Wyrok I C 2733/13

--- STRONA 1 --- Jam bykasre MYNOśWIO eko Sygn. akt I C 2733/13 'W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 października 2016r. Sąd Rejonowy w Będzinie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Magdalena Łuczyńska Protokolant : stażysta Barbara Migalska po rozpoznaniu w dniu 28 września 2016roku w Będzinie sprawy z powództwa R. Z. (Z.) przeciwko Skarbowi Państwa — Dyrektorowi Zakładu Karnego w W. o zadośćuczynienie 1. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa — Dyrektora Zakładu Karnego w W. na rzecz powoda R. Z. kwotę 10.000,- zł (dziesięć tysięcy złotych 00/100) z odsetkami ustawowymi od 2 kwietnia 2013r. do 31 grudnia 2015r. oraz dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty; 2 oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. przyznaje radcy prawnemu P. O, z sum budżetowych Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego w Będzinie kwotę 2.952,- zł (dwa tysiące dziewięćset pięśdziesiąt dwa złote 00/100) tytułem nieopłacónej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu; 4. odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu. --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE Powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa — Dyrektora Zakładu Karnego w W. kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia. Na uzasadnienie żądania powód wskazywał, że w Zakładzie Karnym w W., w którym przebywał od 23 maja 2013r. panują bardzo złe warunki socjalno-bytowe. Cele są małe, kącik sanitarny nie zapewnia intymności. Wskazywał również na wulgarne i agresywne zachowanie funkcjonariuszy. Powołał się również na zaniedbania w zakresie leczenia wirusowego zapalenia wstroby typu €. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu. Przyznał, że powód przebywał w warunkach przeludnienia prze rok, osadzenie miało miejsco w trybie art. 110 K.k.w., a zatem nie było bezprawne, Warunki bytowe wcelach odpowiadały przepisom, powodowi zapewniano zajęcia kulturalno — oświatowe i rekreacyjne. Twierdzenia o niewłaściwym leczeniu są gołosłowne, stan zdrowia powoda był stabilny. Powód przebywał w pozwanym zakładzie od 23 maja 2013r. Był osadzony w zakładzie typu zamkniętego w pawilonach A oraż B. W okresie od 29 maja 2012r. do 12 czerwca 2013r. na mocy Decyzji Dyrektora Zakładu Karnego przebywał w celi w której powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m2. W czasie osadzenia przez 8 miesięcy przebywał w celi ze świadkiem G. W.. Warunki panujące w celach nie były dobre. W okresie letnim panowała w celach wysoka temperatura. Okna jedynie nieznaczne się uchylały. Drzwi były zamknięte. Z uwagi na wadliwie działającą wentylację gromadziła się wilgoć, a w czasie opadów woda wlewała się do celi, Osadzeni mieli utrudniony dostęp do ciepłej wody, pranie wykonywali w zimnej wodzie i rozwieszali w celi. Powierzchnia celi oraz usytuowanie sprzętów powodowała konieczność spożywania posiłków przez część osadzonych, bezpośrednio na łóżkach. Powód w momencie przyjęcia do pozwanej jednostki posiadał orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, stwierdzono przewlekłe nosicielstwo HCV, leczył się również psychiatrycznie, Oczekiwał na konsultację hepatologiczną na oddziale zakaźnym szpitala w P. W czasie pobytu w pozwanej jednostce powód odbył konsultację lekarską, Został również przewieziony na planowaną konsultację do P. jednak nie podjęto oczekiwanego przez powoda leczenia interferonem z uwagi na ogólny stan zdrowia powoda. Stan psychiczny powoda w czasie osadzenia w W. był zły, nasiliły się myśli samobójcze. Powód podczas poprzedniego pobytu w jednostce dokonał samookalkczenia, wbił sobie gwóźdź w głowę. Podczas aktualnego pobytu w pozwanej jednostce jeden z funkcjonariuszy zapytał powoda jak się czuje i zaproponował, że może mu przynieść gwóźdź aby sobie wbił w głowę, Ponadto funkcjonariusze naśmiewali się z powoda. Kiedy zakładał okulary mówili o nim „mecenas Z.”. Powód doznaje okresowo napadów padaczki podczas których dochodzi do mimowolnego wypróżniania się. Pierwszej pomocy udzielali powodowi współosadzeni, którzy nie tylko nie posiadali w tym zakresie żadnej wiedzy i umiejętności, ale również nie wiedzieli, że powód na taką dolegliwość cierpi oraz, że jest zarażony wirusem HCV. Funkcjonariusze nie pozwalali powodowi opuścić celi i skorzystać z łaźni po takich atakach. Po umieszczeniu powoda w Areszcie Śledczym w K. stan psychiczny powoda poprawił się, objęto go opieką medyczną i wsparciem psychologicznym. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów dopuszczonych jako dowód w sprawie oraz przesłuchania powoda i zeznań świadków, którym Sąd przyznał moc dowodową. Sąd zważył co następuje : Zgodnie 2 art. 24 $ 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Zgodnie zaś z treścią art. 448 k.e, w razie naruszenia dobra osobistego, sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez, niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do --- STRONA 3 --- . / " usunięcia skutków naruszenia. Przesłanką cywilnoprawnej ochrony dóbr osobistych jest wobec tego ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym. Naruszenie dobra osobistego rozumianego jako prawa podmiotowego osoby fizycznej i prawnej dopuszcza się każdy, kto w takie dobro chronione konkretną normą lub zasadami współżycia społecznego godzi w sposób bezprawny. Powód powinien wykazać, że jego dobro osobiste zostało zagrożone lub naruszone, natomiast pozwany celem uwolnienia się od odpowiedzialności powinien udowodnić, że jego działanie nie miało cech bezprawności. Brak bezprawności działania wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie, Art. 24 $ I k.c. wprowadza zasadę domniemania bezprawności i to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Przepis art. 24 k.c. nie definiuje pojęcia bezprawności. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi z porządkiem prawnym oraz z zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 r. II CR 419/89, OSP 1990/1 1-12/377 wyjaśnił, „że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeśli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz, że do okoliczności * wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego to jest działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywania prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu." Należy również wskazać na art. 30 Konstytucji RP zgodnie z którym przyrodzona i niczbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Obowiązek ten powinien być realizowany przez władze publiczne, szczególnie w zakresie podejmowanych przez nie działań represyjnych, których wykonanie nie może prowadzić do większego ograniczenia praw człowieka i jego godności niż to jest konieczne. Państwo obowiązane jest zapewnić godziwe warunki odbywania kary pozbawienia wolności, a wymóg ten znajduje wyraz w normach prawa międzynarodowego. W pierwszej kolejności powód podnosił, że strona pozwana w okresie objętym pozwem, nie zapewniła mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izolowanej zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 186 poz, 1820) w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych oraz ustawa prawo budowlane. W jego ocenie, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności przebywał w oclach nadmiernie przełudnionych, w których nie zapewniono także odpowiednich warunków sanitarnych. Powód podnosił, że pomieszczenia, w których przebywał były niewłaściwie oświetlane, co stanowiło zagrożenie dla jego zdrowia. Ponadto wskazywał na brak dostępu do ciepłej wody, bardzo wysoką temperaturę w okresie letnim. Zaznaczyć należy, że część zakładu, na co wskazywała strona pozwana, w której przebywał powód jest stosunkowo nowa, ale też należy mieć na względzie, że warunki, w jakich odbywał karę powód, były takie, jakie w danym czasie optymalnie mógł zapewnić pozwany, choć z pewnością można je było poprawić. Niemniej jednak zeznania powoda oraz świadka G, W. (k.179-180) wynika, że warunki w celi były złe. Z uwagi na przeludnienie osadzeni byli zmuszeni spożywać posiłki na łóżkach, nie działała wentylacja, w czasie opadów poprzez niesprawną wentylację do celi dostawała się woda. Ubrania były prane w zimnej wodzie. Uznać należy, że takie warunki nie spełniają ogólnie przyjętych norm i standardów, nawet tych dotyczących zakładów karnych. Powód skarżył się ponadto na złe i poniżające waktowanie ze strony funkcjonariuszy. Nie udzielali powodowi pomocy podczis ataków padaczki, nie pozwalali na opuszczenie celi tak aby powód mógł się umyć po niekontrołowany wypróżnieniach podczas ataków padaczki. Ironicznie i złośliwie komentowali jego wcześniejsze zachowania — samookaleczenie w postaci wbicia gwoździa w głowę. Ponadto naśmiewali się z powoda, nazywali go „mecenas Z.”. Świadek G. W., który przebywał z powodem w jednej celi przez 8 miesięcy, wielokrotnie był świadkiem ataków padaczki powoda, Do czasu pierwszego ataku powoda świadek nie wiedział, iż powód cierpi na padaczkę, nie wiedział również, że jest zakażony wirusem żółtaczki, Świadek był jednak zmuszony sytuacją do udzielania powodowi pierwszej pomocy, a nawet został ukarany za jej brak, W ocenie Sądu godność człowieka jest wartością bezcenną. Powód jest osobą chorą, cierpi nie tylko na schorzenia somatyczne, ale również Jeczy się psychiatrycznie. W chwili osadzenia miał przepisane leki psychotropowe, miano u niego zastosować leczenie interferonem. Z zeznań powoda, którym Sąd w tym zakresie przyznał moc dowodową wynika, że stan psychiczny powoda podczas osadzenia w pozwanym zakładzie uległ pogorszeniu, nasiliły się myśli samobójcze. Jego samopoczucie diametralnie zmieniło się na korzyść podczas osadzenia w Areszcie Śledczym w K... W ocenie Sądu zachowanie się funkcjonariuszy w stosunku do powoda należy ocenić nagannie. Złośliwe komentarze, pogardliwe określenia, brak możliwości skorzystania z łazienki po atakach padaczki. Wszystko to wskazuje na jawne naruszenie godności osobistej powoda, a zachowanie funkcjonariuszy było celowe i nakierowane na jego upokorzenie. --- STRONA 4 --- * X W zakresie zarzutów dotyczących niewłaściwego leczenia, niezapewnienia należytego dostępu do leków i badań, uniemożliwienia leczenia interferonem poprzez zaniedbanie ogólnego stanu zdrowia powoda to stwierdzić należy, iż okoliczność ta nie została udowodniona. Powód nie stawił się na wyznaczone badanie lekarskie. Nie doszło do przeprowadzenie dowodu z. opinii biegłego, zarzuty powoda nie zostały potwierdzone. Pamiętać trzeba, że zadośćuczynienie nosi charakter kompensacyjny, ma być odpowiednie, nie może służyć wzbogaceniu. Kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia będzie „odpowiednia” w rozumieniu art. 445$1 k.c. wówczas, jeżeli stanowić będzie ekonomicznie realną wartość, odczuwalną dla poszkodowanego, rekompensującą i niwelującą w jak najszerszym zakresie jego traumatyczne przeżycia, Mieć także na względzie trzeba przeciętną stopę życiową społeczeństwa. W ocenie Sądu kwota 10.000 zł jest adekwatna do stopnia naruszenia dóbr osobistych powoda oraz czasu w jakim do tego naruszenia dochodziło, powód przebywał w pozwanej jednostce przez około rok. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo jako zbyt wygórowane. Na zasadzie art. 102 k.p. Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu oraz przyznał ustanowionemu pełnomocnikowi z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej ustalonej w oparciu o $ 6 p. 5. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z uczędu z dnia 28 września 2002 r. powiększone o stawkę podatku VAT. odnotować odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć stronom kal. I miesiąc