Wyrok I C 254/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Legnicy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 254/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Legnicy I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Wiesława Baryła –Jankułowska Protokolant: Małgorzata Wierzbicka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 roku w Legnicy sprawy z powództwa M. L. i E. L. przeciwko U. w W. o zapłatę I. zasądza od strony pozwanej (...) w W. na rzecz powódki E. L. kwotę 70.000 złotych ( siedemdziesiąt tysięcy złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 02 sierpnia 2012r. do dnia zapłaty; II. zasądza od strony pozwanej (...) w W. na rzecz powoda M. L. kwotę 70.000 złotych (siedemdziesiąt tysięcy złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 02 sierpnia 2012r. do dnia zapłaty; III. dalej idące powództwa oddala; IV. zasądza od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę po 2265,95 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; V. nakazuje stronom, aby uiściły na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Sądu Okręgowego w Legnicy) następujące kwoty : powodowie po 53,50 złotych, strona pozwana 249,82 zł tytułem kosztów opinii biegłej; VI. nakazuje stronie pozwanej, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa ( kasa Sądu Okręgowego w Legnicy) kwotę 5000 złotych tytułem brakującej części opłaty sądowej od której powodowie byli zwolnieni. Sygn. akt I C 254/12 UZASADNIENIE Powodowie E. L. i M. L. żądali zasądzenia od strony pozwanej (...) w W. kwoty po 100.000 złotych dla każdego z nich z odsetkami ustawowymi od dnia 02 sierpnia 2012r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania w kwocie 7217 złotych. W uzasadnieniu podali, że w dniu 28 czerwca 2003r. w L. kierujący samochodem osobowym marki B. o nr rej. (...) I. S. umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jadąc z prędkością 90 km/godz. w terenie zabudowanym nie zdołał zatrzymać pojazdu w sytuacji nagłego pojawienia się na drodze pieszego, czym doprowadził do potrącenia małoletniego B. L., który w wyniku doznanych obrażeń poniósł śmierć. Sprawca zdarzenia wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy II Wydział Karny z dnia 04 czerwca 2004r. sygn. akt II K 1159/03 został uznany winnym popełnienia czynu z art. 177 § 2 kk i skazany na karę dwóch lat pozbawienia wolności warunkowo zawieszonej na okres próby 5 lat. (...) SA w L. działające w imieniu powodów pismem z dnia 19 marca 2012r. wniosło --- STRONA 2 --- do (...) SA w W. o przyznanie każdemu z powodów kwoty 150.000 złotych tytułem zadośćuczynienia z uwzględnieniem 30 % przyczynienia małoletniego syna powodów do zaistnienia wypadku. Z uwagi na fakt, że sprawca wypadku w dniu zdarzenia nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej roszczenie powodów zostało przekazane stronie pozwanej jako właściwej do przeprowadzenia postępowania . Pozwany wcześniej przyjął na siebie odpowiedzialność za skutki przedmiotowego zdarzenia wypłacając powodom stosowne odszkodowanie. Decyzją z dnia 01 sierpnia 2012r, strona pozwana odmówiła wypłaty powodom zadośćuczynienia uzasadniając brakiem podstawy prawnej dla zgłoszonego roszczenia. Formułując swoje żądanie powodowie powołali się na liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010r. III CZP 76/10, w której Sąd Najwyższy podkreślił, że w prawidłowo funkcjonującej rodzinie szczególna więź między jej członkami zasługuje na status dobra osobistego podlegającego ochronie prawnej przewidzianej w art. 24 § 1 k.c. Spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc / wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010r. IV CK 307/2009/. Dodanie art. 446 § 4 k.c nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz dokonanie zmiany w ogólnej regule wynikającej z art. 448 k.c przez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Wprowadzenie art. 446 § 4 do kodeksu cywilnego nie powinno być rozumiane w ten sposób, że w dotychczasowym stanie prawnym art. 448 k.c nie mógł stanowić podstawy przyznania zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Gdyby nie wprowadzono art. 446 § 4 k.c. roszczenia tego mógłby dochodzić każdy, a nie tylko najbliższy członek rodziny. Przepis ten ułatwia dochodzenie zadośćuczynienia, gdyż możliwe jest jego uzyskanie bez potrzeby wykazywania jakichkolwiek innych poza w nim wymienionych przesłanek W uzasadnieniu pozwu powodowie powołali także inne orzeczenia Sądu Najwyższego wskazując, że pogląd w judykaturze został już ugruntowany / wyrok SN z dnia 14 stycznia 2010r. sygn. akt IV CK 307/09, uchwała z dnia 13 lipca 2011 sygn. akt III CZP 32/2011/ i że sąd może przyznać najbliższemu członkowi rodziny zmarłego zadośćuczynienie za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 k.c w związku z art. 24 § 1 k.c także wtedy, gdy śmierć nastąpiła przed dniem 03 sierpnia 2008r. wskutek uszkodzenia ciała, bądź wywołania rozstroju zdrowia. Powodowie podali w uzasadnieniu pozwu, że więź łącząca ich z synem była niezwykle silna. Wypadek i śmierć syna był dla nich szokiem . Nikt i nic nie jest w stanie wypełnić pustki jaka pojawiła się w ich życiu po śmierci pierworodnego syna. Obecnie są rodzicami czworga dzieci, które są dla nich najważniejsze, są ich sensem życia, jednak żadne dziecko nie jest w stanie zastąpić im B.. Smutek i żal będą nosili w sobie do końca życia. Strona pozwana (...) w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu podała, że kwestionuje żądanie powodów zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 k.c Twierdziła, że pozwany (...)na mocy art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003r.odpowiada za szkody na osobie, gdy posiadacz zidentyfikowanego pojazdu mechanicznego, którego ruchem szkodę tę wyrządzono nie był ubezpieczony obowiązkowym ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Odpowiedzialność (...) nie obejmuje odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu naruszenia dóbr osobistych innych osób, nie będących uczestnikami wypadku. Zakres odszkodowania w związku ze szkodą wyrządzoną ruchem pojazdu mechanicznego określa przepis art. 34 cytowanej ustawy i zgodnie z tym przepisem z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz, bądź kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia, bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Umowa ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego / sprawcy wypadku/ nie obejmuje odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych przez sprawcę wypadku / posiadacza pojazdu/. Ponadto strona pozwana podniosła , że utrata bliskiej osoby przez zawinione zachowanie sprawcy zdarzenia mieści się na pewno w kategoriach ograniczenia praw niematerialnych człowieka, jednakże nie stanowi takiego naruszenia prawa osobistego – prawa do życia w pełnej rodzinie, które podlega ochronie w aspekcie art. 24 k.c i co za tym idzie nie podlega wyrównaniu krzywdy przez zastosowanie art. 448 k.c. O ile z woli ustawodawcy przyznano w art. 446 k.c. określone roszczenia członkom rodziny, o tyle trudno byłoby dopatrywać się adekwatnego związku przyczynowego z art. 361 § 1 k.c. między spowodowaniem z winy nieumyślnej śmierci, a naruszeniem dóbr osobistych osób trzecich z tej tylko przyczyny, że byli członkami rodziny zmarłego. (...) nie pełni funkcji zakładu ubezpieczeń, a jego odpowiedzialność nie jest tożsama z odpowiedzialnością zakładu ubezpieczeń. Strona pozwana podniosła także, że roszczenie przewidziane w art. 448 k.c jest fakultatywne --- STRONA 3 --- i stosowne zadośćuczynienie winno być przyznane gdy doznana krzywda przekracza przeciętną miarę, a powodowie nie wykazali, że doznana przez nich krzywda przekroczyła miarę uznawaną za przeciętną w takich okolicznościach. Strona pozwana zarzuciła także, że dochodzona przez powodów kwota 100.000 złotych jest znacznie zawyżona nawet przy uwzględnieniu przyczynienia się małoletniego B. do wypadku. Zdaniem strony pozwanej odsetki od kwoty zasądzającej zadośćuczynienie należą się najwcześniej od daty wydania wyroku. Kwestionowała także żądanie każdego z powodów kosztów zastępstwa procesowego, w sytuacji, gdy powodowie byli reprezentowani przez tego samego pełnomocnika i ponieśli szkodę w tym samym zdarzeniu. Zakwestionowała także żądanie powodów zasądzenia kosztów zastępstwa w podwójnej wysokości Sąd ustalił co następuje: W dniu 28 czerwca 2003r. zmarł syn powodów B. L. na skutek obrażeń doznanych w wyniku potrącenia go przez samochód B. o nr rej. (...) którym kierował I. S.. Krytycznego dnia B. L. bawił się z dziećmi koło miejsca zamieszkania po drugiej stronie ulicy. W pewnym momencie przebiegł przez ulicę do sąsiadki po kromkę chleba, gdyż był głodny. Gdy przebiegał przez ulicę z powrotem do dzieci został potrącony przez kierującego samochodem B. o nr rej. (...) I. S., który prowadził pojazd z szybkością 90 km/godz. Na skutek odniesionych obrażeń małoletni B. L. zmarł. Powodowie byli w tamtym czasie rodzicami dwojga dzieci. Po śmierci B. pozostała im dwu i pół letnia córka, którą przez najbliższe dni po śmierci B. nie byli w stanie zajmować się. Córka stron przytulała się do nich i była dla nich pocieszycielem. W ciągu miesiąca po śmierci syna powodowie zdecydowali się na kolejne dziecko, a w późniejszym czasie na kolejnych dwoje. Nie zapominają o śmierci B.. W chwili obecnej mają czworo dzieci w wieku szkolnym, przedszkolnym i żłobkowym. Obowiązki jakie mają w związku z wychowywaniem czworga dzieci sprawiają, że na co dzień nie myślą o B., wspomnienia wracają przy okazji różnych uroczystości rodzinnych jak święta, spotkania rodzinne. W dniu w którym B. skończyłby osiemnaście lat byli na cmentarzu, złożyli kwiaty na grobie, byli smutni. Gdy spotykają kolegów B. zastanawiają się jakby wyglądał ich syn, czym by się zajmował, gdy przygotowywali swojego syna A. do komunii wspominali, że B. nie doczekał komunii, do której jego koledzy przystępowali w następnym roku po jego śmierci. Powodowie wspierają się w codziennym życiu i to pozwala im żyć, radzić sobie z wychowywaniem dzieci. Do dzisiaj pozostał im strach o dzieci, często mają złe myśli związane z żyjącymi dziećmi. Po śmierci B. postanowili stworzyć bezpieczne miejsce dla swoich dzieci. Wzięli kredyt w Banku w kwocie 450.000 złotych, wybudowali dom na wsi. Uzyskane zadośćuczynienie od strony pozwanej chcieliby przeznaczyć na spłacenie części kredytu i obniżenie rat kredytowych. Do dzisiaj powodowie przetrzymują w domu rzeczy B., złożone w kuferku. Zaglądają do nich, gdy chcą dać upust emocjom. Strony nie korzystały z pomocy psychologicznej po śmierci syna. Uważali, że ból ich po stracie syna będzie mniejszy, jeżeli temat B. nie będzie tematem tabu. Dowód : zeznania powodów Sprawca wypadku I. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 04 czerwca 2004r. sygn. akt II K 1159/03 został uznany za winnego tego , że w dniu 28 czerwca 2003r. w L. kierując pojazdem osobowym marki B. (...) umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego i jechał z prędkością około 90 km na godzinę wskutek czego nie zdołał zatrzymać pojazdu w sytuacji nagłego pojawienia się na drodze pieszego i doprowadził do potrącenia B. L. powodując wielonarządowe urazy, które skutkowały zgonem dziecka i za to na podstawie art. 177 § 2 kk Sąd wymierzył mu karę dwóch lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby lat pięć, karę grzywny w liczbie 50 stawek dziennych. Sąd orzekł także karę zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres lat trzech. Sprawca wypadku w chwili zdarzenia nie miał zawartej umowy ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej Dowód : wyrok Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 04 czerwca 2004r. sygn. akt II K 1159/03 w aktach szkody nr (...) Strona pozwana przyznała powodom w dniu 01 sierpnia 2005r i 13 października 2005r. kwotę po 17.500 zł tytułem stosownego odszkodowania oraz kwotę 6.148 złotych tytułem zwrotu kosztów podróży. --- STRONA 4 --- W dniu 19 marca 2012r. powodowie za pośrednictwem (...) SA w L. wystąpili do (...) Zakładu (...) we W. o przyznanie im kwoty po 150.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią B. L. na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 k.c. Dowód : akta szkody nr (...) Śmierć syna wywołała u powódki E. L. zaburzenia emocjonalne. Odizolowała się ona od ludzi, zmuszona była przerwać pracę na oddziale, gdyż miała bardzo niski próg tolerancji na zdarzenia jakie miały miejsce w pracy/ śmierć pacjentów/, nie była w stanie pełnić odpowiednio roli matki wobec córki, która miała wówczas 2,5 roku i do dziś ma poczucie winy, że córka też ponosi psychiczne konsekwencje tego trudnego okresu. Zaburzenia emocjonalne pojawiają się nadal ale w znacznie zmniejszonym nasileniu. Zaburzenia po stresowe jakie miały miejsce u powódki wymagały wsparcia, terapii indywidualnej u psychoterapeuty i taki rodzaj terapii jest nadal wskazany w zależności od nasilenia objawów. Zaburzenia emocjonalne wywołały u powódki długotrwały uszczerbek na zdrowiu 5 % Dowód : opinia biegłej E. M. k. 98 -100 U powoda M. L. śmierć syna wywołała zaburzenia emocjonalne jakie mają miejsce po przeżytej traumie – poczucie żalu, smutku, rozpaczy jaka towarzyszy żałobie. Zaburzenia trwały ponad miesiąc po czym był w stanie wrócić do pracy i uczestniczyć w życiu społecznym. Aktualnie nie ma potrzeby leczenia po przebytym urazie. Przeżyte zaburzenia emocjonalne wywołały długotrwały uszczerbek na zdrowiu 3 %. Dowód : opinia biegłej E. M. k. 124 -125 Sąd zważył co następuje : Powództwo zdaniem sądu uzasadnione jest co zasady. W uchwale III CZP 76/10 z dnia 22 października 2010r. Sąd Najwyższy wyraził stanowisko, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c w związku z art. 24 § 1 k.c zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 03 sierpnia 2008r. W uzasadnieniu uchwały Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że katalog dóbr osobistych określony w art. 23 k.c. ma charakter otwarty i trudno byłoby znaleźć argumenty sprzeciwiające się zaliczeniu do tego katalogu także więzi rodzinnych. Więzi rodzinne stanowią fundament prawidłowego funkcjonowania rodziny i podlegają ochronie prawnej / art. 18 i 71 Konstytucji RP, art. 23 k.r.o /. Sąd Najwyższy argumentował, że skoro dobrem osobistym w rozumieniu art. 23 k.c. jest kult pamięci osoby zmarłej – to może nim być także więź między osobami żyjącymi. Zdaniem Sądu Najwyższego dodanie art. 446 § 4 k.c nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu, lecz dokonanie zmiany w ogólnej regule wynikającej z art. 448 k.c przez zawężenie kręgu osób uprawnionych do zadośćuczynienia. Gdyby nie wprowadzono art. 446 § 4 k.c. tłumaczył Sąd Najwyższy roszczenia tego mógłby dochodzić każdy, a nie tylko najbliższy członek rodziny. Stanowisko swoje wyrażone w powyższej uchwale Sąd Najwyższy podtrzymał również w wyroku z dnia 25 maja 2011r. sygn. akt I CSK 621/10. Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko strony pozwanej, iż skoro ustawodawca zdecydował o potrzebie wprowadzenia do kodeksu cywilnego nowej regulacji prawnej tj. art. 446 § 4 k.c. to należy uznać – przyjmując racjonalne działanie ustawodawcy, że zaszła potrzeba uzupełnienia luki prawnej w związku z czym nie było podstaw prawnych do zasądzenia zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej w stanie prawnym sprzed 03 sierpnia 2008r. Stanowisko to nie znajduje uzasadnienia zarówno w obowiązujących przepisach prawa, jak i w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Najwyższego, że dodanie art. 446 § 4 k.c doprowadziło jedynie do zmiany w sposobie realizacji roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania i nie jest jedynie wyrazem woli ustawodawcy potwierdzenia dopuszczalności dochodzenia zadośćuczynienia na gruncie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie tego przepisu. Pogląd ten w judykaturze został utrwalony. Nie ulega wątpliwości , że po wprowadzeniu art. 446 § 4 k.c podstawę dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przed dniem 03 sierpnia 2008r. w następstwie --- STRONA 5 --- naruszenia deliktem dobra osobistego w postaci szczególnej więzi rodzinnej łączącej stronę zainteresowaną ze zmarłym stanowi art. 448 k.c w związku z art. 24 k.c. Prawu polskiemu nie jest znany wyczerpujący katalog dóbr osobistych, a w świetle dorobku literatury i judykatury nie budzi wątpliwości pogląd, że podlegają ochronie dobra nie wymienione w art. 23 k.c. takie jak na przykład prawo do życia w rodzinie i więź emocjonalna istniejąca między członkami rodziny. Więź między rodzicami i dziećmi w prawidłowo funkcjonującej rodzinie zasługuje na status dobra osobistego podlegającego ochronie przewidzianej w art. 24 k.c., a spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków rodziny zmarłego i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Zdaniem sądu powodowie wykazali, że w następstwie nagłej śmierci ich syna B. w wypadku komunikacyjnym doznali krzywdy w postaci cierpień psychicznych i trwają one do chwili obecnej, a więc blisko dziesięć lat. Podstawą rekompensaty tej krzywdy jest art. 448 w związku z art. 24 k.c. Prawo do życia w rodzinie i utrzymanie tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 i 24 k.c / SN I CSK 314/11/. W doktrynie i orzecznictwie sądowym zostały wypracowane kryteria ustalania zadośćuczynienia pieniężnego za naruszenie dóbr osobistych / art. 23 i 24 k.c w związku z art. 448 k.c. Przy ocenie jaka suma jest w rozumieniu art. 448 k.c odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem / krzywda/. Dla oceny tej nie jest bez znaczenia stopień winy osoby naruszającej dobro osobiste. Sąd ma obowiązek przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia wziąć pod uwagę kompensacyjny charakter zadośćuczynienia. Oznacza to, że wysokość zadośćuczynienia nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być odpowiednia w tym znaczeniu, że powinna być przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa / wyrok SN z 28.09.2001 sygn. III CKN 427/00 /. Sąd Najwyższy podkreśla także, że zadośćuczynienie powinno cechować się umiarkowaną wysokością stanowiąc, że zasada umiarkowanej wysokości zadośćuczynienia trafnie łączy wysokość zadośćuczynienia z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, jak i czy nie jest nadmierne pozostawać musi w związku z poziomem życia / wyrok SN z 10.03.2005r sygn. IV CSK 80/05/. Rola zadośćuczynienia polega na złagodzeniu skutków negatywnych doznań wynikających z doznanej krzywdy, dlatego jak wskazał Sąd Najwyższy oceniając zarówno możliwość zasądzenia jak i wysokość odpowiedniej sumy pieniężnej sąd musi wziąć pod uwagę kompensacyjny a nie represyjny charakter zadośćuczynienia / wyrok SN z 16.04.2002 sygn. V CKN 1010/00, wyrok SN z 11.10.2002r. sygn. I CKN 1032/00, wyrok SN z 27.09.2005 sygn. I CK 256/05. Nadto w wyroku z dnia 09. 02.2000 r. sygn. III CKN 582/98 Sąd Najwyższy wskazał, że odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia o której stanowi art. 445 § 1 k.c ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia. Dobro osobiste w postaci prawa do życia w rodzinie zasługuje na wzmożoną ochronę w porównaniu z innymi dobrami. Naruszenie tego dobra stanowi bowiem dalece większą dolegliwość psychiczną dla członka rodziny zmarłego, niż w przypadku innych dóbr ,a jej skutki rozciągają się na całe życie osób bliskich. W ocenie sądu żądanie przez powodów zadośćuczynienia w kwocie po 100.000 złotych jest wygórowane i nie zasługuje na akceptację, tym bardziej, że powódka podała jako kryterium którym kierowała się przy ustalaniu tej kwoty możliwość spłaty kredytu zaciągniętego na budowę domu jednorodzinnego w którym powodowie zamieszkują wraz z czworgiem dzieci. Sąd ustalając wysokość zadośćuczynienia w kwocie po 70.000 złotych na rzecz każdego z powodów miał na uwadze nie tylko to, że finansowa rekompensata powinna służyć wyrównaniu krzywdy, jaką jest niewątpliwie gwałtowne zerwanie więzi pomiędzy powodami, a ich zmarłym synem, ale także i to, że przestępstwo jakiego dopuścił się sprawca wypadku komunikacyjnego, w którym w dniu 28 czerwca 2003r zginął syn powodów. jest nieumyślne, zaś naruszenie przez sprawcę zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym było umyślne, gdyż w terenie zabudowanym jechał on z szybkością 90 km/godz. i nie był w stanie zapanować nad pojazdem w sytuacji nagłego pojawienia się pieszego, którego potrącił. Śmierć syna powodów była wynikiem obiektywnie nagannego zachowania posiadacza pojazdu, jak również przyczynienia się małoletniego do wypadku, który wybiegł na jezdnię zeskakując z płotu wprost pod nadjeżdżający samochód . Zdaniem sądu powodowie wykazali, że w następstwie śmierci ich syna w wyniku wypadku komunikacyjnego doznali krzywdy w postaci cierpień psychicznych i z różnym natężeniem trwają one do dnia dzisiejszego. Nie wymaga zdaniem sądu bliższego omówienia ta okoliczność, że śmierć dziecka dla każdego rodzica jest najbardziej traumatycznym przeżyciem, które zawsze łączy się z cierpieniem. Syn stron mimo --- STRONA 6 --- swoich ośmiu lat był znaczącą osobą w życiu powodów. Sposób przeżywania żałoby i konieczność wsparcia w celu radzenia sobie z towarzyszącymi uczuciami bólu, żalu i przygnębienia ma wpływ na zakres szkody niemajątkowej kompensowanej zadośćuczynieniem. Zaburzenia po stresowe u powódki wymagały wsparcia, terapii indywidualnej u psychoterapeuty i taki rodzaj terapii jest nadal wskazany w zależności od nasilenia objawów. Zaburzenia emocjonalne wywołały u powódki długotrwały uszczerbek na zdrowiu w wysokości 5 %, u powoda 3 %. W judykaturze nie jest wyrażany jednolity pogląd co do tego, od kiedy należne są odsetki od odszkodowania pieniężnego. Nurt orzecznictwa, że odsetki należą się od daty wyrokowania dotyczy tych sytuacji kiedy sąd ustala jego wysokość według cen z daty wyrokowania, co uzasadnia ich zasądzenie dopiero od tej daty. Jednakże, gdy szkoda niemajątkowa kompensowana zadośćuczynieniem istniała już w dacie wezwania do spełnienia świadczenia i w toku postępowania okaże się że istotnie należne ono było w określonej kwocie od tego dnia - odsetki powinny być zasądzone od upływu terminu do spełnienia świadczenia. Zarówno odszkodowanie jak i zadośćuczynienie za krzywdę stają się wymagalne po wezwaniu ubezpieczyciela przez poszkodowanego / pokrzywdzonego/ do spełnienia świadczenia odszkodowawczego / art. 455 § 1 k.c/ Od tej zatem chwili biegnie termin do odsetek za opóźnienie / wyrok SN z dnia 18 lutego 2010r. II CSK 434/09. Dłużnik popada w opóźnienie, jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie, w którym stało się ono wymagalne, także wtedy, gdy kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia / wyrok SN z dnia 17 maja 2000r. I CKN 302/00, LEX nr 52411. Niewątpliwie zakres szkody niemajątkowej w dacie wezwania był znany, a żądanie co do wysokości uzasadnione. Jeżeli zasądzona kwota należała się powodom w dacie wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia i odpowiadała już wtedy rozmiarowi szkody niemajątkowej ustalonej według mierników wówczas istniejących usprawiedliwione jest zasądzenie odsetek od chwili jego wymagalności. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011r. / I CSK 243/10 jeżeli zobowiązany nie płaci zadośćuczynienia w terminie wynikającym z przepisu szczególnego lub w terminie ustalonym zgodnie z art. 455 in fine k.c uprawniony nie ma niewątpliwie możliwości czerpania korzyści z zadośćuczynienia jakie mu się należy już w tym terminie. Wyrok zasądzający zadośćuczynienie ma charakter deklaratywny. Jeżeli więc powód żąda od pozwanego zapłaty określonej tytułem zadośćuczynienia kwoty z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od określonego dnia, poprzedzającego dzień wyrokowania odsetki te powinny być zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu o ile tylko w toku postępowania zostanie wykazane, że dochodzona suma rzeczywiście się powodowi należała tytułem zadośćuczynienia od wskazanego przez niego dnia. Powodowie za pośrednictwem (...) SA w L. wystąpili do (...) Zakładu (...) we W. z żądaniem zadośćuczynienia w kwocie po 150.000 złotych na podstawie art. 448 k.c w związku z art. 24 k.c w dniu 19 marca 2012 r. W związku z tym , że sprawca wypadku I. S. nie posiadał w dniu zdarzenia obowiązkowego ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej (...) SA przekazał sprawę do załatwienia (...) w W., który decyzją z dnia 27 lipca 2012r. odmówił powodom wypłaty zadośćuczynienia z uwagi na brak podstaw prawnych – art. 448 kc w związku z art. 24 kc. Strona pozwana w piśmie z 27 lipca 2012r.zakwestionowała zasadę swojej odpowiedzialności i wskazała powodom drogę sądową. Mając powyższe na uwadze o odsetkach Sąd orzekł na zasadzie art. 481 § 1 k. przyjmując, że opóźnienie strony pozwanej w wypłacie powodom zadośćuczynienia trwa co najmniej od 02 sierpnia 2012r. Dalej idące powództwa jako wygórowane sąd oddalił. O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na zasadzie art. 100 kpc w związku z § 6 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r.w sprawie opłat za czynności radców prawnych….. Dz. U Nr 163, poz. 1349 z późniejszymi zmianami/ przy uwzględnieniu, że powodowie wygrali spór w 70%, a strona pozwana w 30 %. Powodowie byli częściowo zwolnieni od kosztów sądowych, a mianowicie od opłaty sądowej ponad kwotę 2500 złotych. Uiścili tytułem opłaty sądowej kwotę po 2500 złotych, a zatem brakującą kwotę tytułem opłaty sądowej przy wartości przedmiotu sporu 200.000 złotych w wysokości 5000 złotych sąd nakazał uiścić na rzecz Skarbu Państwa / Sąd Okręgowy w Legnicy/ stronie pozwanej na zasadzie art. 113.1 uoks w związku z art. 108 kpc. Powodowie przegrywając spór w 30 % winni ponieść koszty postępowania uiszczając opłatę sądową w wysokości po 1500 złotych. Powodowie ponieśli też koszty zastępstwa procesowego w kwocie 3617 złotych x 70% x1/2 =1265,95 złotych. Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę po 2265,95 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania i nakazał stronom uiścić na rzecz skarbu Państwa / kasa Sądu Okręgowego w Legnicy/ : powodom po 53,50 złotych / 356,82 x 30 % x 1/2/, stronie pozwanej 249,82 zł 356,82 zł x 70 %/ tytułem kosztów opinii biegłego na podstawie --- STRONA 7 --- art. 83.2 w związku z art. 5.1 pkt.3 uoks. Ma rację strona pozwana, że brak jest podstaw do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego w kwocie po 7200 złotych na rzecz każdego z powodów. Powodowie byli reprezentowani przez jednego pełnomocnika , a sprawa dotyczyła zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w związku z art. 24 w oparciu o taki sam stan faktyczny i to samo zdarzenie powodujące krzywdę. Niezasadne było również żądanie powodów zasądzenia kosztów postępowania w podwójnej wysokości przedmiotowa sprawa nie należała do spraw skomplikowanych, czy nietypowych, a napisanie pozwu jest normalną czynnością wykonywaną przez pełnomocnika.