nadto wiek powoda, który w chwili śmierci ojca miał 5 lat powinien także wpłynąć na sposób odczuwania krzywdy. Pozwany stwierdził, że nieświadomość pewnych zdarzeń czy procesów paradoksalnie może w takich przypadkach spowodować stosunkowo szybkie poradzenie sobie z traumatyczną sytuacją. Pozwany zarzucił nadto, że nieuzasadnione jest żądanie przez powoda odsetek od kwoty 100.000,00zł od dnia wniesienia pozwu. Skoro bowiem wysokość zadośćuczynienia ustalana jest przez sąd w oparciu o wszystkie okoliczności – aż do daty orzekania a nie tylko w dacie zgłoszenia roszczenia przez poszkodowanego – nie ma podstaw do zasądzenia odsetek od daty zgłoszenia roszczenia. Pozwany zarzucił również, że powód nie udowodnił przesłanek odpowiedzialności pozwanego z tytułu art.446§3 k.c., ponieważ nie udowodnił pogorszenia swojej sytuacji życiowej w stopniu znacznym. Pozwany podał, że porównanie zeznań podatkowych małżonków o wysokości osiągniętego dochodu za ostatnie lata prowadzi do wniosku, że to głównie na matce powoda spoczywał koszt utrzymania gospodarstwa domowego, ponieważ to ona uzyskiwała zdecydowanie wyższe dochody od dochodów ojca powoda. Zdaniem pozwanego sytuacja materialna rodziny po śmierci ojca powoda nie uległa więc drastycznemu pogorszeniu. Matka powoda jest nadal związana kontraktem z klubem piłkarek ręcznych, kontynuuje studia na (...), może także liczyć na pomoc rodziny. Miesięczny dochód na osobę w porównaniu z sytuacja sprzed wypadku ojca powoda nie uległ znacznemu obniżeniu. Koszty utrzymania gospodarstwa domowego po śmierci ojca powoda nie zwiększyły się, a dochody osiągane przez rodzinę J. w przeliczeniu na jedna osobę przed i po wypadku kształtowały się na podobnym poziomie. Pozwany zarzucił, że dysponując materiałem dowodowym zgromadzonym w postępowaniu likwidacyjnym i załączonym do pozwu nie można stwierdzić, że sytuacja życiowa powoda pogorszyła się w sposób radykalny. Pozwany zarzucił również, że strona powodowa nie udowodniła rozmiaru doznanej szkody zwłaszcza w jej aspekcie majątkowym. W toku postępowania strony podtrzymały swoje stanowiska, przy czym strona powodowa podała, że wysokość dochodzonych roszczeń jest uzasadniona nawet przy przyjęciu zarzucanego przez stronę pozwaną przyczynienia się ojca małoletniego powoda do skutków wypadku. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Małoletni powód M. J. urodził się (...) ( dowód: odpis skrócony aktu urodzenia k.12 ) K. J. – ojciec małoletniego powoda urodzony (...) - w dniu 1 sierpnia 2010r. zawarł z (...) Towarzystwem (...) „F.-5” w C. kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej – umowę o pracę na okres od 1 sierpnia 2010r. do 31 kwietnia 2011r. za wynagrodzeniem w wysokości 2.000zł netto miesięcznie. Jednocześnie ustalono, że zawodnik będzie miał prawo do premii meczowych, których wysokość będzie ustalona osobnym regulaminem premiowania piłkarzy Klubu. ( dowód: kontrakt o profesjonalne uprawianie piłki nożnej – umowa o pracę z dnia 1 sierpnia 2010r. k.96-97 ) --- STRONA 4 --- W dniu 14 września 2010r. ojciec małoletniego powoda K. J. wracał z meczu rozgrywanego jako zawodnik Klubu (...). W miejscowości Z. samochód M. (...), którym podróżował on jako pasażer zatrzymał się przed znakiem stop. K. J. znajdujący się pod wpływem alkoholu wyszedł z samochodu, żeby załatwić potrzebę fizjologiczną na jezdni przed samochodem. Na samochód ten najechał samochód (...). W następstwie tego K. J. doznał wielonarządowego urazu ciała, w wyniku którego zmarł po przewiezieniu do (...) Szpitala we W.. ( dowód: odpis wyroku Sądu Rejonowego w A. z dnia 10 lutego 2011r., wydany w sprawie o sygn. akt II K 886/10 k.113 akt niniejszej sprawy oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k.95 ) Małoletni powód i jego ojciec byli bardzo ze sobą związani i zżyci. Małoletni powód był jedynakiem i od początku jego ojciec bardzo angażował się w opiekę nad synem i jego wychowanie. Spędzał z nim niemalże każdą wolną chwilę. Zabierał syna do kina, na basen. K. J. zabierał również syna praktycznie na każdy trening kiedy grał w miejscowym klubie. Małoletni powód z tego powodu był niemalże maskotką tego klubu. Podzielał on pasję ojca do sportu. K. J. opiekował się synem również wówczas gdy w związku z aktywnością sportową wyjeżdżała matka powoda B. J.. Gdy w tym czasie również K. J. musiał wyjechać małoletni powód pozostawał pod opieką dziadków macierzystych. K. J. zabierał również syna na ryby, bowiem również wędkarstwo było jego pasją. Ojciec był i jest dla małoletniego powoda wzorem i idolem. Małoletni powód bardzo przeżył śmierć ojca. Kiedy przekazano mu informację o jego śmierci małoletni powód powiedział, „jak on teraz będę żyć bez taty on był taki fajny”, „kto teraz będzie grać ze mną w piłkę”. Po śmierci ojca małoletni powód często odwoływał się do niego stwierdzając np.: w czasie gry na komputerze ze znajomym rodziny, że „tata by wujka ograł”, „razem byśmy wujka ograli”. Często pojawia się u niego sformułowanie „jakby tata żył” to coś by z nim zrobił, gdzieś zabrał itp. Kiedy małoletni powód jest u swoich dziadków macierzystych w C. zamieszkujących w pobliżu cmentarza, na którym pochowany jest K. J., dopomina się gdy idą na spacer by zajrzeć na grób ojca. Małoletni powód kładzie się wówczas na pomnik mówiąc, że musi się poprzytulać do ojca, porozmawiać z nim. Po śmierci ojca często popadał w zadumę i zamyślenie. Na pytania odpowiadał wówczas, że właśnie rozmawiał z tatą, że musiał z nim „omówić” problem, w tym „jak mam dalej żyć”. Wspominał ojca jako aniołka siedzącego na chmurce a gdy pada deszcz to pod nią, jako gwiazdkę z nieba mrugającą do niego. Małoletniego syna denerwowały codzienne sytuacje gdy nie potrafił sobie z czymś poradzić, np.: założeniem stroju narciarskiego, że nie było ojca, który pomógłby mu jak zawsze w takiej sytuacji. Po śmierci ojca małoletni powód źle spał nocami. Budził się twierdząc, że widział tatę. Tęsknotę za ojcem wyraża również w rysunkach w zerówce, wcześniej w młodszych grupach w przedszkolu oraz na dodatkowych zajęciach z jęz. angielskiego. Często małoletni powód zamiast cieszyć się z tego co pozytywnego go spotyka martwi się mówiąc jak ma się cieszyć skoro zginął mu tata. ( dowód: zeznania świadków T. W. k.155,158, M. R. k.159-162, A. R. k.162-163, A. J. k.185-188, M. J. k.189-191 oraz przesłuchanie matki małoletniego powoda B. J. k.262-266 ) Małoletni powód po śmierci ojca pozostawał pod opieką Poradni (...) w C. i uczęszczał regularnie na wizyty do tej placówki z powodu problemów emocjonalnych związanych ze śmiercią ojca, ponieważ stwierdzono, że nagła śmierć bliskiej dla niego osoby doprowadziła do dużego natężenia stresu, zachwiania poczucia bezpieczeństwa oraz spowodowała zakłócenie w jego rozwoju emocjonalnym. W dalszym ciągu uczęszcza na wizyty do psychologa. ( dowód: opinie Poradni (...) w C. z dnia 20 stycznia 2011r. i 20 września 2011r. k .55-56, zeznania świadków M. R. k.161, A. J. k.186 oraz przesłuchanie matki małoletniego powoda B. J. k.263 ) --- STRONA 5 --- Z perspektywy czasu stwierdzić należy, że śmierć ojca była dla małoletniego powoda traumatycznym przeżyciem, które okresowo doprowadziło do wystąpienia stanów lękowych, koszmarów nocnych. Wystąpiły również stany niepokoju i lęków o bezpieczeństwo matki. Miały one charakter przejściowy ( wymagały konsultacji psychologicznej ). Nie wymagały leczenia farmakologicznego i psychologicznego. Brak ojca w wieku dojrzewania może skutkować ryzykiem zaburzeń zachowania, zaburzeń emocjonalnych, może powodować trudności w nawiązywaniu kontaktów, mniejszą odporność na bodźce negatywne. W tym okresie mogą w sposób nieoczekiwany pojawić się zaburzenia emocjonalne w przypadku niestabilnej sytuacji rodzinnej, braku prawidłowego wzorca mężczyzny, czy braku nadzoru. W wieku dojrzałym skutki mogą pojawić się pod postacią niskiej samooceny, niższej motywacji osiągnięć. W tym okresie ojciec jest dla syna przyjacielem, kumplem, kimś na kim zawsze można polegać, zwłaszcza w sytuacjach kryzysowych. Im młodszy wiek dziecka tym kryzys psychiczny związany ze śmiercią ojca jest łagodniejszy. Dziecko w młodym wieku ma ograniczony rozwód procesów poznawczych, dopiero poznaje świat, stąd łatwiej jest mu wytłumaczyć utratę ojca. Poziom rozwoju procesów w tym wieku jest nieadekwatny do problemu śmierci z jaką się spotyka, ponieważ dziecko dopiero poznaje pojęcie śmierci. Z uwagi na dużą wrażliwość emocjonalną powoda i wyżej wskazane możliwe skutki negatywne, które mogą ale nie muszą wystąpić, małoletni powód wymaga stałego nadzoru i monitorowania. U małoletniego powoda nadal występują okresowo obniżenia nastroju w sytuacji stymulowania pamięci ojca. Czuje się on gorszy od rówieśników, ponieważ nie ma ojca, który uczestniczy w jego życiu. Może nadal reagować sytuacyjnie obniżeniem nastroju, smutkiem, w rozmowie na tematy związane z ojcem. Małoletni powód jest dzieckiem bardzo wrażliwym emocjonalnie, uczuciowym, o obniżonym poczuciu własnej wartości. Aktualnie mniej wierzy we własne możliwości, jego ocena jest zaniżona, niższy jest jego poziom motywacji. Brak ojca jest widoczny w kontaktach interpersonalnych, gdzie chłopiec preferuje przedstawicieli płci męskiej. Wcześnie podjęte wsparcie psychiczne przez rodzinę i najbliższych, interwencja psychologiczna nie doprowadziła do wystąpienia poważnych zaburzeń emocjonalnych i zachowania, złagodziła skutki negatywne śmierci ojca. Aktualnie stabilna sytuacja rodzinna, bliskie relacje uczuciowe z matką i najbliższą rodziną dają dziecku poczucie bezpieczeństwa i akceptacji emocjonalnej, tym samym zmniejszają negatywne doświadczenia związane ze śmiercią ojca. W świadomości chłopca pozostaje pozytywny obraz ojca. Małoletni powód wymaga jednakże stałego wsparcia psychicznego. ( dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu psychologii B. W. k.209-215 ) K. J. był bardzo dobrym i wyróżniającym się zawodnikiem. Grał na najwyższym szczeblu rozgrywek piłki halowej. Był on (...) reprezentantem (...) w tej dyscyplinie, nawet kapitanem drużyny. Występował w mistrzostwach (...)odbywających się w R.. K. J. osiągał dochody z uprawianego sportu. Miał on wykształcenie podstawowe, ponieważ od początku skoncentrował się na uprawianiu sportu. ( dowód: artykuł prasowy o K. J. k.57, zeznania świadków T. W. k.155, 157-159, M. R. k.160, A. J. k.185-186, M. J. k.191 oraz przesłuchanie matki małoletniego powoda B. J. k.263-164 ) Dochody K. J. wyniosły w 2006r. – 9.437,11zł, w 2007r. – 25.542,96zł, w 2008r. – 21.264,52zł, w 2009r. – 3.738,40zł, a w 2010r. – 2.400,69zł. Dochody B. J. wyniosły natomiast w 2006r. – 29.915,24zł, w 2007r. – 26.247,80zł, w 2008r. – 30.796,80zł, w 2009r. – 36.227,60zł. ( dowód: informacje o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, informacje o odliczeniach o dochodu i od podatku k.62-94 ) B. J. była zawodniczką grającą w piłkę ręczną. --- STRONA 6 --- ( dowód: umowa kontrakt k. 20 ) Obecnie B. J. nie uprawi tego sportu. Od 15 czerwca 2012r. podjęła pracę zarobkową początkowo na umowę zlecenia z wynagrodzeniem 1.100zł netto, a od 1 października 2012r. na czas określony z wynagrodzeniem 1.500zł netto. ( dowód: przesłuchanie B. J. k.264 ) W dniu 15 lutego 2005r. K. J. i B. J. nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w R. przy ul. (...), gdzie małoletni powód wraz z matką zamieszkują do chwili obecnej. ( dowód: zaświadczenia k.58-59 ) W dniu 2 marca 2007r. K. J. i B. J. nabyli natomiast udział wynoszący połowę w prawie własności nieruchomości o obszarze 0.15.63ha położonej w obrębie wsi B. gmina R. powiat (...) gdzie wyjeżdżali na wakacje. Przeważająca część ceny zakupu sfinansowana została z pożyczki zaciągniętej przez A. J. w zakładzie pracy. Mimo to od razu działkę zapisano na K. J. i B. J. w połowie oraz drugiego syna A. T. J.. ( dowód: notarialna umowa sprzedaży k.60-61, zeznania świadka A. J. k.185,188-189 ) Po śmierci męża B. J. sama ponosi opłaty związane z utrzymaniem syna i mieszkania. Sama spłaca również kredyt zaciągnięty jeszcze wspólnie z mężem na zakup mieszkania. Z uwagi na jej sytuację korzysta z pomocy, również finansowej swoich rodziców i teściów. ( dowód: przesłuchanie świadka M. R. k.161, A. R. k.163, A. J. k.187-187, M. J. k.189 ) Decyzją ZUS z dnia 14 grudnia 2010r. przyznano małoletniemu powodowi i jego matce B. J. rentę rodzinną od dnia śmierci K. J., którą decyzją z dnia 3 marca 2011r. zwaloryzowano do łącznej kwoty 728,18zł – po 364,09zł na rzecz każdego z uprawnionych. ( dowód: decyzja ZUS z dnia 14 grudnia 2010r. i dnia 3 marca 2011r. k.17-19 oraz przesłuchanie matki małoletniego powoda B. J. k.264 ) Po śmierci ojca małoletni powód zaczął uczęszczać go klubu (...) (...). ( dowód: zeznania świadka A. J. k.187 ) Fakt wystąpienia szkody został zgłoszony pozwanemu, który ostatecznie wypłacił małoletniemu powodowi w sumie 28.000zł tytułem zadośćuczynienia. Odmówił natomiast wypłaty odszkodowania z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej z tym uzasadnieniem, że powód nie wykazał, aby taki skutek w jego życiu nastąpił. --- STRONA 7 --- ( dowód: korespondencja pomiędzy stronami k.98-112 ) Sąd zważył co następuje: Zgłoszone przez powoda żądania zasługiwały na częściowe uwzględnienie. Źródłem roszczeń dochodzonych w sprawie był czyn niedozwolony w związku z czym zobowiązanym do zaspokojenia roszczeń powodów był sprawca wypadku lub ubezpieczyciel. Podstawa prawna odpowiedzialności ubezpieczyciela wynika z art.34 i 35 ustawy z dnia 22 maja 2003r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w zw. z art.822 k.c. oraz w zw. art.822§4 k.c. i stanowi ona pochodną odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody. Zgodnie z art. 34 ust.1 powołanej wyżej ustawy, z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. W myśl 35 w/w ustawy ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Stosownie do art. 822§4 k.c. uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela. Odpowiedzialność pozwanego jako ubezpieczyciela co do zasady nie była przedmiotem sporu w niniejszej sprawie. Pozwany zakwestionował natomiast zasadność żądań powoda z tej przyczyny, że uznał, że kwoty dotychczas wypłaconego powodowi zadośćuczynienia w pełni wyczerpują jego roszczenia z tego tytułu, a odszkodowanie z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej w okolicznościach sprawy powodowi nie przysługuje. Zgodnie z art. 446 k.c. sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej ( § 3 ), a nadto sąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ( § 4 ). Nie może ulegać żadnej wątpliwości, że powód jest najbliższym członkiem rodziny zmarłego K. J. również w rozumieniu wyżej przytoczonych przepisów. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, w szczególności fakt, że nagle zmarły K. J. był ojcem małoletniego powoda, a zatem możliwie najbliższą osobą, że z jednej strony – jak okazało się w świetle wydanej opinii, że zasadnie zarzucał pozwany – młody wiek powoda oraz troskliwa opieka jaką został on otoczony zaraz po śmierci ojca przez matkę i pozostałej bliskie osoby zapobiegły poważnym zaburzeniom emocjonalnym i w takim stopniu na ile było to możliwe złagodziły negatywne skutki śmierci ojca, z drugiej strony jednakże mimo to wywołały u małoletniego powoda duże cierpienia z uwagi na bardzo bliskie relacje łączące go ze zmarłym ojcem, który bardzo zaangażowany był w proces wychowania i opieki nad synem, przejawiające się stanami lękowymi, koszmarami nocnymi, obniżeniem nastroju w rozmowach na temat ojca, wyraźnym brakiem kontaktów z ojcem objawiającym się m.in. widocznym preferowaniem w kontaktach interpersonalnych przedstawicieli płci męskiej, poczuciem że jest on gorszy od rówieśników, ponieważ nie ma ojca, który uczestniczy w jego życiu, mniejszą wiarą we własne możliwości, zaniżoną oceną, niższym poziomem motywacji, koniecznością stałego wsparcia psychicznego i możliwością wystąpienia w przyszłości na skutek braku ojca zaburzeń zachowania, zaburzeń emocjonalnych, w tym w nawiązywaniu kontaktów, mniejszej odporności na bodźce negatywne, niskiej samooceny, niższej motywacji osiągnięć, z powodu których małoletni powód wymaga stałego nadzoru i monitorowania, uwzględniając w końcu zarzut przyczynienia się K. J. do skutków wypadku - stosownie do art.362 k.c, zgodnie z którym jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron - w następstwie tego, że opuścił stojący samochód i przebywał na jezdni w miejscu, w którym stosownie do przepisów prawa o ruch --- STRONA 8 --- drogowym nie mógł przebywać, w ocenie Sądu tytułem odpowiedniego zadośćuczynienia przy uwzględnieniu już wypłaconych kwot zadośćuczynienia należało przyznać od pozwanego na rzecz powoda kwotę 63.000,00zł i taką też kwotę Sąd zasądził na podstawie wyżej przytoczonego art.446§4 k.c. ( pkt 2 wyroku ). Sąd wbrew stanowisku strony pozwanej za częściowo zasadne uznał również żądanie zasądzenia od pozwanego na rzecz małoletniego powoda odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej. Sąd z jednej strony podzielił zarzuty i zastrzeżenia strony pozwanej w zakresie dotyczącym twierdzeń strony powodowej co do znacznych możliwości zarobkowych K. J.. Istotnie porównanie zgromadzonych w sprawie dokumentów dotyczących wysokości dochodów osiąganych przez niego i B. J. wskazuje na to, że to dochody matki małoletniego powoda stanowiły główne źródło utrzymania rodziny. Dochody K. J. w dłuższym okresie czasu nie miały charakteru regularnych i stałych dochodów. Znamiennym jest, że zeznający w sprawie świadkowie twierdzili, że sytuacja finansowa rodziny była bardzo dobra, jednakże żaden z nich nie tylko nie potrafił konkretnie i szczegółowo wypowiedzieć się na temat dochodów K. J. ale wprost twierdzili, że nie mają na ten temat informacji. Również zeznania B. J. nie wskazywały na ustabilizowanie sytuacji zarobkowej K. J.. Również ona nie potrafiła bowiem jednoznacznie i szczegółowo przedstawić dochodów przez niego osiąganych. Tymczasem ogólnych twierdzeń o bardzo dobrej sytuacji dochodowo-majątkowej nie potwierdzały takie okoliczności jak np.: to, że zakup udziału w w/w nieruchomości sfinansowany został w istocie przez matkę K. J. z pożyczki otrzymanej w pracy, a spółdzielcze własnościowe prawo do zajmowanego lokalu mieszkalnego zakupione zostało z udzielonego kredytu bankowego, który w dalszym ciągu jest spłacany przez B. J.. Wskazać również należy, że K. J. nie był już osobą młodą jak na sportowca, a jego sytuacja zawodowa nie była ustabilizowana. Posiadał on wykształcenie podstawowe i był dopiero w trakcie kursu prawa jazdy. Co prawda B. J. oraz świadkowie zeznawali w sprawie na temat szerokich planów co do przyszłości rodziny, ale w ocenie Sądu okoliczności sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia by były to konkretne i bliskie zrealizowania plany, zwłaszcza że część z nich wzajemnie się wykluczała, a przede wszystkim wymagała nakładów finansowych, jak np.: budowa domu czy otwarcie sklepu wędkarskiego. Z drugiej jednakże stron pogorszenie sytuacji życiowej w rozumieniu art.446§3 k.c. nie może być ograniczane wyłącznie do kwestii bieżących dochodów osoby zmarłej. Regulacja zawarta w art.446§3 k.c. stanowi bowiem środek naprawienia takich szkód majątkowych, które nie ulegają wyrównaniu na innych podstawach, zwłaszcza przez zasądzenie renty. Inne są zatem przesłanki zasądzenia renty, określonej w art. 446§2 k.c., a inne względy decydują o przyznaniu i wysokości odszkodowania, o jakim mowa w art. 446§3 k.c. Odszkodowanie należne na podstawie art. 446§3 k.c. nie jest pełnym w rozumieniu art.361§2 k.c., skoro jest "stosownym" świadczeniem, to jest takim które posłuży przystosowaniu się uprawnionego do zmienionych warunków. Nie obejmuje więc utraty wszystkich możliwych w przyszłości korzyści od osoby, która utraciła życie. Przy określeniu wysokości dochodzonego odszkodowania nie można więc brać pod uwagę rachunkowego wyliczenia strat poniesionych przez poszkodowanego na skutek nieotrzymania części zarobków zmarłego, która przypadała na poszkodowanego w czasie jego życia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2007r., I CSK 465/06, LEX nr 327917 ). Temu celowi służy właśnie zasądzenie renty. Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej, o którym mowa w art. 446 § 3 k.c., obejmuje niekorzystne zmiany bezpośrednio w sytuacji materialnej najbliższych członków rodziny zmarłego - niewyczerpujące jednakże hipotezy art. 446 § 2 k.c. - jak też zmiany w sferze dóbr niematerialnych, które rzutują na ich sytuację materialną, jak np.: ból, poczucie osamotnienia, krzywdy i zawiedzionych nadziei związanych ze śmiercią bliskiej osoby, jeżeli wywołały chorobę, osłabienie aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności dnia codziennego lub o utratę realnej możliwości poprawy warunków życia czy realizacji planów życiowych czy też wreszcie utratę wzajemnej pomocy i opieki. W przypadku art.446§3 k.c. chodzi więc wprawdzie o szkodę o charakterze majątkowym, najczęściej jednak powiązaną ściśle i przeplatającą się z uszczerbkiem o charakterze niemajątkowym, a więc o szkodę często trudną do uchwycenia i zmierzenia, jaką zazwyczaj wywołuje śmierć najbliższego członka rodziny ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2004r., IV CK 445/03, LEX nr 173555; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2004r., II CK 17/03, LEX nr 328991, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2004r., V CK 269/03, LEX nr 238971 ). Zwrócić nadto należy uwagę na fakt, że art.446§3 k.c. nie uzależnia przyznania odszkodowania od tego, by stan majątkowy osoby najbliższej zmarłego był zły, ale od tego, by stan ten uległ znacznemu pogorszeniu ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 września 2010r., IV CSK 79/10, LEX nr 622214 ). W ocenie Sądu biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, w tym wiek powoda, tą okoliczność że jego ojciec nie tylko wykonywał codzienną opiekę nad nim, ale również że uczył go wielu rzeczy, które bez bezinteresownej i bezpłatnej pomocy i wsparcia ojca mogą nieść ze sobą --- STRONA 9 --- konieczność odpłatnego nabywania tych umiejętności, biorąc pod uwagę również wyżej wskazywany zasadny zarzut przyczynienie w ocenie Sądu tytułem należnego powodowi odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej na podstawie art. art.446§3 k.c. należało zasądzić kwotę 21.000,00zł ( pkt 1 wyroku ). Podstawą rozstrzygnięcia o odsetkach był art.481§1 i 2 k.c. W zakresie odsetek od zasądzonego zadośćuczynienia Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 22 lutego 2007r. ( I CSK 433/06, LEX nr 274209 ), że orzeczenie sądu przyznające zadośćuczynienie ma charakter rozstrzygnięcia deklaratoryjnego, a nie konstytutywnego, w konsekwencji czego zobowiązanie do zapłaty zadośćuczynienia ( art. 445 § 1 k.c.) ma charakter zobowiązania bezterminowego i przekształcenie go w zobowiązanie terminowe może nastąpić w wyniku wezwania wierzyciela ( pokrzywdzonego ) skierowanego wobec dłużnika do spełnienia świadczenia ( art. 455 k.c. ). Z uwagi na fakt, że strona powodowa w toku postępowania przesądowego wzywała pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia w wysokości 80.000,00zł, z którego pozwany spełnił żądanie jedynie do kwoty 28.000,00zł Sąd zasądził odsetki – zgodnie z żądaniem pozwu – od dnia wniesienia pozwu, tj. od dnia 30 stycznia 2012r. od kwoty stanowiącej różnicę w/w kwot, tj. od kwoty 52.000,00zł, natomiast od całej kwoty uwzględnionego żądania, tj. od kwoty 63.000,00zł odsetki zasądził od dnia 25 lutego 2012r., tj. dnia następnego po dniu doręczenia stronie pozwanej odpisu pozwu ( k.145 ) zawierającego żądanie wyższego zadośćuczynienia, nie formułowanego w takiej wysokości przed wytoczeniem powództwa. Od daty wniesienia pozwu, tj. od dnia 30 stycznia 2012r. – zgodnie z żądaniem pozwu – Sąd na podstawie wyżej powołanych przepisów zasądził odsetki od zasądzonej kwoty odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej wobec formułowania żądania z tego tytułu w uwzględnionej wysokości jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Roszczenia powoda w pozostałym zakresie nie zasługiwały na uwzględnienie co skutkowało oddaleniem powództwa w tym zakresie ( pkt 3 wyroku ). Wobec częściowego uwzględnienia żądania, tj. do łącznej kwoty 84.000,00zł z żądanej łącznie kwoty 170.000,00zł Sąd na podstawie art.100 zd.1 k.p.c. wzajemnie zniósł koszty zastępstwa procesowego ( pkt 4 wyroku ) i jednocześnie nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach ( pkt 6 wyroku ) tytułem części kosztów sądowych obciążających stronę pozwaną - stosownie do art.113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz.U. Nr 167, poz.1398 z późn. zm. ) w zw. z art.100 zd.1 k.p.c. - sumę 4.396,10zł ( odpowiadającą udziałowi – 49,41% - w jakim strona pozwana przegrała proces w należnych kosztach sądowych, na które złożyła się opłata sądowa od pozwu oraz wydatek na wynagrodzenie biegłego sądowego w łącznej wysokości 8.897,20zł, od który powód został zwolniony ), a na podstawie art. 113 ust.4 wyżej powołanej ustawy odstąpił od obciążenia powoda przypadającą na niego częścią kosztów sądowych biorąc pod uwagę jego sytuację osobistą i majątkowo-dochodową, jak również charakter zasądzonych świadczeń ( pkt 5 wyroku ).