Postanowienie I C 248/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 248/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 września 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Katarzyna Antoniak Protokolant st.sekr.sąd. Katarzyna Łęczycka po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa B. C. przeciwko Skarbowi Państwa - Komendzie Powiatowej Policji w S. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ochronę dóbr osobistych i zadośćuczynienie I. zasądza od pozwanego Skarbu Państwa – Komendy Powiatowej Policji w S. na rzecz powoda B. C. kwotę 1.600 (jeden tysiąc sześćset) złotych z ustawowymi odsetkami od 26 lutego 2013r. do dnia zapłaty, II. w pozostałej części oddala powództwo, III. koszty procesu między stronami wzajemnie znosi. Sygn. akt: I C 248/13 UZASADNIENIE Do Sądu Okręgowego w Siedlcach – I Wydziału Cywilnego wpłynął pozew B. C. skierowany przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Komendanta Powiatowego Policji w S. zastępowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o ochronę dóbr osobistych poprzez nakazanie pozwanemu usunięcia ze strony internetowej (...)artykułu zamieszczonego w dniu 23 listopada 2009r. dotyczącego poszukiwania jego osoby oraz wydania przez pozwanego na jego koszt w gazecie (...) w formacie 1/8 strony oświadczenia prostującego o treści: „Oświadczam, iż Pan B. C. nie jest osobą poszukiwaną przez organy ścigania. Dane zamieszczone na stronie internetowej (...)dotyczące poszukiwania Pana B. C. są nieprawdziwe. Wyrażam ubolewanie, iż artykuł o tej treści nie został usunięty w terminie właściwym”, a ponadto o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 4.900 złotych --- STRONA 2 --- tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych ,tj. wizerunku, nazwiska, czci wraz z ustawowymi odsetkami od chwili wniesienia pozwu oraz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pod koniec 2012r. został poinformowany przez znajomych, że jest poszukiwany przez KPP w S. i informacje takie znajdują się na w/w stronie internetowej. Rzeczywiście był on poszukiwany przez KPP w S., ale postępowanie karne zostało dawno zakończone i w sprawie, w której był poszukiwany zapadł wyrok skazujący, który został już wykonany. Powód żałuje swojej dawnej postawy, dziś jest innym człowiekiem, chce się ustatkować, znaleźć pracę i zapomnieć o niechlubnej przeszłości. Wskazał, że mimo poszukiwania jego osoby sam stawił się w Prokuraturze Rejonowej. W chwili, gdy odpadły podstawy do jego poszukiwania organ postępowania przygotowawczego powinien wydać postanowienie o uchyleniu postanowienia o poszukiwaniu. Z uwagi na to, że do chwili obecnej ze strony KPP nie zostały usunięte dane o poszukiwaniu zmuszony został do wystąpienia na drogę sądową, gdyż informacje zamieszczone w internecie są nieprawdziwe. Powód nie ukrywa się, niej jest poszukiwany i nie toczą się przeciwko niemu żadne postępowania karne. Chcąc podjąć pracę powód udał się do P. J. prowadzącego działalność gospodarczą w zakresie usług remontowo-budowlanych z prośbą zatrudnienie. Spotkał się jednak z odmową, gdyż do wymienionego również dotarły informacje, że jest poszukiwany. Działanie pozwanego jest bezprawne. Informacja na stronie internetowej pojawiła się 23 listopada 2009r., a postępowanie zostało ukończone około roku później. Pomimo tego informacja do dzisiaj znajduje się na w/w stronie. Wśród informacji znajdują się dane personalne, teleadresowe, ryspis i wizerunek powoda. W związku z zaniechaniem usunięcia tej informacji ze strony internetowej doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda (pozew k.2-4). Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Komendanta Powiatowego w S. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa nie uznał powództwa i wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kosztów postępowania wg norm przepisanych. W uzasadnieniu stanowiska pozwany wskazał, że roszczenia powoda są nieuzasadnione. W sprawie istotna jest ocena czy zachowanie pozwanego stanowiło naruszenie dóbr osobistych powoda, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi konieczne jest ustalenie, czy działanie pozwanego było bezprawne, w tym czy nie zachodzą przesłanki uchylające bezprawność. I tak, w ocenie pozwanego działania, w wyniku których dobra osobiste powoda w postaci wizerunku, nazwiska i czci miałyby być naruszone lub zagrożone, nie były bezprawne, gdyż bezprawność jest wyłączona m.in. wówczas, gdy działanie podjete zostało w ramach istniejącego porządku prawnego. Zgodnie z art.280§3 kpk list gończy rozpowszechnia się, zależnie od potrzeby, przez rozesłanie, rozplakatowanie lub opublikowanie, w szczególności za pomocą prasy, radia i telewizji. Przepisy nie zawierają ograniczenia czasowego prezentowania listu gończego w środkach masowego przekazu, ani też nie nakazują usunięcia treści listów gończych z bazy danych w określonym czasie lub sytuacji. Z uwagi na niemożość zrealizowania wystawionego nakazu doprowadzenia powoda, Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim w dniu 29 października 2009r. wydał za powodem list gończy określając sposób jego publikacji, w tym w internecie. Przepis art.280§1 pkt 2 kpk upoważniał do dołączenia do listu gończego fotografii powoda. W tej sytuacji nie można mówić o bezprawności zachowania pozwanego polegającego na zaniechaniu usunięcia ze strony internetowej komunikatu o poszukiwaniu powoda listem gończym. Komunikat ten zastał zamieszczony w sieci w dniu 23 listopada 2009r. i brak informacji o tym, aby był aktualizowany. Wynika z tego, że komunikat był aktualny w chwili jego publikacji. W lutym 2013r. powód zgłosił się do Komendy Powiatowej Policji w S. i poinformował, że w archiwum wiadomości strony internetowej K. odszukał artykuł zawierający informację o jego poszukiwaniach. Oświadczył również, że w razie nieusunięcia artykułu z archiwum złoży pozew do sądu. W tym samym dniu jednostka policji usunęła wpis ze strony internetowej. Z przedstawionych względów roszczenie powoda o ochronę dóbr osobistych nie zasługuje na uwzględnienie. Niezależnie od powyższego pozwany podniósł, że brak jest przesłanek do zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia. Sąd nie ma bowiem obowiązku zasądzenia zadośćuczynienia, a ponadto decyzja taka powinna być poprzedzona zbadaniem nasilenia złej woli naruszyciela i celowości zastosowanego środka. W niniejszej sprawie nie może być mowy o jakimkolwiek stopniu złej woli pozwanego. Informacja o poszukiwaniach powoda została usunięta natychmiast po interwencji powoda. Ponadto nie jest celowe stosowanie środka rekompensującego naruszenie dóbr osobistych w postaci zadośćuczynienia, w sytacji, gdy powód dopszczal się czynów zabronionych, za które został skazany prawomocnym --- STRONA 3 --- wyrokiem karnym, a następnie przez ponad rok ukrywał się przed wymiarem sprawiedliwości (zatrzymanie miało miejsce 6 września 2010r., a nakaz doprowadzenia został wydany 1 lipca 2009r., list gończy pochodzi zaś z 29 października 2009r.). Postępowanie samego powoda, które nie było zgodne z ogólnie przyjętymi normami również nie pozostało bez wpływu na jego wizrunek, cześć i nazwisko. Pozwany podniósł wreszcie, że żądana forma usunięcia naruszenia dóbr osobistych jest niewspółmierna do ewentualnego naruszenia, a szersze informowanie w lokalnej gazecie o nieusunięciu artykułu o poszukiwaniu może prowadzić do utrwalenia negatywnej opinii o powodzie, czemu powód poprzez ten proces chce zapobiec (odpowiedź na pozew k.20-23). Sąd ustalił, co następuje: Wyrokiem z 6 marca 2007r. powód B. C. został skazany przez Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim w sprawie II K 96/06 na karę 2,5 roku pozbawienia wolności za przestępstwo kradzieży z włamaniem. Na poczet części kary został zaliczony powodowi okres tymczasowego aresztowania. Z uwagi na kontynuowanie nauki powód uzyskał odroczenie wykonania pozostałej części kary na okres dwóch lat – do czerwca 2009r. W okresie trwania odroczenia wykonania kary powód wyjechał do pracy za granicę i nie powrócił do kraju przed upływem okresu odroczenia (zeznania powoda k.49v – minuta 3 nagrania). Wobec niestawienia się powoda w wyznaczonym terminie do zakładu karnego w celu odbycia kary pozbawienia wolności, w dniu 1 lipca 2009r. Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim wydał nakaz zatrzymania i niezwłocznego doprowadzenia powoda do Zakładu Karnego w S. (nakaz doprowadzenia z 1 lipca 2009r. k.24). Z uwagi na niebecność powoda w miejscu zamieszkania nakaz doprowadzenia nie mógł zostać zrealizowany i Komendant Powiatowy Policji w S. w dniu 20 października 2009r. wystąpił do Sekcji Wykonawczej Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim o wydanie za powodem listu gończego ze zgodą na publikację w środkach masowego przekazu (pismo Komendanta Powiatowego Policji w S. do Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z 20 października 2009r. z wnioskiem o wydanie listu gończego k.25). W dniu 29 października 2009r. Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim wydał za powodem list gończy wskazując, że rozpowszechnienie listu gończego nastąpi poprzez rozesłanie do jednostek organizacyjnych Policji oraz publikację danych z listu gończego w sieci internet (list gończy za powodem z 29 października 2009r. k.27). Przedmiotowy list został przekazany do wykonania Komendzie Powiatowej Policji w S. (pismo z 29 października 2009r. k.26). Wykonując postanowienie listu gończego o jego publikacji w sieci internet w dniu 23 listopada 2009r. Komenda Powiatowa Policji w S. umieściła na stronie Komendy (...) informację o poszukiwaniu powoda za popełnienie przedstępstwa kradzieży z włamaniem. Informacja zawiera dane osobowe powoda, jego ryspis oraz fotografię (wydruk ze strony internetowej KPP w S. k.5). W 2010r. powód powrócił do kraju i w dniu 6 września 2010r. zgłosił się do Komendy Powiatowej Policji w S., gdzie został zatrzymany celem doprowadzenia do Zakładu Karnego w S. (protokół z zatrzymania powoda na KPP w S. w dniu 6 września 2010r. k.28). Od chwili zatrzymania do 6 czerwca 2012r. powód odbywał karę pozbawienia wolności, na którą został skazany przez Sąd Rejonowy w Sokołowie Podlaskim w sprawie II K 96/06 (zeznania powoda 49v – minuta 7 nagrania). Po opuszczeniu Zakładu Karnego do powoda zaczeły docierać informacje przekazywane przez znajomych, że jest poszukiwany w sprawie kradzieży z włamaniem. Informacje pochodziły z w/w strony internetowej, na której w dalszym ciągu umieszczona była informacja o poszukiwaniu listem gończym w sprawie, w której powód odbył już karę pozbawienia wolności. We wrześniu 2012r. powód zwrócił się do znajomego P. J., u której wcześniej pracował dorywczo, z prośbą o dalsze zatrudnienie. Znajomy, po powzięciu informacji, że powód jest poszukiwany odmówił przyjęcia go do pracy do czasu wyjaśnienia sprawy z listem gończym. Wiadomość o poszukiwaniu powoda dotarła również do dziewczyny powoda E. W. i stanowiła zródło nieporozmień między wymienioną a powodem. Powód musiał tłumaczyć, że informacje zawarte w internecie są nieaktualne (zeznania świadków: P. J. k.35-35v – minuty od 26 do 33 nagrania, E. W. k.35v-36 – minuta 38 i n. nagrania, zeznania powoda k.49v – minuta 7 nagrania). --- STRONA 4 --- Po powzięciu informacji, że na stronie internetowej Komendy Powiatowej Policji w S.umieszczona jest nieaktualna informacja o poszukiwaniu go, powód interweniował w miejsowym Sądzie i Prokuraturze w sprawie usunięcia tej informacji. Prokurator wystąpił do Komendanta Powiatowego Policji w S. o informację w przedmiotowej sprawie. W dniu 21 listopada 2012r. I Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w S.skierował do Prokuratury Rejonowej w S.pismo, w którym poinformował, że wyniku przeprowadzonej interwencji informacja o poszukiwaniu powoda została usunięta ze strony internetowej (pismo z 21 listopada 2012r. k.43). Informacja ta okazała się nieprawdziwa. Wydruk ze strony internetowej z 5 lutego 2013r. pokazuje, że w tej dacie informacja o pouszukiwaniu powoda w dalszym ciagu znajdowała się na stronie internetowej KPP w S. (wydruk ze strony internetowej z 5 lutego 2013r. k.5). Ostatecznie informacja ta została usunięta z sieci w dniu 25 lub 26 lutego 2013r. po kolejnej interwencji powoda tuż przed wniesieniem pozwu do tut. Sądu (okoliczność przyznana przez pozwanego k.22 i wyjaśnienia powoda k.34v – minuta 1 i n. nagrania). Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powoda B. C. o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia dóbr osobistych okazało się co do zasady uzasadnione i podlegało uwzględnieniu do kwoty 1.600 złotych. Zgodnie z art.448 kc w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pienieżną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia, przepis art.445§3 kc stosuje się. W myśl zaś art.417§1 kc za szkodę wyrzadzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. W świetle zacytowanego uregulowania władze publiczne, w tym Skarb Państwa ponoszą odpowiedzialność za swoje działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej, jeżeli są one niezgodne z prawem, przy czym w doktrynie utrwalony jest pogląd, iż „niezgodność z prawem” określana również bezprawnością dotyczy niezgodności z normami prawa skodyfikowanymi w źródłach prawa. Dla powstania odpowiedzialności władzy publicznej obok zdarzenia sprawczego konieczne jest ponadto wykazanie dalszych przesłanek tej odpowiedzialności, tj. szkody i związku przyczynowego między zachowaniem władzy a szkodą, która to szkoda przybrać może postać szkody w mieniu (majątkowej), jak i na osobie (majątkowej i niemajątkowej – tzw. krzywdy stanowiącej przesłankę zasądzenia zadoścuczynienia). Analizując okoliczności sprawy w świetle powyższego uregulowania Sąd doszedł do przekonania, że po stronie pozwanego Skarbu Państwa doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci wizerunku i nazwiska, które bez podstawy prawnej pozostawały opublikowanie w sieci internetowej po okresie, w którym nie zachodziła już podstawa do ich publikacji. Poza sporem pozostaje, że powód został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo kradzieży z włamaniem na karę pozbawienia wolności oraz że nie stawił się z wyznaczonym terminie do zakładu karnego w celu odbycia tej kary. Okoliczności te uzasadniały zastosowanie wobec niego środków przewidzianych w przepisach kodeksu postępowania karnego mających za cel jego zatrzymanie i doprowadzenie do zakładku karnego w celu odbycia orzeczonej kary. Powód okoliczności tej nie kwestionował i wbrew temu, na co wskazuje analiza odpowiedzi na pozew, żądanie powoda nie opierało się na twierdzeniu o bezprawnym wydaniu za nim listu gończego i jego publikacji, ale na fakcie pozostawienia informacji o jego poszukiwaniu wraz z publikacją wizerunku jeszcze przez długi czas po jego zatrzymaniu i osadzeniu w zakładzie karnym (co nastapiło 6 września 2010r.), a nawet po opuszczeniu przez niego tego zakładu w dniu 6 czerwca 2010r. Dlatego nie można podzielić argumentacji pozwanego, że działanie pozwanego nie było bezprawne, gdyż zachodziły podstawy faktyczne i prawne do publikacji informacji o poszukiwaniu w internecie. Jak wskazano powód nie upatruje krzywdy po swojej stronie w fakcie opublikowania --- STRONA 5 --- informacji o jego poszukiwaniu jako takim, ale w utrzymywaniu tej informacji na stronie internetowej po tym, jak odpadała podstawa do jej umieszczenia. W ocenie Sądu powód wykazał, że utrzymanie tej informacji po jego zatrzymaniu wywołało po jego stronie szkodę niemajątkową – krzywdę, która wyrażała się w negatywnych rekcjach otoczenia na wiadomość, że jest poszukiwany przez policję za przestępstwo kradzieży z włamaniem w sytuacji, gdy za przestępstwo to odbył już karę. Z zeznań przedstawionych przez powoda świadków wynika, że wiadomość o jego poszukiwaniu wpłynęła na decyzję potencjalnego pracodawcy o jego niezatrudnieniu oraz rzutowała negatywnie na jego relacje z dziewczyną. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że utrzymywanie na publicznie dostępnej stronie internetowej informacji o poszukiwaniu osoby przez organy ściagania wraz z publikacją jej wizerunku po tym, jak cel takiej publikacji został osiągnięty jest działaniem bezprawnym - nie znajdującym uzasadnienia w przepisach prawa i godzi w dobra oosbieste danej osoby. Instrumenty w postaci listu gończego oraz publikacja danych o osobie zawartych w liście wraz z wizerunkiem służą określonemu celowi. W okolicznościach sprawy ten cel został osiagnięty z chwilą zatrzymania powoda i osadzenia go w zakładzie karnym. Po tej dacie odpadła podstawa do dalszej publikacji przedmiotowej informacji, która to informnacja stała się ponadto nieprawdziwa – powód nie był już bowiem osobą poszukiwaną przez policję. Dlatego nie można zgodzić się z oceną pozwanego wyrażoną w odpowiedzi na pozew, że utrzymanie tej informacji na stronie internetowej po zatrzymamniu powoda nie przyniosło dla niego negatywnych skutków. Powód wykazał, że było inaczej. Nieuzasadnione jest również umniejszanie swojego zaniedbania przez pozwanego poprzez argumentowanie, że przecież powód był osobą karaną, a człowiek sam buduje swój wizerunek poprzez swoje postępowanie. Powód został skazany i odbył w pełni orzeczoną wobec niego karę pozbawienia wolności dlatego miał prawo oczekiwać, że informacja o jego poszukiwaniu zostanie w odpowiednim momencie usunięta z sieci internetowej. Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności Sąd uznał, że roszczenie powoda o zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia zasługuje na uwzględnienie, a kwotą adekwatną do doznanej przez niego krzywdy jest kwota 1.600 złotych, która zasądzona została z ustawowymi odsetkami do dnia wniesienia pozwu. Na decyzję Sądu o zasądzeniu zadośćuczynienia wpływ miało również ustalenie, że pozwany nie usunął informacji o poszukiwaniu powoda zaraz po tym, jak powód wystąpił o takie usunięcie. Jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń powód po raz pierwszy interweniował w tej sprawie już jesienią 2012r., a zatem kilka miesięcy przed wniesieniem pozwu. Wówczas to Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w S. zapewniał Prokuraturę (pismo z 21 listopada 2012r. k.43), że informacja została z sieci usunięta, co okazało się nieprawdą, gdyż jeszcze w lutym 2013r. informacja ta znajdowała się na stronie KPP w S.. W pozostałym zakresie roszczenie powoda podlegało oddaleniu. Z uwagi na to, że w dacie rozpozwania sprawy informacja o poszukiwaniu powoda została już usunięta nieuzasadnione okazały się żądania zawarte w pkt 1 i 2 pozwu. Mając na uwadze wynik sprawy oraz porównywalną wysokość poniesionych przez strony kosztów postępowania (po stronie powoda opłata od pozwu w kwocie 845 złotych, po stronie pozwanego wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 960 złotych) Sąd na podstawie art.100 zd.1 kpc zdecydował o wzajemnym zniesieniu kosztów procesu.