Wyrok I C 243/12 ŁUD

--- STRONA 1 --- p" Sygn. akt I C 243/12 ŁUD : WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 kwietnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział I Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Renata Pelz Protokolant: protokolant sąd. Barbara Zomer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09.04.2015 r. w Poznaniu sprawy Z powództwa P. M. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Z. K.w6G. o zapłatę 1. oddala powództwo: 2 zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Poznaniu na rzecz adw. D. J. prowadzącego (...) w P. przy ul. (...) kwotę 4.428,- zł z VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. 3. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego W Poznaniu na rzecz adw. E. K.- M. prowadzącej (...) w G. przy ul. (..) kwotę 4.428,- zł z VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. o] --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 243/12 4. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. SSO Renata Pelz BP. c. | --- STRONA 3 --- Sygn. akt I C 243/12 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 19.01.2012 r. (k.1-2) powód P. M. wniósł o zasądzenie od (..) kwoty 100.000 zł tytułem odszkodowania. W piśmie z dnia 08.02.2012 r. (k. 8) powód sprecyzował stronę pozwaną, jako „Skarb Państwa - reprezentowany przez Zk (Ji W uzasadnieniu pozwu oraz w piśmie precyzującym pozew powód wskazał, że dochodzona pozwem kwota ma zrekompensować powodowi warunki osadzenia w jednostce penitencjarnej pozwanego. Powód podniósł, że w dniach 22.04.2011- 27.04.2011 r. przebywał w ZK w G. i nie otrzymywał wówczas leków, ani nie został przebadany przez lekarza. W dniach 22.04.2011-25.04.2011 r. miał ataki nadciśnienia tętniczego, a w trakcie wizyt u lekarza był ignorowany i wyśmiewany. Powód wskazał również, że z powodu nieudzielenia mu pomocy medycznej wystapił u niego atak nadciśnienia tętniczego, w związku z czym został on przewieziony do szpitala. W szpitalu narażono go z kolei na dodatkowy stres poprzez przykucie kajdankami do łóżka i pilnowanie go przez dwóch funkcjonariuszy wyposażonych w broń palną, Poza tym powód skarżył się również na warunki bytowo-socjalne, wskazując, że w okresie od 21.04.2011 r. do 26.05.2011 r. czterokrotnie zmieniano mu cele, które w jego ocenie „nie spełniały warunków metrażowych". Całokształt tej sytuacji, jak wskazuje powód, doprowadził go do targnięcia się na życie w dniu 26.05.2011 r. /pozew nak. 1 oraz pismo powoda z dnia 08.02.2012 r. na k. 8/ W piśmie z dnia 14.11.2012 r. powód reprezentowany przez kwalifikowanego | pełnomocnika ustanowionego | z urzędu podtrzymał dotychczasowe stanowisko procesowe w sprawie oraz uzupełnił treść pozwu, precyzując go w poniższym zakresie. Żądanie pozwu określił jako zasądzenie kwoty 100.000 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i doznane krzywdy (cierpienie fizyczne i psychiczne) związane z przebywaniem l Po] --- STRONA 4 --- O zen koy Mw ane a „ANC Sygn. akt I C 243/12 : powoda w A. Ś. w G. w okresie od 22.04.2011 r. do 26.05.2011 r., a w szczególności z bezprawnym naruszeniem jego dóbr osobistych, poprzez odmowę dostępu do leków i szykanami osób +rzecich. Ponadto z doprowadzeniem do rozstroju zdrowia powoda, skutkującego targnięciem się przez niego na swoje życie. Pełnomocnik wskazywał również, że zdaniem powoda, był on w ww. okresie poddawany nieludzkiemu +raktowaniu, godzącemu w jego dobra osobiste (zdrowie, zarówno psychiczne jak i fizyczne) i godność osobistą, Poza tym powód nie otrzymywał leków na nadciśnienie tętnicze. W wyniku ataku związanego ze skokami ciśnienia w dniu 23.04.2011 r. powód nie był w stanie samodzielnie sporządzić pisemnej prośby o przewiezienie go do szpitala, co na jego prośbę zrobił współwięzień - D. M.. W związku z tym, jak wskazuje pełnomocnik, powód doznał szykany ze strony dowódcy, jakoby „niemożność sporządzenia prośby była wynikiem nieumiejętności pisania." Również przybyły na wezwanie sanitariusz odnosił się z krzykiem do powoda. Ponadto nie spełniono próśb powoda odnośnie skierowania go do Szpitala (...) w A. ś. wP.a zapisywane przez lekarza więziennego leki były nieskuteczne. Powodowi grożono również „ukaraniem, za zbyt częste korzystanie z pomocy lekarskiej.” Nadto miewał ataki ciśnienia tętniczego i spotykał się wówczas z nienależytym zachowaniem oddziałowego, „który groził, że powód będzie musiał zapłacić za wezwanie pogotowia, jednocześnie proponując mu wino na polepszenie stanu zdrowia. Dnia 25.05.2011 r. powód dostał ataku nadciśnienia tętniczego, w wyniku czego został przewieziony do Szpitala (...) w G.. Podczas pobytu dokonano szeregu badań, które, jak podnosi pełnomocnik, wskazały, że podawane wcześniej powodowi leki były nieodpowiednie. W związku z tym przepisano mu „nowe, odpowiednie leki". Po powrocie do AŚ wG. pracownicy służby więziennej poddali powoda silnej presji i szykanom, co spowodowało u niego silne napady stanów lękowych i omamy słuchowo-wzrokowe. Jak wskazał pełnomocnik powoda ww. zdarzenia doprowadziły do tego, że w dniu 26 .05.2011 r. powód targnał się na 2 | --- STRONA 5 --- Sygn. akt I C 243/12 swoje życie, ponieważ w tej sytuacji „wydawało mu się, że jest to jedyny sposób zamanifestowanie pomocy ze strony służby więziennej”. Ponadto pełnomocnik zwrócił uwagę, na fakt, że targnięcie się przez powoda na własne życie było również spowodowane (poza ww. powyżej) warunkami w jakich odbywał karę, które nie spełniały należytych standardów. Jak podkreślił, było to przeludnienie w celach oraz ich niewłaściwe wyposażenie. Kolejnym argumentem przytoczonym W piśmie pełnomocnika, była niewłaściwa opieka medyczna zapewniona powodowi - niewystarczająca dla stanu psychicznego powoda ilość spotkań z lekarzem psychiatrą oraz nieobecność lekarza więziennego w dniu 23.04.2011 r., na którego wizytę powód musiał oczekiwać do okresu poświatecznego tj. 27.04.2011 r. /pismo na k. 60-65, pismo z dnia 20.11.2012 r. na k. 70-71/ W pismach procesowych z dnia 09.01.2013 r. i 14.01.2013 r. pozwany Skarb Państwa - Z. K. w G. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego W9 norm przepisanych. Pozwany zaprzeczył wszystkim twierdzeniom pozwu, za wyjatkiem wyraźnie przyznanych. W kwestii metrażu w celach wskazał, że powód nie przebywał w celach przeludnionych, w których powierzchnia przypadająca na jednego osadzonego była mniejsza niż 3 m*, również warunki socjalno-bytowe były zgodne z przepisami prawa, a powód korzystał z wszelkich przysługujących mu w tym zakresie uprawnień i należnych środków higieny. Za całkowicie bezzasadne uznał pozwany zarzuty dotyczące niewłaściwej opieki medycznej sprawowanej nad powodem w czasie osadzenia. Zdaniem pozwanego powód miał zapewnioną prawidłową, opiekę medyczną zarówno w zakresie leczenia nadciśnienia tętniczego, jak i opiekę psychiatryczną, Pozwany zaprzeczył również, aby podjęta przez powoda próba samobójcza była następstwem okoliczności zawinionych przez funkcjonariuszy. /k. 97-99/ > 3 O .— =] --- STRONA 6 --- Sygn. akt I C 243/12 W toku dalszego postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie w dniu 09.04.2015 r. pełnomocnik powoda wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego Z urzędu, a nieopłaconego nawet w części. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Powód przebywał w okresie od 22.04.2011 r. do 26.05.2011 r. w Z. K.w 6. w Pawilonie C na oddziale I w następujących celach mieszkalnych: - od 22.04 do 12.05.2011r. w celi nr 17 o pow. 9,43 m i przebywały w niej w tym czasie 3 osoby - od 12.05 do 13.05.2011r. w celi nr 11 o pow. 8,64 m i przebywały w niej w tym czasie 2 osoby - od 13.05 do 18.05.2011r. w celi nr 18 o pow. 9,48 m i przebywały w niej w tym czasie 3 osoby - od 18.05 do 26.05.201r. w celi nr 15 o pow. 18,96 m i przebywało w niej w tym czasie 6 osób /dowód k. 97, informacja o pobytach i orzeczenia na k. 100, k. 102 oraz k. 159/ W każdej z ww. cel była zapewniona kodeksowa norma 3 m* na osobę. Cele, w których w ramach osadzenia przebywał powód, wyposażone były w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z tabelą nr 1 załącznika nr 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17.10.2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Powodowi przysługiwały również wszystkie przewidziane w ww. rozporządzeniu środki higieny. Ponadto powód miał zapewniony dostęp do ciepłej kapieli raz w tygodniu. 4 R. --- STRONA 7 --- Sygn. akt I C 243/12 Warunki osadzenia powoda w ww. jednostkach penitencjarnych były tożsame dla wszystkich równolegle osadzonych: co do wyposażenia cel, zapewnienia środków higieny, odpowiedniego stanu sanitarnego cel, w tym oświetlenia, organizacji czasu wolnego były prawidłowe. Pozostali osadzenie nie zgłaszali zastrzeżeń co do warunków osadzenia. /dowód: dokumentacja na k. 103- 104; zeznania powoda k. 161; k. 338 zeznania świadka W. K. na rozprawie w dniu 25.11.2014 r.: k.337-338 zeznania świadka A. W. na rozprawie w dniu 15.12. 2014 r. przed Sądem Rejonowym w Goleniowie - sygn. akt (... zeznania świadków na rozprawie w dn. 17.10.2013 r. przed Sądem Rejonowym w Gnieźnie sygn. akt (...) Powód przed przyjęciem do ZK w Gębarzewie w okresie od 31.03.2011 r. do 07.04.2011 r. był hospitalizowany w Szpitalu (..) w ©. z powodu gróźb samobójczych, wypowiadanych w stanie silnego upojenia alkoholowego. Rozpoznano wówczas u niego: dekompensację osobowości dyssocjalnej w stanie upojenia alkoholowego, Zespół zależności alkoholowej oraz nadciśnienie tętnicze. Zgodnie z Kartą Informacyjna Leczenia Szpitalnego powód przejawiał skłonność do zachowań demonstracyjnych, bez rzeczywistych myśli „S”. Po włączeniu leczenia nastąpiła u powoda stopniowa poprawa stanu psychicznego. /dowód: k. 31; zaznania powoda k. 161/ Po przyjęciu do ZK pozwanego powód został objęty procedurą karty osadzonego zagrożonego samobójstwem - zgodnie z zarządzeniem nr 110/2010 Dyrektora Z. K. w G. z dnia 26.10.2010 r. w sprawie wprowadzenia wytycznych do instrukcji nr 16/2010 z dnia 11.08.2010 r. Dyrektora Generalnego w sprawie zapobiegania samobójstwom osób pozbawionych wolności. /k. 128 / W trakcie pobytu w ZK pozwanego, powód był kilkukrotnie przyjmowany przez lekarza więziennego. W trakcie przyjęcia wstępnego, a następnie w dniach: 04.05.2011 r., 11.05.2011 r., 12.05.2011 r., 18.05.2011 r. i 24.05.2011 r.. Podczas badania wstępnego powód podawał, że choruje na nadciśnienie tętnicze, jednak 5 Po] --- STRONA 8 --- Sygn.akt I C 243/12 nie wie jakie leki przyjmuje. Po przebadaniu lekarz zalecił mu lek Maryl 10 mg 2x1 tabl. na okres 30 dni. W dniu 04.05.2011 r. miał zmierzone przez lekarza RR, które wynosiło 169/116. Zgłaszał wówczas krwawienie z nosa i otrzymał lek Vitacon_3x1 tabl. na okres 5 dni. W dniu 11.05.2011 r. podnosił, że leki nie działają, Lekarz zapisał dodatkowo lek Diuresin SR 1,5 mg w dawce 1x1 tabl. na okres 30 dni. W trakcie kolejnych wizyt zgłaszał dalsze problemy ze zdrowiem: duszności, drętwienie lewej ręki, bóle głowy, problemy ze snem. Badania nie wykazywały jednak znaczących odchyleń od normy. Mimo stosowania leków utrzymywało się u powoda podwyższone ciśnienie. W dniu 24.05.2011 r. ok. 22.30 została do powoda wezwana karetka pogotowia ratunkowego. Lekarz po zbadaniu zlecił następujące leki: Nitromint, Catopril, Relanium i Furosemid. Następnego dnia tj. 25.05.2011 r. ok. godz. 02.20 | z powodu dalszego zgłaszania złego samopoczucia przez powoda został on przewieziony do Wojewódzkiego Szpitala w Gnieźnie na Oddział Wewnętrzny Psychosomatyczny. U powoda zdiagnozowano nadciśnienie tętnicze i osobowość dysocjacyjną, Po wykonaniu badań i zapisaniu leków powód został ponownie, w tym samy dniu, przetransportowany do ZK pozwanego. /dowód: notatka służbowa - k. 105; książeczka zdrowia osadzonego 110-120, karta informacyjna leczenia szpitalnego k.121-122: zeznania świadka Doroty Wcisło k. 269-270/ Ponadto w trakcie pobytu w ZK pozwanego powód korzystał z pomocy psychologa ZK. Zgodnie z opinia psychologa (...) z dnia 26.04.2011 r. powód nie przyznawał się do zarzutu znęcania się nad matką i grożenia jej siekierą, Zgłaszał, że psychiatrycznie zaczął leczyć się przed kilkoma tygodniami. Twierdził, że „słyszy głosy, które namawiają go do zrobienia krzywdy sobie i innym. Wskazywał, że przed osadzaniem miał myśli samobójcze. W związku z tym został skierowany na konsultację psychiatryczna, /dowód: opinia psychologiczna k. 136-137/ : 6 OE. =" --- STRONA 9 --- BTY AT Sygn. akt I C 243/12 Powód korzystał z pomocy lekarza psychiatry w dniach 28.04.2011 r. i po raz drugi 19.05.2011 r. Lekarzowi powód podawał, że był wcześniej hospitalizowany psychiatrycznie, m.in. w związku z wcześniejszą próbą samobójczą, Podczas wizyt był rozdrażniony i zgłaszał lekarzowi swoje niezadowolenie w związku z pobytem w ZK, ponieważ jak twierdził wolał wrócić do szpitala. W rozmowie z lekarzem groził samobójstwem, twierdząc, że będzie musiał „coś" zrobić żeby dostać się z powrotem do szpitala. Lekarz psychiatra zdiagnozował u powoda zaburzenia psychiczne, zaburzenia osobowości i zaburzenia zachowania spowodowane zespołem zależności alkoholowej. /k. 105 / Powód w czasie osadzenia wielokrotnie wyrażał swoje niezadowolenie z pobytu w ZK i na tej podstawie groził również popełnieniem samobójstwa. Jak wynika z zeznań świadków powód wielokrotnie werbalizował te groźby i jako przyczynę takiego zachowania wskazywał powody rodzinne, za duży wymiar kary. Jak wynika z zeznań jednego z współosadzonych W. K. cyt. „Powód miał zagrywki do funkcjonariusza, (...) kopał w drzwi i wyzywał funkcjonariuszy od różnych, wulgarnie i obraźliwie. Funkcjonariusze do powoda zachowywali się dobrze, nie mieli nic do niego, tylko on do nich. Powód jak szedł do wychowawcy do tez robił +am hałas." Sam powód mówił osadzonym z celi, iż cyt. „jak to zrobi fo będzie się starał o odszkodowanie z ZK." Również z zeznań pozostałych świadków nie wynika, żeby zachowanie pracowników SW w stosunku do powoda było niewłaściwe. /dowód: zeznania powoda k. 160-162; zeznania świadków: K. R-W. W. R, M. L. - k264-267, zeznania świadka W. K. k 337-338; k. 25 zeznania świadka A. W. na rozprawie w dniu 15.12.2014 r. przed Sądem Rejonowym w Goleniowie - sygn. akt (...) notatka służbowa k. 105/ : W dniu 26.05.2011 r. powód w ZK w G. o godz. 18.15 dokonał próby samobójczej. Powód udał się wówczas do kącika sanitarnego. Po kilku minutach V pi koc --- STRONA 10 --- Sygn. akt I C 243/12 współosadzeni zaniepokojeni faktem, że nie mogą nawiązać z powodem kontaktu werbalnego otworzyli drzwi do toalety i ujrzeli powoda z pętlą na szyi przymocowaną do klamki drzwi. Wezwali na pomoc Oddziałowego W. R.. Ten po przybyciu zauważył powoda leżącego na ziemi z pętlą na szyi. Powód oddychał, nie ruszał się i nie nawiązywał kontaktu słownego. Następnie wezwano karetkę i przewieziono powoda do Szpitala (...) w G., a następnie do szpitala AŚ wP. W toku przeprowadzonych czynności wyjaśniających na okoliczności podjętej przez powoda próby samobójczej „nie stwierdzono uchybień w wykonywaniu obowiązków przez funkcjonariuszy SW ZK w ©.” /dowód: k. 126- 142: zeznania świadka W. K. k. 337-338; zeznania świadka W.R. k. 265-267; zeznania świadka D. W. k. 269-270/ W niniejszej sprawie wydana została opinia psychologiczno-psychiatryczna przez biegła psycholog (...) i dr n. med. (...), specjalistę psychiatrii. Opinia została wydana na podstawie analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej powoda. Powód prawidłowo zawiadomiony o terminie badania, nie stawił się na żadnym z dwóch terminów. Biegłe wskazały, że u powoda w okresie od początku osadzenia występowały prawdopodobnie objawy abstynencyjne, związane z odstawieniem alkoholu. W związku z tym powód mógł „doświadczać niepokoju, stanów depresyjnych". Dokonana przez powoda próba samobójcza w dniu 26.05.2011 r. miała charakter zachowania demonstracyjnego i nie wpłynęła w istotny sposób na stan zdrowia psychicznego i fizycznego powoda. Ponadto biegłe stwierdziły, że warunki socjalne i bytowe panujące w ZK w G. w okresie pobytu w nim powoda były prawidłowe - powód nie przebywał w celach przeludnionych, miał dostęp do wychowawcy, psychologa i służby medycznej, zatem nie miały one wpływu na stan zdrowia powoda. 8 R o] --- STRONA 11 --- Sygn. akt I C 243/12 Istniejące warunki nie przyczyniły się zdaniem biegłych do próby samobójczej i nie spowodowały cierpienia psychicznego i fizycznego powoda. Źródłem cierpienia powoda był zespół abstynencyjny w przebiegu ZZA oraz dolegliwości związane z osobowością dyssocjalną (niska tolerancja frustracji i progu wyzwalania agresji, lekceważenia norm, niezdolność do przeżywania poczucia winy i uczenia się oraz skłonność do obwiniania innych). Biegłe podkreśliły również, że próba samobójcza powoda z 26.05.2011 r. nie wpłynęła na jego obecny stan zdrowia. Przez cały czas miał on stały kontakt z psychologiem i nie odnotowano wzmianki o nowych kryzysach psychicznych. Poza tym, zdaniem biegłych, istotne znaczenie ma negatywna motywacja powoda do swojego zachowania i fakt, że nie zgłosił się na badania psychologiczno-psychiatryczne, w czasie których mógłby podać swoje własne motywacje. W ocenie biegłych istotna dla obecnego stanu zdrowia powoda jest nadal konieczność podjęcia leczenia zespołu zależności alkoholowej. /opinia z dnia 17.02.2014 r. na k. 282-290/ Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o ww. dokumenty zgromadzone w niniejszej sprawie, w oparciu o zeznania powoda, a także zeznania świadków: K. R.-W.,E. K., W. R., A. S, M.L., M.P., D. W., W. K. oraz A. W. Sad dał wiarę dokumentacji w sprawie zgromadzonej, z której przeprowadzono dowód. Dokumenty urzędowe zostały sporządzone przez kompetentne organy w zakresie ich działania. Autentyczność dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie budziła watpliwości Sądu. Nadto żadna ze stron nie kwestionowała ich wiarygodności, ani e: nie naprowadziła żadnych środków dowodowych, które mogłyby tę wiarygodność podważać. Zeznania świadków: Katarzyny Rezler-Walerczak, Elżbiety Kostro, Waldemara Rychlewicza, Aleksandra Szymalaka, Macieja Lisieckiego, Marka Piwowara, Doroty Wcisło, Waldemara Kujawy oraz Artura Wilczyńskiego należało uznać za wiarygodne i przydatne do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Świadek 9 ”. .. <(Ź(dg uc RRRRRINRSRRRRRRRRRRIRRNRI --- STRONA 12 --- Sygn. akt I C 243/12 Waldemar Kujawa wskazał, jak wyglądało zachowanie powoda, w okresie osadzenia, jego nastawienie psychiczne do całej sytuacji oraz sposób odnoszenia się do pracowników służby więziennej oraz warunki w ZK. Zeznania wszystkich świadków były spójne i logiczne, znajdowały potwierdzenie w pozostałym, zebranym w sprawie materiale dowodowym. Zeznania powoda należało uznać za wiarygodnie jedynie w części - tj. w części, w jakiej zeznawał on w jakich okresach był osadzony w poszczególnych | celach, że otrzymywał środki czystości, że nie przyjmował leków na nadciśnienie przed pobytem w ZK w Gębarzewie oraz odnośnie tego, że nie leczył się odwykowo wcześniej. Pozostałe zeznania powoda - dotyczące jego nieprawidłowego traktowania, złych warunków osadzenia, utrudnionego dostępu do pomocy medycznej oraz brakiem leków okazały się nieprawdziwe - stały one w sprzeczności z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym - tj. dokumentami dołączonymi do akt niniejszej sprawy, a także zeznaniami powołanych świadków. Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z art. 233 S 1 kpc sąd ocenia wiarygodność, ale i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Poddając ocenie moc dowodu w postaci zeznań powoda sąd uznał, że są one niewystarczające dla dokonania ustaleń (zgodnych z twierdzeniami powoda) w zakresie rzekomo złych warunków bytowych w Zakładzie Karnym w Gębarzewie, przeludnionych cel, niewłaściwego traktowania, niewłaściwej opieki zdrowotnej i braku leków. Podkreślenia bowiem wymaga fakt, że zeznania powoda mają charakter subiektywny, zaś sam powód z oczywistych względów zainteresowany jest tym, by przedstawiać okoliczności dotyczące jego pobytu w jednostce penitencjarnej w sposób jak najbardziej dla siebie korzystny. Powód nie wykazał żadnej z podnoszonych przez siebie okoliczności, nie powołał świadków, którzy mogliby potwierdzić, że w istocie 10 Hee ————— o | --- STRONA 13 --- Sygn. akt I € 243/12 w pozwanym zakładzie karnym dochodziło do nieprawidłowości, a ci przez niego powołani temu przeczyli. Istotne znaczenie miała również dokonana przez biegłe opinia psychologiczno-psychiatryczna, a która nie ligne kwestionowana przez strony. Opinia została wydana po przeprowadzeniu rzetelnej i wnikliwej analizy materiału dowodowego, w tym dokumentacji medycznej i zeznań świadków. Pozwoliła na udzielenie odpowiedzi na kluczowe dla sprawy pyfania, dotyczące ewentualnej odpowiedzialności pozwanego. Powód wnioskował o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków Stanisława Wilisowskiego i Dariusza Młodego. Pomimo dwukrotnego wezwania, świadkowie nie stawili się w wyznaczonym terminie na rozprawach. Sąd postanowił oddalić zatem wniosek o przesłuchanie ww. w charakterze świadków jako powodujący zbędne przedłużanie postępowania oraz mając na względzie, iż dotychczas zebrany materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy. Sąd zważył, co następuje: Roszczenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód w niniejszej sprawie jak wynika z treści uzasadnienia pozwu, a także dalszych pism procesowych dochodził 100.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych i doznane krzywdy (cierpienie fizyczne i psychiczne), której przyczyną były działania pozwanego w stosunku do powoda w czasie odbywania przez niego kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Gębarzewie, które to zaniechania prowadziły do naruszenia jego dóbr osobistych - m.in. godności osobistej. Powód wskazywał, że cele, w których przebywał były 11 eee ooo --- STRONA 14 --- Sygn. akt I C 243/12 przeludnione, a ich wyposażenie było niewystarczające dla przebywających w nich, nadto powód wskazał, że nie były mu podawane odpowiednie leki, nie miał zapewnionej właściwej opieki medycznej, był poddawany przez pracowników SW Zakładu Karnego pozwanego szykanom i wyśmiewaniu, a działania te doprowadziły w konsekwencji do targnięcia się przez powoda w dniu 26.05.2011 r. na swoje życie, w wyniku czego nastąpił u niego rozstrój zdrowia i powstał uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby psychicznej. Przechodząc do meritum powód upatruje źródła odpowiedzialności pozwanego w naruszeniu przez pozwanego dóbr osobistych powoda w postaci godności (przeludnienie, złe wyposażenie cel, niewłaściwe traktowanie - szykany itp. oraz niewłaściwej opiece medycznej i odmowie dostępu do leków) i poszanowania jego praw. Podstawę odpowiedzialności pozwanego należy oceniać przez pryzmat uregulowań przepisów art. 417 kc.,art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 kc. Dobra osobiste człowieka, zgodnie z art. 23 k.c., pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie z przepisem z art. 24 S 1 kc. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 448 k.c.). Powód winien zatem wykazać, iż doszło do naruszenia jego dobra osobistego, z kolei z przepisu art. 24 8 1 kc. wynika domniemanie bezprawności czynu, które pozwany w niniejszym postępowaniu winien obalić. Jedną z podstawowych powinności państwa prawa jest zagwarantowanie humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z art. 10 12 YYY „o. o... --- STRONA 15 --- Sygn. akt I C 243/12 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. z 1977 r.., nr 38 poz. 167 i 169), każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Z kolei art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1993 r., nr 61 poz. 284 ze zm.), której Polska jest sygnatariuszem, stanowi, że nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu. Te normy prawa międzynarodowego znajdują swoje odpowiedniki w art. 40 i 41 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wszystkie one w sposób niewątpliwy nakładają na władzę publiczną wskazany obowiązek zapewnienia osobom osadzonym w zakładach karnych humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie naruszających godności ludzkiej. Zgodnie z art. 110 S 2 zd. 1 k.k.w. 3m? stanowi minimalną powierzchnię celi mieszkalnej, jaka powinna przypadać na jednego skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności. Przepis ten wyznacza więc jeden z elementów służących zapewnieniu humanitarnych warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zaznaczyć trzeba, że tylko w takich warunkach możliwe jest zagwarantowanie, że wykonywanie tejże kary odbywać się będzie przy poszanowaniu godności osób, wobec których jest ona stosowana. Innymi słowy, w/w przepis, określając minimalną powierzchnię celi mieszkalnej jako jeden z warunków humanitarnego wykonywania kary pozbawienia wolności, służy ochronie godności osób ją odbywających. Dlatego jego naruszenie powoduje również naruszenie godności skazanego. Jak wskazuje się w orzecznictwie, zmuszanie osadzonego do przebywania w przeludnionej - czyli takiej, w której na jednego więźnia przypada mniej niż 3m2 - celi, prowadzi do naruszenia przysługującego mu prawa do godnego traktowania w okresie odbywania kary 3 --- STRONA 16 --- Sygn. akt I C 243/12 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2007 r.., sygn. akt V CSK 431/06, LEX nr 255593). Jak wynika z zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego powód w czasie pobytu w ww. jednostce penitencjarnej nie był umieszczony w celi o powierzchni wynoszącej mniej niż 3m2 na osobę. Tym samym działanie pozwanego nie było bezprawne i nie naruszało przepisu art. 110 8 2 k.kw. Powód w toku postępowania kwestionował rzeczywisty metraż cel, w których przebywał, jednak w żaden sposób nie wykazał, jakoby w istocie cele, w których odbywał karę pozbawienia wolności były przeludnione. Zgodnie z $ 4 ust. 4 zarządzenia nr 7/2012 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia 30 stycznia 2012 roku w sprawie ustalania pojemności jednostek penitencjarnych do powierzchni pomieszczenia mieszkalnego nie wlicza się wnęki okiennej i grzejnikowej, a także powierzchni znajdującej się poza kratami wewnętrznymi oraz wydzielonych kącików sanitarnych. Podczas rozprawy w dniu 31.01.2011 r. (k. 160-162) powód wskazał, że czterokrotnie zmieniał cele i że w jego ocenie były one przeludnione i w złym stanie technicznym, jednak nie złożył w tym zakresie żadnych wniosków dowodowych. Samo twierdzenie powoda w tym zakresie niepoparte żadnymi dowodami musi więc zostać uznane za gołosłowne. Mając na względzie kolejny zarzut powoda dotyczący złych warunków w celach mieszkalnych, braku ciepłej wody oraz niewłaściwego wyposażenia wskazać należy, że i on okazał się niezasadny. Po pierwsze pozwany sam przyznał, że we wszystkich celach osadzeni nie mają stałego dostępu do ciepłej wody. Wskazał jednak, że zgodnie z 8 30 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 roku w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności 14 PY YW YZ e wo owo oz w] --- STRONA 17 --- Sygn. akt I C 243/12 jednostki penitencjarne są zobowiązane do zapewnienia osadzonym co najmniej raz w tygodniu ciepłej kapieli. Po wtóre powód w żaden sposób nie wykazał, jakoby brak stałego dostępu do ciepłej wody miał naruszać jego dobra osobiste. , Po trzecie, nawet przy uznaniu, że w istocie brak dostępu do ciepłej wody był okolicznością mogącą naruszać czyjekolwiek dobra osobiste ocenić należało, czy brak ten był wynikiem bezprawnego działania, czy wiązał się z wykonywaniem przepisów prawa. Jak już zauważono Rozporządzeniem z dnia 25 sierpnia 2003 roku Minister Sprawiedliwości określił zasady wykonywania kary pozbawienia wolności. Zbiór tych przepisów określa w sposób dokładny, jak mają wyglądać czynności związane z opieką nad osadzonymi, jakie mają uprawnienia. We wskazanym akcie wykonawczym w sposób konkretny podano minimalną liczbę ciepłych kapieli. Uznano, że osadzeni winni przynajmniej raz w tygodniu mieć umożliwiane skorzystanie z kapieli ciepłej. S 30 ust. 3 wskazuje swoiste minimum. Pozwany przyznał (powód tym okolicznościom nie zaprzeczył), że zapewnia osadzonym ciepłą kapiel raz w tygodniu. Oznacza to, że wykonuje powierzone mu obowiązki z poszanowaniem prawa. : Oczywistym jest, że stały dostęp do ciepłej i bieżącej wody w sposób znaczny ułatwiłby czy tez umiliłby pobyt osadzonych w jednostce penitencjarnej, sprawiłby, że zwykłe czynności pielęgnacyjne dnia codziennego byłyby bardziej wygodne, mniej problematyczne, jednak subiektywne poczucie komfortu nie stanowi o tym, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych. Powód nie wykazał, jakoby doszło do naruszenia jego dobra osobistego przez brak stałego dostępu do ciepłej wody, a nawet jeśli by tak było działanie pozwanego należało zaklasyfikować jako działanie w granicach prawa, tym samym omawiany zarzut musiał zostać uznany za chybiony. Jeśli zaś chodzi o złe wyposażenie cel mieszkalnych wskazać należy, że 15 | PO TW OUTRO RPO Wen w] --- STRONA 18 --- Sygn. akt I C 243/12 wszystkie cele w pozwanym zakładzie karnym są wyposażone w sprzęt kwaterunkowy, który został określony w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 roku w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wymieniony jest tam sprzęt, który powinien się znaleźć w każdej celi tak, aby zapewnić osadzonym możliwie najbardziej optymalne warunki odbywania kary pozbawienia wolności. Powód zarzucał, że w celi były niewielkie stoliki uniemożliwiające godziwe spożycie posiłku nawet przez jedną osobę. We wskazanym regulaminie określona jest liczba i wielkość stołów w zależności od liczebności celi. Choć wyposażenie to jest skromne, to zgodne z obowiązującymi przepisami. Należy mieć na względzie, że cele więzienne mają ograniczoną powierzchnię, nie da się wydzielić części jadalne, sypialnej i wypoczynkowej, układ pomieszczeń winien być kompaktowy, aby mogły one pełnić różne funkcje w zależności od czasu i potrzeb. Podkreślić jednak należy, że - jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (m.in. k. 103-104) wszelkie sprzęty znajdujące się w celi spełniają odpowiednie normy. Ponadto powód skarżył się na brak środków higieny. Jednak na rozprawie w dniu 31.01.2011 r. sam przyznał, że otrzymywał dla siebie środki higieniczne. Powód na rozprawie podnosił również, że w celach'nie było środków czystości w.., „nie było czym wyczyścić ubikacji, umyć kranu". Jednak jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie środki do utrzymania czystości są wydawane więźniom w ilościach niezbędnych do potrzeb. Rzekome niewłaściwe wyposażenie cel przytaczane przez powoda, nie znalazło również potwierdzenia w zeznaniach innych więźniów razem z nim osadzonych w celach. /k. 104; k. 161; zeznania | świadka Waldemara Kujawy k.337-338; k. 25 zeznania świadka Artura 16 ac aj o --- STRONA 19 --- Sygn. akt I C 243/12 Wilczyńskiego na rozprawie w dniu 15.12.2014 r. przed Sądem Rejonowym w Goleniowie - sygn. akt IV Po 273/14/ Nadto wskazać należy, że osadzeni mają możliwość zgłaszania wszelkich usterek i nieprawidłowości związanych z wyposażeniem celi mieszkalnej i usterki te są systematycznie, na bieżąco usuwane. Kolejny z zarzutów powoda dotyczył odmowy w dostępie do leków i do opieki medycznej (wizyt lekarskich, czy wezwania pogotowia). Jednak jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego powód otrzymywał przypisane mu leki, w czasie swojego pobytu w ZK- a trwającego niecały miesiąc -kilkukrotnie korzystał z wizyt lekarskich, dwukrotnie był u lekarza psychiatry, po zgłaszanym przez niego pogorszeniu stanu zdrowia wzywano do niego również pogotowie ratunkowe. Poza tym powód sam przyznawał, że przed pobytem w ZK nie przyjmował leków na nadciśnienie. Fakt, że powód przed pobytem w ZK pozwanego nie przyjmował na bieżąco leków (k. 161), świadczy o tym, że powód sam nie dbał należycie o swój stan zdrowia, co również miało wpływ na jego coraz większe problemy z nadciśnieniem tętniczym. Mimo tego był w ZK objęty właściwą, opieką, medyczną ilekroć wymagał tego stan jego zdrowia. /notatka służbowa - k. 105; książeczka zdrowia osadzonego k.110-120, karta informacyjna leczenia szpitalnego k.121-122; zeznania świadka Doroty Wcisło k. 269-270/ Nie można zatem uznać, że problemy zdrowotne powoda były spowodowane niewłaściwą opieką medyczną świadczoną przez pozwanego, co zostało wykazane powyżej, tym bardziej, że powód wcześniej sam nie wykazywał w tej mierze starań, wręcz lekceważył swoje problemy zdrowotne. Potwierdza to również fakt nadużywania przez powoda alkoholu, który z całą pewnością nie służył polepszeniu jego stanu zdrowia. Zauważyć zatem należy, ze powód domaga się ochrony swojego zdrowia, o które sam wcześniej za bardzo nie dbał. Powód podnosił też, że był szykanowany i wyśmiewany przez pracowników 17 HY e0ę0ęąęęÓ0 060 c] --- STRONA 20 --- Sygn. akt I C 243/12 pozwanego. Nie znajduje to jednak potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Powód zaś sam nie przywołał dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Z zebranego materiału i zeznań świadków nie wynika w żaden sposób, żeby sytuacje powoływane przez powoda miały miejsce, nie wynika aby pracownicy pozwanego dopuścili się zarzucanych im przez powoda czynów. . Co więcej, z zeznań świadków wynika, że to powód zachowywał się wulgarnie i obraźliwie w stosunku do funkcjonariuszy, ci zaś zachowywali się w stosunku do niego dobrze. / k.337-338 zeznania świadka Waldemara Kujawy: k. 23-26/ Głównym zarzutem podnoszonym przez powoda, był fakt że wszystkie wyżej wymienione działania pozwanego doprowadziły powoda w konsekwencji do targnięcia się na swoje życie w wyniku czego powstał u niego uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby psychicznej. Na początek należy stwierdzić, że skoro żadne z powyższych twierdzeń powoda nie zostało przez niego udowodnione, to fakt dokonania przez niego próby samobójczej nie mógł być spowodowany postępowaniem pozwanego. W rzeczywistości nie dochodziło powiem do warunków przeludnienia w celach, ich złego wyposażenia, niewłaściwej opieki medycznej, nie otrzymywania leków, a wreszcie szykan ze strony osób trzecich. Wynika to jasno ze zgromadzonego materiału dowodowego. Istotne znaczenie dla Sądu w kwestii ustalenia przyczyn i konsekwencji jakie dla pozwanego miała podjęta w dniu 26.05.2011 r. próba samobójcza miała przeprowadzona przez biegłe opinia psychologiczno-psychiatryczna. W opinii biegłe wprost wskazały, że warunki socjalne i bytowe panujące w ZK w Gębarzewie w okresie pobytu w nim powoda były prawidłowe, dlatego nie miały wpływu na jego stan zdrowia, nie przyczyniły się do próby samobójczej, ani nie spowodowały cierpienia psychicznego i fizycznego powoda. Źródłem cierpienia powoda był zespół abstynencyjny w przebiegu ZZA oraz dolegliwości związane z osobowością dyssocjalną, Biegłe podkreśliły również, że próba samobójcza 18 Hee o .— = —— I. z] --- STRONA 21 --- Sygn. akt I C 243/12 powoda z 26.05.2011 r. nie wpłynęła na jego obecny stan zdrowia. Przez cały czas miał on stały kontakt z psychologiem i nie odnotowano wzmianki o nowych kryzysach psychicznych. /opinia z dnia 17.02.2014 r. na k. 282-290/ Ważnym dowodem przy dokonywaniu w tej mierze oceny przez sąd były również zeznania świadka Waldemara Kujawy. Świadek przytaczał słowa powoda, który mówił współwięźniom, że jak już podejmie próbę samobójczą, „to będzie się starał o odszkodowanie od ZK”. (k. 338) Zarówno te słowa, jak i zeznania większości świadków, w których pojawiały się historie rozmów z powodem, który częstokroć groził popełnieniem samobójstwa, co w jego mniemaniu mogło mu ułatwić powrót do Szpitala Psychiatrycznego i uzyskać z góry powzięty i zamierzony cel w ocenie Sądu potwierdzają, że to nie działania pozwanego, były przyczyną podjęcia przez powoda próby samobójczej. W niniejszej sprawie powód nie tylko nie wykazał naruszenia jakiegokolwiek dobra osobistego, ale nie wykazał także żadnych działań pozwanego, które mogłyby jego dobra osobiste naruszać. W tym stanie rzeczy, mając na uwadze powyższe Sad, w punkcie 1. wyroku powództwo oddalił. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 988 1i 3 kpc oraz art. 102 kpc. Powództwo zostało oddalone w całości, jednakże sytuacja majątkowa powoda nakazała uznać, że koszty zastępstwa procesowego strony pozwanej ponieść on może jedynie w części. W związku z czym Sąd w pkt 2. wyroku obciążył powoda kosztami procesu poniesionymi przez Skarb Państwa -Dyrektora ZK w Gębarzewie z tytułu zastępstwa procesowego W wysokości 1.000 zł na podstawie S 2 ust. 1i 2 oraz S 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349). : 19 | O OTWP SEEN | --- STRONA 22 --- Sygn. akt I C 243/12 Koszty zastępstwa prawnego należnego pełnomocnikowi powoda ustanowionemu z urzędu Sąd ustalił na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. 2002.163.1348) tj. S Z ust. Z w zw. z 8 11 ust. 1 pkt 25 w zw. z S 19 i 20. W tym również koszty zastępstwa procesowego udzielonego w ramach czynności w drodze pomocy prawnej. SSO Renata Pelz 20 He „o. ..—— = .— ——_—> e]