§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
zadośćuczynienie

Postanowienie I C 2604/13

zadośćuczynienie

Teza / krótkie omówienie

zadośćuczynienie

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- MSW AGA Boo ch7wości ". 2GoONoŚ! £ozłozzaDzaw 2 koJeTUGą OCENIA SKO Sygn. akt I C 2604/13 ". sw Sy 5 25 SHICZZ = Sy Z MNS . Zija su : RC DCI Zo WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym Przewodniczący SSR Magdalena Glinkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Bożena Czajkowska Po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. w Toruniu. sprawy z powództwa przeciwko: o: zapłatę orzeka: I. zasądza od pozwanego ... na rzecz powoda ... kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych); I. zasądza od pozwanego ... na rzecz powoda ... kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych); LUB oddala powództwo w pozostałej części; Iv. przyznać adw. ... ze ... kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 2604/13 UZASADNIENIE Powód ... wniósł o zasądzenie od pozwanego ... kwoty 10.000 zł, ... kwoty 10.000 zł oraz zasądzenie od ... na rzecz adw. ... kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu (postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. w sprawie I Co 4395/13 Referendarz Sądowy ustanowił dła ... adwokata z urzędu) W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w okresie od 10.04.2011 r. — 25.06.2013 r. odbywał karę pozbawienia wolności w .... Podczas pobytu był nękany psychicznie przez .... W 2011 r. został uderzony przez ... w bok co spowodowało pękniecie żebra. ..odmówiła wówczas powodowi pomocy medycznej. Kontakt z lekarzem był również utrudniony w 2012 r. Powód nadto podniósł, iż w celach brakowało podstawowych środków czystości: mydła, papieru toaletowego, detergentów. Dostęp do kąpieli miał raz w tygodniu w obecności 30 osób, zaś poddawana żywność była słabej jakości. Wskazał, iż nie miał możliwości korzystania z procesu resocjalizacji. W celi został osadzony razem z osobami „grypsującymi”. Nadto w trakcie odbywania kary przebywał w jednej celi aż w 7 osób kiedy przeznaczona ona była dla 4 osób. Zdaniem powoda warunki urągające standardom doprowadziły do strat na podłożu psychicznym oraz naruszenia jego dóbr osobistych. Co do roszczeń skierowanych przeciwko ... podał, iż przebywał on tam w okresie od 31.12.2010 r. do 6.04.2011 r. i od 28.06.2013 r. do chwili wniesienia pozwu. Podkreślił, iż był umieszczany w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m?, przebywał z więźniem, który „grypsował”, co negatywnie wpływa na jego resocjalizację. Podkreślił, iż pomimo bólu miał utrudniony kontakt z lekarzem. Kontakt ten został mu umożliwiony dopiero po tygodniu. 'W odpowiedzi na pozew ... wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Pozwany zaznaczył, iż w ramach otrzymywanych środków finansowych warunki bytowe w ... stale ulegały poprawie. Podkreślił, iż w okresie przebywania powoda warunków nie można określać jako uwłaczających godności ludzkiej. W każdej celi znajdował się kącik sanitarny, z którego powód mógł swobodnie korzystać. Zaprzeczył jakoby powód był nękany przez funkcjonariuszy pozwanego i aby został uderzony. Powód nie był pozbawiony opieki medycznej, warunki bytowe były zgodne z obowiązującymi normami. Do cel doprowadzona była ciepła i zimna woda, osadzeni mogli korzystać z czajników elektrycznych, grzałek , kąpali się w łaźni zakładowej, mieli zapewniony dostęp do światła. Pozwany podniósł, iż powód nie przebywał w celach czteroosobowych, przebywał natomiast w celi siedmioosobowej przeznaczonej dla siedmiu osadzonych. Zaprzeczył, aby przebywał on w warunkach przeludnienia. Pozwany dodał, iż powód miał możliwość korzystania z zajęć kulturalno — oświatowych i innych zajęć ukierunkowanych na resocjalizację. W czasie pobytu powoda w ... nie odnotowano żadnych skarg na warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Pozwany podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej wnosząc o przekazanie sprawy ..zgodnie z właściwością miejscową i rzeczową. W odpowiedzi na pozew ... wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania. Poznawany zaprzeczył jakoby w trakcie osadzenia powód doznał krzywdy, bądź uszczerbku na zdrowiu. Zaznaczył, iż powód w trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej miał zapewnione wszystkie prawa wynikające z kodeksu karnego wykonawczego oraz z innych przepisów związanych z wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Dodał, iż w trakcie pobytu powoda wydana została decyzja o umieszczeniu go w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na skazanego wynosi poniżej 3m*, nie mniej jednak niż 2mŻ. Pobyt w tych warunkach trwał 4 dni. Powód miał zapewnione warunki bytowo- socjalne: korzystanie z ciepłej i zimnej wody, otrzymywanie środków higieny osobistej i środków czystości, istniała możliwość otrzymania dodatkowych środków. Pozwany podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki jego odpowiedzialności, gdyż działanie lub zaniechanie sprawcy. krzywdy niemajątkowej musi być bezprawne, a nadto przy dochodzeniu zadośćuczynienia konieczną przesłanką jest wina sprawcy /art. 448 k.c./. Poza tym zdaniem pozwanego przyznanie --- STRONA 3 --- powodowi, odbywającemu karę pozbawienia wolności, jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego /art. 5 k.c./. Pozwany powołał się też na sytuację społeczno — gospodarczą panującą w kraju wskazując, iż sytuacja życiowa wielu osób zmusza je do mieszkania w gorszych warunkach i podkreślił, że w jego ocenie, subiektywny odbiór opisywanych przez powoda niedogodności jest raczej podyktowany brakiem akceptacji dla sytuacji, w jakiej się znalazł, niż czynnikami obiektywnymi. "Pełnomocnik powoda ustosunkowując się do odpowiedzi na pozew podtrzymał stanowisko powoda zawarte w pozwie i wnosił jak dotychczas. Na rozprawie strony wnosiły jak dotychczas. Sąd ustalił, co następuje: -. był osadzony w ... w okresie od 10 kwietnia 22011 r. do 27 czerwca 2013 r. Bezsporne -. W okresie odbywania kary w ... przebywał w różnych celach. Bezsporne. Od końca 2009 r. w ... przestrzegane są normy przeludnienia w celach. Dowód: zeznania świadka ... k. 239v; zeznania świadka ... k. 240, zeznania świadka ... k. 240 -240v W .. znajdują się cele dwuosobowe, pięcioosobowe i siedmioosobowe. Nie ma tam cel czteroosobowych. ... w czasie odbywania kary dwukrotnie przebywał w celi siedmioosobowej tj. w okresie od 17 kwietnia 2012 r. do 31 lipca 2012 i od 29 listopada 2012 r. do 11 czerwca 2013 r. Dowód: zeznania świadka ... k. 239v; zeznania świadka ... k. 240, zeznania świadka ... k. 240 -240v, zeznania świadka ... k. 241, «.. zakwaterowany był w celi razem z osadzonym „grypsującym”. Bezsporne Stan ogólny cel w ... jest dobry. Cele są na bieżąco remontowane i w miarę potrzeby odświeżane. Dowody: sprawozdanie k. 42-55; protokoły kontroli k. 56-59, 60-63, 64-67, 68-71, 72-75, Cele wyposażone są w instalację centralnego ogrzewania, wodno — kanalizacyjną, elektryczną, telewizję kablową i radiowęzeł. W celach znajduje się odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Osadzeni mają dostęp do toalety, umywalki, odpowiedniego oświetlenia, dopływu powietrza, zaś temperatura jest odpowiednia do pory roku W każdej celi znajduje się oddzielony kącik sanitarny. Osadzeni korzystają raz w tygodniu z łaźni, gdzie jest 28 wyodrębnionych stanowisk prysznicowych. Dowody: sprawozdanie k. 42-55; Osadzeni otrzymują odzież bieliznę, obuwie. Bieliznę, ścierki i ręczniki są wymieniane raz w tygodniu zaś bielizna pościelowa i odzież co dwa tygodnie. Raz w miesiącu osadzeni otrzymują mydło toaletowe, tubkę pasty do zębów, nożyk, i tubkę kremu do golenia, 200 g proszku do prania i rolkę papieru toaletowego. Osadzeni nie otrzymywali dodatkowego przydziału. Dowody: sprawozdanie k. 42-55; zeznania świadka ... k. 310-310v, zeznania świadka ... k. 253-253v zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v; przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36, k. 364-364v W ... osadzeni mogą korzystać z pomocy lekarskiej, zajęć kulturalno- oświatowych, a nadto mają dostęp do prasy, biblioteki i radiowęzła. Dowody: sprawozdanie k. 42-55; . zeznania świadka ... k. 310-310v, zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v; przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36, k. 364-364v --- STRONA 4 --- Funkcjonariusze nie kierowali wobec osadzonych wyzwisk, docinków. Nie miało miejsce pobicie ... przez funkcjonariusza więzienia. Dowód: zeznania świadka ... k. 239v; zeznania świadka ... k. 240, zeznania świadka ... k. 240 -240v, zeznania świadka ... k. 241, "zeznania świadka ... k. 310-310v; zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v. Osadzeni mają kontakt z pracownikami służby więziennej i mogą im zgłaszać swoje uwagi i skargi. Dowód: zeznania świadka ... k. 239v; zeznania świadka ... k. 240, zeznania świadka ... k. 240 -240v, zeznania świadka ... k. 241, zeznania świadka ...- k. 73v-174, W trakcie pobytu w ... nie zgłaszał żadnych skarg. Dowód: zeznania świadka ... k. 239v; zeznania świadka ... k. 240, zeznania świadka ... k. 240 -240v, zeznania świadka ... k. 241, --. był osadzony w ... w okresach: od 21 grudnia 2010 r. do 19 kwietnia 2011 r. , 25 czerwca 2013 r. do 26 listopada 2013 r. oraz od 28 czerwca 2013 r do chwili obecnej. Dowód: notatka służbowa k. 92, historia rozmieszczenia- k. 91, zeznania świadka ...- 172-173v; zeznania świadka ...- k. 73v-174, przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v -. W W/w okresach osadzenia w ... przebywał w różnych celach. Bezsporne. W ... utrzymywał się wysoki stopień zaludnienia. W stosunku do osób osadzonych w warunkach przeludnienia wydawane były decyzje o umieszczeniu w celi przeludnionej. Bezsporne. W stosunku do ... wydawana została decyzja o umieszczeniu go w celi przeludnionej. Na jej podstawie ... przebywał w warunkach przeludnienia w okresie od 3 stycznia 2011 r. do 7 stycznia 2011 r. wceli nr ... oddział... Dowód: decyzja z dnia 4.01.2011 r. k. 94 decyzja z dnia 17.01.2011 r. k. 93 zeznania świadka ...- 172-173v; Stan ogólny cel w... jest dobry. Cele są na bieżąco remontowane i w miarę potrzeby odświeżane. Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; zeznania świadka ...- k. 73v-174, W każdej celi znajduje się kącik sanitarny, zamykany drzwiami. Osadzeni mają dostęp do ciepłej i zimnej wody. Kąpiel odbywa się raz w miesiącu, zaś raz w tygodniu wymieniana jest pościel, ubrania., piżamy. Osadzeni mogą posiadać w celach czajniki elektryczne i grzałki. Środki czystości są dostarczane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości. Na prośbę osadzonego mogą być dodatkowo wydawane środki czystości. Nadto osadzony może dokonać zakupu środków czystości w kantynie lub otrzymać w paczce z zewnątrz. Wentylacja jest sprawdzana co roku przez firmę kominiarską. Każdego roku wentylacja w ... była sprawna. Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; - zeznania świadka ...- k. 73v-174, . W ... osadzeni mogą korzystać z zajęć kulturalno- oświatowych, a nadto mają dostęp do prasy, biblioteki i radiowęzła. Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; --- STRONA 5 --- zeznania świadka ...- k. 73v-174, przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v Osadzeni mają kontakt z pracownikami służby więziennej i mogą im zgłaszać swoje uwagi i skargi. Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; zeznania świadka ...- k. 73v-174, W trakcie pobytu w ... nie zgłaszał żadnych skarg. -Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; zeznania świadka ...- k. 73v-174, Osadzeni mogą korzystać z pomocy lekarskiej Na terenie jednostki przyjmuje lekarz internista, neurolog, stomatolog i psychiatra. Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v W lipcu 2013 r. ... odczuwał silny ból zęba. Pomimo zgłoszenia nie udzielono mu pomocy lekarskiej. Dopiero po 5 dniach zapewniono mu pomoc lekarza stomatologa. Lekarz stwierdził wówczas obrzęk, przepisał antybiotyk oraz umówił na kolejną wizytę na dzień 6 sierpnia 2013 r. W dniu 1 sierpnia 2013 r. ... z uwagi na ból zęba przepisano lek przeciwbólowy. Dowody: książeczka zdrowia osadzonego k 380; przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v Sąd zważył, co następuje: Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, fakty przyznane przez stronę pozwaną, przedłożone przez strony dokumenty, zeznania świadków oraz dowód z przesłuchania strony powodowej. Sąd w pełni dał wiarę dowodom w postaci dokumentów zgromadzonych w toku procesu albowiem były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami obrazowały dokładny stan faktyczny sprawy. Ich prawdziwość nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości. Co więcej wiarygodność i autentyczność przedłożonych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków- pracowników ... tj. ... i... oraz pracowników ... —..., ..., ..., *, |... przesłuchanych na okoliczność warunków, w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności. Sąd do oceny zeznań tych świadków podszedł z dużą ostrożnością mając na uwadze, że świadkowie są pracownikami pozwanych. Z określonych względów świadkowie ci mogli zatem chcieć dopomóc swymi zeznaniami pozwanym, a przynajmniej nie chcieć im zaszkodzić. Niemniej jednak ta okoliczność nie przesądziła o braku wiarygodności ich zeznań. Zeznania tych świadków były spójne, logiczne i wzajemnie ze sobą korespondowały, co do warunków socjalno-bytowych, wyposażenia cel w sprzęt kwaterunkowy, stanu sanitarnego, stanu wentylacji i oświetlenia oraz realizacji przysługujących osadzonym uprawnień. Dlatego Sąd dał im wiarę. Sąd nie odmówił wiarygodności również świadkom ... i .... Przy ocenie zeznań tych świadków Sąd miał na względzie, że jako osoby, które były osadzone w ... wspólnie z powodem mieli pewną motywacją przemawiającą za złożeniem zeznań korzystnych dla jednej ze stron. Zeznania ich są jednak jasne, spójne i zgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Jeżeli chodzi o przesłuchanie powoda to za wiarygodne Sąd uznał jedynie te twierdzenia powoda, które nie kolidowały z pozostałym — uznanym za wiarygodny — materiałem dowodowym bądź dotyczyły okoliczności, które były bezsporne, nie przyznając waloru zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy tym twierdzeniom, które do tego materiału pozostawały w opozycji. Za mijające się z prawdą Sąd uznał zeznania powoda dotyczące przebywania w warunkach przeludnienia, ubliżającego zachowania przez funkcjonariuszy służby więziennej, pobicia , problemów z opieka lekarską w .... Bezspornym w przedmiotowej sprawie było, że powód był osadzony w ... oraz .... Nie kwestionowaną przez strony okolicznością również było, że powód w w/w jednostce penitencjarnej był osadzany w różnych celach. Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia, czy w celach, w których osadzany był powód występowało zjawisko przeludnienia i jaki miało ono charakter, a nadto jakie były warunki bytowe w jednostce penitencjarnej. W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. --- STRONA 6 --- Powód opierał swoje roszczenie na art. 24 k. c. w związku z art. 448 k.c. Powód domagał się zadośćuczynienia za długotrwałe przebywanie w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m? i warunki bytowe oraz sanitarne, a także za doznane obrażenia ciała powstałe w trakcie pracy świadczonej na rzecz pozwanego. Zgodnie z art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny, jak również naprawienia szkody majątkowej wyrządzonej na skutek naruszenia dóbr osobistych na zasadach ogólnych. Z kolei art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Art. 24 k.c. nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste. Także w odniesieniu do roszczeń opartych na art. 448 k.c. najczęściej przyjmuje się, iż każde naruszenie dóbr osobistych jest bezprawne, chyba że zostaną wykazane okoliczności wyłączające bezprawność, a więc stosuje się konstrukcję przewidzianą w art. 24 k.c. Oznacza to, że dochodzący roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie art. 24 k.c. i 448 k.c. nie jest obciążony obowiązkiem wykazania bezprawności naruszenia / Wyrok SN zdnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 i Uchwała SN z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11/. W takim stanie rzeczy na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia wolności w warunkach przeludnienia, w celach, w których na skazanego przypadało mniej niż 3 m”, przy nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych. Natomiast rzeczą pozwanego było wykazanie, iż warunki w jednostkach penitencjarnych odpowiadały obowiązującym normom i nie doszło do naruszenia dóbr osobistych. W tym miejscu podkreślić należy, iż osoba pozbawiona wolności przez sam fakt uwięzienia nie traci podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucję i akty prawa międzynarodowego. Poszanowanie i ochrona jej godności jest obowiązkiem władzy publicznej, wypełniającej zadania represyjne państwa. Realizacja pozbawienia wolności wiąże się z ustaleniem poziomu, na którym warunki uwięzienia są „odpowiednie” i nie naruszają przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka. Wyjściowe założenie dla określenia wymaganego poziomu jest takie, by traktowanie człowieka pozbawionego wolności nie było poniżające i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwości, które musi on znosić, nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka oraz nie przewyższały ciężaru nieuniknionego cierpienia, nieodłącznie związanego z samym faktem uwięzienia. Na konkretne warunki uwięzienia składają się różne parametry, którymi między innymi jest powierzchnia pomieszczenia przypadająca na jedną osobę, dostęp światła i powietrza, infrastruktura sanitarna, warunki spania i jedzenia lub możliwość przebywania poza celą. W niektórych wypadkach ocena odpowiednich warunków wymaga uwzględnienia indywidualnych cech osadzonego, takich jak wiek lub stan zdrowia. Istotnym elementem oceny jest również czas trwania nieodpowiedniego traktowania /Uchwała SN z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11/. Po tak poczynionych uwagach należało przejść do ustalenia, czy powód odbywał karę pozbawienia wolności, w takich warunkach w jakich wskazywał i czy doszło do naruszenia jego dóbr osobistych. Przechodząc zatem, do oceny zasadności roszczenia, co do żądania zasądzenia zadośćuczynienia w związku z przebywaniem w przeludnionych celach, wskazać należy, że podstawowe warunki, w jakich skazany ma odbywać karę pozbawienia wolności, obejmujące m.in. powierzchnię celi mieszkalnej przypadającej na skazanego, określa art. 110 k.k.w. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 6 grudnia 2009 r. (na podstawie ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny wykonawczy, Dz.U. Nr 190, poz. 1475), przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca --- STRONA 7 --- na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m oraz określa warunki, jakim muszą odpowiadać cele. Stanowi też, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony nie dłuższy niż 90 dni, z zachowaniem pozostałych wymagań, w celi mieszkalnej, w której na jednego skazanego przypada powierzchnia poniżej 3 m”, nie mniej jednak niż 2 m?, oraz precyzuje szczególne sytuacje, w których może to nastąpić. Przepis wprowadza też możliwość umieszczenia skazanego w mniejszej celi jeszcze w innych wypadkach, na okres nie dłuższy niż 14 dni. W decyzji wydanej na tej podstawie należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w takich warunkach oraz oznaczyć termin, do którego skazany ma w nich przebywać. Na decyzję przysługuje skarga do sądu, który rozpoznaje ją w terminie siedmiu dni. W obecnym stanie prawnym wykazanie przez pozwanego ścisłego wypełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przejściowego umieszczenia skazanego w celi o mniejszej niż wymagana powierzchni może prowadzić do skutecznego wykazania braku bezprawności. W odniesieniu do pobytu powoda w ... wskazać należy, iż od 3.01.2011 r. do 7.01.2011 r. powód przebywał w celi nr ... , gdzie powierzchnia przypadające na jednego osadzonego wynosiła poniżej 3m”, nie mniej jednak niż 2m*. Pozwany wydał decyzje dotyczące osadzenia w przeludnionych celach na podstawie art. 110 k.k.w. Pozwany zatem wykazał, że ściśle wypełnił wszystkie ustawowe przesłanki przejściowego umieszczenia skazanego w celi o mniejszej niż wymagana powierzchni. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również, że gdy powód przebywał w ..., od końca 2009 r. przestrzegane były normy zaludnienia celi. Twierdzenie powoda jakoby przebywał z 6 osadzonymi w celi przeznaczonej dla 4 osób nie znalazły odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Sąd ustalił bowiem iż w ... w ogóle nie ma cel czteroosobowych, zaś powód przebywał w celi siedmioosobowej w okresie od 17.04.2012 — 31.07.2012 r. oraz 29.11.2012 — 11.06.2013 r. W związku z powyższym podczas odbywania kary pozbawienia wolności w ... powód nie przebywał w warunkach przeludnienia. Do rozważenia pozostała natomiast kwestia czy przy wykonywaniu kary pozbawienia wolości w stosunku do powoda doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Przypomnieć wypada w tym miejscu, że powód powinien udowodnić zdarzenia, które godziły w jego dobra osobiste a pozwany, że ich wystąpienie mieściło się w granicach obowiązujących norm prawnych. W odniesieniu do ... powód twierdził, iż był nękany psychicznie przez funkcjonariuszy służby więziennej , w jego stronę kierowane były liczne wyzwiska, inwektywy oraz docinki, co więcej został uderzony przez jednego z funkcjonariuszy w bok, co spowodowało bolesne pęknięcie żeber. Nie udowodnił tej okoliczność wobec czego jego twierdzenia pozostało w sferze spekulacji. Świadkowie, pracownicy ... jednoznacznie zaprzeczyli aby doszło do takiego incydentu. Okoliczności tej nie potwierdzili również świadkowie, którzy razem z powodem odbywali w tym Zakładzie karę pozbawienia wolności. Ponadto powód podnosił, iż miał utrudniony kontakt z lekarzem Także w tym zakresie dowód nie został przeprowadzony skutecznie. Świadkowie powoda nie potwierdzili bowiem tej okoliczności. Powód twierdził również, iż przebywał w celach z osobami grypsującymi i nie miał możliwości uczestniczenia w procesie resocjalizacji. Warto wskazać, iż zgodnie z ustaleniami Sądu w więzieniach brak jest podziału osadzonych pomiędzy tymi którzy grypsują a tymi którzy nie grypsują. Pozwany wykazał, iż powód miał możliwość uczestniczenia w procesie resocjalizacji. W ... odbywały się zajęcia kulturalno — oświatowe, sportowe, świetlicowe organizowane były spotkania, widzenia, nabożeństwa oraz spacery. Powód nie wykazał, iż żywność podawana w ... była słabej jakości. Osadzeni otrzymywali 3 posiłki dziennie, w tym jeden ciepły i o kaloryczności nie mniejszej niż przewiduje norma minimalna określona w $1 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2.09.2003 r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. nr 67 poz. 1633). Powód podniósł również, iż otrzymywana przez niego ilość środków higienicznych w tym zwłaszcza jedna rolka papieru toaletowego, kostka mydła i jedna jednorazowa maszynka do golenia miesięcznie uniemożliwiała utrzymanie właściwej czystości co z kolei godzi w jego dobra osobiste. Opisywane przez powoda ilości były przy tym zgodne z wymienionymi w załącznikach do rozporządzenia Ministra --- STRONA 8 --- Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych ( Dz. U. Nr 186, poz. 1820 ). Pozwany powoływał się zaś na zgodność limitów z obowiązujących rozporządzeniem. Podkreślić należy, iż nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym przez Sąd materiale dowodowym twierdzenie pozwanego, iż osadzeni mogli otrzymać dodatkowy przydział środków higienicznych. Twierdzeniom pozwanego w tym zakresie zaprzeczyły bowiem wiarygodne zeznania świadka ..., który wskazał, iż osadzonym nie starczało środków higienicznych i nie można było prosić o więcej. Stanowisko powoda w tym zakresie było uzasadnione nie tylko z punktu widzenia przepisów międzynarodowych, konstytucji i ogólnych norm kodeksu karnego wykonawczego lecz także zasad elementarnego doświadczenia. Nie jest przecież możliwe zachowanie czystości osobistej, jeżeli ma się do dyspozycji tylko jedną rolkę papieru toaletowego na miesiąc i kostkę mydła. Fakt, że rozporządzenie ministra sprawiedliwości ogranicza jego ilość w tak dużym zakresie jest zaś bez znaczenia. Areszt jak była mowa nie jest samodzielnym podmiotem lecz reprezentantem państwa. O ile zatem nie sposób w tym zakresie stawiać zarzuty jego pracownikom, o tyle państwo jako takie nie może uchylić się od obowiązku zapewnienia osadzonemu odpowiednich warunków bytowych ani odpowiedzialności za niewykonanie tego obowiązku powołując na wydanie rozporządzenia. Rozporządzenia nie wiążą bowiem sądów powszechnych (na tle art. 187 ust. 1 konstytucji powszechnie przyjmuje się bowiem powszechnie, że sądy samodzielnie oceniają zgodność rozporządzeń z konstytucją i ustawami — por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011r., II CNP 11/11, Lex 960519 ). Skoro zatem kodeks karny wykonawczy przewiduje dostarczenie osadzonemu odpowiedniej ilości środków higieny (art. 102 pkt 1 i art. 111 $ 1 k.k.w. ) to wydawanie osadzonemu jednej rolki papieru i jednej kostki mydła na miesiąc jest działaniem niezgodnym z prawem. Papier toaletowy i mydło jako środki pierwszej potrzeby niezbędne do utrzymania podstawowej higieny powinny być wydawane bez ograniczeń. Zapewnienie osadzonym papieru toaletowego i mydła w odpowiedniej ilości z pewnością zaś nie przekracza możliwości państwa polskiego zwłaszcza, że równocześnie wymaga ono od osadzonych utrzymania czystości i schludnego wyglądu ( $ 30 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności ). Naruszenie drób osobistych powoda jest więc oczywiste. Brak papieru toaletowego i mydła a także potrzeba oszczędzania tego typu rzeczy, narusza godność człowieka. W rezultacie ... naruszył dobra osobiste powoda. W stosunku do ... powód poza przebywaniem w warunkach przeludnienia skarżył się również na osadzenie go w celi razem z więźniem grypsującym co negatywnie wpływa na jego proces resocjalizacji. Sąd nie negował tego, iż powód rzeczywiście przebywał w jednej celi z osobą grypsująca. W ... podobnie jak w ... nie ma podziału na więźniów grypsujących i nie grypsujących. Każdy osadzony ma jednak możliwość brania udziały w procesie resocjalizacji poprzez korzystanie z zajęć kulturalnych, udziału w programach resocjalizacyjnych przygotowywanych przez wychowawcę, psychologa, instytucje zewnętrze oraz udział w zajęciach w świetlicy. Warto wskazać, iż argumentem przemawiającym za tym, iż godność osobista powoda nie została naruszona wskutek przebywania w celi w osoba grypsującą, przemawia fakt, iż powód nigdy nie zgłaszał żadnych skarg w tym przedmiocie. Za zasadny Sąd uznał zarzut pozwanego odnośnie ograniczenia w dostępie do pomocy lekarskiej. Twierdzenia powoda w tym zakresie znalazły swoje odzwierciedlenie w książce zdrowia osadzonego. Powodowi pomimo silnego bólu zęba i zgłoszenia konieczności kontaktu z lekarzem dopiero po kilku dniach kontakt ten umożliwiono. Wówczas stwierdzono u niego obrzęk i zastosowano leczenie antybiotykiem. Po kolejnych 2 dniach w związku z bólem powodowi przepisano również środki przeciwbólowe. Fakt, iż u powoda stwierdzono obrzęk i zastosowanie leczeni antybiotykiem jednoznacznie wskazuje, iż dolegliwości bólowe zęba musiały wystąpić już wcześniej. .. nie zareagował od razu na zgłoszenie. Powód został pozbawiony więc należytej opieki medycznej i narażony na ból. -.. naruszył w ten sposób dobra osobiste powoda. --- STRONA 9 --- W rezultacie należy stwierdzić, iż dobro osobiste powoda zostało naruszone przez ... z uwagi na brak odpowiedniej ilości środków higieniczny zaś przez ... z uwagi na brak odpowiedniej opieki medycznej. Kolejna kwestią wymagająca analizy była wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia. Żądał on bowiem 10.000 zł od ... i 10.000 zł od _..... Artykuł 448 k.c. stanowi, że w przypadku naruszenia dobra osobistego pokrzywdzonemu należy się odpowiednia suma pieniężna. Ustawodawca nie precyzuje przy tym kryteriów ustalenia, jak suma jest "odpowiednia, pozostawiając tę kwestię doktrynie i judykaturze. W jurysprudencji wypracowano wobec czego szereg dyrektyw pozwalających na określenie wysokości należnego zadośćuczynienia. W piśmiennictwie słusznie podkreśla się jednak, że po pierwsze, każdy przypadek powinien być analizowany indywidualnie, po drugie, krzywda, a w konsekwencji zadośćuczynienie „jest z natury trudno wymierne”, po trzecie wreszcie, pojęcia, jakimi z reguły posługuje się orzecznictwo i literatura przy formułowaniu zasad ustalania wysokości odszkodowania za szkodę niemajątkową są tak elastyczne, że niewiele wyjaśniają. ( Por. A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową, Bydgoszcz 1999r., s. 164 i n ). Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne oraz nie podlegające dyskusji stwierdzenie, że zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny Sąd odszedł do przekonania, że właściwe będzie zasądzenie od ... na rzecz powoda kwoty 1.000zł oraz od ... na rzecz powoda kwoty 1.000 zł. Zadośćuczynienie ma bowiem w przedmiotowej sprawie przede wszystkim symboliczne znaczenie. Chodzi bowiem o danie powodowi satysfakcji, że w związku z naruszeniem jego godności osobistej w czasie odbywania kary pozbawienia wolności Skarb Państwa zobowiązany jest zapłacić mu zadoścuczynienie. Sąd zasądził zatem od pozwanych na rzecz powoda po 1.000 zł i oddalił powództwo w pozostałej części, mając na uwadze symboliczny charakter tej kwoty i uznając, że stanowi ona odpowiednie zadośćuczynienie w stosunku do rozmiaru i charakteru naruszenia dóbr osobistych powoda, które obiektywnie rzecz ujmując, nie było rażące. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawie $ 11 pkt 25 w zw. z 8 2 ust. 3 i 6 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 j.t.) zasądzając ze Skarbu Państwa kwotę 180,00 zł. + 23 % VAT.

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Rejonowy w Toruniu#I C 2604/13#art. 448 k.c.#art. 5 k.c.#art. 24 k.#art. 24 k.c.#Art. 24 k.c.#art. 110 k.k.w.#art. 187 ust. 1 konstytucji#art. 102 pkt