Postanowienie I C 261/19 UZASADNIENIE wyroku z dnia 6 marca 2020 r. Powód T. O.

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 261/19 UZASADNIENIE wyroku z dnia 6 marca 2020 r. Powód T. O. (1) wniósł pozew przeciwko B. O. (1) o naruszenie dóbr osobistych i zapłatę. Domagał się nakazania pozwanej przeproszenia go w formie pisemnej w postaci opublikowania w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku w Gazecie (...) i na profilu F. pozwanej oświadczenia o następującej treści: „Ja niżej podpisana B. O. (1) przepraszam T. O. (1) za uniemożliwienie mu spotkań i utrudnianie kontaktu z małoletnią córką i składam wyrazy ubolewania z powodu bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych w postaci utrzymywania więzi rodzinnych z dzieckiem. Powyższe przeprosiny składam w wyniku przegranego przeze mnie procesu sądowego o naruszenie dóbr osobistych T. O. (1) w postaci więzi rodzinnej łączącej go z małoletnią córką.”; zasądzenia od pozwanej kwoty 20 000 zł. na cel społeczny: Fundacja (...), ul. (...), (...)-(...) B.; zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że strony są małżeństwem. Mają córkę N. urodzoną (...) Od stycznia 2017 r. toczy się postępowanie o rozwód z powództwa B. O. (1). Pozwana wyprowadziła się ze wspólnie zajmowanego mieszkania wraz z córką. Jej postawa wychowawcza polega na całkowitym pominięciu roli i znaczeni udziału ojca w rozwoju małoletniej. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy zabezpieczył kontakty powoda z małoletnią córką, które, miały odbywać się w miejscu zamieszkania małoletniej oraz poza jej zamieszkaniem. Od 3 stycznia 2018 r. pozwana ani jeden raz nie wydała dziecka na kontakt poza miejscem zamieszkania matki, a od 16 października 2018 r. całkowicie uniemożliwiła powodowi kontakt z córką i od tego czasu powód w ogóle nie widział córki. Poprzez Policję powód uzyskał informację, że pozwana wyjechała z dzieckiem do swoich rodziców. Zdaniem powoda, zachowanie pozwanej polegające na alienacji rodzicielskiej jest czynem niedozwolonym w rozumieniu art. 415 kc. Jeśli dziecko ma 2-3 lata, pozbawienie go obecności fizycznej rodzica powoduje osłabienie lub nawet zerwanie więzi emocjonalnej. Zachowania pozwanej prowadzą do zaburzenia więzi rodzinnych i naruszają prawa powoda do utrzymywania więzi rodzinnej i emocjonalnej z dzieckiem. Powód bardzo boleśnie odczuwa brak kontaktu z córką, ma poczucie krzywdy, bezsilności, cierpi psychicznie. Frustrację pogłębia nieefektywność ochrony prawnej w zakresie realizacji kontaktów. Bezpośrednią przyczyną naruszenia dóbr osobistych powoda jest działanie pozwanej polegające na alienacji rodzicielskiej. Powód podał, że dniu 16 listopada 2018 r. zapadło kolejne orzeczenie zabezpieczające, gwarantujące powodowi kontakty z córką poza miejscem zamieszkania matki, w obecności kuratora. Do chwili obecnej nie doszło do spotkania powoda z dzieckiem. Według powoda zobowiązanie pozwanej do złożenia przeprosin ma na celu przyznanie, że podejmowane przez nią działania były bezprawne, natomiast z uwagi na zarobki pozwanej w wysokości 8 000 zł. miesięcznie świadczenie na cel społeczny w żądanej przez powoda wysokości spełnia właściwą funkcję represyjną. Pozwana B. O. (1) w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości. Pozwana przyznała, że między stronami toczyły się i toczą postępowania wskazane przez powoda w pozwie. Zaprzeczyła, aby kiedykolwiek intencjonalnie utrudniała, czy uniemożliwiała powodowi kontakt z małoletnią córką stron. Podejmowane przez nią działania były podyktowane dobrem dziecka. Jednocześnie podniosła, że powód miał kontakt z dzieckiem, pozwana tylko w części nie realizowała postanowienia z dnia 3 stycznia 2018 r. Pozwana nie wydawała dziecka, bowiem obawiała się o bezpieczeństwo córki. Powód w czasie małżeństwa przejawiał zachowani nieodpowiedzialne, niepokojące i naganne, jak nadużywanie alkoholu, narkotyków, a także zasypianie przy odkręconej kuchence gazowej. Pozwana wskazała, że postępowanie dotyczące kontaktów zostało umorzone i zostało wydane nowe postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia, zgodnie z którym kontakty mają odbywać się w obecności kuratora. Kontakty te odbywają się regularnie począwszy od 2019 r., gdy zgłosił się kurator wyznaczony do nadzoru nad kontaktami. --- STRONA 2 --- Pozwana podkreśliła, iż nie tylko nie utrudnia kontaktów powodowi z córką, ale wręcz zachęca małoletnią do tych kontaktów, opór i brak współpracy istnieje po stronie powoda. Pozwana natomiast nie czyni powodowi żadnych utrudnień. Na rozprawie w dniu 6 marca 2020 r. powód cofnął pozew w zakresie żądania zasądzenia kwoty 20 000 zł. ze zrzeczeniem s:ę roszczenia. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pomiędzy powodem T. O. (2) a pozwaną B. O. (1) toczy się postępowanie o rozwód. Z powództwem o rozwód wystąpiła B. O. (1) w dniu 5 stycznia 2017 r. W toku tego postępowania Sąd Okręgowy w^ K. postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. zmienił uregulowanie kontaktów zawarte w ugodzie z dnia 26 kwietnia 2017 r. w ten sposób, że T. O. (1) miał prawo i obowiązek osobistych kontaktów z małoletnią córką N. w godzinach i dniach wskazanych w tym postanowieniu, w obecności matki i w miejscu jej zamieszkania bez obecności osób trzecich, zobowiązując B. O. (2) do nie przeszkadzania w przebiegu kontaktów, natomiast w określonych dniach i godzinach kontakty te miały przebiegać bez obecności matki i poza jej miejscem zamieszkania. W dniu 4 kwietnia 2018 r. powód wystąpił do sądu z wnioskiem, w którym domagał się zagrożenia B. O. (1) nakazania zapłaty na rzecz wnioskodawcy T. O. (1) kwoty pieniężnej 500 zł. za każde naruszenie obowiązków wynikających z postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 3 stycznia 2018 r. Postępowanie to zostało umorzone postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2019 r., z uwagi na to, że Sąd Okręgowy w Krakowie postanowieniem z dnia 13 listopada 2018 r. zmienił postanowienie z dnia 3 stycznia 2018 r. w ten sposób, że T. O. (1) miał prawo i obowiązek osobistych kontaktów z małoletnią N. O. w każdy wtorek i w każdy czwartek od godziny 14:00 do godziny 18:00 poza miejscem zamieszkania matki i bez jej obecności, natomiast w obecności kuratora, przy czym małoletnia miała być zabierana przez ojca z przedszkola lub z miejsca zamieszkania matki i odprowadzana przez ojca do miejsca zamieszkania matki; w każdą drugą i w każdą czwartą sobotę miesiąca oraz w każdą drugą i w każdą czwartą niedzielę miesiąca od godziny 9:00 do godziny 15:00 poza miejscem zamieszkania matki i bez jej obecności, ale w obecności kuratora, przy czym małoletnia miała być zabierana przez ojca z miejsca zamieszkania matki i odprowadzana przez ojca do miejsc zamieszkani matki oraz w pierwszy dzień Świąt Bożego Narodzenia 2018 r. od godziny 10:00 do godziny 18:00, w Nowy Rok 1 stycznia 2019 r. od godziny 10:00 do godziny 18:00 oraz w Poniedziałek Wielkanocny 2019 r. od godziny 10:00 do godziny 18:00, poza miejscem zamieszkania matki i odprowadzana przez ojca do miejsca zamieszkania matki. Po złożeniu zażalenia przez B. O. (1) postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez Sąd Apelacyjny w Krakwie postanowieniem z dnia 29 marca 2019 r. Wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w Krakowie orzekł rozwód małżeństwa zawartego pomiędzy B. O. (1) a T. O. (1) i orzekł również o prawie i obowiązku do kontaktów z małoletnią córką N. O. w godzinach i dniach jak w postanowieniu z dnia 13 listopada 2018 r., z tym, że bez udziału kuratora. Wyrok rozwodowy nie jest prawomocny. ( dowód: wyrok z dnia 20 listopada 2019 r. z uzasadnieniem - k. 71 - 81, akta I Nsm 144/18/S - wniosek z dnia 4 kwietnia 2018 r. - k. 2 - 3. postanowienie z dnia 3 stycznia 2018 r. - k. 6. postanowienie z dnia 25 kwietnia 2019 r. z uzasadnieniem - k. 199, 202 - 203 ) Córka powodów ma cztery lata, urodziła się w marcu 2016 r. W dniu 1 lipca 2016 r. pozwana wyjechała z dzieckiem do swoich rodziców do K. W.. W styczniu 2017 r. pozwana złożyła pozew rozwodowy. Powód domagał się uregulowania kontaktów z dzieckiem jeszcze przed wniesieniem pozwu o rozwód i takie kontakty zostały przez strony ustalone. Powód przyjeżdżał w weekendy do K. W., a później do mieszkania w K., gdzie pozwana mieszkała wraz dzieckiem. W toku postępowania rozwodowego kontakty były uregulowane orzeczeniem z kwietnia 2017 r., a następnie postanowieniem z dnia 3 stycznia 2018 r. Pozwana nie czyniła powodowi problemów w kontaktach w jej miejscu zamieszkania. Problematyczne między stronami były kontakty powoda z córką poza miejscem zamieszkania pozwanej. Pozwana obawiała się o bezpieczeństwo córki z uwagi na problemy powoda z alkoholem dlatego chciała, aby kontakty powoda z córką odbywała się poza miejscem zamieszkania pozwanej z udziałem kuratora. Takie kontakty zostały uregulowane postanowieniem z dnia 13 listopada 2018 r. Po wyznaczeniu kuratora w lutym 2019 r. kontakty powoda z córką zaczęły odbywać się poza miejscem zamieszkania pozwanej z udziałem kuratora. Kolejny problem dotyczył tego, że dziecko nie chciało na początku tych kontaktów pozostawać z ojcem bez matki. Z biegiem czasu, przy tłumaczeniach małoletniej i namowach pozwanej do kontaktów z ojcem, dziecko zaczęło coraz chętniej spotykać się z ojcem. --- STRONA 3 --- Od połowy października 2018 r. zdarzało się, że powód przyjeżdżał do mieszkania pozwanej na ustalony sądownie termin, ale pozwanej nie było. W styczniu 2019 r. powód dowiedział się, że dziecko przestało chodzić do przedszkola. Wówczas powód zgłosił zaginięcie dziecka. Od policjanta, który skontaktował się z pozwaną, powód uzyskał informację, że wszystko jest w porządku, że pozwana przebywa u swoich rodziców. Na przełomie grudnia 2018 r. i stycznia 2019 r. pozwana zachorowała i przebywała wówczas w szpitalu, a po powrocie ze szpitala u rodziców. W lutym 2019 r. powód miał dwa razy kontakt z dzieckiem, przez następne 3 lub 4 tygodnie kontaktów tych nie miał. Generalnie kontakty z dzieckiem przy udziale kuratora były realizowane. Od listopada 2019 r. po kolejnej zmianie sposobu kontaktów, powód regularnie kontaktuje się z dzieckiem bez udziału kuratora. ( dowód: zeznania świadków: T. M. - k. 82, M. M. - k. 82 - 83, I. M. - k. 83 - 84. przesłuchanie powoda - k. 84. pozwanej - k. 84 - 85) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów, których treść i autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu, nie były też one kwestionowane przez strony, stąd zostały one przyjęte jako wiarygodne dowody w sprawie. Nadto ustalenia faktyczne Sąd poczynił na podstawie zeznań świadków: T. M., M. M., I. M. oraz przesłuchania stron. Sąd dał wiarę zeznaniom świadków, którzy zeznali jak wyglądały kontakty powoda z dzieckiem, z jakich przyczyn pozwana nie chciała, aby kontakty odbywały się poza jej miejsce zamieszkania oraz o problemach zdrowotnych pozwanej. Zeznania te nawzajem uzupełniają się lub potwierdzają, a nadto korespondują z dowodami z dokumentów dotyczących regulacji kontaktów powoda z dzieckiem. Jako wiarygodne Sąd oceni! przesłuchanie stron, które w części znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów. Powód akcentował przede wszystkim te fakty, które dotyczyły okresów, kiedy powód nie miał kontaktów z córką, ale jednocześnie przyznawał, że poza tymi okresami kontakty z dzieckiem miał, że kontakty były regulowane na początku w uzgodniony miedzy stronami sposób, a później na podstawie orzeczeń Sądu. Z kolei pozwana wskazywała, iż powód miał kontakty z dzieckiem w jej miejscu zamieszkania i podała z jakich przyczyn obawiała się kontaktów powoda poza jej miejscem zamieszkania. Strony zgodnie podały, że kontakty z kuratorem były realizowane, a obecnie, zgodnie orzeczeniem Sądu, odbywają się bez udziału kuratora. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może również domagać się zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Przesłankami sądowej ochrony dóbr osobistych są zatem: po pierwsze - istnienie dobra osobistego, pod drugie - zagrożenie lub naruszenie tego dobra i po trzecie - bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Muszą być one spełnione kumulatywnie. Okoliczność zagrożenia lub naruszenia konkretnego dobra osobistego powinna zostać udowodniona przez stronę powodową. Na stronie pozwanej zaś spoczywa obowiązek obalenia domniemania bezprawności zagrożenia lub naruszenia. Ocena, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, ma charakter obiektywny. Sąd dokonuje jej według obiektywnej, społecznej miary i oceny rozsądnego, uczciwie myślącego człowieka. Ustawodawca wprowadził domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego. Roszczenie jednak nie zostanie uwzględnione, jeżeli pozwany wykaże, iż zachodziła jedna z okoliczności wyłączających bezprawność działania. Do okoliczności, które wyłączają bezprawność zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego, wykonywanie prawa podmiotowego, ochronę uzasadnionego interesu, zgoda pokrzywdzonego. Stosownie do art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Dla dochodzenia zadośćuczynienia pieniężnego wymagana jest przesłanka winy podmiotu dokonującego naruszenia. --- STRONA 4 --- Ochrona dóbr osobistych ma charakter wyjątkowy, w związku z czym sięganie do jej mechanizmów powinno następować z odpowiednia ostrożnością i powściągliwością bez tendencji do sztucznego poszerzana katalogu tych dóbr ( uchwała SN z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 79/10, OSNC 2011, nr 4 poz. 41 ). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że więzi rodzinne, których zerwanie powoduje ból i cierpienie i rodzi poczucie krzywdy, szczególnie między rodzicami a dziećmi, należą do katalogu dóbr osobistych. W konsekwencji uznano, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu mającego miejsce przed 3 sierpnia 2008 r., czyli przed wejściem w życie ar. 446 § 4 kc, wprowadzonego ustawą z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U. Nr 116, poz. 731 ). Za dobro osobiste uznawane jest prawo do życia w rodzinie i utrzymania tego rodzaju więzi ( wyrok SN z dnia 15 marca 2012 r., I CSK 314/11 ). Dlatego przyjmuje się, że spowodowanie ciężkiego rozstroju zdrowia osoby najbliższej, którego skutkiem jest nieodwracalny stan wegetatywny, trzeba zakwalifikować jako naruszenia dobra osobistego - prawo do życia w rodzinie i utrzymania tego rodzaju więzi. Za naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do niezakłóconego życia w rodzinie, uzasadniającego udzielenia ochrony na podstawie art. 24 § 1 kc w zw. z art. 448 kc, uznano w orzecznictwie, doprowadzenie czynem niedozwolonym do śmierci dziecka w fazie prenatalnej, wskazują, iż zgon dziecka w sposób drastyczny zakłóca życie rodzinne, narusza prawo rodziców do pielęgnowania więzi z dzieckiem w czasie ciąży oraz eliminuje możliwość kontynuowania życia rodzinnego z jego udziałem w przyszłości ( wyrok SN z dnia 13 maja 2015 r., III CSK 286/14, Nr 4, poz. 45 ). W niniejszej sprawie powód powołując się na zawinione działania pozwanej, polegające na alienacji rodzicielskiej i stanowiące, zdaniem powoda, czyn niedozwolony, wskazywał, iż na skutek działania pozwanej doszło do osłabienia więzi rodzinnej ojca z małoletnią, powodujące ból. cierpienie i poczucie krzywdy, naruszone zostało prawo powoda do utrzymania więzi rodzinnej i emocjonalnej z dzieckiem. Nie bez znaczenia w niniejsze sprawie jest fakt, że pomiędzy stronami istnieje konflikt małżeński, który doprowadził do wniesienia przez pozwaną pozwu o rozwód, który został orzeczony nieprawomocnym wyrokiem z dnia 20 listopada 2019 r. z winy obydwu stron. Jeszcze przed wniesieniem pozwu o rozwód strony same uregulowały kontakty powoda z ich małoletnią córką, a później kontakty te były regulowane orzeczeniami sądowymi. Pozwana starała się, w jej poczuciu w obawie o bezpieczeństwo dziecka, o to, aby kontakty te odbywały się tylko w miejscu zamieszkania pozwanej i takie kontakty się odbywały, a jeżeli do takich kontaktów nie dochodziło, to tylko z przyczyn obiektywnych, jak wyjazdy pozwanej z małoletnią na wakacje, czy choroba pozwanej. Zatem powód generalnie miał kontakt z dzieckiem, aczkolwiek w sposób odbiegający od postanowienia wydanego przez Sąd w dniu 3 stycznia 2018 r. Zauważyć też należy, że pozwana korzystając z przysługującego jej prawa do odwołania się od orzeczenia, z prawa tego korzystała, także powód składał stosowne wnioski do sądu w celu regulacji i egzekucji przysługujących mu praw. W konsekwencji obie strony dążyły do uzyskania orzeczenia, które będzie w jakiś sposób ich satysfakcjonowało. Najpierw było to orzeczenie o kontaktach powoda z córką poza miejscem zamieszkania pozwanej z udziałem kuratora, a później bez kuratora. Ważne jest również to, że małoletnia córka stron, obecnie czteroletnia, musiała też sama przyzwyczaić się i zaakceptować zaistniałą sytuację w jej życiu rodzinnym, co niewątpliwie wymagało czasu. Z powyższego wynika, że pomiędzy stronami powstał konflikt w ich małżeństwie, rzutujący na ich życie rodzinne, który wymagał odpowiedniego rozwiązania, w szczególności w kwestii kontaktów powoda z małoletnią córką stron, a to z kolei wymagało czasu. W ocenie Sądu, jeśli doszło do zakłócenia więzi rodzinnych pomiędzy powodem a jego małoletnią córką, to tylko i wyłącznie w skutek zaistniałego konfliktu między stronami, a nie z powodu li tylko działania pozwanej, która starała się i stara, aby powód miał kontakt z córką, na co wskazują zeznania świadków złożonych w sprawie oraz przesłuchanie pozwanej. Zatem należało przyjąć, iż nie doszło do naruszenia przez pozwaną dóbr osobistych powoda takich jak alienacja rodzicielska, osłabienia, czy zakłócenia więzi rodzinnej ojca z małoletnią, bądź zerwania więzi rodzinnych. Wszelkie zakłócenia więzi rodzinnej powoda z małoletnią córką związane są z sytuacją jaka powstała w rodzinie stron, wynikająca z ich postawy życiowej. --- STRONA 5 --- Skoro nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, to Sąd na podstawie art. 24 § 1 kc oddalił powództwo w części dotyczącej nakazania pozwanej złożenia oświadczenia, o treści wskazanej w pozwie, w Gazecie (...) i na profilu F. pozwanej. Na marginesie zauważyć należy, że powód wybrał sposób usunięcia skutków naruszenia nieadekwatny do wskazywanego przez niego naruszenia. Wobec cofnięcia pozwu w zakresie zasądzenia kwoty 20 000 zł. na cel społeczny ze zrzeczeniem się roszczenia, Sąd umorzył postępowanie w punkcie I sentencji na podstawie art. 203 § 1 i § 4 kpc, gdyż nie zachodziły okoliczności do uznania tego cofnięcia za niedopuszczalne. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 kpc. Na zasądzoną w punkcie III sentencji wyroku kwotę 4 337 zł. tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, złożyła się kwota 3 600 zł. ustalona na podstawie § 2 pkt 5 oraz kwota 720 zł. ustalona na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1797 ) oraz kwota 17 zl. opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W punkcie IV sentencji Sąd odmówił zwrotu opłaty sądowej od cofniętego w części pozwu na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 1 ppkt b) i pkt 3 ppkt a) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ( Dz. U. z 2019 r., poz. 785. j. t. ), gdyż do cofnięcia doszło trakcie rozpraw)' w dniu 6 marca 2020 r.