Wyrok I C 255/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2011 roku Sąd Okręgowy w Legnic

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 255/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 września 2011 roku Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Mirosława Polak - Pawlaczek Protokolant: Katarzyna Wojciechowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2011r. w Legnicy sprawy z powództwa B. D. przeciwko I. T. (T.) o ochronę dóbr osobistych I. nakazuje pozwanej I. T., aby przeprosiła powoda B. D. poprzez złożenie w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku pisemnego oświadczenia o następującej treści: „Niniejszym przepraszam Pana dr hab. n. med. B. D. za kierowane przeze mnie wobec jego osoby nieprawdziwe informacje na temat oskarżeń o liczne błędy lekarskie i uśmiercanie pacjentów, jak również zaniedbania w procesie leczenia, jakich rzekomo miał się on dopuścić w stosunku do mojej osoby w trakcie mojego pobytu w szpitalu, przy Zespole (...) w L.”, a następnie aby przesłała treść tego oświadczenia na adres: Dyrektora Zespołu (...) w L., Marszałka Województwa (...), Starosty Powiatu (...), Wojewódzkiego Konsultanta ds. ginekologii i położnictwa woj. (...), Ministra Zdrowia E. K., (...) Izby Lekarskiej we W., Narodowego Funduszu Zdrowia w W. oraz Rzecznika Praw Pacjentów w W., II. zasądza od pozwanej I. T. na rzecz Stowarzyszenia (...) w L. ulica (...), sumy pieniężnej w kwocie 5.000 zł (pięć tysięcy złotych), III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 1.210 zł tytułem kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa adwokackiego w sprawie, IV. --- STRONA 2 --- nakazuje pozwanej, aby wpłaciła na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w Legnicy) kwotę 107,21 zł tytułem kosztów postępowania. Sygn. akt IC 255/10 UZASADNIENIE Powód B. D. w pozwie skierowanym przeciwko pozwanej I. T. o ochronę dóbr osobistych wniósł o nakazanie pozwanej aby przeprosiła go przez złożenie w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku pisemnego oświadczenia o wskazanej treści, a następnie aby przesłała treść tego oświadczenia na adres Dyrektora Zespołu (...) w L., Marszałka Województwa (...), Starosty Powiatu (...), Wojewódzkiego Konsultanta ds. ginekologii i położnictwa Województwa (...), Ministra Zdrowia E. K., (...) Izby Lekarskiej we W., Narodowego Funduszu Zdrowia w W. oraz Rzecznika Praw Pacjentów w W.. Domagał się również zasądzenia od pozwanej na rzecz Stowarzyszenia (...) w L., przy ul. (...) sumy pieniężnej 5.000 zł oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powód podniósł, że pozwana przesłała opisanym wyżej instytucjom pisma, w których przedstawiła powoda jako lekarza oskarżanego o liczne błędy lekarskie i uśmiercanie pacjentów, jak również zarzuciła mu zaniedbania w procesie jej leczenia podczas pobytu w szpitalu w L.. Powyższe zarzuty godzą w dobra osobiste powoda: jego cześć i dobre imię oraz narażają go na utratę zaufania potrzebną do wykonywania zawodu lekarza i pełnienia funkcji ordynatora. Nadto opisane sytuacje nie polegają na prawdzie. Powód wezwał pozwaną do zaniechania naruszeń i usunięcia ich skutków, lecz pozwana odmówiła jego żądaniom. Pozwana I. T. nie uznała żądania pozwu, wniosła o oddalenie powództwa w całości zarzucając, że po dramatycznym pobycie na Oddziale Ginekologicznym Szpitala Miejskiego w L. wystosowała pisma o wskazanej przez powoda treści, lecz podjęte przez nią działania nie są bezprawne, albowiem znajdują potwierdzenie w stanie faktycznym i miały zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości. Sąd ustalił: Powód B. D. jest doktorem habilitowanym nauk medycznych i od 1 marca 2009 roku pełni funkcję Ordynatora Oddziału Położniczego, Ginekologicznego, Ginekologii Onkologicznej i Patologii Ciąży w Szpitalu przy Zespole (...) w L.. Został zatrudniony w szpitalu od dnia 1 lutego 2009 roku. Przed podjęciem zatrudnienia w (...) szpitalu B. D. do dnia 28 lutego 2007 roku pracował w Szpitalu Wojewódzkim w G., (pełniąc m.in. funkcję ordynatora Oddziału Ginekologicznego i Położniczego), a następnie przebywał za granicą. (dowód: zeznania powoda) W okresie zatrudnienia w szpitalu w G. od dnia 6 czerwca 2002 roku do 28 lutego 2007 roku na pracę powoda zgłoszono dwie skargi w 2004 roku i cztery skargi w 2005 roku, na które udzielono skarżącym stosownych odpowiedzi. (dowód: pismo szpitala k. 66) W okresie ostatnich 5 lat do Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w G. wpłynęły dwie skargi dotyczące powoda. Pierwsza skarga pochodziła od M. S., druga – od pozwanej. Oba postępowania umorzono. Wcześniej prowadzono przeciwko powodowi postępowania w sprawach pacjentek powoda: A. Ł., J. K., K. G. i M. K.. Wszystkie postępowania zakończyły się ich umorzeniem. (dowód: informacja Okręgowej Izby Lekarskiej k. 76, akta --- STRONA 3 --- Okręgowej Izby Lekarskiej w G. – k.5 tych akt) Wyrokiem Sadu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 lipca 2004 roku powód został skazany za błąd lekarski na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Równocześnie B. D. został uniewinniony od zarzutu nieumyślnego spowodowania śmierci pacjentki. Aktualnie nastąpiło zatarcie skazania za błąd lekarski z mocy prawa. (dowód: akta Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim sygn. VII K 1192/01 - Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim sygn. IV Ka 1015/04) W okresie zatrudnienia powoda w Szpitalu w G. w latach 2004-2007 pojawiły się publikacje w Internecie oraz w prasie lokalnej, dotyczące negatywnej oceny powołania powoda na stanowisko ordynatora, złej opinii kierowanego przez powoda oddziału i złego traktowania pacjentek przez powoda. (dowód: wydruki z Internetu k. 39-46) Pozwana I. T. zgłosiła się do szpitala w L. w dniu 2 lutego 2009 roku i tego dnia przebyła zabieg cesarskiego cięcia, które wykonał jej lekarz prowadzący J. H. w asyście lekarza S. H.. Następnego dnia po zabiegu pojawiły się u pozwanej dolegliwości bólowe. Skarżyła się na ból okolicy głowy i barków. Skargi na ból głowy odnotowano w dokumentacji z dyżuru w nocy 4/5 lutego 2009 roku, w którym uczestniczył powód i lekarz P. S. . Pozwana skarżyła się również na dolegliwości bólowe pielęgniarkom i otrzymywała środki rozkurczowe i przeciwbólowe. Swoje dolegliwości pozwana zgłaszała również podczas porannych obchodów w dniach 3 i 4 lutego 2009 roku , w których uczestniczył m.in. powód. W porannych obchodach brało udział kilku lekarzy, a obowiązki ordynatora oddziału pełnił wówczas dr n. med. B. W.. W pierwszych dwóch dobach po zabiegu lekarze nie odnotowali w dokumentacji lekarskiej skarg pozwanej na dolegliwości brzucha, stwierdzili, że pacjentka skarżyła się na bóle głowy po znieczuleniu. Pozostały przebieg pooperacyjny określano jako prawidłowy. (dowód: dokumentacja k. 107, wyjaśnienie k. 20-21, książka raportów k. 130, zeznania powoda i częściowo zeznania pozwanej, zeznania świadków: A. K., A. K. (1), K. B., częściowo M. P., D. T.) W dniu 5 lutego 2009 o godz. 11.30 odbyła się konsultacja anestezjologa, podczas której pozwana zgłaszała bole głowy, które nasilają się podczas wstawania. Następnie o godz. 13.20 z uwagi na znaczny wzrost temperatury ciała pozwanej oraz zgłaszane przez nią bóle brzucha wezwano ordynatora , który określił stan pacjentki jako średnio ciężki. O godzinie 13.50 wezwano na konsultację powoda, który stwierdził u pozwanej ostro wzdęty brzuch i rozpoznał podejrzenie niedrożności jelit. Powód zalecił konsultację chirurgiczną i badanie USG narządów rodnych pozwanej i kończąc dyżur przekazał pacjentkę lekarzowi dyżurnemu A. O.. (dowód: zeznania stron, dokumentacja k. 107) --- STRONA 4 --- Podczas dyżuru, po konsultacji chirurgicznej oraz dodatkowej obserwacji pozwanej i wykonaniu badań diagnostycznych lekarze: A. O. i W. W., wobec podejrzenia niedrożności jelit i zapalenia otrzewnej o godz. 19.20 podjęli decyzję o poddaniu pozwanej ponownemu zabiegowi operacyjnemu. (dowód: zeznania pozwanej, dokumentacja k. 107) Operacja przebiegła pomyślnie, a następnie I. T. przebyła zapalenie płuca prawego oraz zatorowość tego płuca. Pozwana opuściła szpital w dniu 17 lutego 2009 roku w stanie ogólnym dobrym. Od czasu pobytu w szpitalu w lutym 2009 roku pozwana cierpi na zaburzenia depresyjne związane z zakażeniem wewnątrzszpitalnym oraz pozostaje w leczeniu. Odpowiedzialnością za swoje cierpienia I. T. obarcza powoda, który w jej odczuciu nie reagował na jej skargi, lekceważąc ją jako pacjentkę. Decyzję o zawiadomieniu określonych instytucji o zachowaniu powoda wobec niej jako pacjentki podjęła, albowiem wyczerpała środki na leczenie i zamierzała podjąć starania o odszkodowanie, a także ,aby doprowadzić do odwołania powoda z funkcji ordynatora, skoro wyrządził jej szkodę. (dowód: dokumentacja k. 107, zaświadczenie k. 94, zeznania pozwanej) W dniu 22 marca 2010 roku pozwana złożyła skargę na powoda do (...) Izby Lekarskiej. Skierowała także skargi do Narodowego Funduszu Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta i Ministra Zdrowia w W.. W maju 2010 roku pozwana dodatkowo skierowała skargi na powoda do Marszałka Województwa (...) i do Wojewódzkiego Konsultanta ds. Ginekologii i Położnictwa we W.. W swoich skargach I. T. opisała powoda jako osobę oskarżaną o liczne błędy lekarskie i uśmiercanie pacjentów, zakwestionowała jego kompetencje do leczenia, i pełnienia funkcji ordynatora. Nadto opisując swoje przeżycia w szpitalu wskazała na zignorowanie jej dolegliwości przez powoda, jako przyczynę swoich negatywnych przeżyć związanych z pobytem w szpitalu w L.. Skarga pozwanej do Zespołu (...) w L. została uznana za bezzasadną, a postępowanie w Okręgowej Izbie Lekarskiej w sprawie skargi pozwanej zostało umorzone. (dowód: akta Okręgowej Izby Lekarskiej (...)/13/10/, pisma pozwanej k.11-19) W dniu 5 lipca 2010 roku powód wezwał pozwaną do zaniechania naruszeń jego dóbr osobistych i usunięcia skutków tych naruszeń. (dowód: pismo k. 5-6) Aktualnie toczy się postępowanie w Prokuraturze Rejonowej w L.sygn. 5 Ds. 1/10 z zawiadomienia pozwanej. W sprawie zlecono opinię sądowo-lekarską (...) w B.. (dowód: informacja k.102, zeznania pozwanej) Sąd uznał: Roszczenie powoda należy uznać za uzasadnione. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, przykładowo wymienione w tym przepisie, podlegają ochronie prawnej. Stosownie do treści art. 24 k.c. przesłankami ochrony dóbr osobistych są: 1/ istnienie dobra osobistego, --- STRONA 5 --- 2/ zagrożenie lub naruszenie tego dobra, 3/ bezprawność naruszenia. Osoba, której dobra osobiste naruszono bezprawnym działaniem może żądać zaniechania tego działania oraz usunięcia ewentualnych skutków naruszeń. Może również żądać stosownego zadośćuczynienia lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Ujęta w art. 24 k.c. ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed bezprawnym zagrożeniem lub naruszeniem dobra osobistego. W przepisie tym ustanowione zostało domniemanie bezprawności naruszenia dobra osobistego, które może być obalone przez sprawcę naruszenia wykazaniem szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działania, czy też uprawniających do ich podejmowania. Bezprawne zachowanie, na gruncie tego przepisu, to zachowanie sprzeczne z przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Stwierdzenie, czy miały miejsce okoliczności wyłączające bezprawność zachowania naruszającego dobro osobiste powinno być dokonywane przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności indywidualnego przypadku. W ustalonym wyżej stanie faktycznym, pozwana po traumatycznych przeżyciach związanych z pobytem w szpitalu w L., podjęła decyzję, aby opisać swoje przeżycia określonym osobom i instytucjom sprawującym nadzór nad służbą zdrowia i pracującymi tam lekarzami, a także wskazać na poczucie krzywdy, wyrządzonej jej jako pacjentce przez powoda. Wskazała równocześnie na okoliczności dotyczące działalności powoda jako lekarza w przeszłości, posiłkując się informacjami z Internetu. Podejmując takie działania miała na celu ochronę innych kobiet przed działalnością zawodową powoda, poprzez żądanie odwołania go z funkcji ordynatora, a także możliwość uzyskania odszkodowania za wyrządzoną jej w szpitalu krzywdę. Wskazując na postawę powoda który zlekceważył jej dolegliwości jako pacjentki oddziału, którym kierował i doprowadził ją do stanu zagrażającego życiu, pozwana przedstawiła powoda jako lekarza oskarżanego o liczne błędy lekarskie i uśmiercanie pacjentów, podważając równocześnie jego kwalifikacje moralne do wykonywania pracy lekarza i pełnienia stanowiska ordynatora. Powyższe stwierdzenia niewątpliwie godzą w cześć i godność powoda, naruszają jego dobre imię wśród pacjentów i współpracowników oraz przełożonych. Zachowanie pozwanej jednoznacznie zmierzało do narażenia powoda na utratę zaufania potrzebną do wykonywania zawodu lekarza oraz pełnienia funkcji ordynatora. Działania pozwanej niewątpliwie zostały skierowane w dobra osobiste powoda, które są prawnie chronione w rozumieniu art. 23 i 24 k.c. Istota sporu sprowadza się do wykazania, czy pozwana, składając na powoda skargi o określonej treści i wykonując własne uprawnienie do swobody wypowiedzi i dozwolonej krytyki, była uprawniona do naruszania prawa powoda do ochrony jego dobrego imienia i czci, z powołaniem się na wyłączenie bezprawności. Wyłączenie bezprawności zachowania naruszającego dobra osobiste wymaga wykazania, że podawane fakty obiektywnie zaistniały oraz wykazania działania w szeroko pojętym interesie społecznym. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie pozwoliło Sądowi na uznanie, że działania pozwanej zostały podjęte w okolicznościach wyłączających bezprawność jej zachowania. Wprawdzie jako cel swoich działań I. T. wskazała ochronę interesów innych potencjalnych pacjentek powoda przed jego nagannym zachowaniem, jednakże wskazała na fakty, które nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości. Opisane przez powódkę zachowania powoda względem niej, podczas jej pobytu w szpitalu stanowiły jej subiektywne odczucia, a wskazane w jej zeznaniach negatywne zachowania, a zwłaszcza zaniedbania - nie zostały w postępowaniu przed sądem prawidłowo potwierdzone. Pozwana zeznała, że powód był jedynym lekarzem, któremu zgłaszała swoje dolegliwości podczas obchodów porannych oraz wieczornych i który miał te dolegliwości zbagatelizować. Tymczasem wszystkie przesłuchane w sprawie osoby potwierdziły, że w wizytach porannych uczestniczyło kilku lekarzy i że pozwana nie wskazywała na konkretnego lekarza, tylko skarżyła się na sztab lekarzy, którzy ignorowali jej skargi na złe samopoczucie. Takie okoliczności podnieśli w swoich zeznaniach świadkowie: A. K. (2), A. K. (1), K. B. , D. T. i częściowo św. M. P.. Potwierdzają je również dane w dokumentacji lekarskiej, ponieważ poszczególne wpisy pochodzą --- STRONA 6 --- od różnych lekarzy, uczestniczących w procesie leczenia pozwanej. Odnotowane w dokumentacji medycznej zapiski lekarzy dotyczą skarg pozwanej na ból w okolicy barków i głowy. Tego rodzaju dolegliwości, jak powszechnie wiadomo, są typowe dla reakcji organizmu na znieczulenie, które pozwana otrzymała podczas zabiegu cesarskiego cięcia w dniu 2 lutego 2009 roku. Brak jest natomiast informacji o zgłaszanych innych dolegliwościach bólowych, w tym bólach brzucha. Gdyby takie powódka w tym okresie zgłaszała, to nie było powodów, aby informacje w tym zakresie nie zostały odnotowane, skoro odnotowano bóle głowy. Zdaniem Sądu takich skarg ze strony pozwanej w tym okresie nie było, a jej zeznania wtym zakresie mijają się z prawdą. Radykalnie odmienna od relacji pozwanej, lecz zgodna z dokumentacją lekarską i pozostałymi dowodami w sprawie (książka raportów lekarskich, akta Okręgowego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej w G. dotyczące skargi pozwanej) jest relacja ordynatora oddziału doktora B. W. zawarta w jego wyjaśnieniu na k. 20-21 akt. Wynika z niej jednoznacznie, że rola powoda w leczeniu pozwanej była marginalna, oddziałem opiekowali się inni lekarze niż powód, który dopiero podjął zatrudnienie w szpitalu, a pogorszenie stanu zdrowia pozwanej nastąpiło w trzeciej dobie po operacji cesarskiego cięcia i w tym samym dniu powód postawił po konsultacji rozpoznanie, które pozwoliło na dalsze prawidłowe leczenie powikłań pooperacyjnych pozwanej. Z powyższych względów opisane przez pozwaną w jej skargach zachowania powoda, niewątpliwie subiektywne w odczuciu pozwanej, nie znalazły potwierdzenia w rzeczywistości. Nie mogą zatem przesądzać o wyłączeniu bezprawności działania pozwanej wobec powoda. Również pozostałe okoliczności, podniesione w pismach pozwanej, a dotyczące skazania powoda wyrokiem sądu za uśmiercanie pacjentek (k. 13 akt – skarga z 6 V 2010 r.), oskarżania o liczne błędy lekarskie oraz kwestionowanie jego kwalifikacji poprzez określenie, że usunięcie go ze stanowiska położy kres „torturom” pacjentek oddziału szpitala było nieuprawnione. Pozwana podając dane o skazaniu powoda oraz podając inne informacje dotyczące opinii o powodzie i kierowanym przez niego szpitalu posłużyła się informacjami z Internetu, których nie sprawdziła. Jak wynika z zeznań świadka D. T. swoją wiedzę o powodzie oboje z pozwaną czerpali z tego źródła, posiłkując się opinią kuzynki pozwanej, która narzekała na powoda i innej pacjentki, która narzekała na warunki w szpitalu. W niniejszym postępowaniu wykazano, że powód jeden raz był oskarżony o narażenie życia pacjentki i o błąd w sztuce lekarskiej. Jak wynika z akt sprawy Sądu Rejonowego w Gorzowie Wielkopolskim, sygn. VII K 1192/01 (Sąd Okręgowy sygn. IV KA 1015/04) powód został skazany za błąd w sztuce na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, a od zarzutu nieumyślnego spowodowania śmierci Sąd go prawomocnie uniewinnił. Z uwagi na to, że w sprawie skazania o błąd w sztuce nastąpiło zatarcie skazania, również i ta okoliczność nie powinna być ujawniana. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że powód uchodzi za osobę nie karaną, wszelkie postępowania przeciwko niemu prowadzone w trybie odpowiedzialności zawodowej umorzono, a zatem argumentacja pozwanej o oskarżeniu powoda o liczne błędy lekarskie i skazanie za uśmiercanie pacjentek jako nie do końca prawdziwa, nie może wyłączać bezprawności jej działania. Nie potwierdziły się również informacje pozwanej o przebiegu jej leczenia i zaniedbaniach powoda w procesie tego leczenia, a zatem należy przyjąć, że oświadczenia zawarte w jej skargach nie polegały na prawdzie. To prowadzi do konkluzji, że działania I. T. nosiły cechę bezprawności. W świetle tych rozważań wobec niewątpliwego naruszenia dóbr osobistych powoda przez pozwaną jego żądanie w zakresie usunięcia skutków naruszeń jest w pełni uzasadnione treścią art. 24§1 k.c. Zdaniem Sądu, skoro pozwana przesłała do wymienionych w wyroku Urzędów i osób pisma określonej treści, to obecnie te osoby powinny otrzymać jej oświadczenie i oficjalne przeprosiny. Zasądzenie zadośćuczynienia wynika z treści art. 448 k.p.c. Orzeczenie o kosztach oparto na art. 98 k.p.c.