Postanowienie I C 262/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2014 roku Sąd Okręgowy w Sierad

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 262/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 stycznia 2014 roku Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący – SSR(del) Tomasz Choczaj Protokolant: staż. Patrycja Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa F. P. (1), M. P., I. P. przeciwko (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. o zapłatę 1. oddala powództwo powódki I. P. w całości, 2. zasądza od powódki I. P. na rzecz pozwanej (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. kwotę 3600 ( trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, 3. zasądza od pozwanej (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda F. P. (1) kwotę: a) 70 000 (siedemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 9 listopada 2013 roku do dnia zapłaty, b) 14 834,25 (czternaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery 25/100) złotych tytułem skapitalizowanych odsetek od kwoty 70 000 ( siedemdziesiąt tysięcy) złotych za okres od dnia 23 marca 2012 roku do dnia 8 listopada 2013 roku, c) 1 451,90 (jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt jeden 90/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego , 4. oddala powództwo powoda F. P. (1) w pozostałej części, 5. zasądza od pozwanej (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda M. P. kwotę: a) --- STRONA 2 --- 70 000 (siedemdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami od dnia 9 listopada 2013 roku do dnia zapłaty, b) 14 834,25 (czternaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery 25/100) złotych tytułem skapitalizowanych odsetek od kwoty 70 000 (siedemdziesiąt tysięcy) złotych za okres od dnia 23 marca 2012 roku do dnia 8 listopada 2013 roku, c) 1 451,90 (jeden tysiąc czterysta pięćdziesiąt jeden 90/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego, 6. oddala powództwo powoda M. P. w pozostałej części, 7. ściąga z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda F. P. (1) w punkcie 3a na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 1 822,80 (jeden tysiąc osiemset dwadzieścia dwa 80/100) złotych tytułem brakującej części opłaty stosunkowej, 8. ściąga z roszczenia zasądzonego na rzecz powoda M. P. w punkcie 5a na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 1 822,80 (jeden tysiąc osiemset dwadzieścia dwa 80/100) złotych tytułem brakującej części opłaty stosunkowej, 9. nakazuje pobrać od pozwanej (...) S.A. V. (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 8 506,40 (osiem tysięcy pięćset sześć 40/100) złotych tytułem brakującej części opłaty stosunkowej. Sygn. akt I C 262/13 UZASADNIENIE I. P. wniosła o zasądzenie od (...) S.A. V. (...) w W. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią jej męża w wypadku samochodowym w wysokości 100 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 09 listopada 2013 roku do dnia zapłaty, skapitalizowanych odsetek w wysokości 21 512,33 zł liczonych od kwoty 100 000,00 zł za okres od dnia 14 marca 2012 roku do dnia 08 listopada 2013 roku oraz kosztów procesu. M. P. wniósł o zasądzenie od (...) S.A. V. (...) w W. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią jego ojca w wypadku samochodowym w wysokości 100 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 09 listopada 2013 roku do dnia zapłaty, skapitalizowanych odsetek w wysokości 21 512,33 zł liczonych od kwoty 100 000,00 zł za okres od dnia 14 marca 2012 roku do dnia 08 listopada 2013 roku oraz kosztów procesu. F. P. (1) wniósł o zasądzenie od (...) S.A. V. (...) w W. zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w związku ze śmiercią jego ojca w wypadku samochodowym w wysokości 100 000,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 09 listopada 2013 roku do dnia zapłaty, skapitalizowanych odsetek w wysokości 21 512,33 zł liczonych od kwoty 100 000,00 zł za okres od dnia 14 marca 2012 roku do dnia 08 listopada 2013 roku oraz kosztów procesu. Pozwana nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów procesu. Pozwana podniosła zarzut powagi rzeczy ugodzonej, gdyż I. P. w imieniu własnym --- STRONA 3 --- i małoletnich wówczas powodów zawarła ugodę sądową, w której oświadczyła, że warunki ugody wyczerpują wszelkie roszczenia wynikające ze śmierci K. P. (1). Podniosła również, że art. 448 k.c. nie może być podstawą roszczenia powodów po wprowadzeniu do porządku prawnego art. 446 § 4 k.c. W odpowiedzi na twierdzenia pozwanej powodowie stwierdzili, że ugoda nie wiąże stron w tym postępowaniu, gdyż w momencie jej zawierania orzecznictwo nie dopuszczało możliwości dochodzenia zadośćuczynienia opartego na treści art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c., co w chwili obecnej jest już możliwe oraz z uwagi na to, że rozstrzygała jedynie kwestie odszkodowania, a nie zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W dniu 05 kwietnia 2004 roku w P. doszło do wypadku drogowego. Kierujący samochodem marki R. (...) M. R. nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że na łuku drogi nr (...) nie zachował należytej ostrożności, jechał z prędkością nie zapewniającą panowania nad pojazdem, niedostosowaną do panujących warunków atmosferycznych, skutkiem czego kierowany przez niego samochód wpadł w poślizg, następnie zjechał na lewy pas ruchu powodując zderzenie z samochodem marki F. (...), w następstwie czego nieumyślnie spowodował u przewożonych przez siebie pasażerów, m.in. K. P. (1), obrażenia ciała, w wyniku których K. P. (1)zmarł. M. R. został za ten czyn skazany wyrokiem Sądu Garnizonowego w W. z dnia 11 stycznia 2005 roku wydanym w sprawie o sygn. akt Sg. 366/2004, (bezsporne) . Sprawca wypadku posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej w pozwanej firmie, (bezsporne) . K. P. (1) był (...) Politechniki (...), którą ukończył z tytułem inżyniera oraz Politechniki (...), gdzie ukończył kierunek elektryczny z tytułem magistra, (bezsporne) . Bezpośrednio przed śmiercią uczestniczył w kursie języka angielskiego trzeciego – najwyższego w systematyce wojskowej – stopnia, który traktował jako podniesienie swoich kwalifikacji zawodowych i jako przygotowanie do podjęcia studiów doktoranckich na Politechnice (...). Pełnił zawodową służbę wojskową w jednostce lotniczej w strukturach (...). Przed śmiercią miał zaplanowany kilkumiesięczny wyjazd służbowy do USA, dotyczący obsługi samolotu F-16, (bezsporne) . Na mocy decyzji z dnia 18 czerwca 2004 roku powodowie otrzymali odszkodowanie przysługujące w razie wypadków i chorób zawodowych pozostających w związku ze służbą wojskową w wysokości po 18 345,67 zł, gdyż w dniu wypadku powód był w podróży służbowej związanej z kursem językowym, (bezsporne) . Powódka zawarła związek małżeński z K. P. (1) w 1992 roku. W dniu wypadku nigdzie nie pracowała, zajmowała się wychowaniem synów, (bezsporne) . W 2004 roku powodowie zgłosili szkodę pozwanej, której firma poprzednio brzmiała Towarzystwo (...) S.A. w W.”. W wyniku przeprowadzenia postępowania szkodowego M. P. i F. P. (1) otrzymali odszkodowanie w wysokości po 20 000,00 zł, a I. P. otrzymała odszkodowanie w wysokości 10 000,00 zł, (bezsporne) . W pozwie z dnia 14 września 2004 roku skierowanym do Sądu Okręgowego w Sieradzu powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej dodatkowo po 10 000,00 zł tytułem odszkodowania, natomiast powódka zażądała od pozwanej odszkodowania w wysokości 20 000,00 zł oraz zwrotu kosztów pogrzebu w wysokości 29 260,00 zł, (bezsporne) . W dniu 08 listopada 2005 roku przed Sądem Okręgowym w Sieradzu --- STRONA 4 --- w sprawie o sygn. akt I C 149/04 strony zawarły ugodę, na mocy której Towarzystwo (...) S.A. w W. zobowiązała się zapłacić powódce kwotę 20 000,00 złotych, a powodom M. P. i F. P. (1) kwotę po 10 000,00 zł – tytułem odszkodowania za skutki śmierci K. P. (1). Pozwana zobowiązała się także do zwrotu powódce kosztów procesu w wysokości 5 978,00 zł. Ponadto strony ustaliły w pkt 3 ugody, że zapłata powyższych kwot reguluje wszystkie roszczenia strony powodowej wynikające z faktu śmierci K. P. (1), (bezsporne) . W piśmie z dnia 16 lutego 2012 roku powodowie zgłosili nowe roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w wysokości po 100 000,00 zł. Pismo to wpłynęło do zakładu pozwanej w dniu 21 lutego 2012 roku, (dowód: pismo powodów z dnia 16 lutego 2012 roku - akta szkodowe) . Pozwana odmówiła wypłaty zadośćuczynienia, (bezsporne) . I. P. urodziła się w dniu (...), M. P. w dniu (...), a F. P. (1) w dniu (...). Rodzina P. utrzymuje się z wynagrodzenia I. P. w wysokości 1 800,00 zł, renty rodzinnej M. P. w wysokości 989,06 zł i renty rodzinnej I. i F. P. (1) w wysokości 1 946,16 zł. Powodowie na stałe zamieszkają w Ł. w mieszkaniu własnościowym, które zostało zakupione przez powódkę po śmierci męża. M. P. studiuje na Uniwersytecie (...), gdzie czasowo przebywa, a I. P. pracuje jako specjalista ds. BHP w jednostce wojskowej, z zawodu jest pielęgniarką, (bezsporne) . I. i K. P. (3) byli dobrym małżeństwem, kochali się, nie kłócili, wspierali się wzajemnie, dużo ze sobą rozmawiali, mieli wspólne zainteresowania - razem jeździli na koncerty, zbierali płyty. Wspólnie podejmowali decyzje, opiekowali się dziećmi, z którymi nie mieli kłopotów wychowawczych. Razem zajmowali się domem, spędzali wolny czas, mieli wspólne plany co do budowy domu. K. P. (1) był osoba spokojną i zrównoważoną. Po śmierci męża powódka była załamana, odczuwała smutek i żal, nie pamięta wielu rzeczy, które wydarzyły się po wypadku. Korzystała przez dwa lata z pomocy psychologa. Po śmierci męża musiała wrócić do pracy, gdyż pogorszył się status finansowy jej rodziny. Do chwili obecnej często wspomina męża, tęskni za nim, odwiedza jego grób, brakuje jej go na co dzień. Nie może uporządkować swoich spraw uczuciowych, jest nadal sama. Trudno jej samej wychowywać dzieci, prowadzić dom, troszczyć się o wszystkie sprawy, (dowód: zeznania powódki – k. 79 verte - 80 w zw. z k. 64 verte – 65 i nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta 00:09:21 do 00:09:23 w zw. z nagraniem z dnia 29 listopada 2013 roku – płyta k. 66, minuta od 00:14:00 do 00:34:30, a także nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta od 00:09:21 do 00:39:40; zeznania świadka – M. G. – k. 65- 65 verte, minuta od 00:42:50 do 00:46:00 nagrania z dnia 29 listopada 2013 roku – płyta k.66). Powodowie M. i F. P. (2) byli bardzo zżyci z ojcem, który poświęcał im każdą wolną chwilę, który ich kochał, nie krzyczał na nich, nigdy ich nie uderzył. Bardzo przeżyli śmierć ojca i w związku z tym musieli korzystać z pomocy psychologa. Powodowie tęsknią za ojcem. M. był na pogrzebie ojca. F. nie pamięta ojca, zna go z opowiadań i ze zdjęć. Był zbyt mały, by dobrze zrozumieć co się wydarzyło, jednak płakał, budził się w nocy, gdyż czuł, że coś złego się wydarzyło. M. stał się dla F. autorytetem, wspierał go i dawał mu przykład. F. często pytał dlaczego nie ma ojca, konfabuluje na temat ojca i wspólnego z nim przebywania. Po śmierci ojca M. opuścił się w nauce, schudł, powróciły kłopoty z astmą. Chodził na cmentarz odwiedzać grób ojca. Obecnie rzadziej to czyni, gdyż w tygodniu przebywa w Ł. na uczelni. Często wspomina ojca, brakuje mu jego obecności, rozmowy, szczególnie trudno było mu w okresie dojrzewania. Dopiero w liceum przezwyciężył kłopoty z nauką, (dowód: zeznania powoda M. P. – k. 80 w zw. z k. 65 i nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta od 00:40:10 do 00:40:14 w zw. z nagraniem z dnia 29 listopada 2013 roku – płyta k. 66, minuta od 00:35:30 do 00:38:30, a także nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta od 00:40:14 do --- STRONA 5 --- 00:45:25; zeznania powódki I. P. – k. 79 verte – 80 w zw. z k. 64 verte – 65 i nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta od 00:09:21 do 00:09:23 w zw. z nagraniem z dnia 29 listopada 2013 roku – płyta k. 66, minuta od 00:14:00 do 00:14:23, od 00:20:25 do 00:26:30, a także nagranie z dnia 10 stycznia 2014 roku – płyta k. 81, minuta od 00:12:22 do 00:12:35, od 00:14:56 do 00:15:22, od 00:21:45 do 00:22:30, od 00:33:32 do 00:37:50; zeznania świadka M. G. – k. 65 verte i nagranie z dnia 29 listopada 2013 roku – płyta k. 66, minuta od 00:46:00 do 00:46:55) . Ustalony w sprawie stan faktyczny jest w większej części bezsporny, gdyż został oparty o nieosobowy materiał dowodowy, który nie był negowany przez strony i o ich zgodne twierdzenia. Sąd ustalił jakie więzi rodzinne łączyły powodów z K. P. (1) oraz w jaki sposób powodowie przeżyli jego śmierć w oparciu o zeznania powodów I. P. i M. P. oraz w oparciu o zeznania świadka M. G.. Sąd przyznał zeznaniom powodów i zeznaniom świadka pełen walor wiarygodności z uwagi na ich spójność i jasność. Ponadto zeznania świadka i powodów w zasadzie nie były negowane przez pozwaną. Sąd ustalił datę zgłoszenia szkody pozwanej w oparciu o akta szkodowe, w których znajduje się pismo powodów z dnia 16 lutego 2012 roku, z adnotacją o dacie wpływu do pozwanej firmy w dniu 21 lutego 2012 roku. Ta okoliczność również nie była w zasadzie negowana. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W niniejszej sprawie powodowie wystąpili z żądaniem wypłaty zadośćuczynienia w związku z tragiczną śmiercią K. P. (1). W ich ocenie sprawca wypadku, w wyniku którego zginął K. P. (1) naruszył ich dobra osobiste w postaci zerwania więzi rodzinnej. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa podnosząc m.in. zarzut powagi rzeczy ugodzonej i ten zarzut w pierwszej kolejności będzie podlegał ocenie w zakresie jego zasadności. Zarzut powagi rzeczy ugodzonej jest zasadny w stosunku do powódki I. P.. Zawarcie przez powódkę w dniu 08 listopada 2005 roku ugody sądowej, w której powódka m.in. oświadczyła, że zapłata kwot określonych w ugodzie reguluje wszystkie roszczenia wynikające z faktu śmierci K. P. (1) uniemożliwia zasądzenie na jej rzecz dochodzonego roszczenia. Zgodnie z art. 917 k.c. przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Ugoda jest umową, która umożliwia likwidowanie konfliktów na drodze kompromisu, bez konieczności odwoływania się i angażowania osób trzecich, bez konieczności prowadzenia, zwykle żmudnego, kosztownego oraz sformalizowanego postępowania, również dowodowego. Taki sposób rozwiązywania sporów należy uznać za pożądany i przynoszący stronom wymierne korzyści. Przywraca on ponadto zaufanie między stronami i odbudowuje wiarę w możliwość umownego układania wzajemnych między nimi relacji. Możliwość zawarcia ugody jest jednak w każdym razie uzależniona od gotowości do zawierania kompromisów, ustępstw i rezygnacji ze swoich mniej lub bardziej prawdopodobnych racji na rzecz partnera stosunku prawnego. Nie ma przy tym ograniczeń w zakresie eliminowania jakiejkolwiek grupy podmiotów, która byłaby pozbawiona możliwości załatwiania swoich spraw na drodze ugody. Istotą ugody jest czynienie sobie wzajemnie ustępstw w zakresie oczekiwanych rezultatów stosunku prawnego, które należy zaliczyć do przedmiotowo istotnych elementów ugody (patrz: wyrok SN z dnia 24 lipca 2002 r., I CKN 915/00, LEX nr 56895). Rozmiar i rodzaje ustępstw pozostają jedynie w gestii zainteresowanych podmiotów stosunku. Mogą one być bardzo różne i obiektywnie rzecz biorąc nie --- STRONA 6 --- muszą one być też jednakowo ważne. Ustępstwa te mogą polegać na zrzeczeniu się zarzutów, na uznaniu praw drugiej strony, na zaciągnięciu nowego zobowiązania, na zmodyfikowaniu wysokości czy nawet rodzaju świadczeń, do jakich zobowiązane są strony, na rozszerzeniu istniejących czy ustanowieniu nowych zabezpieczeń, na zmianie parametrów, którymi winien kierować się dłużnik w wykonaniu zobowiązania w zakresie terminu, miejsca czy jakości przedmiotu świadczenia (patrz: wyrok SN z dnia 16 lutego 2005 r., IV CK 502/04, LEX nr 177277; wyrok SN z dnia 22 września 2005 r., IV CK 94/05, LEX nr 187118). Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt omawianej sprawy wskazać należy, iż powódka i pozwana skutecznie zawarły ugodę w dniu 08 listopada 2005 roku regulującą ich wzajemne roszczenia i uprawnienia w związku z wypadkiem z dnia 05 kwietnia 2004 roku, w wyniku którego śmierć poniósł K. P. (1). W wyniku zawartej ugody powódka otrzymała wskazaną kwotę pieniężną z tytułu rozliczenia jej roszczeń odszkodowawczych. W punkcie 3 ugody oświadczyła, że zapłata kwot określonych w ugodzie reguluje wszystkie roszczenia wynikające z faktu śmierci K. P. (1). Zawarcie ugody o wskazanej treści uniemożliwia powódce skuteczne żądanie wypłaty zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych związanych z zerwaniem więzi rodzinnych w niniejszej sprawie. Nie budzi wątpliwości, iż żądanie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych pozostaje w ścisłym związku ze szkodą związaną z wypadkiem K. P. (1) z dnia 05 kwietnia 2004 roku. Nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem pełnomocnika powódki wskazującym, że roszczenie wypłaty zadośćuczynienia za naruszenie dobra osobistego w postaci zerwanych więzi rodzinnych nie było objęte ugodą, gdyż literalna wykładania treści ugody wprost wskazuje, iż powódka generalnie zrzekła się dochodzenia wszelkich roszczeń związanych z wypadkiem, w którym tragicznie zginął jej mąż. Nie budzi wątpliwości, iż roszczenia te obejmują także roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych powódki i nie ma tutaj żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy to, że w momencie zawierania ugody orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych nie wskazywało na możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c. W tym zakresie należy zgodzić się z argumentacją pozwanej, zawartą w jej piśmie procesowym z dnia 10 stycznia 2014 roku, bez potrzeby jej przytaczania. Dlatego Sąd oddalił powództwo I. P., o czym orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Z uwagi na treść art. 98 k.p.c. Sąd orzekł, jak w pkt 2 wyroku, gdyż powódka przegrała sprawę i zobowiązana jest zwrócić pozwanej koszty zastępstwa prawnego w wysokości 3 600,00 zł – co jest zgodne z treścią § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. z 2013 roku, poz. 490). Natomiast zarzut powagi rzeczy ugodzonej w stosunku do roszczeń powodów M. P. i F. P. (1) nie zasługuje na uwzględnienie. W dniu podpisania ugody powodowie M. P. i F. P. (1) nie byli pełnoletni, reprezentowała ich przedstawicielka ustawowa - matka I. P.. Zrzeczenie się przez nią bez słusznych przyczyn znacznej części zagwarantowanych prawem świadczeń, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i sprzeczne z prawem, gdyż w dniu zawarcia ugody nie mogła bez zezwolenia sądu opiekuńczego dokonywać czynności przekraczających zwykły zarząd majątkiem dzieci, do którego niewątpliwie zalicza się roszczenia odszkodowawcze, w tym roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych związanych z zerwaniem więzi rodzinnych, które mogło być w tamtym czasie dochodzone wobec istnienia podstawy prawnej. Czynność materialnoprawa dokonana bez zgody, o której mowa w art. 101 § 3 k.r.io., jest bezwzględnie nieważna jako sprzeczna z prawem - art. 58 § 1 k.c. (patrz: uchwała SN z dnia 24 czerwca 1961 roku, I CO 16/61, OSNCP 1963, nr 9, poz. 187; postanowienie SN z dnia 12 grudnia 1997 roku, III CKU 92/97 (w:) J. Gudowski, Kodeks rodzinny…, s. 368). Zatem ugoda w pkt 3 w części dotyczącej powodów M. P. i F. P. (1) jest sprzeczna z prawem i nieważna, gdyż zagrażała majątkowym interesom dzieci, nie chroniła tych interesów i naruszała szeroko pojęte dobro dzieci (patrz: postanowienie SN --- STRONA 7 --- z dnia 17 października 2000 roku, I CKN 319/00, Lex nr 536776; orzeczenie SN z dnia 05 marca 1962 roku, 4CR 578/61, OSNCP 1963, z. 6, poz. 12; postanowienie SN z dnia 09 września 1997 roku, I CKU 13/97, nie publ.; postanowienie SN z dnia 27 maja 1998 roku, I CKU 181/97, nie publ.; postanowienie SN z dnia 05 lutego 1999 roku, III CKN 1202/98, Lex nr 1213617). Nie ma tu żadnego znaczenia to, że ugoda była analizowana przez Sąd Okręgowy w Sieradzu, który jednak dopuścił do jej zawarcia wbrew uregulowaniom określonym w art. 101 § 3 k.r.io., gdyż Sąd orzekający w niniejszej sprawie ma obowiązek badania treści ugody pod kontem jej ważności. Zatem nieważna ugoda w pkt 3 w części dotyczącej M. P. i F. P. (1) nie wiąże stron, co otwiera drogę do rozważań na temat zasadności powództw M. P. i F. P. (1). Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka pozostają pod ochroną prawa cywilnego; ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem, na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym może żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty sumy na wskazany cel społeczny (art. 24 § 1 k.c. i art. 448 k.c.). Samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu na zasadzie ryzyka – gdy posiadacz samoistny oddał środek komunikacji w posiadanie zależne, odpowiedzialność ponosi posiadacz zależny (art. 436 § 1 k.c.). Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony, przy czym uprawniony do odszkodowania w związku ze zdarzeniem objętym umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej może dochodzić roszczenia bezpośrednio od ubezpieczyciela (art. 822 § 1 i § 4 k.c.). Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu (art. 35 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych – Dz.U. z 2013 r., poz. 392, tekst jedn.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, iż najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c., w zw. z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 03 sierpnia 2008 roku (patrz: uchwała SN z dnia 22 października 2010 roku, III CZP 76/10, OSNC – ZD 2011, nr B, poz. 42; uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 roku, III CZP 32/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 10; uchwała SN z dnia 07 listopada 2012 roku, III CZP 67/12, OSNC 2013/4/45, Biul. SN 2012/11/7; wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010 roku, IV CSK 307/09, OSNC – ZD 2010, nr C, poz. 91; wyrok SN z dnia 25 maja 2011 roku, II CSK 537/10, nie publ.; wyrok SN z dnia 10 listopada 2010 roku, II CSK 248/10, OSNC – ZD 2011, nr B, poz. 44; wyrok SN z dnia 11 maja 2011 roku, I CSK 621/10, nie publ.; wyrok SN z dnia 15 marca 2012 roku, I CSK 314/11, nie publ.). Również w orzecznictwie sądów powszechnych to stanowisko jest w pełni aprobowane i Sąd Okręgowy również je podziela, odrzucając argumenty pozwanej przytaczane w odpowiedzi na pozew (patrz: wyrok SA w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2013 roku, I ACa 392/13, lex nr 13432326; wyrok SA w Lublinie z dnia 21 maja 2013 roku, I ACa 104/13, Lex nr 1321986,; wyrok SA w Gdańsku z dnia 08 maja 2013 roku, I ACa 144/13, Lex nr 1316575; wyrok SA w Łodzi z dnia 10 czerwca 2012 roku, I Aca 94/13, Lex nr 1324717; wyrok SA w Łodzi z dnia 21 lutego 2013 roku, I ACa 525/12, Lex nr 1316375; wyrok SA w Łodzi z dnia 06 czerwca 2013 roku, I ACa 63/13, Lex nr 1327565; wyrok SA w Szczecinie z dnia 14 marca 2013 roku, I ACa 835/12, Lex nr 1344224). --- STRONA 8 --- Mając powyższe na uwadze oraz zgromadzony w sprawie materiał dowodowy należy stwierdzić, iż w przypadku powodów M. P. i F. P. (1) doszło do naruszenia ich dóbr osobistych – zerwania więzi rodzinnej z ojcem na skutek jego śmierci w wypadku samochodowym, za skutki którego pozwana ponosi odpowiedzialność, co w sprawie jest bezsporne. Oceniając, jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. W sprawie, w której zdarzeniem wywołującym krzywdę jest śmierć osoby najbliższej wskazać należy, że okoliczności wpływające na wysokość świadczenia z art. 448 k.c. to między innymi dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, rodzaj i intensywność więzi łączącej pokrzywdzonego ze zmarłym, wystąpienie zaburzeń będących skutkiem odejścia (np. nerwicy, depresji), stopień, w jakim pokrzywdzony będzie umiał się znaleźć w nowej rzeczywistości i zdolności jej zaakceptowania, leczenie doznanej traumy, wiek pokrzywdzonego (patrz: wyrok SA w Gdańsku z dnia 24 sierpnia 2012 r., V ACa 646/12, Lex nr 1220462). Zadośćuczynienie z art. 448 k.c. ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać pewną ekonomicznie odczuwalną wartość, wysokość ta nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach (patrz: wyrok SN z dnia 26 lutego 1962 r., 4 CR 902/61, LexPolonica nr 316013, OSNCP 1963, Nr 5, poz. 107 i wyrok SN z dnia 22 marca 1978 r., IV CR 79/78, LexPolonica nr 321721). Jednocześnie jednak powołanie się na potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (patrz: wyrok SA we Wrocławiu z dnia 22 lutego 2012 r., I ACa 65/12), gdyż kryterium „przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa” ma charakter pomocniczy w aspekcie realizacji zasady sprawiedliwości społecznej (patrz: wyrok SN z dnia 14 stycznia 2011 r., I PK 145/10, OSNP 2012/5-6/66). Przy szacowaniu wysokości zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową nie da się jej skrupulatnie określić jak przy wynagradzaniu szkody majątkowej. Niemniej jednak kwota zadośćuczynienia winna być tak oznaczona, by uwzględniała kolidujące ze sobą w danej sprawie interesy - bez aspiracji zapłaty jakiejś ceny cierpienia, (patrz: Z. Radwański, „Zadośćuczynienie pieniężne” s. 145). Zadośćuczynienie ma kompensować nie tyle doznany ból wywołany przez śmierć osoby najbliższej, lecz przedwczesną utratę członka rodziny. Powinno rekompensować doznaną krzywdę za naruszenie prawa do życia w rodzinie, przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną i łagodzić cierpienia psychiczne po utracie osoby najbliższej. W orzecznictwie sądów powszechnych i Sądu Najwyższego oraz w piśmiennictwie przyjmuje się zgodnie, że ochroną przewidzianą w art. 23 i 24 k.c. objęte są wszelkie dobra osobiste rozumiane jako pewne wartości niematerialne związane z istnieniem i funkcjonowaniem podmiotów prawa cywilnego, które w życiu społecznym są uznawane za doniosłe i zasługują z tego względu na ochronę, m.in. prawo do intymności i prywatności, płeć człowieka, prawo do planowania rodziny, tradycja rodzinna, pamięć o osobie zmarłej oraz więzi rodzinne, które stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny, (patrz: wyrok SN z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 537/10, LEX 846563). Trzeba również dodać, że z treści art. 47 Konstytucji RP wynika prawo do ochrony życia rodzinnego, a samo umiejscowienie tego przepisu wskazuje na jego szczególnie doniosłe znaczenie. --- STRONA 9 --- Spowodowanie śmierci osoby najbliższej jaką jest ojciec, stanowi naruszenie dobra osobistego dzieci w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie (patrz: wyrok SA w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2007, I ACa 1137/07, POSAG 2008/1/50-55). Zbędne jest roztrząsanie kwestii zakresu naruszenia dobra osobistego jakim jest prawo do pielęgnowania więzi między ojcem a synem – w powszechnym odczuciu strata ojca stanowi okoliczność dotykającą sfery psychicznej w sposób jeden z najdotkliwszych z możliwych. Można z pewnością powiedzieć, że K. P. (2) był ważną osobą w życiu powodów, wychowywał ich, dostarczał środków utrzymania. Zmarły dawał im emocjonalne wsparcie i pomoc. Ich relacje były prawidłowe i miały charakter pozytywy. Powodowie wykazali, że łączyły ich z ojcem silne więzi rodzinne. Powodowie doznali w wyniku tego zdarzenia krzywdy moralnej i straty, objawiającej się przeżywaniem stanu żałoby i towarzyszących temu uczuć: smutku, żalu, mającej wpływ na stan emocjonalny powodów i ich życie. Śmierć ojca była dla powodów ogromną tragedią i szokiem. Wspomnienia ojca powodują z pewnością u powodów ból i cierpienie. Zginął członek ich rodziny, osoba, na której mogli zawsze polegać, na którą mogli liczyć przez wiele lat. Więzi rodzinne łączące powodów z ojcem były bardzo bliskie i znajdowały swój wyraz w codziennych, intensywnych i wielowymiarowych kontaktach. Powodów ominęły wszelkie wydarzenia takie jak radość ze spędzania wspólnie czasu, możliwość cieszenia się z sukcesów zawodowych i osobistych ojca. Zostali pozbawienie poczucia bliskości, miłości, przywiązania ze strony ojca. Powodowie utracili możliwość wsparcia i czerpania z wiedzy ojca. Sąd miał okazję przekonać się w toku przesłuchania powoda M. P. jak silne emocje nadal towarzyszą mu w związku z rozpamiętywaniem śmierci ojca. Powodowi sprawiało ogromną trudności mówienie o okolicznościach śmierci ojca i skutkach tego zdarzenia dla niego i F. P. (1). Naruszenie takiego dobra osobistego stanowi dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny, niż w przypadku innych dóbr osobistych, a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. Dlatego doznana w tym przypadku szkoda jest bardziej godna ochrony z uwagi na naruszenie dobra wysokiej rangi i w najwyższym stopniu. Utrata osoby bliskiej ma zawsze charakter nieodwracalny. Ustalając kwotę zadośćuczynienia Sąd kierował się powyższymi rozważaniami, a także okolicznościami związanymi ze śmiercią K. P. (1) (do wypadku doszło tuż przed świętami Wielkiej Nocy, w czasie trwania podróży służbowej), wiekiem K. P. (1) i powodów, a także tym, że śmierć K. P. (1) była nagła i niespodziewana. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zadośćuczynienie w wysokości po 70 000,00 zł odpowiada doznanej przez powodów krzywdzie, przedstawia dla nich ekonomicznie odczuwalną wartość, nie jest również rażąco wygórowane i nie prowadzi do nieuzasadnionego przysporzenia w ich majątku, uwzględnia również przesłankę przeciętnej stopy życiowej społeczeństwa w konkretnych uwarunkowaniach dotyczących powodów. Sąd uznał, że kwota zadośćuczynienia wynosząca po 100 000,00 zł jest zbyt wygórowana. W ocenie Sądu dla wysokości zadośćuczynienia ma jednak znaczenie upływ czasu, jaki nastąpił od daty wypadku – kompensacyjny charakter zadośćuczynienia nakazuje uwzględniać złagodzenie skutków zdarzenia wywołującego szkodę w kontekście odległości czasowej pomiędzy wypadkiem a datą orzekania o zadośćuczynieniu. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M. P. skończył szkołę, zdał maturę i został studentem, a więc śmierć ojca nie przeszkodziła mu w sposób nadmierny w edukacji czy w realizacji planów zawodowych (tylko przez pewien czas M. P. miał kłopoty z nauką). Ponadto brak jest dowodu na to, że F. P. (1) z powodu śmierci ojca zaniedbuje naukę czy obowiązki domowe i są z nim kłopoty wychowawcze. Brak jest również dowodu na to, że śmierć ojca odbiła się negatywnie na ich stosunku do najbliższych czy rówieśników. W przypadku powoda M. P. stan przeżywania żałoby uległ zakończeniu. Nie bez znaczenia pozostaje to, że niezwykle pomocnym w przeżywaniu żałoby było wsparcie bliskich osób. Jeśli chodzi o F. P. (1) to należy stwierdzić, że w chwili śmierci ojca nie rozumiał co się wydarzyło, jednak czuł, że stało --- STRONA 10 --- się coś niedobrego. Ponadto śmierć ojca nie wywołała zaburzeń w sferze psychicznej powodów. Dodać też należy, choć ma to drugorzędne znaczenie, że powodowie otrzymali od pozwanej odszkodowanie w wysokości po 30 000,00 zł oraz jednorazowe odszkodowanie przysługujące w razie wypadków i chorób zawodowych pozostających w związku ze służbą wojskową w wysokości po 18 345,67 zł. Dlatego Sąd orzekł, jak w pkt 3 a i 5 a, na podstawie art. 448 k.c. w zw. z art. 23 i 24 k.c., oddalając jednocześnie powództwa M. P. i F. P. (1) ponad kwotę 70 000,00 zł, o czym orzekł, jak w pkt 4 i 6 wyroku. Kwoty zadośćuczynienia zasądzono na rzecz powodów z ustawowymi odsetkami, jak w pkt 3 a i 3 b oraz jak w pkt 5 a i 5 b, od dnia 23 marca 2012 roku (zostały częściowo skapitalizowane zgodnie z żądaniem powodów do dnia 08 listopada 2013 roku i liczone od dnia 23 marca 2012 roku od kwoty po 70 000,00 zł) - zgodnie z treścią art. 359 k.c., art. 481 k.c. i 360 k.c. oraz art. 817 k.c., gdyż powodowie zgłosił pozwanej żądanie zapłaty zadośćuczynienia w 21 lutego 2012 roku, a pozwana miała 30 dniowy termin do spełnienia świadczenia. W pozostałej części dotyczącej odsetek Sąd powództwa M. P. i F. P. (1) oddalił, o czym orzekł, jak w pkt 4 i 6 wyroku. O kosztach zastępstwa prawnego należnych powodowi F. P. (1) Sąd orzekł, jak w pkt 3 c wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 461), gdyż powód wygrał sprawę w 70 %, a przegrał w 30 %, zatem wygrał w wysokości 2 531,90 zł (70 % z 3 617,00 zł), a przegrał w wysokości 1 080,00 zł (30 % z kwoty 3 600,00 zł). Różnica tych kwot dała kwotę 1 451,90 zł. O kosztach zastępstwa prawnego należnych powodowi M. P. Sąd orzekł, jak w pkt 5 c wyroku, na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 roku, poz. 461), gdyż powód wygrał sprawę w 70 %, a przegrał w 30 %, zatem wygrał w wysokości 2 531,90 zł (70 % z 3 617,00 zł), a przegrał w wysokości 1 080,00 zł (30 % z kwoty 3 600,00 zł). Różnica tych kwot dała kwotę 1 451,90 zł. O brakujących kosztach procesu (brakująca opłata stosunkowa w wysokości po 6 076,00 zł od pozwu M. P. i F. P. (1)) Sąd orzekł, jak w pkt 7, 8, 9 wyroku, na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. z 2010 roku, Dz. U. Nr 90, poz. 594 ze zm.) w zw. z art. 100 k.p.c., przyjmując, że powodowie przegrali sprawę w 30 %, a więc muszą ponieść koszty brakującej opłaty w wysokości po 1 822,80 zł (30 % z 6 076,00 zł), a pozwana w 70 %, a więc musi ponieść koszty brakującej opłaty w wysokości 8 506,40 zł (70 % z 6 076,00 zł x 2).