Wyrok I C 24/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 24/10 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Grzegorz Mazur Protokolant: st. sekr. sądowy Danuta Sowa po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. w Krakowie sprawy z powództwa M… S.A. z siedzibą w B… –B… przeciwko A… S…-S… o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od strony powodowej M… S.A. z siedzibą w B… – B… na rzecz pozwanej A… S… -… kwotę 377,00 zł (słownie: trzysta siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem kosztów procesu. Sygn. akt I C 24/10 --- STRONA 2 --- U Z A S A D N I E N I E Wyroku z dnia 8 marca 2010r. Strona powodowa M… S.A. w B…-B…żądała ochrony dóbr osobistych, zarzucając ich naruszenie przez pozwana A… S…-S…. Żądanie obejmowało zobowiązanie do złożenia oświadczenia, zaniechania dalszych naruszeń i zapłaty kwoty 5000zł na wskazany cel społeczny. W telewizji TVP … K… został wyemitowany program z udziałem pozwanej, a dotyczący inwestycji prowadzonej przez powoda. Pozwana była aktywnym uczestnikiem prezentowanej pikiety. W programie przedstawiono negatywną wypowiedz pozwanej w przedmiocie rzekomego braku zachowania przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Pozwana stwierdziła „ gdyby coś się stało to straż pożarna do tych ludzi nie dojedzie. To jest bomba z opóźnionym zapłonem”. Na tle przedstawionego zgromadzenia widoczny był transparent „M…łamie prawo”. Powód oświadczył, iż podawane przez pozwaną w programie informacje są nieprawdziwe, a ich rozpowszechnianie naruszyło dobre imię oraz wizerunek powoda. Powód upatruje naruszenie swego dobrego imienia i wizerunku poprzez publiczne pomówienie powoda o działania niezgodne z prawem – naruszenie przepisów przeciwpożarowych i spowodowanie zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców inwestycji poprzez uniemożliwienie dojazdu do nich służb ratunkowych. Pozwana A… S…-S…, domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu. Pozwana, jako właścicielka nieruchomości sąsiadującej z budową powoda, krytycznie ocenia rozmiar budynku, który postawiono za blisko istniejących budynków. Jej zdanie nie będzie miejsca dla wozów straży pożarnej w razie pożaru. Przyznała, iż w przedmiotowym programie wypowiedziała opinię „ tam kiedyś będą mieszkać jacyś ludzie, nie daj Bóg jak wydarzy się jakieś nieszczęście, straż pożarna nie dojedzie do tych ludzi, nie ma szans, to jest bomba z opóźnionym zapłonem”. Zaangażowała się w tą sprawę, --- STRONA 3 --- bo uważa że względy ekonomiczne przedłożono nad bezpieczeństwo. Wystąpiła w obronie słusznego interesu. Nie zna się na przepisach przeciwpożarowych, ale ma opinię eksperta, który potwierdził jej obawy. Wskazała, iż pozostaje z powodem w sporze sądowym przed WSA, zaś obecny pozew traktuje jako jej zastraszanie. Pozwana stanowczo zanegowała, aby miała cokolwiek wspólnego z transparentem zaprezentowanym w programie TVP…, czy też z jego treścią. W toku procesu powód powołał decyzje administracyjne i rozstrzygnięcia WSA świadczące, iż inwestycja jest realizowana w zgodzie z obowiązującymi przepisami. Pozwana uznała za bezsporne (k.111) okoliczności faktyczne, na które powód powołał świadków. Pełnomocnicy stron uznali za zbędne odtwarzanie na rozprawie nagrania TVP… złożonego do akt na płycie CD, albowiem jest im znane. Sąd zapoznał się z nagraniem poza rozprawą – zgodnie z życzeniem pełnomocników. Pełnomocnik powoda wyjaśnił (k.113), iż powód nigdy nie twierdził, że pozwana przyniosła transparent, a jedynie wskazuje na domniemanie faktyczne. Okoliczności faktyczne sprawy były zasadniczo bezsporne. Powód w ramach prowadzonej działalności deweloperskiej kończy budowę budynku wielorodzinnego przy ul. C… 6 w K…. Budynek postawiono na działce sąsiadującej z nieruchomością pozwanej. Powód prowadzi prace w oparciu o wymagane decyzje organów administracji, a w szczególności pozwolenie na budowę. Strony pozostaję w ostrym konflikcie na tle przedmiotowej budowy, o czym świadczą liczne postępowania administracyjne i sądowe. Potwierdza to analiza materiału wyemitowanego w dniu 19.02.2009r. w TVP…. Już samo wprowadzenie do przygotowanego i wyemitowanego przez telewizję programu akcentuje istnienie nierozwiązywalnego konfliktu pomiędzy grupą sąsiadów budowy, a powodem. TVP…zaprezentowała różnorakie punkty widzenia na ten --- STRONA 4 --- konflikt, a w tym i wypowiedz pozwanej, na którą tak zgodnie powołują się obie strony w pozwie i odpowiedzi na pozew. Telewizja zaprezentowała nadto zdjęcia transparentu „M….łamie prawo” ale w odrębnej sekwencji niż wypowiedz pozwanej. Strony pozostają przy swoich stanowiskach, w szczególności co do bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Powód uzasadnia swoje działania decyzjami właściwych organów administracji i orzeczeniami WSA. Pozwana podpiera swoje obawy opinią rzeczoznawcy ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron, których prawdziwość potwierdziły złożone w sprawie dokumenty. Sąd przeprowadził nadto dowód z zeznań pozwanej na okoliczność udzielenia przez dla TVP… wypowiedzi powołanej przez powoda w pozwie. Sąd pominął zgłaszane przez strony wnioski z przesłuchania świadków, albowiem strony zgodnie podawały okoliczności i zachowanie pozwanej. Na rozprawie pełnomocnicy sprecyzowali tezy na jakie okoliczności chcą słuchać zgłaszanych prze siebie świadków. Ostatecznie świadkowie ci mieli zeznawać na szerokie okoliczności istniejącego sporu o budynek i przebieg całej pikiety, a zatem okoliczności przekraczające istotę sporu o naruszenie konkretną wypowiedzią dla TVP …dóbr osobistych. Strony zgodnie podały wypowiedz pozwanej użytą w programie i nawet za zbędne uznały odtwarzanie materiału TVP…. Powód wyjaśnił, iż nie przypisuje pozwanej przyniesienie transparentu, a jedynie prowadzi domniemanie faktyczne. Nie budziło wątpliwości, że pozwana w materiale nie prezentuje ani nie jest prezentowana na tle transparentu. Ostatecznie sami pełnomocnicy sprzeciwiali się prowadzeniu dowodów z zeznań świadków zgłaszanych przez przeciwnika, na okoliczność bezprawności działań powódki, zgodnie wskazując, iż można to rozstrzygnąć w oparciu o dokumenty. Sąd zważył co następuje. --- STRONA 5 --- Powództwo jako niezasadne należało oddalić. Powód wywodził roszczenia z art. 24 § 1 k.c w zw. z art. 43 k.c. i art. 448 k.c. W ocenie sądu wątpliwa jest odpowiedzialność pozwanej za użycie w materiale TVP… fragmentu jej wypowiedzi. Telewizja dokonała montażu materiału, dobierała wypowiedzi i ujęcia. Pozwana nie miała na to wpływu do tego stopnia, iż jak wskazuje sam powód telewizja przekręciła jej nazwisko. Treść materiału wyklucza powiązanie pozwanej z prezentowanym transparentem. Transparent pojawia się w odrębnym ujęciu od prezentowanych wypowiedzi poszczególnych osób. Prezentowane domniemanie powoda mogło by równie dobrze prowadzić do nieuprawnionego powiązania z transparentem wypowiedzi niektórych urzędników udzielonych w tym programie. W ocenie sądu pozwanej nie można przypisać bezprawności w udzielonej wypowiedzi. Pozwana jest głęboko przestraszona powstaniem budynku w tak bliskiej odległości od istniejącej zabudowy, o czym dobitnie świadczy analiza złożonych zdjęć i zeznań. Prezentowane ujęcia mogą świadczyć o postrzeganiu niebezpieczeństwa jako realnego. Okoliczność prowadzenia przez powoda prac budowlanych zgodnie z decyzjami stosownych urzędów, nie zmienia oczywistego faktu, iż zabudowa ogranicza istniejący wcześniej dostęp do budynków. Dla oceny bezprawności wypowiedzi pozwanej nie jest rozstrzygające czy obiekt spełnia wymogi przeciwpożarowe. Legalność tych działań nie pozbawia pozwanej prawa do wyrażania obawy o siebie i innych mieszkańców, popartej opinią eksperta. Kto ma rację w tym sporze może zweryfikować jedynie życie. Dopuszczalne jest oparcie się nawet na niesprawdzonych informacjach, o ile wypowiadane wnioski będą sformułowane oględnie. Wypowiedz dla TVP… i zeznania pozwanej wskazują jednoznacznie, iż pozwana wypowiadała opinię nie o powodzie, a jedynie o obiekcie, który jest dziełem powoda. Wypowiedz ta jest stonowana, metaforyczna. Nie sposób jej zarzucić przekroczenia granic prawa do krytyki. Pozwana antycypując nieszczęście, wypowiedziała swą opinię dla TVP…, w okolicznościach które należało przyjąć jako wyłączające bezprawność. --- STRONA 6 --- Usprawiedliwienie wypowiedzi pozwanej sąd upatruje w obronie uzasadnionego interesu – bezpieczeństwa mieszkańców i ich mienia. Z tych względów sąd orzekł jak w sentencji mając na względzie przepis art. 24 § 1 k.c O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 i 99 kpc mając na względzie zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Przyznane koszty obejmują wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej (360zł) ustalone zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu, przy przyjęciu stawki minimalnej. Sąd nie podzielił poglądu pozwanej, że sprawa jest skomplikowana. Sąd uwzględnił poniesione koszty opłaty od pełnomocnictwa. --- STRONA 7 --- Sygn. akt I ACa 507/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2010 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Wojciech Kościołek Sędziowie: SSA Barbara Górzanowska SSA Jerzy Bess Protokolant: st.sekr.sądowy Katarzyna Wilczura po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2010 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M… S.A z siedzibą w B… –B… przeciwko A… S…-S… o ochronę dóbr osobistych na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 marca 2010 r. sygn. akt I C 24/10 oddala apelację i zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego. --- STRONA 8 --- Sygn. aktl ACa 507/10 U z a s a d n i e n i e Strona powodowa M… S.A. w B…-B… żądała ochrony dóbr osobistych, zarzucając ich naruszenie przez pozwana A… S…-S…. Żądanie obejmowało zobowiązanie do złożenia oświadczenia, zaniechania dalszych naruszeń i zapłaty kwoty 5.000zł na wskazany cel społeczny. W telewizji TVP … został wyemitowany program z udziałem pozwanej, a dotyczący inwestycji prowadzonej przez powoda. Pozwana była aktywnym uczestnikiem prezentowanej pikiety. W programie przedstawiono negatywną wypowiedz pozwanej w przedmiocie rzekomego braku zachowania przepisów o ochronie przeciwpożarowej. Pozwana stwierdziła „ gdyby coś się stało to straż pożarna do tych ludzi nie dojedzie. To jest bomba z opóźnionym zapłonem". Na tle przedstawionego zgromadzenia widoczny był transparent „M… łamie prawo". Powód oświadczył, iż podawane przez pozwaną w programie informacje są nieprawdziwe, a ich rozpowszechnianie naruszyło dobre imię oraz wizerunek powoda. Powód upatruje naruszenie swego dobrego imienia i wizerunku poprzez publiczne pomówienie powoda o działania niezgodne z prawem - naruszenie przepisów przeciwpożarowych i spowodowanie zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców inwestycji poprzez uniemożliwienie dojazdu do nich służb ratunkowych. Pozwana A… S…-S…, domagała się oddalenia powództwa i zasądzenia kosztów procesu. Przyznała, iż w przedmiotowym programie wypowiedziała opinię „ tam kiedyś będą mieszkać jacyś ludzie, nie daj Bóg jak wydarzy się jakieś nieszczęście, straż pożarna nie dojedzie do tych ludzi, nie ma szans, to jest bomba z opóźnionym zapłonem". Zaangażowała się w tą sprawę, bo uważa że względy ekonomiczne przedłożono nad bezpieczeństwo. Wystąpiła w obronie słusznego interesu. Pozwana stanowczo zanegowała, aby miała cokolwiek wspólnego z transparentem zaprezentowanym w programie TVP …, czy też z jego treścią. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 8 marca 2010 r. sygn. akt I C 24/10 oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanej kwotę 377 zł tytułem kosztów procesu, opierając swe rozstrzygnięcie na następujących przesłankach: Powództwo jako niezasadne należało oddalić mając na względzie przepis art. 24 § 1 k.c. Powód wywodził roszczenia z art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 43 k.c. i art. 448 k.c. W ocenie sądu wątpliwa jest odpowiedzialność pozwanej za użycie w materiale TVP …fragmentu jej --- STRONA 9 --- wypowiedzi. Telewizja dokonała montażu materiału, dobierała wypowiedzi i ujęcia, na co pozwana nie miała na to wpływu. Treść materiału wyklucza powiązanie pozwanej z prezentowanym transparentem. W ocenie sądu pozwanej nie można przypisać bezprawności w udzielonej wypowiedzi. Pozwana jest głęboko przestraszona powstaniem budynku w tak bliskiej odległości od istniejącej zabudowy, o czym dobitnie świadczy analiza złożonych zdjęć i zeznań. Prezentowane ujęcia mogą świadczyć o postrzeganiu niebezpieczeństwa jako realnego. Okoliczność prowadzenia przez powoda prac budowlanych zgodnie z decyzjami stosownych urzędów, nie zmienia oczywistego faktu, iż zabudowa ogranicza istniejący wcześniej dostęp do budynków. Dla oceny bezprawności wypowiedzi pozwanej nie jest rozstrzygające czy obiekt spełnia wymogi przeciwpożarowe. Legalność tych działań nie pozbawia pozwanej prawa do wyrażania obawy o siebie i innych mieszkańców, popartej opinią eksperta. Wypowiedz dla TVP … i zeznania pozwanej wskazują jednoznacznie, iż pozwana wypowiadała opinię nie o powodzie, a jedynie o obiekcie, który jest dziełem powoda. Wypowiedz ta jest stonowana, metaforyczna. Nie sposób jej zarzucić przekroczenia granic prawa do krytyki. Pozwana antycypując nieszczęście, wypowiedziała swą opinię dla TVP…, w okolicznościach które należało przyjąć jako wyłączające bezprawność. Usprawiedliwienie wypowiedzi pozwanej sąd upatruje w obronie uzasadnionego interesu -bezpieczeństwa mieszkańców i ich mienia. Strona powodowa zaskarżyła apelacją niniejszy wyrok w całości i wniosła o : - zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w całości; - względnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, - zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania za obie instancje Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: I naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 24 § 1 k.c. w zw. z art. 43 k.c. poprzez przyjęcie, że publiczna wypowiedź pozwanej nie stanowi bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powoda; 2. art. 448 k.c. poprzez jego niezastosowanie; II. naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1. art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przyznanie waloru wiarygodności prywatnej opinii biegłego stojącej w sprzeczności z ostatecznymi decyzjami administracyjnymi oraz prawomocnym wyrokiem WSA w Krakowie; --- STRONA 10 --- 2. art. 98 k.p.c. poprzez zasądzenie kosztów postępowania od powoda na rzecz pozwanej w sytuacji gdy powództwo winno zostać uwzględnione. Pozwana wniosła oddalenie apelacji powoda, nie dopuszczenie zawnioskowanego dowodu z dokumentu i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja jest oczywiście bezzasadna z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i rozważania prawna Sądu I instancji uznając je za własne. Trafnie też podnosi się w odpowiedzi na apelację, że pozwana wskazała iż, prawo do wyrażania własnej opinii stanowi jej konstytucyjne prawo, a zakwestionowaną wypowiedzią nie przekroczyła granic tego prawa. Wypowiedź była oględna i stonowana i nie dotyczyła przestrzegania przez M… przepisów przeciwpożarowych, a bezpieczeństwa pozwanej i innych mieszkańców. Pozwana w toku procesu wykazała iż, wypowiedziane przez nią słowa są wyrazem obawy o bezpieczeństwo swoje i innych mieszkańców. Obawa ta jest uzasadniona wg jej oceny i doświadczeń życiowych. Obawa, powstała po głębokiej analizie, usytuowania zabudowy, opinii specjalistów, oraz orzeczeń sądowych i administracyjnych. Celem jej wypowiedzi nie było i obiektywnie nie mogło być, pomówienie powoda. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja pozwanej jest poprawna i uzasadniona. Sąd nie dopuścił dowodu z prywatnej opinii biegłego na okoliczność czy inwestycja spełnia czy też nie przepisy przeciwpożarowe, a jedynie jako uzasadnienie obaw pozwanej. Należy jeszcze raz podkreślić, że w tym kontekście, dla oceny bezprawności wypowiedzi pozwanej, nie jest rozstrzygające czy obiekt spełnia wymogi przeciwpożarowe. Dlatego też wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z oświadczenie Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej z dnia 31 marca 2010 r., na okoliczność zachowanie przez niego wszelkich norm przeciwpożarowych, jest w tej sytuacji bezprzedmiotowy. Dlatego tez wniosek ten nie został uwzględniony. Należy wskazać, że jeden z podstawowych zarzutów apelacji wyraża się w następującym stanowisku: „Oczywiście, to nie pozwana dokonywała wyboru i montażu materiału do programu, z całą jednak pewnością, udzielając wypowiedzi przed kamerą miała świadomość tego, że wypowiedź ta może zostać wyemitowana w telewizji i dotrzeć do szerokiego kręgu odbiorców. Wobec powyższego jej wypowiedź winna być stonowana --- STRONA 11 --- i obiektywna. Nie można, w ocenie powoda, wyłączyć bezprawności działania pozwanej i przypisać jego skutki wyłącznie telewizji, pozwana jest wszak osobą dorosłą, wykształconą i z całą pewnością mogącą przewidzieć skutki swojej wypowiedzi udzielonej dziennikarzom telewizyjnym". Odnosząc się do tego zarzutu apelacji należy zauważyć, że w sumie sprowadza się on do twierdzenia, że każdy kto udziela wypowiedzi przed kamerą, musi mieć świadomość tego, że jego wypowiedź może zostać wyemitowana w telewizji i dotrzeć do szerokiego kręgu odbiorców i wobec tego wypowiedź ta winna być szczególnie stonowana i obiektywna. Oczywiście z poglądem takim nie sposób się zgodzić. W tym kontekście pozwana zasadnie przytacza pogląd prawny wyrażony przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 17 kwietnia 2007r. sygn. I ACa 1149/06, zgodnie z którym „ochrona wolności wypowiedzi zagwarantowana w art.54 Konstytucji RP i art.10 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie zależy od formy jej wyrażenia i dlatego prawo nie chroni tylko opinie( oceny)wyważone i rozsądne, ale również przesadzone, drażniące a nawet odpychające. Pogląd może być ostrzejszy, jeżeli ocena dotyczy ważnej kwestii społecznej. Pod tym pojęciem należy rozumieć sprawy o istotnym znaczeniu dla społeczeństwa. Ocena nawet przesadzona, ale oparta na faktach prawdziwych, która nie zawiera treści znieważających nie powinna być uznana za naruszenie czci.". W niniejszej sprawie wypowiedziane słowa obiektywnie nie uderzają w dobre imię i wizerunek powoda i nie naruszają jego dóbr osobistych. Tak więc powód w istocie wymagając od powódki szczególnego ograniczania się w możliwości wyrażania swoich opinii, nadto przerzuca ciężar odpowiedzialności za sposób zrealizowania materiału z podmiotu, który dokonała montażu materiału, dobierał wypowiedzi i ujęcia, a następnie wyemitował ten materiał, na powódkę, która na to nie miała wpływu. Z oczywistych względów Sąd Apelacyjny nie podziela tego stanowiska, albowiem stanowiłoby to bezprawne ograniczenie swobody wypowiedzi. Dlatego też Sąd Apelacyjny oddalił apelację na mocy art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono jak w sentencji według zasady odpowiedzialności za wynik postępowania określonej w art. 98 § 1 k.p.c, mając na względzie wysokość kosztów zastępstwa procesowego według stawek wskazanych w § 6 pkt 3, §11 ust. 1 pkt 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, póz. 1348).