Wyrok I C 240/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwica

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 240/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 czerwca 2012 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Katarzyna Banko Protokolant: Aldona Kocięcka po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2012 roku w Gliwicach sprawy z powództwa Z. S. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w G., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w Z., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w K., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego nr 1 we W., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w C., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w R., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w W., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego we W., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w J., Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w Ł. o zapłatę 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda Z. S. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej kwotę 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, zaś w pozostałym zakresie odstępuje od obciążenia powoda resztą powyższych kosztów. Sygn. akt I C 240/11 UZASADNIENIE Powód Z. S. (1) wniósł o zasądzenie od pozwanych jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa: Aresztu Śledczego w G. kwoty 20.000 zł, od Aresztu Śledczego w Z. kwoty 50.000 zł, od Aresztu Śledczego w K. kwoty 2.000 zł, od Aresztu Śledczego w J. kwoty 5.500 zł, od Zakładu Karnego w W. kwoty 50.000 zł, od Zakładu Karnego we W. kwoty 10.000 zł, od Zakładu Karnego w C. kwoty 5.500 zł, od Zakładu Karnego w Ł. kwoty 3.000 zł, od Zakładu Karnego we W. kwoty 2.000 zł, od Zakładu Karnego w R. kwoty 2.000 zł - łącznie 152 000 zł. Wniósł nadto o zasądzenie równoważnika zniszczonej odzieży własnej w wysokości 200 zł. --- STRONA 2 --- W uzasadnieniu wskazał, iż dochodzonej kwoty żąda tytułem odbywania kary pozbawienia wolności w warunkach uwłaczających ludzkiej godności, niespełniających standardów w dziedzinie ochrony praw człowieka. Powód w szczególności zarzucił osadzanie go w warunkach przeludnienia, ograniczenie swobody poprzez zakaz opierania się o poręcz w czasie poruszania się po korytarzu, ograniczenie czasu kąpieli, używanie sprzętu nie spełniającego norm bezpieczeństwa, osadzanie w brudnych, zawilgoconych oraz zagrzybionych celach. Pozwany nie zapewnił powodowi humanitarnych warunków odbywania kary, na skutek czego powód został poddany nieludzkiemu i poniżającemu traktowaniu. Wskutek warunków odbywania kary wpadł w zaburzenia nastroju, załamanie nerwowe oraz depresję. Wskazał nadto, iż Zakład Karny w W. nie rozpatrzył jego wniosku o przepustkę losową z powodu śmierci ojca a w dniu powiadomienia go o śmierci ojca został wyznaczony do transportu do innej jednostki. Zarzucił Zakładowi Karnemu w W. oraz Zakładowi Karnemu w Z., że nie został otoczony opieką psychologiczną po powzięciu tej informacji. Pozwany Skarb Państwa reprezentowany Dyrektora Aresztu Śledczego w G., Dyrektora Zakładu Karnego we W., Dyrektora Aresztu Śledczego w Z., Dyrektora Aresztu Śledczego w K., Dyrektora Aresztu Śledczego w J., Dyrektora Zakładu Karnego w W., Dyrektora Zakładu Karnego w C., Dyrektora Zakładu Karnego w Ł., Dyrektora Zakładu Karnego w R., Dyrektora Zakładu Karnego (...) we W. zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami procesu. W uzasadnieniu wskazał, iż powód przebywał w pozwanych jednostkach penitencjarnych z przerwami od 18 sierpnia 2004r. do dnia złożenia pozwu. W związku z powyższym podniósł zarzut przedawnienia roszczeń związanych z osadzaniem go w jednostkach penitencjarnych przed dniem 19 września 2008r. W zakresie nieprzedawnionym podniósł, iż powództwo jest nieuzasadnione, nie zasługuje na uwzględnienie. Powód nie wykazał zaistnienia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej z tytułu pobytu w jakiejkolwiek z pozwanych jednostek. Nie przedstawił – poza twierdzeniami – żadnych dowodów potwierdzających podnoszone przez siebie twierdzenia. Nie wskazał, na czym polega szkoda (krzywda), którą miano mu wyrządzić. Przyznał, że powód mógł być osadzany w warunkach przeludnienia, jednakże nie miało to charakteru permanentnego. Pozwany podejmował i podejmuje nadal działania zmierzające do zlikwidowania tego zjawiska. Pozwany zaprzeczył, by powód był osadzany w przeludnionych celach w okresie od 15 stycznia do 19 września 2011r. Po 6 grudnia 2009r. mógł być osadzany w warunkach przeludnienia na okres oznaczony maksymalnie 28 dni na podstawie imiennej decyzji. Biorąc pod uwagę powyższe działanie pozwanych w tym zakresie nie spełniało znamion bezprawności. W dalszym zakresie pozwany podniósł, iż warunki w jakich powód był osadzany były zgodne z obowiązującymi przepisami w szczególności z regulacjami rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, z dnia 2 września 2003r. w sprawie określenia wartości dziennej normy wyżywienia oraz rodzaju diet wydawanych osobom osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych, z dnia 25 sierpnia 2003r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz przepisów wewnętrznych wydawanych przez Służbę Więzienną oraz administrację pozwanych zakładów. Przy braku innych działań represyjnych ze strony pozwanego, pomimo niezachowania w pewnych okresach czasu normy 3 m 2 , nie można uznać, by pozwany naruszał dobra osobiste powoda. Warunki jakie pozwany zapewnił powodowi nie wykraczały poza niezbędny element dolegliwości związany z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Sąd ustalił, co następuje: W Areszcie Śledczym w G. powód przebywał od 18 sierpnia do 26 listopada 2004r., od 11 kwietnia do 6 maja 2005r., od 10 do 23 czerwca 2006r., od 28 listopada 2007r. do 29 lutego 2008r., od 15 stycznia do 3 lutego 2011r. oraz od 6 kwietnia do dnia złożenia pozwu tj. 19 września 2011r. Cele aresztu były wyposażone w standardowy sprzęt kwaterunkowy zgodny z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości. Ich stan zależy od ich eksploatacji przez osadzonych. Pozwany każdego roku przeprowadza remonty cel zarówno doraźne, jak i kompleksowe. Osadzeni otrzymują środki czystości w ilościach zgodnych z obowiązującymi przepisami. W celach znajdują się okna zapewniające dostęp do światła dziennego oraz świeżego powietrza. W miarę potrzeby są one wymieniane na nowe lub --- STRONA 3 --- naprawiane. Kratki wentylacyjne zapewniają wymianę powietrza pomiędzy celą a korytarzem. W celach nie ma ciepłej wody. Osadzeni mają możliwość korzystania z ciepłej bieżącej wody podczas kąpieli w łaźni. Nadto wyposażenie cel mieszkalnych umożliwia bieżące zachowanie higieny osobistej (osadzeni mogą sobie podgrzać wodę w czajniku lub grzałce i umyć się w misce). Temperatura w celach jest odpowiednia do pory roku. Jej ewentualny spadek następuje na skutek awarii usuwanych niezwłocznie po zgłoszeniu. Powód nie zgłaszał żadnych awarii. Na ścianach cel nie stwierdzono zagrzybień. Czasami powstają zawilgocenia wynikające z niewłaściwego użytkowania pomieszczeń (braku wietrzenia oraz prania pościeli). W Zakładzie Karnym w W. powód przebywał od 28 maja do 26 czerwca 2007r., od 9 sierpnia do 26 września 2007r., od 8 listopada do 28 listopada 2007 roku, od 12 marca do 9 kwietnia 2008r. i od 25 listopada 2008r. do 13 lutego 2009r. W okresie ostatniego z wymienionych pobytów zagęszczenie cel stosowano od 26 do 28 listopada 2008r. Cele w Zakładzie Karnym w W. znajdują się we właściwym stanie higienicznym. Pogarszanie się ich stanu (w szczególności sanitarnego) następuje z powodu złego ich użytkowania przez osadzonych (niedostateczne przewietrzanie). Powód nie formułował zastrzeżeń odnośnie stanu cel, nie zgłaszał żadnych nieprawidłowości. W trakcie pobytu w W. powód został powiadomiony o śmierci ojca (telegram wpłynął 25 września 2007r. o godzinie 14: 40) oraz o terminie pogrzebu wyznaczonego na dzień 26 września 2007r. Z odpisu skróconego aktu zgonu wynika, że ojciec powoda zmarł w dniu 18 września 2007r. Z uwagi na fakt, iż ż był przeznaczony do transportu do Aresztu Śledczego w Z. celem udziału w czynnościach procesowych przed tamtejszym Sądem Rejonowym odmówiono mu wydania przepustki. Powód został powiadomiony o tej decyzji oraz o prawie jej zaskarżenia do sądu penitencjarnego. Nie skorzystał z tego prawa, nie zgłosił również potrzeby konsultacji psychologicznej. Po pogrzebie ojca - siostra powoda była u niego na widzeniu. W trakcie rozmowy nie poruszali tematu śmierci ojca. Powód przebywał w Zakładzie Karnym we W. od 9 kwietnia do 22 października 2008r. W okresie jego pobytu w warunkach przeludnienia przebywało od 1097 (stan na 21.07.2008r.) do 1438 osadzonych (stan na 15.09.2008r.). Przebywał wówczas w celach 135, 123, 126, 119, 141 w pawilonie F oraz 115 w pawilonie B. Wszystkie cele wyposażone są w niezbędne urządzenia sanitarne z doprowadzoną zimną wodą użytkową. Cele 123, 126, 135 są celami dwuosobowymi wyposażonymi w zabudowany kącik sanitarny w całości murowany z muszlą ustępową oraz umywalkę. Cele 119, 141 oraz 115 wyposażone są w kącik sanitarny częściowo zabudowany, oddzielony od części mieszkalnej płytą pilśniową na konstrukcji z kątownika trwale przymocowanej do podłoża oraz ściany bocznej, znajduje się w nim muszla ustępowa oraz umywalka z bieżącą wodą. W celach 119 i 141 kącik sanitarny znajduje się na wprost od drzwi wejściowych i jest on widoczny przez wizjer znajdujący się w tych drzwiach, który zamontowany jest celem obserwacji osadzonych. Przed otwarciem drzwi funkcjonariusz obserwuje osadzonego przez wizjer, jeżeli w tym czasie korzysta on z kącika sanitarnego, drzwi nie są otwierane. Do oświetlenia cel stosuje się oprawy typu WOS100 wyposażane każdorazowo w żarówki o mocy 100W lub równoważne źródła odpowiadające tej mocy. W celach są kratki wentylacyjne zapewniające wymianę grawitacyjną powietrza. Cele wyposażone są w sprzęt kwaterunkowy w postaci łóżka z wkładem (wg potrzeb), stołu (małego na dwie, dużego na cztery osoby), szafki więziennej (małej na dwie, dużej na cztery osoby), taboretów (wg potrzeb), miski do prania ręcznego (jednej na czterech), stolika lub półki, lustra, półki na przybory toaletowe, wiadra na śmieci, szczotki zmiotki i szufelki, szczotki klozetowej (jednej sztuki na celę). Osadzonym wydaje się raz na dwa miesiące środki do utrzymania czystości takie jak: proszek do szorowania, płyn do mycia naczyń, płyn do mycia podłogi. Każdy oddział mieszkalny wyposażony jest w szczotkę do szorowania, szczotkę do zamiatania, wiadro do mycia podłóg oraz czyściwo, sprzęty te pobierane są u oddziałowego. Zakład raz na kwartał przechodzi zabiegi dezynsekcji oraz deratyzacji. Raz w tygodniu dezynfekuje się urządzenia sanitarne. Skazani – zgodnie z przepisami – korzystali raz w tygodniu z kąpieli, skazani zatrudnieni z kąpieli częstszych, a skazani chorzy według wskazań lekarza. Skazani otrzymują środki do utrzymania higieny osobistej według przysługujących im norm tj. 100g mydła, 1 tubę kremu do golenia, 200 g proszku do prania, 1 tubę pasty do zębów, 1 rolkę papieru toaletowego. W Areszcie Śledczym w K. powód przebywał od 23 do 31 października 2008r. W placówce tej miało miejsce przeludnienie, w związku z faktem, iż w tamtym okresie liczba osadzonych przekroczyła w skali kraju ogólną pojemność zakładów karnych, a wcześniej wykorzystano możliwości zakwaterowania w dodatkowych celach --- STRONA 4 --- mieszkalnych - Dyrektor tego Aresztu zarządzeniem z 1 października 2008r. podjął decyzję o zagęszczeniu cel na okres miesiąca października 2008r. W Zakładzie Karnym w R. powód przebywał od 31 października do 21 listopada 2008r. W tamtym okresie zakład był zaludniony w 118% (961 osadzonych na 812 miejsc). Poziom ten zmuszał władze zakładu do zagęszczania cel poprzez m.in. umieszczanie w celach dwuosobowych trzeciego osadzonego. W korespondencji z Sądem Penitencjarnym Dyrektor Zakładu prognozował, iż sytuacja ta nie ulegnie zmianie. Cele posiadają sprawną wentylację grawitacyjną wyposażoną w kratki wentylacyjne. Wietrzenie można też prowadzić poprzez otwarcie okna, co jest dozwolone przez całą dobę. Drożność kanałów wentylacyjnych jest sprawdzana raz w roku przez kominiarza, jak dotychczas kontrole nie stwierdziły żadnych nieprawidłowości w tym zakresie. Cele są okresowo malowane przez administrację zakładu. W razie znacznego zabrudzenia są one malowane poza kolejnością. Cele posiadają dostęp do światła dziennego. Nadto wyposażone są w oświetlenie sztuczne jarzeniowe oraz żarowe do kontroli celi w porze nocnej. Za zgodą dyrektora skazani mogą posiadać lampki nocne. Skazani osadzeni w tym zakładzie otrzymują środki do utrzymania higieny według przysługujących im norm tj. 100g mydła, 1 tubę kremu do golenia, 200 g proszku do prania, 1 tubę pasty do zębów, 1 rolkę papieru toaletowego, jeden nożyk do golenia, w razie potrzeby otrzymują szczoteczkę do zębów. W celu utrzymania porządku w celi osadzonym wydaje się jedno opakowanie proszku do czyszczenia na miesiąc oraz 0,5 litra płynu do mycia naczyń na okres trzech miesięcy, raz na miesiąc otrzymują czyściki. Cela wyposażona jest w zmiotkę z szufelką i kosz na śmieci, osadzeni otrzymują wg potrzeb szmaty do mycia podłóg i urządzeń sanitarnych. Z uwagi na zamknięty charakter zakładu sanitariaty usytuowane są wewnątrz cel mieszkalnych. Ewentualne usterki usuwane są na bieżąco. W trakcie kontroli sanepidu umiejscowienie kącików sanitarnych nie było kwestionowane. Wszyscy osadzeni korzystają z kąpieli raz w tygodniu oraz mają zagwarantowaną codziennie zimną wodę. W ramach działalności kulturalno - oświatowej zakład realizuje programy edukacyjne z zakres ekologii, sportu, profilaktyki uzależnień. Przez zakładowy radiowęzeł emitowane są liczne pogadanki tematyczne. W tym celu wykorzystuje się również kanał telewizyjny. W świetlicy odbywają się spotkania z ciekawymi ludźmi, prelekcje, warsztaty, turnieje sportowe, koncerty, występy zespołów. Informacje o możliwości wzięcia udziału w tych przedsięwzięciach ogłaszane są poprzez radiowęzeł oraz kanał telewizyjny. W szczególności dwa razy w tygodniu odbywają się warsztaty plastyczne. Również dwa razy w tygodniu próby ma zespół muzyczny. W okresie od wiosny do późnej jesieni odbywają się zajęcia rekreacyjne (lekkoatletyka, piłka siatkowa). Osadzeni mogą korzystać z biblioteki liczącej 15 tysięcy pozycji. W zakładzie istnieje możliwość uczestnictwa w spotkaniach wyznaniowych różnych grup religijnych według ustalonego harmonogramu. W Zakładzie Karnym w Ł. powód przebywał w okresie od 3 lutego do 6 kwietnia 2011r. Jest to zakład karny typu półotwartego. Stan realizacji uprawnień skazanych w zakresie warunków socjalno – bytowych jest każdego roku poddawany kontroli przez wizytatora z Sądu Penitencjarnego w K.. Formułowane przez Sąd zalecenia są na bieżąco realizowane. Na mocy wewnętrznych przepisów porządkowych skazani pełnią dyżury porządkowe w pomieszczeniach ogólnodostępnych pawilonów mieszkalnych według harmonogramów sporządzonych przez oddziałowego pod nadzorem wychowawców. Z tego względu stan porządku oraz czystości w dużej mierze zależy od indywidualnego podejścia każdego skazanego. W związku z półotwartym charakterem zakładu sanitariaty są ogólnodostępne i znajdują się poza celami mieszkalnymi. Kabiny ustępowe są zabudowane, każda ma osobne wejście. Ubikacje są dostępne dla osadzonych przez całą dobę. Skazani otrzymują środki do utrzymania higieny według przysługujących im norm tj. 100g mydła, 1 tubę kremu do golenia, 200 g proszku do prania, 1 tubę pasty do zębów, 1 rolkę papieru toaletowego. Do 5 dnia każdego miesiąca za pośrednictwem funkcjonariuszy wydawane są więźniom środki utrzymania czystości w celach. Stan sanitarny kontrolowany jest systematycznie, bieżące uwagi oraz zalecenia są na bieżąco realizowane Osadzeni mogą korzystać z ogólnodostępnej umywalni, do której doprowadzona jest ciepła (trzy razy dziennie) oraz zimna woda według ustalonego grafiku. Z powodu częstych awarii oraz dewastacji baterii przez skazanych zdarza się, że część umywalni jest wyłączona z użytkowania. Kąpiele skazanych przeprowadza się według ustalonego grafiku. Łaźnia położona jest poza pawilonami mieszkalnymi. Do łaźni osadzeni prowadzeni są w grupie 16 osób. Po zakończeniu kąpieli mają oni możliwość wysuszenia się; są zobowiązani wracać do pomieszczeń mieszkalnych ubrani stosownie do pory roku. Skazanym zapewnia się odzież, obuwie, pościel, środki higieny oraz sprzęt stołowy zgodnie z obowiązującymi normami. Stan czystości odzieży, bielizny pościelowej, ręczników --- STRONA 5 --- oraz ścierek jest kontrolowany przez służbę kwatermistrzowską oraz służbę zdrowia, wymienione są one podczas kąpieli skazanych. Bielizną pościelową wymienia się co dwa tygodnie. Zużyte rzeczy wycofuje się z użytkowania lub poddaje reperacji. Skazani mogą posiadać w celach grzałki elektryczne do mocy 500W, miednice oraz wiaderka plastikowe. Każdemu skazanemu przysługuje łóżko, w celach znajduje się odpowiednia do liczby skazanych ilość stołów, szafek, taboretów, wieszaków na odzież wierzchnią. Skazani posiadają odrębne szafki na środki higieny. Sprzęt kwaterunkowy w miarę potrzeby jest naprawiany. Każda cela posiada okno umożliwiające dostęp naturalnego światła oraz oświetlenie sztuczne o natężeniu odpowiednim do czytania lub pracy. Cele są ogrzewane całą dobę w okresie sezonu grzewczego, utrzymywana jest temperatura w granicach odpowiednich dla pomieszczeń przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Każda cela posiada wentylację grawitacyjną. Zarówno cele, jak i łaźnie utrzymywane są w odpowiednim stanie estetycznym poprzez remonty oraz malowanie. Wilgoć czy pleśń są na bieżąco usuwane Wyżywienie w zakładzie spełnia normy określone w odpowiednich przepisach. Skazani mogą spożywać śniadania oraz kolacje w celach, obiad spożywają w stołówce ogólnodostępnej. Posiłki zachowują wymaganą kaloryczność minimum 2600 kalorii oraz niezbędną zawartość składników odżywczych. Są one urozmaicone, zachowana jest ich nadto odpowiednia waga oraz temperatura . Na posiłkach przeprowadza się próby smakowe w celu kontroli jakości wartości smakowych oraz wartości zdrowotnych. Powód mógł korzystać z trzech widzeń w miesiącu oraz miał możliwość utrzymywania kontaktów telefonicznych poprzez aparat telefoniczny znajdujący się w oddziale mieszkalnym oraz w formie korespondencyjnej. Z karty ewidencji wynika, iż w okresie pobytu nie był odwiedzany, otrzymał 3 paczki od osób z zewnątrz. W Areszcie Śledczym w Z. powód przebywał od 15 października 2005r. do 10 marca 2006r., od 26 czerwca do 9 sierpnia 2007r., od 26 września do 8 listopada 2007r. W Areszcie Śledczym w Z. występowało zjawisko przeludnienia. Władze aresztu przeciwdziałały temu zjawisku zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wszystkie cele aresztu są wyposażone w sprzęt kwaterunkowy zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości tj. łóżko, taboret, miejsce w szafce. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny. W większych celach stanowi on odrębne pomieszczenie, w mniejszych celach jest ogrodzony ścianką budowlaną, bądź parawanem z płyt pilśniowych. W celach jest oświetlenie górne, lampki boczne do czytania. W Areszcie Śledczym w Z. nie ma wentylacji grawitacyjnej, wietrzenie cel odbywa się przez otwarcie okien. Okna są systematycznie wymieniane, zostały do wymiany okna na parterze. W okresie letnim osadzeni mogą posiadać w celi wentylatory, powód takich próśb nie składał. Zdarza się, że osadzeni sami zalewają cele i następuje przeciekanie wody, cele są wówczas suszone, malowane, poddawane działaniu preparatu przeciwgrzybicznego. Pozwany areszt ma podpisaną umowę z firmą zewnętrzną w zakresie dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji. Firma ta przynajmniej raz w miesiącu dokonuje monitoringu aresztu i w razie potrzeby jest wzywana. Osadzeni otrzymują od jednego do trzech posiłków, ich wartości odżywcze określone w rozporządzeniu są ściśle przestrzegane. Wydaje się im zgodnie z przepisami środki higieniczne oraz środki czystości takie jak: proszek do prania, mydło, krem do golenia, pastę do zębów, szczoteczkę do zębów. Raz w tygodniu przysługuje im łaźnia, a osadzeni zatrudnieni kąpią się codziennie. W okresie letnim są wprowadzone dodatkowe łaźnie, dwa razy w tygodniu. Za zgodą dyrektora posadzeni mogli posiadać czajniki i grzałki. W każdym oddziale jest świetlica z telewizorem, stołem do ping -ponga. Areszt prowadzi różnego rodzaju zajęcia kulturalno – oświatowe. Prowadzony jest klub pracy, klub AA. Odbył się cykl wykładów związanych z przemocą w rodzinie. Na terenie aresztu znajduje się kaplica, z której korzystają różne grupy wyznaniowe. Są organizowane wystawy na temat obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, życia Żydów w trakcie II wojny światowej. Organizowane są różne konkursy: malarskie, gry w ping-ponga. Jest radiowęzeł, poprzez który nadawane są cyklicznie autorskie audycje. Do dyspozycji więźniów jest biblioteka. Na terenie aresztu jest ambulatorium, na stałe są zatrudnione trzy pielęgniarki i lekarz. Lekarz i pielęgniarki są codzienne. Przyjmują także stomatolog, psychiatra. Do innych specjalistów, względnie do szpitali osadzeni są dowożeni. Powód korzystał z opieki psychologicznej w areszcie. Pozwany areszt jest kontrolowany przez Inspektora Sanitarnego, PINB i różne inne instytucje. W toku kontroli stwierdzono drobne uchybienia jeśli chodzi o warunki panujące w kuchni, zostały one usunięte. Składane przez osadzonych skargi i wnioski pracownicy aresztu starają się załatwiać na bieżąco. W Areszcie Śledczym w J. powód przebywał od 21 listopada 2006r. do 28 maja 2007r. W jednostce tej panowało przeludnienie, o czym był informowany sędzia penitencjarny. Powód w trakcie pobytu nie zgłaszał żadnych problemów związanych z osadzeniem. W oknach cel mieszkalnych znajdują się przesłony mające zapobiegać nielegalnym --- STRONA 6 --- kontaktom osadzonych między sobą oraz osobami z zewnątrz. Nie utrudniają one dostępu światła ani powietrza do cel mieszkalnych. Powyższe okoliczności faktyczne ustalono na podstawie następujących dowodów: pism Zakładu Karnego we W. kierowanych w 2008r. do Sądu Okręgowego w P. (k. 70 - 98), pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w K. do Sądu Okręgowego w K. z dnia 1.10.2008r. (k. 98), pisma Dyrektora Zakładu Karnego w R. do Sądu Okręgowego w G.z dnia 5.11.2008r. (k. 100), pisma Dyrektora Zakładu Karnego w W. do Sądu Okręgowego we W. z dnia 26.11.2008r. (k. 101), notatka służbowa Kierownika D. Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w Ł. J. J. (k. 102 – 105), notatki służbowej Starszego Inspektora D. Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego we W. S. Ł. (k. 106 – 107), notatki służbowej Inspektora D. Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego we W. z dnia 14 listopada 2011r. P. H. (k. 108), notatki służbowej magazyniera Działu Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego we W. M. Z. z dnia 4.11.2011r. (k. 109), pisma Starszego Inspektora Działu Kwatermistrzowskiego S. S. (k. 110), meldunku technika Działu Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w R. sierż. G. B. (k. 111), notatki służbowej Starszego Wychowawcy ds. kulturalno – oświatowych M. K. z dnia 5.04.2009r. (k. 112), notatki służbowej Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego Zakładu Karnego w R. S. A. z dnia 4.11.2011r. (k.113), notatki służbowej D. Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego w G. M. G. z dnia 14.11.2011r. (k. 114), pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w J. z dnia 6.02.2012r. (k. 164) , pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w Z. z dnia 8..02.2011r. (k. 158 – 163), pisma Dyrektora Zakładu Karnego w Ł. z dnia 20.02.2012r. wraz z załącznikami (k. 153 – 157), pisma Dyrektora Zakładu Karnego we W. z dnia 21.02.2012r. (k. 148 – 152), pisma Dyrektora Aresztu Śledczego w G. z dnia 20.02.2012r. wraz z załącznikiem (k. 165 – 166), pismo Dyrektora Zakładu Karnego w W. z dnia 20.02.2012r.(k. 167 – 168), wniosku o przyznanie ulgi oraz prośba powoda z 21 lutego 2012 roku (k. 233 – 236), zeznań świadków: K. S. (k. 283 – 284), T. D. (k. 284 – 285), przesłuchania stron (k. 176 – 178). Ustalając powyższy stan faktyczny, Sąd dał wiarę zgromadzonym dokumentom, albowiem ich prawdziwość nie budziła wątpliwości i nie została skutecznie zakwestionowana przez powoda. Za wiarygodne Sąd uznał dowody przedstawione przez pozwane jednostki, bowiem przedstawiają one spójne, stanowcze i przekonujące zobrazowanie sytuacji. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka T. D., gdyż jego zeznania znajdują potwierdzenie w dokumentach przedstawionych przez pozwane jednostki. Nie dano wiary zeznaniom siostry powoda - świadka K. S.. Z zeznań świadka wynika, iż jej kontakty z bratem nie były ograniczane przez władze placówek penitencjarnych. Zeznania sugerujące, iż to z winy pozwanego Aresztu Śledczego w G. nie doszło do jej widzenia z powodem były nieprzekonujące, a przez to niewiarygodne. Sąd za przekonujące uznał dokumenty złożone przez pozwanego (k. 233 - 236), z których wynika, iż powodowi przyznano ulgę w postaci dodatkowego widzenia, a mimo otrzymanej zgody siostra powoda na widzenie nie przyszła. Na walor wiarygodności zasługiwały jedynie częściowo zeznania samego powoda, które okazały się przydatne o tyle, o ile pokrywały się z ustalonym powyżej stanem faktycznym. W pozostałym zakresie, Sąd odmówił zeznaniom powoda wiarygodności. Powód nie był w stanie precyzyjnie określić kiedy, w jakim okresie przebywał w poszczególnych jednostkach, jak również nie był w stanie precyzyjnie wskazać co konkretnego zarzuca tym jednostkom. Sąd oddalił wniosek dowodowy powoda o przeprowadzenie dowodu z oględzin aresztów śledczych i zakładów karnych. Powyższy dowód pozwoliłby na ustalenia aktualnego stanu tych jednostek, zaś dla rozstrzygnięcia sprawy istotny byłby ich stan z okresu, w którym w danych jednostkach przebywał powód. Ponadto samo stwierdzenie zagrzybienia cel nie byłoby wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie jest wykluczone, że wymagane byłyby wiadomości specjalne w celu ustalenia jaki jest wpływ ewentualnego zagrzybienia cel na życie i zdrowie osadzonych. W tym zaś zakresie powód nie przedstawił żadnych wniosków dowodowych. Sąd oddalił zgłoszone przez powoda wnioski dowodowe z wykazu cel, faksu powiadamiającego o śmierci ojca, z zeznań świadków W., B., W. Uwzględnienie wniosków dowodowych nie wniosłoby do sprawy istotnych informacji, spowodowałoby niepotrzebne przedłużenie postępowania. Wnioski powoda częściowo dotyczyły okoliczności przyznanych przez stronę przeciwną, częściowo dotyczyły okresu, za który nastąpiło przedawnienie roszczeń. Sąd zważył, co następuje: W ustalonym stanie faktycznym powództwo nie zasługuje na uwzględnienie. --- STRONA 7 --- W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skutecznie został podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia w części roszczeń powoda , albowiem powód domagał się ochrony swoich praw na mocy art. 418 k.c. w związku z art. 24 k.c. i art. 417 k.c., a zatem odpowiedzialności deliktowej. Przepis art. art. 442 1 Art. 442 1 . § 1. § 1 k.c., obowiązujący od dnia 10 sierpnia 2007r., stanowi, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Dodać jednak należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16.02.2007r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 80, poz.538) jeśli roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym uległoby przedawnieniu przed wejściem w życie tej ustawy tj. przed 10.08.2007r. to do przedawnienia stosuje się art. 442 § 1 k.c., który stanowił, że roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. Powód złożył pozew w dniu 19 września 2011r. (data złożenia w administracji AŚ), zatem roszczenia związane z pobytem w następujących jednostkach: Areszcie Śledczym w G., Areszcie Śledczym w Z., Zakładzie Karnym w C., Areszcie Śledczym w J., Zakładzie Karnym w W., Zakładzie Karnym Nr 1 we W., Zakładzie Karnym we W., (pobyt w pozwanych jednostkach penitencjarnych za okres 18 sierpnia 2004r. – 18 września 2008r.) -przyjmując chwilę opuszczenia tych placówek, jako najkorzystniejszą zdaniem Sądu dla powoda chwilę dowiedzenia się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia - są przedawnione i jako takie nie mogłyby być uwzględnione. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia zwalniało Sąd z badania zasadności podnoszonych przez powoda zarzutów i prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Dodać należy, że w piśmie procesowym z datą wpływu 16 marca 2012r. powód podał, że cofa odnośnie Aresztu Śledczego w Z. roszczenie dotyczące nieuwzględnienie wniosku o przepustkę losową na pogrzeb ojca. Ojciec powoda zmarł w dniu 18 września 2007r. Zatem ewentualne roszczenia powoda związane z nieuwzględnieniem jego wniosku o przepustkę losową - bez względu, którego zakładu karnego lub aresztu śledczego dotyczyły - uległy przedawnieniu. W ocenie Sądu, powód nie wykazał żadnej z przesłanek wymaganych zarówno przy odpowiedzialności z tytułu wyrządzenia szkody, jak również w przypadku odpowiedzialności z tytułu zadośćuczynienia. Znając globalny problem jakim w ostatnich czasach był fakt przeludnienia panujący w różnych zakładach karnych i aresztach śledczych to przy przyjęciu, że faktycznie w okresie pobytów powoda we wskazanych jednostkach mogły zdarzyć się sytuacje przeludnienia stwierdzić należy, że pobyty w celach o metrażu niższym niż 3 m 2 na jednego osadzonego przewidzianym przepisem art. 110 § 2 k.k.w. nie stanowiły działania bezprawnego, albowiem nie mając możliwości odmowy przyjęcia osoby, wobec której Sąd orzekł o pozbawieniu wolności, pozwany działał w trybie określonym w art. 248 § l k.k.w. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 26 maja 2008 r. SK 25/07 OTK—A 2008 nr 4, poz. 62 uznając art. 248 § 1 k.k.w. za niezgodny z art. 40, 41 ust. 4 i art. 2 Konstytucji RP postanowił na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji odroczyć termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 248 § 1 k.k.w., biorąc pod uwagę sytuację faktyczną w polskim więziennictwie, tj. permanentne przeludnienie w zakładach karnych i brak miejsca do odbywania kary pozbawienia wolności. Decyzja ta była spowodowana nie tyle potrzebą dokonania zmian w przepisach prawnych, ile koniecznością podjęcia wielu działań natury organizacyjnej, w celu wyeliminowania przeludnienia w zakładach karnych. Z tego względu sam fakt przebywania powoda (okresowo) w przeludnionej celi, w warunkach panujących w pozwanych placówkach nie stanowił o bezprawności działania pozwanego i sam przez się nie mógł skutkować uwzględnieniem powództwa na podstawie art. 24 i art. 448 k.c. w jakimkolwiek zakresie. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, iż w europejskiej przestrzeni prawnej nie funkcjonuje wiążące pojęcie standardów europejskich w zakresie wykonywania kary pozbawienia wolności, a zwłaszcza nie ma ścisłego i wiążącego określenia norm powierzchni mających przypadać na każdego osadzonego. Każdy kraj w swoich przepisach określa m.in. warunki odbywania kary, w tym normy powierzchni. Unia Europejska nie narzuca państwom członkowskim --- STRONA 8 --- ujednolicenia norm powierzchni celi przypadających na skazanego. Europejski Komitet przeciwdziałania torturom oraz nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu, jedynie zaleca podejmowanie określonych kroków dotyczących funkcjonowania jednostek penitencjarnych. Podkreślić przy tym należy również, iż Europejski Trybunał Praw Człowieka na gruncie przepisu art.3 Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wartości nie wskazał konkretnej normy powierzchni, której przekroczenie automatycznie oznaczałoby naruszenie w/w przepisu. Co więcej z jego orzecznictwa wynika, że powierzchnia celi przysługująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką do oceny czy doszło do naruszenia praw zagwarantowanych w Konwencji. Przy ustaleniu, czy warunki pobytu w zakładzie przekraczają zakres dolegliwości uzasadniających stwierdzenie, że doszło do naruszenia art.3 Konwencji Trybunał posługuje się kryterium tzw. kumulatywnej oceny zaistniałych warunków polegającej na kompleksowej ocenie wszelkich aspektów warunków oraz rygorów pozbawienia wolności takich jak powierzchnia celi, liczba osadzonych osób w celi, warunki sanitarne, możliwość zapewnienia minimum prywatności, ilość czasu spędzanego poza celą, możliwość pracy, czas i częstotliwość zajęć sportowych i rekreacyjnych, wiek i płeć osadzonych, ich prawidłowy dobór itp. Zastosowanie tego kryterium ma to znaczenie, iż braki i nieprawidłowości w jednej z wymienionych okoliczności, jeżeli są „zrekompensowane” pewnymi udogodnieniami w zakresie innych, nie muszą powodować oceny negatywnej i stwierdzenia naruszenia praw człowieka. Europejski Trybunał Praw Człowieka za traktowanie nieludzkie uznał złe traktowanie, które jest zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas, jeśli spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. W sprawach rozpatrywanych przez Trybunał najczęściej zwracano uwagę (generalnie przy przeludnieniu celi) na złe warunki sanitarne, niehigieniczność i brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, permanentną niemożliwość zaspokajania potrzeb snu spowodowaną niewystarczającą liczbą łóżek, jak i nieustannie zapalonym światłem, niedostateczne oświetlenie uniemożliwiające czytanie, czy warunki prowadzące do rozprzestrzeniania się chorób, bądź brak możliwości leczenia. Tylko działania stwarzające niegodziwe, poniżające dla każdego osadzonego warunki lub ich tolerowanie przez dłuższy okres uznane są za bezprawne rodzące prawo do ochrony godności na podstawie art.24 k.c. Podobną linię orzeczniczą zaprezentował Sąd Najwyższy, czego przykładem są wyroki z 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06 (OSNC 2008, nr 1, poz. 13) czy z 02 października 2007 r. II CSK 269/07 (Lex Polonica 1615563), a to oznacza, że samo czasowo krótkie osadzenie w celi, w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 może nie być bezprawne (przystosowaniu regulacji z art. 248 § 1 k.k.w. i spełnieniu wymogów celnych, wskazanych w art. 110 k.k.w.). Tym samym, może ono nie naruszać godności w rozumieniu art. 23 k.c., jako dobra osobistego, nie stanowiąc działania bezprawnego, przy braku innych okoliczności, które tę godność naruszały. Zarówno przepisy Konstytucji, jak i przepisy prawa międzynarodowego, które zostało ratyfikowane przez Polskę dozwalają na pozbawienie wolności, choć tylko na zasadach i w trybie określonym w ustawie, tj. kodeksie postępowania karnego oraz w kodeksie karnym wykonawczym. Odbywający karę pozbawienia wolności musi się liczyć z pewnymi ograniczeniami swobód i praw, mieszczących się w granicach prawnych regulujących odbywanie kary pozbawienia wolności. Ochronę z art.24 k.c. można bowiem przyznać tylko w przypadkach działań bezprawnych, a bezprawność tę wyłącza działanie mające uznanie w przepisach prawa ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003r. wydany w sprawie o sygn. akt I CKN 480/01, LEX nr 137619 ), nawet gdy Trybunał Konstytucyjny uznał za celowe usunięcie określonej regulacji prawnej z porządku prawnego. W każdym wypadku o naruszeniu godności skazanego można mówić wtedy gdy cierpienia i upokorzenie przekraczają konieczny element cierpienia wpisanego w odbywanie kary pozbawienia wolności, zwłaszcza przy bierności zakładu karnego, który nie dba o poprawę warunków obywania kary i godzi się na przepełnienie cel, nie dba o zwiększenie ich ilości, o remonty, o polepszenie warunków racjonalnych, żywieniowych, czy wreszcie kulturalnych. Wyżej wskazanych zachowań nie można było przypisać jednostkom, w której przebywał powód w okresie objętym pozwem i to zarówno tym nieprzedawnionym, jak i tym okresie, który uległ przedawnieniu. Powód nie przedstawił żadnych dowodów mających potwierdzać zasadność zarzutów dotyczących postępowania pozwanych jednostek względem jego osoby. Poziom dolegliwości powoda związany z czasowym przebywaniem w przeludnionych celach, bez zamierzenia by go przez to poniżyć i upokorzyć nie prowadził zatem do poniżającego traktowania jego osoby w stopniu uzasadnionym dla osoby pozbawionej wolności, potrzebę sądowej ochrony jego godności i to poprzez przyznanie odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego ( por. wyrok ETPC z dnia 4 października 2005r. S. v M. nr (...) LEX nr 157851 ). Wyraźnie podkreślić należy, że ocena czy nastąpiło naruszenie --- STRONA 9 --- dobra osobistego nie może być jednoznacznie dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości osoby, która czuje się dotknięta określonym zachowaniem, czy działaniem innej osoby ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2002r., wydany w sprawie o sygn. akt II CKN 953/00, LEX nr 55098 ). Zapewnienie przez prawo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności czy też tymczasowego aresztowania jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, jednakże osadzenie skazanego w celi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż 3m 2 , przy spełnieniu przesłanek określonych w art. 248§1 k.k.w. było z wyżej wskazanych przyczyn w dacie osadzenia powoda zgodne z prawem, a ponieważ powód nie udowodnił, aby okoliczności tej towarzyszyło jakiekolwiek inne bezprawne zachowanie strony pozwanej, które prowadziłoby do większego ograniczenia praw powoda i jego godności niż wynika to z zadań ochronnych i celu zastosowania wobec powoda kary w postaci pozbawienia wolności czy też środków zapobiegawczych w postaci tymczasowego aresztowań, jego powództwo nie mogło zostać uwzględnione w żadnej części. W szczególności Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w zakresie w jakim twierdził, że w trakcie pobytu w Zakładzie Karnym we W. przebywał w pojedynczej celi, która nie była wyposażona w sprzęt przewidywany przepisami, oraz że był osadzony z osobą zakażoną wirusem HIV i HCV, która była dodatkowo agresywna, zaś władze zakładu bagatelizowały jego zgłoszenia w tym zakresie i nie chciały go przenieść do innej celi. Niewiarygodne były zeznania powoda w zakresie w jakim twierdził, że w celach w Zakładzie Karnym w W. był grzyb a cele były zarobaczone, oraz że w Areszcie Śledczym w G. był grzyb w celach. Nie udowodnił nadto zaistnienia innych naruszeń jego prawa do godnych warunków bytowych oraz prawa do utrzymywania kontaktów z bliskimi, czy też uprawnienia do dostępu do opieki psychologa opisywanych w pozwie oraz licznych pismach procesowych. Podkreślić należy, iż powód jako osoba przebywająca w warunkach izolacji więziennej musi zdawać sobie sprawę z ograniczeń i dolegliwości, jakie się z tym wiążą bez względu na to, w jakim charakterze tam przebywa Co do warunków w jakich przebywał powód podkreślić należy, iż nie przedstawił on dowodów, które potwierdzałyby zarzuty zawarte w pozwie. W związku z tym zarzuty osadzenia w celach wilgotnych, z zagrzybionymi ścianami, z występującymi insektami, bez dostatecznego dostępu światła oraz należytej wentylacji, które nie były wyposażone zgodnie z obowiązującymi przepisami w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy należało uznać za niezasadne. Odnośnie żądania zapłaty odszkodowania za zniszczoną odzież powód nie wykazał, by uległa ona zniszczeniu z winy pozwanej jednostki oraz by wartość tej odzieży wynosiła żądane 200 zł. Z odpowiedzi na skargę powoda wynika natomiast, iż powód sam zniszczył tę odzież, chociaż pozwany wskazywał, iż wystarczy jej upranie. Brak było zatem przesłanek zasądzenia odszkodowania na rzecz powoda z tego tytułu. Mając powyższe ustalenia i rozważania na uwadze należało w całości oddalić powództwo jako bezzasadne. Zgodnie z art. 99 k.p.c. stronom reprezentowanym przez radcę prawnego lub rzecznika patentowego oraz Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa zwraca się koszty w wysokości należnej według przepisów o wynagrodzeniu adwokata. Z uwagi na wartość przedmiotu sporu Skarbowi Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa przysługiwałoby wynagrodzenie w wysokości 3.600 zł, a to zgodnie z§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późniejszymi zmianami). Biorąc pod uwagę obecną sytuację powoda na zasadzie słuszności Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, zaś w pozostałym zakresie odstąpił od obciążenia go kosztami. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowi art. 102 k.p.c.