Postanowienie I C 233/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 233/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 maja 2012 r. Sąd Okręgowy w Kaliszu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Izabela Korczyńska Protokolant: sekr. sąd. Katarzyna Podkocka po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2012 r. w Kaliszu na rozprawie sprawy z powództwa A. Ż. przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Dyrektora Aresztu Śledczego w O. o odszkodowanie I. oddala powództwo. II. nie obciąża powoda kosztami postępowania. III. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Kaliszu adwokatom: J. W. z Kancelarii Adwokackiej w K. i E. M. z Kancelarii Adwokackiej w G. kwotę po 3.600 zł (trzy tysiące sześćset złotych) wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, tytułem nie opłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. SSO Izabela Korczyńska --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 233/11 UZASADNIENIE Powód A. Ż. wniósł o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa - Aresztu Śledczego w O. kwoty 100.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych przez niehumanitarne, zdaniem powoda, odbywanie kary pozbawienia wolności, w Areszcie Śledczym w O., w przeludnionych celach w okresie od dnia 11 lutego 2004 r. do dnia 18 maja 2005 r. W uzasadnieniu powód wskazał, iż niehumanitarne warunki osadzenia w Areszcie Śledczym w O. przejawiały się w tym, że cela, w której przebywał, była zatłoczona, pozbawiona odpowiedniej wentylacji i właściwego dostępu światła naturalnego. Osadzeni pozbawieni byli możliwości swobodnego poruszania się po celi, co spowodowało pogorszenie sprawności fizycznej powoda oraz negatywnie odbiło się na jego psychice. Powód większość czasu w celi spędzał w pozycji leżącej. (k. 2 – 4v). W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa – Areszt Śledczy w O. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia w zakresie w jakim wiąże się ono z warunkami osadzenia powoda w pozwanej jednostce penitencjarnej w okresie powyżej 3 lat wstecz od daty wniesienia pozwu, który wynika z treści art. 442 1 k.c., gdyż termin ten biegnie od daty uzyskania informacji o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a nie od daty, gdy powód dowiedział się, iż dane okoliczności mogą stanowić podstawę domagania się przez niego zadośćuczynienia lub odszkodowania. Ponadto pozwany wskazał, iż powód nie uprawdopodobnił w jakikolwiek sposób, że jego dobra osobiste zostały naruszone podczas osadzenia w pozwanej jednostce penitencjarnej, a powód jedynie oparł się na subiektywnym poczuciu krzywdy. Powód nie wykazał, by na skutek przebywania w celach doszło do pogorszenia jego stanu zdrowia fizycznego i psychicznego. Natomiast będąc osadzonym w Areszcie Śledczym musiał się liczyć z ograniczeniami i dolegliwościami pomimo, że administracja pozwanego podejmowała wszelkie działania by zapewnić godziwe warunki odbywania kary. Pozwany wskazał również, iż zgodnie z art. 248 §1 k.k.w. dyrektor Aresztu Śledczego może, w uzasadnionych wypadkach, na określony czas, umieścić osadzonych w celi gdzie powierzchnia na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . W zakresie wyposażenia cel i ich stanu technicznego przestrzegane były normy wyposażenia wynikające ze stosownych przepisów. Z powyższych względów działanie pozwanego nie było bezprawne, stąd brak jest podstaw do uznania żądania powoda (k. 32 – 41). Uzupełniając pozew w piśmie procesowym z dnia 11 lipca 2011r. powód podniósł, iż podczas pobytu w Areszcie Śledczym w okresie od 11 lutego 2004r. do 18 maja 2005r. nie została mu doręczona decyzja o umieszczeniu w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3m 2 , a wobec tego nie miał możliwości złożenia skargi do sądu penitencjarnego, natomiast o możliwości dochodzenia swoich praw na drodze sądowej powód dowiedział się w dniu 27 grudnia 2010r. kiedy ponownie został osadzony w celi mieszkalnej, w której powierzchnia przypadająca na osadzonego wynosi poniżej 3m 2 i otrzymał decyzję o umieszczeniu w takiej celi. Dodatkowo powód podniósł argumentację wskazaną w pozwie dotyczącą złych warunków technicznych celi mieszkalnych, tj. brak dostatecznej ilości światła naturalnego i właściwej wentylacji pomieszczeń oraz zagrzybienie ścian (k. 59-60). Sąd ustalił, co następuje: Powód A. Ż. przebywał w Areszcie Śledczym w O. od 11 lutego 2004 r. do 18 maja 2005 r., gdzie odbywał karę pozbawienia wolności za przestępstwo rozboju. W 2010 roku w związku z popełnieniem przestępstwa rozboju powód --- STRONA 3 --- ponownie został osadzony w Areszcie Śledczym w O. i również był osadzony w celi, w której na jedną osobę powierzchnia wynosiła mniej niż 3 m 2 , tj. w okresie od 24 grudnia 2010r. do 7 stycznia 2011r. /dowód: zeznania powoda A. Ż. k. 198 – 199, informacja o pobycie k. 8, decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego k. 61-62/. W czasie osadzenia powoda u pozwanego utrzymywało się przeludnienie w Areszcie Śledczym w O., o którym na podstawie art. 248 § 1 kkw został poinformowany właściwy sędzia penitencjarny. Z tej przyczyny dyrektor Aresztu Śledczego wydawał zarządzenia, które na czas w nich określony umożliwiały umieszczanie osób przebywających u pozwanego w celach, w których na jedną osobę powierzchnia wynosiła mniej niż 3 m 2 . Cele mieszkalne w Areszcie Śledczym w O., także te, w których przebywał powód, posiadały odizolowane pomieszczenie z węzłem sanitarnym. Toalety oddzielone były od części mieszkalnej. Pomieszczenia te były murowane i posiadały oddzielne drzwi. W kąciku sanitarnym na wyposażeniu każdej celi znajdowała się miska sedesowa, umywalka i półka na przybory toaletowe. Osadzonym wydawane były środki czystości. Osadzeni korzystali z bieżącej, czystej wody ciepłej i zimnej. Każda cela posiadała własny przewód wentylacyjny oraz okna. Cele wyposażone były w oddzielne dla każdego osadzonego łóżko, stoły w zależności od wielkości celi i liczby osadzonych oraz krzesła. Co do zasady każdy mieszkający w celi posiadał do własnej dyspozycji jedno krzesło. Mniejsza liczba taboretów niż liczba osadzonych była sytuacja wyjątkową. Natężenie oświetlenia cel mieszkalnych w Areszcie Śledczym w O. było odpowiednie. W 2003r. zostały przeprowadzone pomiary natężenia oświetlenia w celach mieszkalnych przez Państwową Stację Sanitarno – Epidemiologiczną w O., które wykazały odpowiednie natężenie oświetlenia w celach oraz równomierność oświetlenia w stopniu wystarczającym. Pomiary przepływu powietrza związanego z ciągiem wentylacyjnym oraz z zamontowaniem „blend” w oknach cel mieszkalnych dokonane przez wyspecjalizowany zakład kominiarski nie wskazały na jakiekolwiek niedobory dopływu powietrza. /dowód: zeznania powoda A. Ż. k. 198 – 199, zeznania świadka T. B. k. 169-169v, notatka dotycząca warunków bytowych osadzonych k.42-44, notatka dotycząca natężenia oświetlenia k. 45, protokół z okresowej kontroli przewodów kominowych k. 46-47, wyniki pomiarów natężenia oświetlenia k. 48-50, zawiadomienie sędziego penitencjarnego k. 51/. Powód A. Ż. w czasie swego pobytu u pozwanego był osadzony w celi cztero-osobowej przewidzianej dla dwóch osadzonych palących. Powód nie zgłaszał zastrzeżeń do warunków lokalowych. Powód nie zgłaszał również dolegliwości psychosomatycznych wynikających z przebywania w przeludnionych celach. Powodowi dokuczał jednak brak intymności w celi i napięta atmosfera między współosadzonymi, wynikająca z przebywania na małej powierzchni, ale nie informował o tym administracji aresztu, a jedynie koledze ze spacerniaka T. B.. A. Ż. w czasie swego osadzenia u pozwanego otrzymywał trzy posiłki dziennie oraz miał możliwość codziennego, godzinnego spaceru oraz możliwość korzystania ze świetlicy. Powód nie był zatrudniony podczas osadzenia, otrzymywał pieniężne przekazy pocztowe i korzystał z możliwości zakupów w kantynie aresztu. Powód jest kawalerem, nie posiada wyuczonego zawodu, ma na utrzymaniu małoletnie dziecko. Nie posiada majątku ani żadnych oszczędności. /dowód: zeznania powoda A. Ż. k. 198 – 199, zeznania świadka T. B. k. 169 – 169v, informacja Aresztu Śledczego k. 7/. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wyżej wskazanych dowodów, w szczególności na podstawie zeznań powołanego świadka a także dokumentów, których wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. --- STRONA 4 --- W trakcie postępowania powód cofnął wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków D. P. i D. S. z uwagi na trwałe przeszkody w przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania tych świadków, a poza przeprowadzeniem dowodu z zeznań świadka T. B., powód nie zgłaszał innych wniosków dowodowych. Sąd oddalił wniosek dowodowy pozwanego o przesłuchanie świadków K. N. i P. P. – funkcjonariuszy służby więziennej, albowiem był on uznany za spóźniony i zmierzał do przedłużenia postępowania. Pozwany ustosunkowując się do żądania powoda mógł w odpowiedzi na pozew zgłosić powyższy wniosek dowodowy na okoliczności tam wskazane, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. W ocenie Sądu niewiarygodne są twierdzenia powoda, iż cela w której przebywał podczas osadzenia u pozwanego nie posiadała właściwej cyrkulacji powietrza oraz dostępu światła dziennego, gdyż zgodnie z przeprowadzanymi regularnie pomiarami, przepływ powietrza i natężenie oświetlenia było odpowiednie i nie budziło zastrzeżeń organów kontrolujących. Odnośnie zarzutu powoda, iż cela był zagrzybiona, zarobaczona, brudna, nie było malowania, to należy stwierdzić, że nie znalazł potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Świadek B. B. (2) zeznał, że nie był nigdy w środku celi powoda i spotykał się z nim na spacerach. Swoje spostrzeżenia na temat stanu technicznego celi powoda świadek skwitował stwierdzeniem „ tam na każdej celi było tak samo”. Należy zatem uznać, że świadek w swoich zeznaniach opisywał wygląd własnej celi, a nie warunków w jakich osadzony był powód. Sąd zważył, co następuje: W niniejszej sprawie powód wystąpił z roszczeniem przeciwko Skarbowi Państwa – Aresztowi Śledczemu w O. o zadośćuczynienie za naruszenie jego dóbr osobistych w czasie osadzenia w Areszcie Śledczym w O. i zasądzenia na jego rzecz zadośćuczynienia w kwocie 100.000 zł za naruszenie jego dóbr osobistych przez osadzenie go w Areszcie Śledczym w O. od 11 lutego 2004 r. do 18 maja 2005 r. Powód wskazał, iż przebywał w warunkach niehumanitarnych, co przejawiało się przeludnieniem w celach (liczba metrów przypadająca na jednego osadzonego wynosiła mniej niż 3 m 2 ), złymi warunkami sanitarnymi, brakiem odpowiedniej wentylacji w celach oraz słabym oświetleniem. Również ściany w celi były brudne i zagrzybione. A. Ż. wskazał również, że z uwagi na brak ruchu nastąpiło pogorszenie jego zdrowia psychicznego i fizycznego. Bezspornym w przedmiotowej sprawie był fakt odbywania kary pozbawienia wolności przez powoda w pozwanym Areszcie Śledczym w O. częściowo - w warunkach przeludnienia, tj. w celach, gdzie na jednego skazanego przypada mniej niż 3 m 2 powierzchni. Zgodnie z treścią art. 23 k.c., dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. Z art. 24 § l k.c. wynika jednoznacznie, iż ochrona dóbr osobistych przysługuje jedynie przed działaniem bezprawnym, przy czym bezprawność należy rozumieć jako każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, z porządkiem prawnym lub zasadami współżycia społecznego (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2003 r., I CKN 480/01, LEX nr 137619). Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, na pozwanym zaś ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne (zob. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.10.2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202). Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego nie ma decydującego znaczenia subiektywne odczucie osoby, jej indywidualne wartości uczuć i stanu psychicznego, ale to, jaką reakcję wywołuje naruszenie w społeczeństwie. --- STRONA 5 --- Należy przy tym ustalić, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego (zob. m. in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.10.2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19.10.2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202). W razie naruszenia dóbr osobistych podmiot, którego dobro osobiste zostało naruszone, może żądać, w oparciu o art. 448 k.c. w zw. z art. 24 § l zd. 3 k.c., m. in. zadośćuczynienia pieniężnego. Przesłanką jego zasądzenia jest – oprócz bezprawnego zachowania się sprawcy, istnienia krzywdy niemajątkowej oraz związku przyczynowego między zachowaniem się sprawcy a powstałą krzywdą – wina sprawcy. Podniesienie przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda, odnoszących się do okresu od dnia 11 lutego 2004 r. do dnia 18 maja 2005 r., którego ewentualna zasadność wyłączałaby odpowiedzialność cywilną pozwanego, niezależnie od kwestii zasadności powództwa, zobligowało Sąd do rozpatrzenia tego zarzutu w pierwszej kolejności. Zgodnie z panującym w doktrynie i judykaturze poglądem, naruszenie dobra osobistego zawinionym działaniem lub zaniechaniem kwalifikowane jest jako czyn niedozwolony (por. min. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28.06.1989 r., I CZ 170/89, LEX 8977). Za tego rodzaju stanowiskiem przemawia fakt umiejscowienia art. 448 k.c., powiązanego z art. 24 k.c., wśród przepisów traktujących o czynach niedozwolonych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dn.19.01.2007r. III CSK 358/08, LEX 277289). Sprawia to, że do określenia okresu przedawnienia wynikających z tego tytułu roszczeń należy stosować dyspozycję art. 442 § 1 k.c. w zakresie nieprzedawnionych jeszcze roszczeń powstałych przed dniem 10 sierpnia 2007 r., bądź art. 442 1 § 3 k.c., w zakresie roszczeń powstałych po tej dacie (art. 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, Dz. U. Nr 80, poz. 538). Obie regulacje przewidują trzyletni termin przedawnienia od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obwiązanej do jej naprawienia, nie później jednak niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Powód odbywał karę pozbawienia wolności w pozwanym Areszcie Śledczym w O. w ustalonych w stanie faktycznym okresie czasu, tj. od dnia 11 lutego 2004 r. do dnia 18 maja 2005 r., kiedy to nastąpiło ostateczne opuszczenie przez niego tej jednostki. Z uwagi na okoliczność, że warunki odbywania kary pozbawienia wolności, z którymi powód wiąże dochodzone roszczenie, istniały przez cały czas jego pobytu w pozwanej jednostce penitencjarnej, jednakże powód podniósł, że o szkodzie i o obowiązku jej naprawienia przez pozwanego dowiedział się w dniu 27 grudnia 2010r., kiedy ponownie został osadzony w Areszcie Śledczym w O., to jego roszczenie należy znać za nieprzedawnione, gdyż trzyletni okres przedawnienia upływnie dopiero w dniu 27 grudnia 2013r., a tymczasem powód wniósł pozew w dniu 16 lutego 2011 r. Warto w tym miejscu przywołać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2005r. II CK 538/04 opubl. Lex nr 402286, w którym stwierdzono, iż „dowiedzeniem się o szkodzie jest moment, gdy poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody, gdy ma świadomość doznanej szkody. Późniejsze zmiany szkody, która powstaje jako skutek czynu niedozwolonego nie mają znaczenia dla określenia terminu przedawnienia. Trzyletni termin przedawnienia rozpoczyna się dopiero wówczas, gdy świadomość poszkodowanego odnośnie do przysługującego mu roszczenia obejmuje wszystkie jego konstytutywne elementy, to jest jeżeli nadto znana jest mu osoba sprawcy oraz związek przyczynowy między działaniem sprawcy a powstaniem szkody. Wiedza poszkodowanego odnośnie przesłanki związku przyczynowego powinna pochodzić z kompetentnych źródeł”. Zatem uznanie roszczenia za nieprzedawnione wymaga rozpatrzenia merytorycznych podstaw powództwa. Zgodnie z art. 110 § 2 ustawy z dnia 06 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy ( Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) powierzchnia przypadająca na skazanego nie może wynosić mniej niż 3 m 2 , cele muszą być wyposażone w odpowiedni sprzęt zapewniający skazanemu osobne miejsce do spania i odpowiednie warunki higieny, dostateczny dopływ powietrza, odpowiednią temperaturę i oświetlenie. --- STRONA 6 --- W zakresie wymogu zapewnienia osadzonym ww. powierzchni ustawodawca przewidział wyjątki. Stosownie do obowiązującego do dnia 5 grudnia 2009 r. art. 248 § 2 k. k.w. w szczególnie uzasadnionych wypadkach dyrektor jednostki penitencjarnej mógł umieścić osadzonych na czas określony w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 m 2 , powiadamiając o tym bezzwłocznie sędziego penitencjarnego. Nadto § 2 ust. 2 wydanego na podstawie delegacji z art. 248 § 2 k. k. w. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 kwietnia 2006 r. w sprawie trybu postępowania właściwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zakładach karnych lub aresztach śledczych (Dz. U. Nr 65, poz. 459) przekroczy w skali kraju ogólną pojemność tych zakładów przewidywał, że w wypadku wykorzystania miejsc zakwaterowania w dodatkowych celach mieszkalnych osadzonych można umieścić, na czas określony, w warunkach, w których powierzchnia celi mieszkalnej na jedną osobę wynosi mniej niż 3 m 2 . Uregulowanie art. 248 § 1 k.k.w. zostało uznane za niezgodne z Konstytucją w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008 r. w sprawie o sygn. akt SK 25/07 (Dz. U. Nr 96, poz. 620), w wyniku czego utraciło moc obowiązującą z dniem 6 grudnia 2009 r. Ustawą z dnia 9 października 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2009 r., Nr 190, poz. 1475) przepis ten, wraz z delegacją do wydania ww. rozporządzenia został uchylony. Z tym samym dniem więc przestało obowiązywać także to rozporządzenie. Wymóg zapewnienia przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymogów nowożytnego państwa prawa. Wymóg ten znajduje wyraz w normach prawa międzynarodowego , np. art. 10 Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 167 i 169 z 1977 r.), art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284), a także w art. 40, 41 ust. 4 i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483), które to przepisy wprowadzają wskazane zasady na grunt prawa polskiego. Według orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (wyrok z dnia 9 marca 2006 r. skarga nr (...), wyrok z dnia 19 kwietnia 2001 r. skarga nr (...), wyrok z dnia 6 marca 2001 r. skarga nr (...)), odbywanie kary pozbawienia wolności w przeludnionych celach, z nieoddzieloną toaletą i węzłem sanitarnym, z niewystarczającą liczbą łóżek i nieodpowiednią wentylacją, może stanowić przejaw poniżającego traktowania, prowadzącego do naruszenia godności osób pozbawionych wolności. Na gruncie prawa polskiego może to uzasadniać żądanie zasądzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 24 k.c. w związku z art. 448 k.c.(wyrok SN z dnia 28 lutego 2007 r. V CSK 431/06, OSNC 2008/1/13, LEX nr 255593, patrz też wyrok SN z dnia 02 października 2007 r. II CSK 269/07 OSNC – ZD 2008/3/75, LEX nr 440384). W świetle powyższego należy stwierdzić, że umieszczenie powoda w celi o powierzchni przypadającej na jednego osadzonego mniejszej od 3 m 2 może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia jego dóbr osobistych (uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt III CZP 25/11). Pomimo powyższego, nie można jednak uznać, że pozwany ponosi odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych powoda takim działaniem. Pozwany wykazał bowiem, że umieszczenie powoda w warunkach przeludnienia cel mieściło się w ramach wyznaczonych przez obowiązujący porządek prawny, w związku z czym jego działaniu nie można przypisać bezprawności, koniecznej do przypisania odpowiedzialności za ten czyn. Pozwany Skarb Państwa wykazał, iż działał w tym zakresie na podstawie art. 248 k. k. w., obowiązującego w okresie objętego pozwem, pobytu powoda w jednostkach penitencjarnych. Szczególnie uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, było przeludnienie wskazanych w pozwie jednostek penitencjarnych (jak i innych jednostek penitencjarnych na terenie kraju), które miało miejsce m.in. w okresie przebywania w nich powoda, a które zostało spowodowane mającym w tym czasie miejsce wzrostem przestępczości i wykrywalności przestępstw, przy jednoczesnym braku możliwości odmowy przez administracje jednostek penitencjarnych przyjęcia kierowanych do nich osób tymczasowo aresztowanych bądź skazanych na karę pozbawienia wolności w celu zapewnienia realizacji porządku prawnego. Tym samym należy uznać, że administracje jednostek penitencjarnych upoważnione były do podjęcia decyzji o czasowym umieszczeniu powoda --- STRONA 7 --- w celach, w których powierzchnia na jednego skazanego jest niższa od 3 m 2 , zwłaszcza, że ilość umieszczanych w jednej celi osób w warunkach przeludnienia nie była nadmierna, obniżająca w sposób drastyczny warunki pobytu w celi. Administracje jednostek penitencjarnych stosowały przy tym system rotacyjny w zakwaterowywaniu osadzonych i co jakiś czas umieszczały powoda w celach zgodnych z wymogami. Tym samym utrzymywały tymczasowy charakter przeludnienia i minimalizowały związane z tym dolegliwości. Dodać należy, że za każdym razem, gdy ono następowało, powiadamiały o tym sędziego penitencjarnego (wyrok SN z dnia 2 października 2007 r. II CSK 269/07 OSNC-ZD 2008/3/75, LEX nr 440384). Odnosząc się do zarzutu złego stanu technicznego cel, niedziałającej wentylacji, braku taboretu, należy zauważyć, że powód – pomimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 6 k.c. – nie udowodnił w tym zakresie swoich twierdzeń. Powołany przez powoda świadek wprawdzie potwierdził zarzuty powoda, ale nie był z nim osadzony w jednej celi, a zatem należy uznać, że warunki jakie panowały w celi powoda znał z subiektywnej relacji A. Ż.. Pozwany z kolei przedłożył dokumenty w postaci notatek funkcjonariuszy Służby Więziennej, protokołów kontroli sanitarnej, z których wynika, że prawem przepisane warunki odbywania kary pozbawienia wolności były przestrzegane w pozwanej jednostce penitencjarnej. Tym samym należy uznać, że zarzuty powoda w tym zakresie pozbawione są podstaw faktycznych. Warunki odbywania kary pozbawienia wolności zostały uregulowane w Kodeksie karnym wykonawczym (m.in. w oddziale 4 dotyczącym praw i obowiązków skazanego), w wydanym na podstawie delegacji z art. 249 § 1 k. k. w. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno- porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności (Dz. U. Nr 152, poz. 1493) oraz w wydanym na podstawie delegacji z art. 249 § 3 k. k. w. rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820). Przepisy te ustanawiają dla osadzonych prawo m.in. do przebywania w celi mieszkalnej wyposażonej w łóżko dla każdego skazanego, odpowiednią do liczby skazanych ilość stołów, szafek i taboretów, środków do utrzymania czystości w celi oraz niezbędne urządzenia sanitarne, usytuowanie w sposób zapewniający ich niekrępujące użytkowanie (§ 28 i 30 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno-porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności), odpowiedniej ilości odzieży, bielizny, obuwia, pościeli, środków higieny, sprzętu stołowego oraz sprzętu kwaterunkowego określonej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 października 2003 r. w sprawie warunków bytowych osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. Nr 186, poz. 1820) oraz do codziennego godzinnego spaceru (art. 112 k.k.w.). Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że podczas pobytu powoda w Areszcie Śledczym w O. poziom jej funkcjonowania był wysoki. Wykonywanie kary pozbawienia wolności było zgodne z przepisami Kodeksu karnego wykonawczego oraz regulaminu wykonywania kary pozbawienia wolności. Administracja jednostki dostarczała osadzonym, w tym powodowi, wymaganych przez przepisy środków higieny i czystości, odzieży, bielizny i obuwia, jak również wyposażała cele w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy. Cele były zaopatrzone w wentylację grawitacyjną oraz w wyodrębnione ściankami działowymi kąciki sanitarne. Osadzeni mieli zapewnione odpowiednie wyżywienie oraz możliwość korzystania ze świetlicy, jak również spacerowania na placu spacerowym (godzinę dziennie). Poza przeludnieniem, jedynym problemem w tej jednostce było zabrudzenie ścian i zniszczone podłogi, które administracja jednostki usuwała, przeprowadzając systematycznie remonty pomieszczeń jednostki. Z powyższego wynika zatem, że w ww. jednostce nie miały miejsca uchybienia powodujące uznanie, że zostały naruszone dobra osobiste powoda w postaci godności i prawa do intymności. Jeżeli istniały drobne uchybienia w funkcjonowaniu Aresztu Śledczego w O., to stopień nasilenia tych naruszeń nie przybrał takiej formy, przy której można byłoby uznać, że powód był osadzony w warunkach naruszających jego dobra osobiste w postaci godności i prawa do intymności. Tego rodzaju niedogodności nie przekraczały nieuniknionych skutków przebywania w warunkach izolacji więziennej. Nie zostało przy tym wykazane, by uchybienia te były wynikiem celowego czy --- STRONA 8 --- też niedbałego działania administracji penitencjarnej, pozwalającego przyjąć, że zakres niedogodności związany z przebywaniem w jednostce penitencjarnej, odbiega od ich zwykłego poziomu, z którym należy się liczyć przebywając w warunkach izolacji więziennej. Przeciwnie – administracja jednostki dokładała należytej staranności w celu wyeliminowania zbędnych niedogodności związanych z pobytem w jednostce penitencjarnej. O tym, że drobne nieprawidłowości w funkcjonowaniu jednostek penitencjarnych nie powinny przesądzać o uznaniu, że doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonych przemawia również wzgląd na występujące w Polsce realia społeczno - gospodarcze. Sytuacja lokalowa wielu rodzin w Polsce, zajmujących mieszkania komunalne czy socjalne, jest gorsza pod względem metrażu, stanu technicznego budynków i dostępu do mediów od tej, w jakiej powód odbywał karę pozbawienia wolności. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że powód, popełniając przestępstwa, w świadomy sposób przyczynił się do występowania niekorzystnych dla siebie okoliczności odbywania kary. Świadomość społeczna przepełnienia w polskich więzieniach jest powszechna, a zatem powód musiał liczyć się z wymierzeniem kary, którą będzie odbywał w takich warunkach. Należy także podnieść, że powód domagając się ochrony prawnej swoich dóbr osobistych, sam postępował sprzecznie z zasadami współżycia społecznego, naruszając prawa podmiotowe innych osób. Takie postępowanie może uzasadniać odmowę udzielenia poszkodowanemu pomocy prawnej na podstawie art. 5 k.c. (por. wyr. SA w Poznaniu z dn. 29.12.1993 r. sygn. I ACr 604/93, Wokanda z 1994 r., nr 5, poz. 42). Powyższe wskazuje, że nie doszło do naruszenia u powoda dóbr osobistych z uwagi na niezapewnienie odpowiednich warunków bytowych w postaci złego stanu technicznego i sanitarnego celi, w której przebywał powód. Należy uznać, że powód nie udowodnił także istnienia szkody w postaci pogorszenia sprawności fizycznej czy też negatywnych zmian w psychice na skutek przebywania w przeludnionej celi. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika, by powód zgłaszał tę okoliczność administracji jednostek penitencjarnych, zatrudnionym tam lekarzom; brak jest przy tym jakichkolwiek innych dowodów wskazujących na istnienie u powoda jakichkolwiek urazów. Powód miał możliwość korzystania ze świetlicy, czy też spacerowania na placu spacerowym, aby przebywać również poza celą. Warunki w jakich powód odbywał karę pozbawienia wolności były takie same jak dla innych współwięźniów, nie mogły być więc one formą jakiejkolwiek indywidualnej dyskryminacji. Należy także zauważyć, iż powód przed wytoczeniem powództwa nie składał żadnych skarg na przeludnienie w celach i warunki sanitarne, co wskazuje, że warunki te były przez niego akceptowane, tak samo jak przez innych współwięźniów. Powód mógł odczuwać dyskomfort w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności, jednakże nie przekraczało to nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego w pozbawienie wolności, aby stanowiło naruszenie przepisów. Z tych przyczyny z uwagi na fakt, że poza swymi zeznaniami powód nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności, w ocenie Sądu, twierdzenia powoda w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie, albowiem były jego subiektywnym przekonaniem a nie obiektywną okolicznością dotyczącą warunków odbywania kary. Wobec powyższego, przy braku podstaw faktycznych i prawnych, powództwo podlegało oddaleniu jak w punkcie I sentencji wyroku. Mając na uwadze sytuację majątkową powoda, na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążył go kosztami postępowania w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach zastępstwa procesowego pełnomocników z urzędu ustanowionych dla powoda, orzeczono na podstawie § 6 pkt 6 w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm.). SSO I. K. Sygn. akt I C 233/11 --- STRONA 9 --- Zarządzenie: 1. Odnotować; 2. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powoda; 3. Przedłożyć za 14 dni lub z apelacją. K.……………….2012r. SSO. I. K.