Teza / krótkie omówienie
zadośćuczynienie
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
MSW AGA Boo ch7wości
". 2GoONoŚ! £ozłozzaDzaw 2 koJeTUGą OCENIA SKO
Sygn. akt I C 2604/13 ".
sw
Sy 5 25
SHICZ
=
Z MNS
. Zija su
: RC DCI
s
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2015 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny w składzie następującym
Przewodniczący SSR Magdalena Glinkiewicz
Protokolant st.sekr.sąd. Bożena Czajkowska
Po rozpoznaniu w dniu 3 czerwca 2015 r. w Toruniu.
sprawy z powództwa
przeciwko:
o:
zapłatę
orzeka:
I. zasądza od pozwanego ... na rzecz powoda ... kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych);
I. zasądza od pozwanego ... na rzecz powoda ... kwotę 1.000 zł (tysiąc złotych);
LUB oddala powództwo w pozostałej części;
Iv. przyznać adw. ... ze ... kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści
groszy) tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu.
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I C 2604/13
UZASADNIENIE
Powód ... wniósł o zasądzenie od pozwanego ... kwoty 10.000 zł, ... kwoty 10.000 zł oraz zasądzenie
od ... na rzecz adw. ... kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu
(postanowieniem z dnia 4 listopada 2013 r. w sprawie I Co 4395/13 Referendarz Sądowy ustanowił
dła ... adwokata z urzędu)
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż w okresie od 10.04.2011 r. — 25.06.2013 r. odbywał karę
pozbawienia wolności w .... Podczas pobytu był nękany psychicznie przez .... W 2011 r. został
uderzony przez ... w bok co spowodowało pękniecie żebra. ..odmówiła wówczas powodowi pomocy
medycznej. Kontakt z lekarzem był również utrudniony w 2012 r. Powód nadto podniósł, iż w celach
brakowało podstawowych środków czystości: mydła, papieru toaletowego, detergentów. Dostęp do
kąpieli miał raz w tygodniu w obecności 30 osób, zaś poddawana żywność była słabej jakości.
Wskazał, iż nie miał możliwości korzystania z procesu resocjalizacji. W celi został osadzony razem z
osobami „grypsującymi”. Nadto w trakcie odbywania kary przebywał w jednej celi aż w 7 osób kiedy
przeznaczona ona była dla 4 osób. Zdaniem powoda warunki urągające standardom doprowadziły
do strat na podłożu psychicznym oraz naruszenia jego dóbr osobistych. Co do roszczeń skierowanych
przeciwko ... podał, iż przebywał on tam w okresie od 31.12.2010 r. do 6.04.2011 r. i od 28.06.2013 r.
do chwili wniesienia pozwu. Podkreślił, iż był umieszczany w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m?,
przebywał z więźniem, który „grypsował”, co negatywnie wpływa na jego resocjalizację. Podkreślił, iż
pomimo bólu miał utrudniony kontakt z lekarzem. Kontakt ten został mu umożliwiony dopiero po
tygodniu.
'W odpowiedzi na pozew ... wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda
na rzecz pozwanego kosztów postępowania.
Pozwany zaznaczył, iż w ramach otrzymywanych środków finansowych warunki bytowe w ... stale
ulegały poprawie. Podkreślił, iż w okresie przebywania powoda warunków nie można określać jako
uwłaczających godności ludzkiej. W każdej celi znajdował się kącik sanitarny, z którego powód mógł
swobodnie korzystać. Zaprzeczył jakoby powód był nękany przez funkcjonariuszy pozwanego i aby
został uderzony. Powód nie był pozbawiony opieki medycznej, warunki bytowe były zgodne z
obowiązującymi normami. Do cel doprowadzona była ciepła i zimna woda, osadzeni mogli korzystać z
czajników elektrycznych, grzałek , kąpali się w łaźni zakładowej, mieli zapewniony dostęp do światła.
Pozwany podniósł, iż powód nie przebywał w celach czteroosobowych, przebywał natomiast w celi
siedmioosobowej przeznaczonej dla siedmiu osadzonych. Zaprzeczył, aby przebywał on w warunkach
przeludnienia. Pozwany dodał, iż powód miał możliwość korzystania z zajęć kulturalno —
oświatowych i innych zajęć ukierunkowanych na resocjalizację. W czasie pobytu powoda w ... nie
odnotowano żadnych skarg na warunki odbywania kary pozbawienia wolności.
Pozwany podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej wnosząc o przekazanie sprawy ..zgodnie z
właściwością miejscową i rzeczową.
W odpowiedzi na pozew ... wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda
na rzecz pozwanego kosztów postępowania.
Poznawany zaprzeczył jakoby w trakcie osadzenia powód doznał krzywdy, bądź uszczerbku na
zdrowiu. Zaznaczył, iż powód w trakcie pobytu w w/w jednostce penitencjarnej miał zapewnione
wszystkie prawa wynikające z kodeksu karnego wykonawczego oraz z innych przepisów związanych z
wykonywaniem kary pozbawienia wolności. Dodał, iż w trakcie pobytu powoda wydana została
decyzja o umieszczeniu go w warunkach, w których powierzchnia przypadająca na skazanego
wynosi poniżej 3m*, nie mniej jednak niż 2mŻ. Pobyt w tych warunkach trwał 4 dni. Powód miał
zapewnione warunki bytowo- socjalne: korzystanie z ciepłej i zimnej wody, otrzymywanie środków
higieny osobistej i środków czystości, istniała możliwość otrzymania dodatkowych środków. Pozwany
podniósł, że nie zostały spełnione przesłanki jego odpowiedzialności, gdyż działanie lub zaniechanie
sprawcy. krzywdy niemajątkowej musi być bezprawne, a nadto przy dochodzeniu zadośćuczynienia
konieczną przesłanką jest wina sprawcy /art. 448 k.c./. Poza tym zdaniem pozwanego przyznanie
--- STRONA 3 ---
powodowi, odbywającemu karę pozbawienia wolności, jakiegokolwiek zadośćuczynienia pieniężnego
naruszałoby elementarne zasady współżycia społecznego /art. 5 k.c./. Pozwany powołał się też na
sytuację społeczno — gospodarczą panującą w kraju wskazując, iż sytuacja życiowa wielu osób zmusza
je do mieszkania w gorszych warunkach i podkreślił, że w jego ocenie, subiektywny odbiór
opisywanych przez powoda niedogodności jest raczej podyktowany brakiem akceptacji dla sytuacji, w
jakiej się znalazł, niż czynnikami obiektywnymi.
"Pełnomocnik powoda ustosunkowując się do odpowiedzi na pozew podtrzymał stanowisko powoda
zawarte w pozwie i wnosił jak dotychczas.
Na rozprawie strony wnosiły jak dotychczas.
Sąd ustalił, co następuje:
-. był osadzony w ... w okresie od 10 kwietnia 22011 r. do 27 czerwca 2013 r.
Bezsporne
-. W Okresie odbywania kary w ... przebywał w różnych celach.
Bezsporne.
Od końca 2009 r. w ... przestrzegane są normy przeludnienia w celach.
Dowód: zeznania świadka ... k. 239v;
zeznania świadka ... k. 240,
zeznania świadka ... k. 240 -240v
W .. znajdują się cele dwuosobowe, pięcioosobowe i siedmioosobowe. Nie ma tam cel
czteroosobowych. ... w czasie odbywania kary dwukrotnie przebywał w celi siedmioosobowej tj. w
okresie od 17 kwietnia 2012 r. do 31 lipca 2012 i od 29 listopada 2012 r. do 11 czerwca 2013 r.
Dowód: zeznania świadka ... k. 239v;
zeznania świadka ... k. 240,
zeznania świadka ... k. 240 -240v,
zeznania świadka ... k. 241,
«.. zakwaterowany był w celi razem z osadzonym „grypsującym”.
Bezsporne
Stan ogólny cel w ... jest dobry. Cele są na bieżąco remontowane i w miarę potrzeby odświeżane.
Dowody: sprawozdanie k. 42-55;
protokoły kontroli k. 56-59, 60-63, 64-67, 68-71, 72-75,
Cele wyposażone są w instalację centralnego ogrzewania, wodno — kanalizacyjną, elektryczną,
telewizję kablową i radiowęzeł. W celach znajduje się odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Osadzeni
mają dostęp do toalety, umywalki, odpowiedniego oświetlenia, dopływu powietrza, zaś
temperatura jest odpowiednia do pory roku W każdej celi znajduje się oddzielony kącik sanitarny.
Osadzeni korzystają raz w tygodniu z łaźni, gdzie jest 28 wyodrębnionych stanowisk prysznicowych.
Dowody: sprawozdanie k. 42-55;
Osadzeni otrzymują odzież bieliznę, obuwie. Bieliznę, ścierki i ręczniki są wymieniane raz w tygodniu
zaś bielizna pościelowa i odzież co dwa tygodnie. Raz w miesiącu osadzeni otrzymują mydło
toaletowe, tubkę pasty do zębów, nożyk, i tubkę kremu do golenia, 200 g proszku do prania i rolkę
papieru toaletowego. Osadzeni nie otrzymywali dodatkowego przydziału.
Dowody: sprawozdanie k. 42-55;
zeznania świadka ... k. 310-310v,
zeznania świadka ... k. 253-253v
zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v;
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36, k. 364-364v
W ... osadzeni mogą korzystać z pomocy lekarskiej, zajęć kulturalno- oświatowych, a nadto mają
dostęp do prasy, biblioteki i radiowęzła.
Dowody: sprawozdanie k. 42-55; .
zeznania świadka ... k. 310-310v,
zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v;
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36, k. 364-364v
--- STRONA 4 ---
Funkcjonariusze nie kierowali wobec osadzonych wyzwisk, docinków. Nie miało miejsce pobicie ...
przez funkcjonariusza więzienia.
Dowód: zeznania świadka ... k. 239v;
zeznania świadka ... k. 240,
zeznania świadka ... k. 240 -240v,
zeznania świadka ... k. 241,
"zeznania świadka ... k. 310-310v;
zeznania świadka ... z 11.05.2015 r . 00:06:45, k.363v.
Osadzeni mają kontakt z pracownikami służby więziennej i mogą im zgłaszać swoje uwagi i skargi.
Dowód: zeznania świadka ... k. 239v;
zeznania świadka ... k. 240,
zeznania świadka ... k. 240 -240v,
zeznania świadka ... k. 241,
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
W trakcie pobytu w ... nie zgłaszał żadnych skarg.
Dowód: zeznania świadka ... k. 239v;
zeznania świadka ... k. 240,
zeznania świadka ... k. 240 -240v,
zeznania świadka ... k. 241,
--. był osadzony w ... w okresach: od 21 grudnia 2010 r. do 19 kwietnia 2011 r. , 25 czerwca 2013 r. do
26 listopada 2013 r. oraz od 28 czerwca 2013 r do chwili obecnej.
Dowód: notatka służbowa k. 92,
historia rozmieszczenia- k. 91,
zeznania świadka ...- 172-173v;
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v
-. W W/w okresach osadzenia w ... przebywał w różnych celach.
Bezsporne.
W ... utrzymywał się wysoki stopień zaludnienia. W stosunku do osób osadzonych w warunkach
przeludnienia wydawane były decyzje o umieszczeniu w celi przeludnionej.
Bezsporne.
W stosunku do ... wydawana została decyzja o umieszczeniu go w celi przeludnionej. Na jej
podstawie ... przebywał w warunkach przeludnienia w okresie od 3 stycznia 2011 r. do 7 stycznia
2011 r. wceli nr ... oddział ....
Dowód: decyzja z dnia 4.01.2011 r. k. 94
decyzja z dnia 17.01.2011 r. k. 93
zeznania świadka ...- 172-173v;
Stan ogólny cel w... jest dobry. Cele są na bieżąco remontowane i w miarę potrzeby odświeżane.
Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v;
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
W każdej celi znajduje się kącik sanitarny, zamykany drzwiami. Osadzeni mają dostęp do ciepłej i
zimnej wody. Kąpiel odbywa się raz w miesiącu, zaś raz w tygodniu wymieniana jest pościel, ubrania.,
piżamy. Osadzeni mogą posiadać w celach czajniki elektryczne i grzałki. Środki czystości są
dostarczane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości. Na prośbę osadzonego mogą być
dodatkowo wydawane środki czystości. Nadto osadzony może dokonać zakupu środków czystości w
kantynie lub otrzymać w paczce z zewnątrz. Wentylacja jest sprawdzana co roku przez firmę
kominiarską. Każdego roku wentylacja w ... była sprawna.
Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v; -
zeznania świadka ...- k. 73v-174, .
W ... osadzeni mogą korzystać z zajęć kulturalno- oświatowych, a nadto mają dostęp do prasy,
biblioteki i radiowęzła.
Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v;
--- STRONA 5 ---
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v
Osadzeni mają kontakt z pracownikami służby więziennej i mogą im zgłaszać swoje uwagi i skargi.
Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v;
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
W trakcie pobytu w ... nie zgłaszał żadnych skarg.
-Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v;
zeznania świadka ...- k. 73v-174,
Osadzeni mogą korzystać z pomocy lekarskiej Na terenie jednostki przyjmuje lekarz internista,
neurolog, stomatolog i psychiatra.
Dowody: zeznania świadka ...- 172-173v;
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v
W lipcu 2013 r. ... odczuwał silny ból zęba. Pomimo zgłoszenia nie udzielono mu pomocy lekarskiej.
Dopiero po 5 dniach zapewniono mu pomoc lekarza stomatologa. Lekarz stwierdził wówczas obrzęk,
przepisał antybiotyk oraz umówił na kolejną wizytę na dzień 6 sierpnia 2013 r. W dniu 1 sierpnia
2013 r. ... z uwagi na ból zęba przepisano lek przeciwbólowy.
Dowody: książeczka zdrowia osadzonego k 380;
przesłuchanie ... z dnia 11.05.2015 r. 00:30:36 k. 364-364v
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, fakty przyznane przez stronę
pozwaną, przedłożone przez strony dokumenty, zeznania świadków oraz dowód z przesłuchania
strony powodowej.
Sąd w pełni dał wiarę dowodom w postaci dokumentów zgromadzonych w toku procesu albowiem
były kompletne i jasne, wraz z pozostałymi dowodami obrazowały dokładny stan faktyczny sprawy.
Ich prawdziwość nie budziła, w ocenie Sądu, jakichkolwiek wątpliwości. Co więcej wiarygodność i
autentyczność przedłożonych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron.
Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków- pracowników ... tj. ... i... oraz pracowników ... —..., ..., ...,
«, |... przesłuchanych na okoliczność warunków, w jakich powód odbywał karę pozbawienia
wolności. Sąd do oceny zeznań tych świadków podszedł z dużą ostrożnością mając na uwadze, że
świadkowie są pracownikami pozwanych. Z określonych względów świadkowie ci mogli zatem chcieć
dopomóc swymi zeznaniami pozwanym, a przynajmniej nie chcieć im zaszkodzić. Niemniej jednak ta
okoliczność nie przesądziła o braku wiarygodności ich zeznań. Zeznania tych świadków były spójne,
logiczne i wzajemnie ze sobą korespondowały, co do warunków socjalno-bytowych, wyposażenia cel
w sprzęt kwaterunkowy, stanu sanitarnego, stanu wentylacji i oświetlenia oraz realizacji
przysługujących osadzonym uprawnień. Dlatego Sąd dał im wiarę.
Sąd nie odmówił wiarygodności również świadkom ... i .... Przy ocenie zeznań tych świadków Sąd
miał na względzie, że jako osoby, które były osadzone w ... wspólnie z powodem mieli pewną
motywacją przemawiającą za złożeniem zeznań korzystnych dla jednej ze stron. Zeznania ich są
jednak jasne, spójne i zgodne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
Jeżeli chodzi o przesłuchanie powoda to za wiarygodne Sąd uznał jedynie te twierdzenia powoda,
które nie kolidowały z pozostałym — uznanym za wiarygodny — materiałem dowodowym bądź
dotyczyły okoliczności, które były bezsporne, nie przyznając waloru zgodności z rzeczywistym stanem
rzeczy tym twierdzeniom, które do tego materiału pozostawały w opozycji. Za mijające się z prawdą
Sąd uznał zeznania powoda dotyczące przebywania w warunkach przeludnienia, ubliżającego
zachowania przez funkcjonariuszy służby więziennej, pobicia , problemów z opieka lekarską w ....
Bezspornym w przedmiotowej sprawie było, że powód był osadzony w ... oraz .... Nie kwestionowaną
przez strony okolicznością również było, że powód w w/w jednostce penitencjarnej był osadzany w
różnych celach. Istota sporu sprowadzała się natomiast do ustalenia, czy w celach, w których
osadzany był powód występowało zjawisko przeludnienia i jaki miało ono charakter, a nadto jakie
były warunki bytowe w jednostce penitencjarnej.
W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
--- STRONA 6 ---
Powód opierał swoje roszczenie na art. 24 k. c. w związku z art. 448 k.c. Powód domagał się
zadośćuczynienia za długotrwałe przebywanie w celach o powierzchni mniejszej niż 3 m? i warunki
bytowe oraz sanitarne, a także za doznane obrażenia ciała powstałe w trakcie pracy świadczonej na
rzecz pozwanego.
Zgodnie z art. 24 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać
zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może
on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do
usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w
odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać
zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny,
jak również naprawienia szkody majątkowej wyrządzonej na skutek naruszenia dóbr osobistych na
zasadach ogólnych. Z kolei art. 448 k.c. stanowi, że w razie naruszenia dobra osobistego sąd może
przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia
pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na
wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia
skutków naruszenia.
Art. 24 k.c. nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie
bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste. Także w odniesieniu do roszczeń opartych
na art. 448 k.c. najczęściej przyjmuje się, iż każde naruszenie dóbr osobistych jest bezprawne, chyba
że zostaną wykazane okoliczności wyłączające bezprawność, a więc stosuje się konstrukcję
przewidzianą w art. 24 k.c. Oznacza to, że dochodzący roszczenia o zadośćuczynienie na podstawie
art. 24 k.c. i 448 k.c. nie jest obciążony obowiązkiem wykazania bezprawności naruszenia / Wyrok SN
zdnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 i Uchwała SN z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11/.
W takim stanie rzeczy na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia, że odbywał karę pozbawienia
wolności w warunkach przeludnienia, w celach, w których na skazanego przypadało mniej niż 3 m”,
przy nieodpowiednich warunkach bytowych i sanitarnych. Natomiast rzeczą pozwanego było
wykazanie, iż warunki w jednostkach penitencjarnych odpowiadały obowiązującym normom i nie
doszło do naruszenia dóbr osobistych.
W tym miejscu podkreślić należy, iż osoba pozbawiona wolności przez sam fakt uwięzienia nie traci
podstawowych praw gwarantowanych przez Konstytucję i akty prawa międzynarodowego.
Poszanowanie i ochrona jej godności jest obowiązkiem władzy publicznej, wypełniającej zadania
represyjne państwa. Realizacja pozbawienia wolności wiąże się z ustaleniem poziomu, na którym
warunki uwięzienia są „odpowiednie” i nie naruszają przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka.
Wyjściowe założenie dla określenia wymaganego poziomu jest takie, by traktowanie człowieka
pozbawionego wolności nie było poniżające i niehumanitarne, a ograniczenia i dolegliwości, które
musi on znosić, nie przekraczały koniecznego rozmiaru wynikającego z zadań ochronnych i celu
zastosowanego środka oraz nie przewyższały ciężaru nieuniknionego cierpienia, nieodłącznie
związanego z samym faktem uwięzienia.
Na konkretne warunki uwięzienia składają się różne parametry, którymi między innymi jest
powierzchnia pomieszczenia przypadająca na jedną osobę, dostęp światła i powietrza, infrastruktura
sanitarna, warunki spania i jedzenia lub możliwość przebywania poza celą. W niektórych wypadkach
ocena odpowiednich warunków wymaga uwzględnienia indywidualnych cech osadzonego, takich jak
wiek lub stan zdrowia. Istotnym elementem oceny jest również czas trwania nieodpowiedniego
traktowania /Uchwała SN z dnia 18 października 2011 r., III CZP 25/11/.
Po tak poczynionych uwagach należało przejść do ustalenia, czy powód odbywał karę pozbawienia
wolności, w takich warunkach w jakich wskazywał i czy doszło do naruszenia jego dóbr osobistych.
Przechodząc zatem, do oceny zasadności roszczenia, co do żądania zasądzenia zadośćuczynienia w
związku z przebywaniem w przeludnionych celach, wskazać należy, że podstawowe warunki, w jakich
skazany ma odbywać karę pozbawienia wolności, obejmujące m.in. powierzchnię celi mieszkalnej
przypadającej na skazanego, określa art. 110 k.k.w. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia
6 grudnia 2009 r. (na podstawie ustawy z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny
wykonawczy, Dz.U. Nr 190, poz. 1475), przewiduje, że powierzchnia w celi mieszkalnej, przypadająca
--- STRONA 7 ---
na skazanego, wynosi nie mniej niż 3 m oraz określa warunki, jakim muszą odpowiadać cele. Stanowi
też, że dyrektor zakładu karnego lub aresztu śledczego może umieścić skazanego na czas określony
nie dłuższy niż 90 dni, z zachowaniem pozostałych wymagań, w celi mieszkalnej, w której na jednego
skazanego przypada powierzchnia poniżej 3 m”, nie mniej jednak niż 2 m?, oraz precyzuje szczególne
sytuacje, w których może to nastąpić. Przepis wprowadza też możliwość umieszczenia skazanego w
mniejszej celi jeszcze w innych wypadkach, na okres nie dłuższy niż 14 dni. W decyzji wydanej na tej
podstawie należy określić czas oraz przyczyny umieszczenia skazanego w takich warunkach oraz
oznaczyć termin, do którego skazany ma w nich przebywać. Na decyzję przysługuje skarga do sądu,
który rozpoznaje ją w terminie siedmiu dni.
W obecnym stanie prawnym wykazanie przez pozwanego ścisłego wypełnienia wszystkich
ustawowych przesłanek przejściowego umieszczenia skazanego w celi o mniejszej niż wymagana
powierzchni może prowadzić do skutecznego wykazania braku bezprawności.
W odniesieniu do pobytu powoda w ... wskazać należy, iż od 3.01.2011 r. do 7.01.2011 r. powód
przebywał w celi nr ... , gdzie powierzchnia przypadające na jednego osadzonego wynosiła poniżej
3m”, nie mniej jednak niż 2m*. Pozwany wydał decyzje dotyczące osadzenia w przeludnionych celach
na podstawie art. 110 k.k.w. Pozwany zatem wykazał, że ściśle wypełnił wszystkie ustawowe
przesłanki przejściowego umieszczenia skazanego w celi o mniejszej niż wymagana powierzchni.
Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika również, że gdy powód przebywał w ..., od
końca 2009 r. przestrzegane były normy zaludnienia celi. Twierdzenie powoda jakoby przebywał z 6
osadzonymi w celi przeznaczonej dla 4 osób nie znalazły odzwierciedlenia w zgromadzonym
materiale dowodowym. Sąd ustalił bowiem iż w ... w ogóle nie ma cel czteroosobowych, zaś powód
przebywał w celi siedmioosobowej w okresie od 17.04.2012 — 31.07.2012 r. oraz 29.11.2012 —
11.06.2013 r. W związku z powyższym podczas odbywania kary pozbawienia wolności w ... powód
nie przebywał w warunkach przeludnienia.
Do rozważenia pozostała natomiast kwestia czy przy wykonywaniu kary pozbawienia wolości w
stosunku do powoda doszło do naruszenia obowiązujących przepisów. Przypomnieć wypada w tym
miejscu, że powód powinien udowodnić zdarzenia, które godziły w jego dobra osobiste a pozwany, że
ich wystąpienie mieściło się w granicach obowiązujących norm prawnych.
W odniesieniu do ... powód twierdził, iż był nękany psychicznie przez funkcjonariuszy służby
więziennej , w jego stronę kierowane były liczne wyzwiska, inwektywy oraz docinki, co więcej został
uderzony przez jednego z funkcjonariuszy w bok, co spowodowało bolesne pęknięcie żeber. Nie
udowodnił tej okoliczność wobec czego jego twierdzenia pozostało w sferze spekulacji. Świadkowie,
pracownicy ... jednoznacznie zaprzeczyli aby doszło do takiego incydentu. Okoliczności tej nie
potwierdzili również świadkowie, którzy razem z powodem odbywali w tym Zakładzie karę
pozbawienia wolności.
Ponadto powód podnosił, iż miał utrudniony kontakt z lekarzem Także w tym zakresie dowód nie
został przeprowadzony skutecznie. Świadkowie powoda nie potwierdzili bowiem tej okoliczności.
Powód twierdził również, iż przebywał w celach z osobami grypsującymi i nie miał możliwości
uczestniczenia w procesie resocjalizacji. Warto wskazać, iż zgodnie z ustaleniami Sądu w więzieniach
brak jest podziału osadzonych pomiędzy tymi którzy grypsują a tymi którzy nie grypsują. Pozwany
wykazał, iż powód miał możliwość uczestniczenia w procesie resocjalizacji. W ... odbywały się zajęcia
kulturalno — oświatowe, sportowe, świetlicowe organizowane były spotkania, widzenia, nabożeństwa
oraz spacery.
Powód nie wykazał, iż żywność podawana w ... była słabej jakości. Osadzeni otrzymywali 3 posiłki
dziennie, w tym jeden ciepły i o kaloryczności nie mniejszej niż przewiduje norma minimalna
określona w $1 ust 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 2.09.2003 r. w sprawie określenia
wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w
zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U. nr 67 poz. 1633).
Powód podniósł również, iż otrzymywana przez niego ilość środków higienicznych w tym zwłaszcza
jedna rolka papieru toaletowego, kostka mydła i jedna jednorazowa maszynka do golenia miesięcznie
uniemożliwiała utrzymanie właściwej czystości co z kolei godzi w jego dobra osobiste. Opisywane
przez powoda ilości były przy tym zgodne z wymienionymi w załącznikach do rozporządzenia Ministra
--- STRONA 8 ---
Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w
zakładach karnych i aresztach śledczych ( Dz. U. Nr 186, poz. 1820 ).
Pozwany powoływał się zaś na zgodność limitów z obowiązujących rozporządzeniem. Podkreślić
należy, iż nie znalazło potwierdzenia w zgromadzonym przez Sąd materiale dowodowym twierdzenie
pozwanego, iż osadzeni mogli otrzymać dodatkowy przydział środków higienicznych. Twierdzeniom
pozwanego w tym zakresie zaprzeczyły bowiem wiarygodne zeznania świadka ..., który wskazał, iż
osadzonym nie starczało środków higienicznych i nie można było prosić o więcej. Stanowisko
powoda w tym zakresie było uzasadnione nie tylko z punktu widzenia przepisów międzynarodowych,
konstytucji i ogólnych norm kodeksu karnego wykonawczego lecz także zasad elementarnego
doświadczenia. Nie jest przecież możliwe zachowanie czystości osobistej, jeżeli ma się do dyspozycji
tylko jedną rolkę papieru toaletowego na miesiąc i kostkę mydła. Fakt, że rozporządzenie ministra
sprawiedliwości ogranicza jego ilość w tak dużym zakresie jest zaś bez znaczenia. Areszt jak była
mowa nie jest samodzielnym podmiotem lecz reprezentantem państwa. O ile zatem nie sposób w
tym zakresie stawiać zarzuty jego pracownikom, o tyle państwo jako takie nie może uchylić się od
obowiązku zapewnienia osadzonemu odpowiednich warunków bytowych ani odpowiedzialności za
niewykonanie tego obowiązku powołując na wydanie rozporządzenia. Rozporządzenia nie wiążą
bowiem sądów powszechnych (na tle art. 187 ust. 1 konstytucji powszechnie przyjmuje się bowiem
powszechnie, że sądy samodzielnie oceniają zgodność rozporządzeń z konstytucją i ustawami — por.
np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 2011r., II CNP 11/11, Lex 960519 ). Skoro zatem
kodeks karny wykonawczy przewiduje dostarczenie osadzonemu odpowiedniej ilości środków higieny
(art. 102 pkt 1 i art. 111 $ 1 k.k.w. ) to wydawanie osadzonemu jednej rolki papieru i jednej kostki
mydła na miesiąc jest działaniem niezgodnym z prawem. Papier toaletowy i mydło jako środki
pierwszej potrzeby niezbędne do utrzymania podstawowej higieny powinny być wydawane bez
ograniczeń. Zapewnienie osadzonym papieru toaletowego i mydła w odpowiedniej ilości z pewnością
zaś nie przekracza możliwości państwa polskiego zwłaszcza, że równocześnie wymaga ono od
osadzonych utrzymania czystości i schludnego wyglądu ( $ 30 pkt 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego
wykonywania kary pozbawienia wolności ).
Naruszenie drób osobistych powoda jest więc oczywiste. Brak papieru toaletowego i mydła a także
potrzeba oszczędzania tego typu rzeczy, narusza godność człowieka.
W rezultacie ... naruszył dobra osobiste powoda.
W stosunku do ... powód poza przebywaniem w warunkach przeludnienia skarżył się również na
osadzenie go w celi razem z więźniem grypsującym co negatywnie wpływa na jego proces
resocjalizacji. Sąd nie negował tego, iż powód rzeczywiście przebywał w jednej celi z osobą
grypsująca. W ... podobnie jak w ... nie ma podziału na więźniów grypsujących i nie grypsujących.
Każdy osadzony ma jednak możliwość brania udziały w procesie resocjalizacji poprzez korzystanie z
zajęć kulturalnych, udziału w programach resocjalizacyjnych przygotowywanych przez wychowawcę,
psychologa, instytucje zewnętrze oraz udział w zajęciach w świetlicy. Warto wskazać, iż argumentem
przemawiającym za tym, iż godność osobista powoda nie została naruszona wskutek przebywania w
celi w osoba grypsującą, przemawia fakt, iż powód nigdy nie zgłaszał żadnych skarg w tym
przedmiocie.
Za zasadny Sąd uznał zarzut pozwanego odnośnie ograniczenia w dostępie do pomocy lekarskiej.
Twierdzenia powoda w tym zakresie znalazły swoje odzwierciedlenie w książce zdrowia osadzonego.
Powodowi pomimo silnego bólu zęba i zgłoszenia konieczności kontaktu z lekarzem dopiero po kilku
dniach kontakt ten umożliwiono. Wówczas stwierdzono u niego obrzęk i zastosowano leczenie
antybiotykiem. Po kolejnych 2 dniach w związku z bólem powodowi przepisano również środki
przeciwbólowe. Fakt, iż u powoda stwierdzono obrzęk i zastosowanie leczeni antybiotykiem
jednoznacznie wskazuje, iż dolegliwości bólowe zęba musiały wystąpić już wcześniej. .. nie
zareagował od razu na zgłoszenie. Powód został pozbawiony więc należytej opieki medycznej i
narażony na ból.
-.. naruszył w ten sposób dobra osobiste powoda.
--- STRONA 9 ---
W rezultacie należy stwierdzić, iż dobro osobiste powoda zostało naruszone przez ... z uwagi na brak
odpowiedniej ilości środków higieniczny zaś przez ... z uwagi na brak odpowiedniej opieki medycznej.
Kolejna kwestią wymagająca analizy była wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia. Żądał on
bowiem 10.000 zł od ... i 10.000 zł od _.....
Artykuł 448 k.c. stanowi, że w przypadku naruszenia dobra osobistego pokrzywdzonemu należy się
odpowiednia suma pieniężna. Ustawodawca nie precyzuje przy tym kryteriów ustalenia, jak suma jest
"odpowiednia, pozostawiając tę kwestię doktrynie i judykaturze. W jurysprudencji wypracowano
wobec czego szereg dyrektyw pozwalających na określenie wysokości należnego zadośćuczynienia. W
piśmiennictwie słusznie podkreśla się jednak, że po pierwsze, każdy przypadek powinien być
analizowany indywidualnie, po drugie, krzywda, a w konsekwencji zadośćuczynienie „jest z natury
trudno wymierne”, po trzecie wreszcie, pojęcia, jakimi z reguły posługuje się orzecznictwo i literatura
przy formułowaniu zasad ustalania wysokości odszkodowania za szkodę niemajątkową są tak
elastyczne, że niewiele wyjaśniają. ( Por. A. Szpunar, Zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową,
Bydgoszcz 1999r., s. 164 i n ).
Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne oraz nie podlegające dyskusji stwierdzenie, że
zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny Sąd odszedł do przekonania, że właściwe będzie
zasądzenie od ... na rzecz powoda kwoty 1.000zł oraz od ... na rzecz powoda kwoty 1.000 zł.
Zadośćuczynienie ma bowiem w przedmiotowej sprawie przede wszystkim symboliczne znaczenie.
Chodzi bowiem o danie powodowi satysfakcji, że w związku z naruszeniem jego godności osobistej w
czasie odbywania kary pozbawienia wolności Skarb Państwa zobowiązany jest zapłacić mu
zadoścuczynienie.
Sąd zasądził zatem od pozwanych na rzecz powoda po 1.000 zł i oddalił powództwo w pozostałej
części, mając na uwadze symboliczny charakter tej kwoty i uznając, że stanowi ona odpowiednie
zadośćuczynienie w stosunku do rozmiaru i charakteru naruszenia dóbr osobistych powoda, które
obiektywnie rzecz ujmując, nie było rażące.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu orzeczono na podstawie $
11 pkt 25 w zw. z 8 2 ust. 3 i 6 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września
2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 j.t.) zasądzając ze Skarbu
Państwa kwotę 180,00 zł. + 23 % VAT.
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Rejonowy w Toruniu#I C 2604/13#art. 448 k.c.#art. 5 k.c.#art. 24 k.#art. 24 k.c.#Art. 24 k.c.#art. 110 k.k.w.#art. 187 ust. 1 konstytucji#art. 102 pkt