Wyrok I C 245/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcac

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 245/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 listopada 2013r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący- SSO Jolanta Hryciuk Protokolant – sekr. sąd. Anna Lipińska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa M. G. (1) i M. G. (2) przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w Ł. o zadośćuczynienie I. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz M. G. (1) kwotę 90 000 (dziewięćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 40 000 (czterdzieści tysięcy) złotych od dnia 3 maja 2013r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 7 września 2013r. do dnia zapłaty; II. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz M. G. (2) kwotę 90 000 (dziewięćdziesiąt tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami od kwoty 40 000 (czterdzieści tysięcy) złotych od dnia 3 maja 2013r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych od dnia 7 września 2013r. do dnia zapłaty; III. zasądza od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz M. G. (1) i M. G. (3) kwotę po 6267 (sześć tysięcy dwieście sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę po 3617 (trzy tysiące sześćset siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; IV. nakazuje pobrać od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w Ł. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 5248 (pięć tysięcy dwieście czterdzieści osiem) złotych tytułem kosztów sądowych --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 245/13 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 25 lutego 2013 r. skierowanym przeciwko (...) S.A. z siedzibą w Ł., M. G. (2) i M. G. (1), na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc, wnieśli o zasądzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy rodzicami a synem, w wysokości po 40.000 złotych na rzecz każdego z nich wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu powództwa podnieśli, iż w dniu 22 lipca 2007 r. na trasie S. – M. zdarzył się wypadek drogowy, w wyniku którego syn powodów P. G., mający wówczas 26 lat, doznał ciężkich obrażeń ciała skutkujących jego śmiercią. Winnym spowodowania wypadku był A. G., który nie dostosował prędkości kierowanego przez siebie motocykla, którego pasażerem był P. G., zjechał z drogi i uderzył w drzewo. Pełnomocnik powodów podał, iż motocykl, którym poruszał się sprawca i pokrzywdzony posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej w pozwanej spółce. Pozwany co do zasady przyjął swoją odpowiedzialność za skutki wypadku zwracając powodom m. in. częściowo koszty pogrzebu i przyznając po 20.000 złotych z tytułu odszkodowania za pogorszenie ich sytuacji życiowej. Pełnomocnik powodów wskazał, iż pośmiertne badanie na zawartość alkoholu we krwi uczestników wypadku wykazało u P. G. 2 promile, zaś u A. G. – 1 promil. Pełnomocnik powodów podnosił, iż biegli wykonujący badanie zastrzegli, iż dane te mogą nie odpowiadać rzeczywistej zawartości alkoholu we krwi kierującego przed zgonem, gdyż zmarli zostali znalezieni po upływie znacznego czasu od zgonu, kiedy rozpoczęły się już procesy pośmiertne. Mógł się wytworzyć alkohol endogenny, który może osiągnąć stężenie do 1 promila, a nawet wyższe. Zdaniem pełnomocnika powodów nie można przyjąć, iż P. G. przyczynił się do wypadku. Uzasadniając wysokość zadośćuczynienia strona powodowa wskazała, iż P. G. w chwili śmierci miał zaledwie 26 lat. Pomiędzy powodami a zmarłym istniała bardzo silna więź uczuciowa i emocjonalna, bowiem był on jedynym dzieckiem powodów i ich „oczkiem w głowie”. Był osobą niezwykle otwartą, radosną i pełną energii, lubianą przez całe otoczenie, nie stronił od towarzystwa rodziców, a wręcz przeciwnie – --- STRONA 3 --- spędzał z nimi bardzo dużo czasu (co roku rodzina spędzała wspólnie wakacje), zamieszkiwał z rodzicami. Pełnomocnik powodów podkreślił, iż życie powodów po śmierci syna uległo całkowitej i trwałej przemianie, nie byli oni w stanie normalnie funkcjonować, nie widzieli sensu w podejmowaniu zwykłych codziennych czynności. Uporczywie wyobrażali sobie wypadek syna, cierpieli na zaburzenia snu, koncentracji, przewlekle obniżony nastrój i mieli silne poczucie krzywdy, podjęli leczenie psychiatryczne u dr K., które aktualnie powód kontynuuje u dr M. w poradni (...). Powodowie do dziś nie pogodzili się z tym co się stało, wciąż rozpaczają i rozpamiętują syna, zamknęli się w sobie, odizolowali się od otoczenia i unikają kontaktu z licznymi kiedyś znajomymi. Czują że nie mają o czym rozmawiać z ludźmi, nie chcą być powodem zakłopotania dla znajomych, którzy nie wiedzą jak się przy nich zachować. Z osób radosnych i pełnych energii stali się ludźmi ciągle przygnębionymi, smutnymi, rozdrażnionymi i zgorzkniałymi. Nie mają w życiu żadnych celów i czują że ich życie od śmierci syna to tylko smutna wegetacja. Pełnomocnik powodów zaznaczył, iż po 5 latach od śmierci syna na jakiekolwiek wspomnienie o nim pojawiają się u powodów łzy, poczucie beznadziei, bezsilności i złości. Często mają nadzieję że syn wróci, kilka razy w tygodniu odwiedzają jego grób. Podkreślił, iż pokój P. G. pozostał w takim stanie w jakim go zostawił wychodząc po raz ostatni z domu, a powodowie nie są w stanie pozbyć się rzeczy syna, nie mogą oglądać jego fotografii, gdyż wywołuje to zbyt wielkie wzruszenie i nie dający się ukoić ból, zaś chwile gdy spotykają kolegów syna są dla nich niezwykle trudne. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W uzasadnieniu swojego stanowiska strona pozwana wskazała, iż nie kwestionuje swojej odpowiedzialności za skutki wypadku, w wyniku którego śmierć poniósł syn powodów, natomiast niezasadna jest zdaniem pozwanego wysokość żądanego zadośćuczynienia oraz podstawa roszczenia. Pełnomocnik pozwanego zaznaczył, iż odpowiedzialność pozwanego kształtuje się w granicach ściśle zakreślonych w ustawie z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 03, nr 124, poz. 1152), natomiast do zadań pozwanego nie należy zaspokajanie roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych osób nie będących uczestnikami wypadku. W ocenie pozwanego zakres dóbr --- STRONA 4 --- osobistych objętych art. 448 kc nie obejmuje art. 34 ust. 1 w/w Ustawy, który określa zadania pozwanego i stanowi lex specialis w stosunku do norm kodeksowych. Zdaniem strony pozwanej umowa ubezpieczenia OC posiadacza pojazdu mechanicznego (sprawcy wypadku) nie obejmuje odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych przez sprawcę wypadku (posiadacza pojazdu), co znajduje potwierdzenie w doktrynie i orzecznictwie. Z ostrożności procesowej strona pozwana podniosła zarzut nieudowodnienia przez powodów wysokości swojego żądania i niewykazania, by krzywda której doznali przekroczyła miarę uznawaną za przeciętną w takich okolicznościach. Zdaniem pozwanego, dochodzone przez powodów tytułem zadośćuczynienia kwoty są zawyżone. Pełnomocnik pozwanego podniósł, iż syn powodów przyczynił się do zdarzenia z dnia 22 lipca 2007 r. bowiem zarówno on, jak i kierujący motocyklem przed wypadkiem spożywali alkohol, a P. G. jako osoba dorosła miał dostateczne rozeznanie w ewentualnych konsekwencjach prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Pozwany zakwestionował również żądanie odsetek, wskazując iż zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego odsetki od zasądzonego zadośćuczynienia należą się najwcześniej od daty wydania wyroku z uwagi na jednorazowy i waloryzacyjny charakter tego świadczenia, a jeśli ustalenie wysokości szkody jest sporne między stronami termin wymagalności może być określony zgodnie z art. 817 §2 kc (odpowiedź na pozew k. 32 – 38). W piśmie z dnia 22 lipca 2013 r. pełnomocnik powodów rozszerzył powództwo. Wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kwot po 90.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, tj. więzi rodzinnej, uczuciowej i emocjonalnej pomiędzy rodzicami a synem wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następującego po upływie 30 dni od daty doręczenia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zdaniem powodów materiał dowodowy zebrany w sprawie, a w szczególności zeznania świadków, dokumenty oraz opinie biegłych wskazują, iż krzywda powodów zasługuje na zadośćuczynienie w wysokości co najmniej po 120.000 złotych na rzecz każdego z nich, jednakże mając na uwadze przyczynienie się P. G., który zdecydował się na jazdę z nietrzeźwym kierowcą, uzasadnione jest żądanie kwot obniżonych stosownie do tej okoliczności (pismo k. 136 – 137). W piśmie procesowym z dnia 09 sierpnia 2013 r. pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów --- STRONA 5 --- postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pismo k. 172). Na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. pełnomocnik powodów popierał powództwo sprecyzowane w piśmie z dnia 22 lipca 2013 r. Wniósł o zasądzenie odsetek od rozszerzonego powództwa od dnia 07 września 2013 r. (protokół rozprawy k. 179 – 180) Sąd ustalił, co następuje: W dniu 22 lipca 2007 r. na trasie S. – M. gm. S. doszło do wypadku drogowego, w następstwie którego śmierć ponieśli jadący motocyklem marki G. (...) o numerze rejestracyjnym (...)A. G. oraz P. G.. Kierującym pojazdem był A. G., natomiast P. G. – pasażerem. W organizmie P. G. znajdowało się 2,0 ‰ alkoholu, zaś w organizmie A. G. 1,0 ‰. Winnym spowodowania przedmiotowego wypadku był A. G. (kopia postanowienia k. 11 – 14, pismo k. 15). Motocykl, którym poruszali się A. G. i P. G. posiadał ważne wykupione w (...) S.A. z siedzibą w Ł. ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, nr polisy (...) - (pismo k. 15). P. G. w chwili śmierci miał 26 lat (kopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 16). (...) S.A. z siedzibą w Ł. przyjęło swoją odpowiedzialność za skutki wypadku i wypłaciło rodzicom P. G.- M. G. (1)i M. G. (2) kwotę 6.200 złotych tytułem kosztów pogrzebu oraz odszkodowanie w wysokości po 20.000 złotych na rzecz każdego z nich, przyjmując 50 % przyczynienie się P. G. do zaistniałego wypadku (pisma k. 25, k. 26) P. G. był jedynym synem M. G. (1) i M. G. (2). Rodzina ich była zintegrowana i bliska sobie wzajemnie. Jej członkowie byli aktywni, energiczni i optymistycznie planowali przyszłość. Wspólnie zamieszkiwali, wspólnie pracowali i często spędzali razem czas, co roku wyjeżdżali razem na wakacje. P. G. był osobą otwartą, radosną, pełną energii, towarzyską i lubianą przez otoczenie. Jego śmierć była dla M. G. (1) i M. G. (2) nieoczekiwana, tragiczna i bardzo dotkliwa w skutkach. Wywołała gwałtowne, silne i niezwykle przykre emocje. M. G. (1) i M. G. (2) nie byli w stanie normalnie funkcjonować, nie widzieli sensu w podejmowaniu zwykłych codziennych czynności. Uporczywie wyobrażali sobie wypadek syna, cierpieli na zaburzenia snu, koncentracji i przewlekle obniżony nastrój. Mieli silne poczucie krzywdy. Zmuszeni byli podjąć leczenie --- STRONA 6 --- psychiatryczne. Do chwili obecnej nie pogodzili się z tym co się stało. Zamknęli się w sobie i odizolowali od otoczenia. Z osób radosnych i pełnych energii stali się ludźmi przygnębionymi, smutnymi, rozdrażnionymi i zgorzkniałymi. Na wspomnienie syna pojawiają się u nich łzy, poczucie beznadziei, bezsilności i złości. Kilka razy w tygodniu odwiedzają grób syna. Nie uprzątnęli pokoju P. G.. Pozostał on w takim stanie w jakim zostawił go wychodząc po raz ostatni (dokumentacja medyczna k. 19 – 23, k. 74 – 105, k.108; kopie zdjęć k. 24; zeznania świadków A. R. k. 57, T. R. k. 57 – 57 v., T. S. k. 57 v.; opinie biegłych k. 111 – 116, k. 117 – 123, k. 156 - 157). Sąd zważył, co następuje: Powodowie oparli swoje powództwo na art. 448 kc w zw. z art. 24 § 1 kc. Zdaniem pozwanego, zakres odpowiedzialności wynikającej z umowy zawartej z posiadaczem pojazdu, którym poruszał się sprawca szkody, obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, jest ściśle określony w art. 34 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. nr 124, poz. 1152 ze zm.), w którego § 1 enumeratywnie wymieniono przypadki odpowiedzialności ubezpieczyciela za następstwa szkody wyrządzonej przez kierującego ubezpieczonym pojazdem. Pełnomocnik pozwanego podkreślił, iż katalog ten nie zawiera naruszenia dóbr osobistych osób nie będących uczestnikami wypadku. Sąd nie podzielił stanowiska pozwanego. Nie budzi wątpliwości, iż z uwagi na datę śmierci syna powodów (22 lipca 2007 r.), podstawą żądania zapłaty zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej nie mógł być art. 446 § 4 kc, który w dacie śmierci P. G. nie obowiązywał. W początkowym okresie obowiązywania wskazanego przepisu w orzecznictwie istniał spór co do tego, czy roszczenia tego rodzaju dochodzone mogą być w stosunku do zdarzeń sprzed dnia 03 sierpnia 2008 r., kiedy przepis ten zaczął obowiązywać, jednakże obecnie za ugruntowany uznać należy pogląd, iż więź pomiędzy rodzicami a dzieckiem jest niematerialną wartością przynależną rodzicom. Więź ta uznana została za dobro osobiste podlegające ochronie prawa cywilnego. W wyroku z dnia 11 maja 2011 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt II CSK 621/10 Sąd Najwyższy wprost wyraził zapatrywanie, iż rodzicom zmarłej córki przysługuje na podstawie art. 448 kc zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę związaną ze śmiercią, która nastąpiła w wyniku wypadku (deliktu) zaistniałego przed dniem 03 sierpnia 2008 r. (tak również: wyrok --- STRONA 7 --- SN z dnia 25 maja 2011 r. wydany w sprawie o sygnaturze akt II CSK 537/10, uchwała SN z dnia 13 lipca 2011 r. wydana w sprawie o sygnaturze akt III CZP 32/11, czy uchwała SN z dnia 27 października 2010 r. wydana w sprawie o sygnaturze akt III CZP 76/10). Rodzina jako związek najbliższych osób, które łączy szczególna więź, podlega zatem ochronie prawa. Dotyczy to odpowiednio ochrony prawa do życia rodzinnego obejmującego istnienie różnego rodzaju więzi rodzinnych. Więź rodzinna odgrywa doniosłą rolę, zapewniając członkom rodziny m. in. poczucie stabilności, wzajemne wsparcie obejmujące sferę materialną i niematerialną oraz gwarantuje wzajemną pomoc w codziennych sprawach. Należy więc przyjąć, iż prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawie art. 23 kc i art. 24 kc. Spowodowanie śmierci osoby bliskiej może zatem stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc (uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2010 r. IV CSK 307/2009 LexPolonica nr 2371235, OSNC 2010/C poz. 91, OSP 2011/2 poz. 15). W uchwale z dnia 22 października 2010 r. wydanej w sprawie o sygnaturze akt III CZP 76/2010 (OSNC 2011/B poz. 42) Sąd Najwyższy, analizując skutki dodania § 4 do art. 446 kc uznał, iż wzmacnia on pozycję najbliższego członka rodziny, jednak nie wyklucza stosowania także art. 448 kc, przy czym na podstawie art. 448 kc zadośćuczynienie pieniężne przysługuje najbliższemu członkowi rodziny za doznaną krzywdę wówczas, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu przed dniem 03 sierpnia 2008 r. Nie może zatem budzić wątpliwości, iż śmierć osoby najbliższej powoduje naruszenie dobra osobistego osoby związanej emocjonalnie ze zmarłym. Dobrem tym jest więź rodziców ze zmarłym dzieckiem i prawo do życia w pełnej rodzinie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy, nie każdą więź rodzinną automatycznie zaliczyć można do katalogu dóbr osobistych. Dotyczy to jedynie takiej więzi, której zerwanie powoduje ból, cierpienie i rodzi poczucie krzywdy. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 kc, obowiązek udowodnienia takich faktów spoczywa na osobie, która wywodzi z nich skutki prawne i w ocenie Sądu, powodowie obowiązkowi temu sprostali. Mając na uwadze powyższe, za zasadne i słuszne, uznać należy stanowisko powodów, iż podstawę roszczenia stanowić może art. 448 kc w zw. z art. 24 kc. Z zeznań złożonych przez powodów M. G. (1) i M. G. (2) oraz świadków A. R., T. R. i T. S., wynika, iż poczucie krzywdy i cierpienie powodów po stracie syna było ogromne. Śmierć P. G. wywołała u powodów silny wstrząs psychiczny. Doprowadziła do zmniejszenia --- STRONA 8 --- ich aktywności życiowej. Skutkowała ogromnym stresem, objawiającym się silnym napięciem emocjonalnym. Z zeznań świadków wynika, iż powodowie nie są w stanie zapomnieć o tym zdarzeniu i wciąż rozpamiętują śmierć syna, z którym wiązali dalsze życiowe plany i któremu przeznaczali efekty swojej pracy. Do tej pory nie uprzątnęli pokoju syna. Świadkowie podkreślili, że od czasu wypadku powodowie zamknęli się w sobie i zaprzestali prowadzenia życia towarzyskiego. Sąd obdarzył wiarą zeznania powodów, jak również zeznania świadków albowiem są one w ocenie Sądu szczere, spójne i logiczne. Z opinii biegłych psychologa M. M. i lekarza psychiatry J. B. wynika, iż M. G. (1) i M. G. (2) przeżywali żałobę ze stadiami takimi jak otępienie, tęsknota i żal, dezorganizacja i rozpacz, a rozmiar ich cierpień doznanych w następstwie śmierci syna był znaczny. Ich stan zdrowia psychicznego uległ długookresowemu załamaniu i występuje u nich ryzyko rozwoju zaburzeń zdrowia psychicznego. Zdaniem biegłych do tej pory nie dokonała się w nich pełna reorganizacja, będąca ostatnim stadium żałoby i nadal zmagają się z poczuciem trwałości pesymistycznej zmiany życia, beznadziejności, braku celów i perspektyw oraz bólem psychicznym po śmierci jedynaka. Codzienne funkcjonowanie M. G. (1) i M. G. (2) nie powróciło do stanu wyjściowego (opinie k. 111 – 116, k. 117 – 123). W opinii uzupełniającej z dnia 07 sierpnia 2013 r. biegłe M. M. oraz J. B. wyjaśniły, iż reorganizacja to stadium przyjęcia i akceptacji faktu straty, powrotu do codzienności, stawiania sobie nowych celów, powracanie nadziei, sensu, emocji o znaku dodatnim, np. radości, poczucie ulgi, a temat straty nie powoduje wówczas bólu. Zdaniem biegłych taka reorganizacja u M. G. (1) i M. G. (2) dotychczas nie nastąpiła, co oznacza iż nie zaakceptowali oni faktu śmierci syna. Ich nastawienie do życia i przyszłości jest pesymistyczne, i nadal zmagają się z silnym poczuciem straty i beznadziejnością. Brak im nowych celów i perspektyw. Biegłe podały, iż zwyczajowy, uwarunkowany kulturowo i psychologicznie czas trwania żałoby wynosi jeden rok i jest to czas wystarczający, by przeżyć wszystkie święta i uroczystości, codzienne sytuacje bez zmarłego aż do pierwszej rocznicy, by samemu powrócić do życia w znaczeniu reorganizacji. W ocenie biegłych M. G. (1) i M. G. (2) mogą liczyć na swoje wzajemne wsparcie, co dostrzegają i cenią, a co w pewnym stopniu łagodzi dotkliwość procesu żałoby. Zaznaczyły, iż brak reorganizacji w procesie żałoby sześć lat po śmierci syna przekracza cechy normalnej żałoby. Dodały, iż wymienionym towarzyszy obecnie ból psychiczny i przekonanie o beznadziejności, a po śmierci syna ich rozwój osobowy został zahamowany (opinia k. 156 – 157). --- STRONA 9 --- W ocenie Sądu biegli dokonali analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy oraz przeprowadzili ambulatoryjne badania psychiatryczno - psychologiczne powodów zgodnie z doświadczeniem zawodowym oraz wskazaniami wiedzy z zakresu dziedzin, które reprezentują, a następnie wyciągnęli adekwatne i logiczne wnioski. Przedmiotowe opinie są jasne i wyczerpujące, dlatego należy je podzielić. Opinie te nie pozostawiają wątpliwości, iż śmierć syna była dla powodów przeżyciem traumatycznym powodującym ogromne cierpienia psychiczne. Katalog dóbr osobistych wskazany w art. 23 kc nie jest katalogiem zamkniętym, zawierającym jedynie przykładowe dobra osobiste podlegające ochronie. Takim dobrem może być więc także posiadanie rodziny i szczególna więź łącząca rodziców z dzieckiem. W sytuacji więc nagłego i przedwczesnego jej zerwania na skutek śmierci dziecka spowodowanej bezprawnym i zawinionym działaniem innego człowieka aktualizuje się u rodziców uprawnienie do żądania zadośćuczynienia od podmiotu ubezpieczającego pojazd sprawcy tego zdarzenia od odpowiedzialności cywilnej. W przedmiotowej sprawie motocykl, którym poruszał się sprawca wypadku drogowego posiadał ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w pozwanym zakładzie ubezpieczeń. Przepis art. 34 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych wskazuje, iż z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną szkodę w związku z ruchem tego pojazdu będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia, utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Stosownie do art. 35 w/w Ustawy ubezpieczeniem OC objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Odpowiedzialność cywilna obejmuje także, obowiązek naprawienia krzywdy, jeżeli wynikła ona z ruchu pojazdu mechanicznego. Obowiązek naprawienia szkody, w tym także krzywdy ma charakter zupełny, poprzez zapłatę odszkodowania lub odpowiedniej kwoty z tytułu zadośćuczynienia. W uchwale z dnia 20 grudnia 2012 r. wydanej w sprawie o sygnaturze akt III CZP 93/2012 (LexPolonica nr 4492033) Sąd Najwyższy stwierdził, iż art. 34 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu --- STRONA 10 --- Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych w brzmieniu sprzed dnia 11 lutego 2012 r. nie wyłączał z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosił odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc. Zadośćuczynienie przyznawane na tej podstawie kompensuje szkodę niemajątkową (krzywdę), której w związku ze śmiercią spowodowaną ruchem pojazdu mechanicznego doznają osoby najbliższe zmarłego na skutek naruszenia ich własnego dobra osobistego w postaci prawa do więzi rodzinnej. Przesłanką odpowiedzialności przewidzianej w art. 448 kc jest bezprawne i zawinione umyślnie lub nieumyślnie działanie sprawcy naruszenia dobra osobistego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2002 r. wydany w sprawie o sygnaturze akt V CKN 1581/2000, LexPolonica nr 361049). Wobec treści postanowienia Prokuratury Rejonowej w S. z dnia 18 października 2007 r. wydanego w sprawie o sygnaturze akt 2Ds 1105/07, nie ulega wątpliwości, że działanie sprawcy naruszenia dóbr osobistych powodów było bezprawne i zawinione. W tym miejscu podnieść należy, iż życie ludzkie nie ma ceny. Nie można bowiem wyrazić i ustalić w sposób ekonomiczny powstałej w związku z tym krzywdy, tym bardziej gdy śmierć osoby bliskiej ma charakter nagły, nieprzewidziany i spowodowana jest wyłącznie działaniem osoby drugiej. Dolegliwości psychofizyczne powstałe w związku z taką tragedią nie koniecznie muszą się przejawiać w chorobie. Chodzi o sam fakt i o powstałe w związku z tym cierpienia - pustkę, lęk i samotność - które są oczywiste. Sąd ustalając kwotę zadośćuczynienia nie dysponuje żadnymi wskazówkami czy tabelami określającymi wysokość zadośćuczynienia dla poszczególnych przypadków. Zadośćuczynienie ma służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie może być źródłem wzbogacenia. Wypłacona z tego tytułu kwota nie może mieć charakteru symbolicznego, gdyż doprowadziłoby to do deprecjacji wartości życia ludzkiego. Ustalając zatem wysokość zadośćuczynienia Sąd kierował się przyjętym przez doktrynę i praktykę poglądem, iż pieniądze, w braku lepszego równoważnika, mogą w pewnym sensie zrównoważyć uszczerbek niemajątkowy. Sąd miał na uwadze również i to, że zadośćuczynienie ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość ta nie może być --- STRONA 11 --- jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc powinna być utrzymana w rozsądnych granicach. Ustalenie wysokości zadośćuczynienia wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności istotnych dla określenia rozmiaru doznanej krzywdy. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 kwietnia 2006 r. (sygn. akt I CSK 159/05), przy ocenie, jaka suma jest odpowiednia tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę spowodowaną naruszeniem dóbr osobistych, należy mieć na uwadze rodzaj dobra, które zostało naruszone oraz charakter, stopień nasilenia i czas trwania doznawania przez osobę, której dobro zostało naruszone, ujemnych przeżyć psychicznych spowodowanych naruszeniem. Jak z kolei zauważył Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 lutego 2004 r. (sygn. akt II ACa 641/03), podstawowym kryterium dla ustalenia wysokości należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy, ocenianej według miar obiektywnych, oraz stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo. Mając na uwadze powyższe, nie ulega wątpliwości, iż śmierć P. G. spowodowała naruszenie dobra osobistego powodów jakim jest posiadanie rodziny, więzi emocjonalnej i duchowej pomiędzy rodzicami a dzieckiem. Więź ta była niezwykle silna, a zdarzenie dla powodów niebywale dotkliwe. Spowodowało trudną do wyobrażenia krzywdę, co z kolei przemawia za koniecznością zasądzenia na ich rzecz zadośćuczynienia w znacznej wysokości. Rozmiar ich cierpień związanych ze śmiercią syna był ogromny, a ich żałoba ma charakter przedłużony. Do chwili obecnej powodowie nie pogodzili się ze stratą, a traumatyczne doświadczenie zdezorganizowało trwale ich funkcjonowanie. Stan zdrowia psychicznego powodów uległ długookresowemu załamaniu i istnieje ryzyko rozwoju zaburzeń. W tych okolicznościach Sąd doszedł do przekonania, iż dochodzone przez powodów tytułem zadośćuczynienia w wysokości po 90.000 złotych jest w pełni zasadne. O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z dyspozycją art. 481 § 1 kc, stanowiącego, iż wierzyciel może domagać się odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu przez dłużnika świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. W myśl art. 817 § 1 kc ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby jednakże wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności --- STRONA 12 --- ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, to zgodnie z § 2 świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Bezsporną część świadczenia ubezpieczyciel powinien spełnić w terminie przewidzianym w § 1. Powodowie swoje roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia w wysokości po 40.000 złotych na rzecz każdego z nich zgłosili w pozwie, który doręczony został pozwanemu w dniu 02 kwietnia 2013 r. W ocenie Sądu nie istniały już wówczas żadne wątpliwości co do zasadności roszczenia powodów dotyczącego kwot 40.000 złotych, a zatem termin 30 dni był wystarczającym do wypłaty dochodzonych kwot. Powództwo o dodatkowe kwoty po 50.000 złotych na rzecz każdego z powodów zmodyfikowane zostało w piśmie z dnia 22 lipca 2013 r., które tego samego dnia wysłano pozwanemu. W piśmie datowanym na 06 sierpnia 2013 r. pozwany ustosunkował się do zmodyfikowanego powództwa, a zatem od dnia następnego liczyć należało 30 – dniowy termin na spełnienie roszczenia. Z uwagi na powyższe Sąd zasądził odsetki na rzecz każdego z powodów od kwoty 40.000 złotych od dnia 03 maja 2013 r. do dnia zapłaty, zaś od kwoty 50.000 złotych od dnia 07 września 2013 r. do dnia zapłaty. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu, w tym kosztach zastępstwa procesowego, zapadło na podstawie art. 98 § 1 i § 3 kpc, ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r., nr 90, poz. 594) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013. 461 j.t.), przy zastosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik procesu, który pozwany przegrał. O kosztach postępowania poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa Sąd rozstrzygnął zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005 r.. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.