Postanowienie I C 230/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2010r. Sąd Okręgowy w Siedlcach

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 230/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2010r. Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Jolanta Hryciuk Protokolant st.sekr.sąd. Barbara Karwowska-Wierzejska po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2010r. w Siedlcach na rozprawie sprawy z powództwa A. P. (1) przeciwko H. Z. o ochronę dóbr osobistych I. oddala powództwo; II. zasądza od A. P. (1) na rzecz H. Z. kwotę 1464 (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 230/10 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 10 lutego 2010r., złożonym do Sądu Rejonowego w Siedlcach powód A. P. (1) wniósł o zobowiązanie pozwanego H. Z., aby złożył pisemne oświadczenie o treści „ Ja H. Z. przepraszam A. P. (1) za to, że bezpodstawnie oskarżyłem go o kradzież drzewa z mego lasu, czym naraziłem na szwank jego dobre imię w społeczeństwie” oraz o zasądzenie od H. Z. na rzecz powoda kwoty 10 000 zł tytułem zadośćuczynienia, płatną w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wraz odsetkami w razie zwłoki, zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu powództwa podniósł, iż w maju 2009r. H. Z. złożył zawiadomienie na policję, w którym oskarżył powoda, że ukradł drzewo z jego lasu. H. Z. złożył zeznania w których podał nieprawdziwe okoliczności i fakty obciążające powoda jako sprawcę kradzieży. Nadto, spreparował dowody przeciwko powodowi w ten sposób, iż na drewnie, które leżało na podwórku powoda , ściętym przez powoda z jego lasu, naniósł znaki w postaci kółek na przekroju pni, które miały świadczyć, iż drewno jest jego własnością. H. Z. stwierdził, iż oznaczenia drewna robił w swoim lesie i wskazał, że rzekomo skradzione drewno z jego lasu leży na działce powoda, a wobec tego on jest sprawcą kradzieży. Powód podniósł, iż twierdzenia te okazały się nieprawdziwe, gdyż w rzeczywistości drewno leżące na jego posesji było ścięte z jego lasu i było jego własnością, co potwierdziły badania mechanoskopijne przeprowadzone --- STRONA 2 --- w trakcie dochodzenia. Zdaniem powoda H. Z. działał świadomie i z premedytacją, mając na celu spowodowanie odpowiedzialności karnej powoda za czyn, którego nie popełnił. Działanie to było bezprawne i miało na celu naruszenie dóbr osobistych powoda, dobrego imienia, czci i godności, aby poniżyć powoda w opinii publicznej i narazić na utratę zaufania członków społeczności, w której żyje. Zdaniem powoda, szkoda moralna jaką poniósł uzasadnia zasądzenie na jego rzecz zadośćuczynienia, którego wnioskowana suma 10 000zł jest adekwatna do krzywdy wyrządzonej przez pozwanego. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2010r. Sąd Rejonowy w Siedlcach twierdził swą niewłaściwość i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Siedlcach. Na rozprawie pełnomocnik powoda popierał powództwo. Pełnomocnik pozwanego wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, co następuje: A. P. (1) zamieszkuje w S.. Posiada on w miejscowości J. nieruchomość, na której zamieszkuje jego matka A. P. (2). Po sąsiedzku z działką A. P. (1) w miejscowości J. mieszka H. Z.. A. P. (1) i H. Z. są od kilku lat skonfliktowani, o czym wiedzą mieszkańcy wsi (zeznania stron k.58-60, zeznania świadków J. J. K.46 i J. D. k.46v-47). W dniu 12 maja 2009r. A. P. (1) zawiadomił Powiatowy Inspektorat Weterynarii w S. o prowadzeniu hodowli koni przez H. Z.. Na skutek tego została przeprowadzona kontrola warunków utrzymania koni w gospodarstwie (...), która nie wykazała uchybień ani nieprawidłowości (informacja z Powiatowego Inspektoratu Weterynarii k. 38). W dniu 25 maja 2009r. w trakcie interwencji Policji zgłoszonej przez A. P. (2) w innej sprawie, H. Z. zgłosił Policji fakt kradzieży drewna opałowego (olcha i bez czarny) z jego działki w okresie od 14 do 18 maja 2009r. i jako sprawcę tej kradzieży wskazał A. P. (1). Przesłuchiwany jako świadek podał, iż jego drewno było oznaczone poprzez narysowanie na przeciętych końcach flamastrem kółek koloru granatowego jak również, że nikt inny poza A. P. (1) nie woził drewna z lasu (protokół przesłuchania k. 3-5 akt RSOW 1364/09). W dniu 25 maja 2009r. na działce użytkowanej przez A. P. (1) odbyło się przeszukanie w trakcie którego znaleziono 9 sztuk drewna: 6 sztuk gatunku czarny bez i 3 sztuki gatunku olcha posiadających oznaczenia w kształcie kółka koloru ciemnego. Rzeczy te zostały oddane na przechowanie A. P. (1) (protokół przeszukania i protokół oddania rzeczy na przechowanie k. 7-10). Zabezpieczone podczas oględzin miejsca wycięcia i kradzieży kawałki drewna zostały poddane badaniom mechanoskopijnym i porównane z krążkami drewna zabezpieczonymi podczas przeszukania posesji powoda. Dowodowe krążki drewna bzu czarnego przed rozdzieleniem stanowiły całość z porównywanymi krążkami drewna bzu czarnego (opinia k.44-45 akt RSOW 1364/09). Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających Policja odstąpiła od skierowania przeciwko A. P. (1) wniosku o ukaranie do sądu z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienia czynu (k. 54-55 akt RSOW 1364/09). W dniu 27 kwietnia 2010r. A. P. (1) zawiadomił Policję o złożonym przez H. Z. fałszywym oskarżeniu i złożeniu przez niego fałszywych zeznań przed funkcjonariuszem Policji. Postanowieniem z dnia 11 maja 2010r. Prokurator Rejonowy w S. odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie złożenia fałszywego oskarżenia oraz fałszywych zeznań wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa k. 53). A. P. (1) od dnia 13 maja 2010r. korzysta z pomocy psychologa (zaświadczenie k. 55). Sąd zważył, co następuje: --- STRONA 3 --- Nie ulega wątpliwości, iż w dniu 25 maja 2009r. pozwany H. Z. zawiadomił Policję o kradzieży drewna z jego lasu oraz, że jako sprawcę kradzieży wskazał powoda A. P. (1). W niniejszym postępowaniu należało ocenić, czy takim działaniem pozwany H. Z. naruszył dobra osobiste powoda i czy jego działanie było bezprawne. Należy zgodzić się z twierdzeniami powoda, iż bezpodstawne, nieprawdziwe oskarżenie o kradzież, niezależnie od tego, czy ze względu na wartość będzie ta kradzież zakwalifikowana jako przestępstwo czy wykroczenie, obiektywnie może naruszać dobra osobiste osoby, a mianowicie jej cześć i dobre imię. Oceniając zasadność roszczenia powoda należało ustalić, czy rzeczywiście doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, a dalej czy działanie pozwanego było bezprawne. Z przepisu art. 24 kc wynikają dwie przesłanki ochrony dóbr osobistych: naruszenie dobra osobistego i bezprawność tego naruszenia. O naruszeniu dobra osobistego można mówić tylko wówczas, gdy działanie drugiej strony było bezprawne, a mianowicie sprzeczne z normami prawnymi lub zasadami współżycia społecznego. Z dominującego w doktrynie i orzecznictwie poglądu wynika również, iż przesłanką odpowiedzialności z art. 448 kc jest nie tylko bezprawne, ale i zawinione działanie sprawcy naruszenia dobra (m.in. wyrok SN z 19.01.2007r., III CSK 358/06, Lex 277289). Dla oceny bezprawności działania pozwanego ma znaczenie, czy działanie polegające na złożeniu zawiadomienia i zeznania były nieprawdziwe i pozwany formułując nieprawdziwe oskarżenia kierował się złośliwością i chęcią dokuczenia powodowi. Zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na takie stwierdzenie. Zarówno powód i pozwany przyznali, iż wiosną 2009r. wycinali drzewa, pozwany ze swojej działki, zaś powód ze swojej działki graniczącej z działką pozwanego. Pozwany przesłuchany w charakterze świadka zeznał, iż „nie ma wątpliwości, iż to A. P. (1) dokonał kradzieży drewna” m.in. z tego powodu, iż poza powodem nikt inny nie woził drzewa z lasu, a nadto świadkiem kradzieży był J. D., który powiadomił pozwanego (protokół k. 3-4 akt RSOW 1364/09). Przesłuchany w charakterze świadka J. D. (protokół k. 31-32 (...)) zeznał, iż widział jak A. P. (1) woził drewno z lasu oraz, że powiedział do H. Z., iż kradzieży jego drewna może dokonywać A. P. (1). J. D. wspólnie z pozwanym dokonał oznaczenia drewna. Jak zeznał, wspólnie z pozwanym byli oni pewni, iż kradzieży drewna dokonuje A. P. (1). Przed Sądem powyższemu zaprzeczył twierdząc, iż nie mówił pozwanemu, iż to A. P. (1) kradnie drewno. W ocenie Sądu, jako bardziej wiarygodne należy jednak uznać zeznania świadka złożone bezpośrednio po zdarzeniu, bowiem nie ulega wątpliwości, iż tocząca się sprawa mogła również u świadka wywołać obawę, że będzie on także pociągnięty do odpowiedzialności. Z zeznań pozwanego wynika, iż w maju 2009r. zginęło mu drewno z lasu, a ponieważ drewno woził A. P. (1) oraz po rozmowie z sąsiadem J. D. nabrał przekonania, iż to A. P. (1) ukradł drewno, złożył on zawiadomienie o kradzieży drewna i jako osobę sprawcy wskazał A. P. (1). W ocenie Sądu złożenie zawiadomienia jak również wskazanie osoby podejrzanej mieszczą się granicach prawa. Powód nie udowodnił, iż zawiadomienie i wskazanie jego jako osoby sprawcy dokonane było oczywiście z złym zamiarem i pełną świadomością nieprawdy takiego twierdzenia. W wyroku z dnia 11 października 2000r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyraził pogląd, iż celowe i świadome złożenie fałszywego zawiadomienia o niedopełnionym przestępstwie jest naruszeniem dóbr osobistych uzasadniającym nakazanie przeproszenia pokrzywdzonego i zapłatę odpowiedniego zadośćuczynienia pieniężnego na wskazany przez niego cel społeczny ( I ACa 505/00, OSA 2002/2/12). Sąd podziela ten pogląd, jednak na gruncie niniejszej sprawy nie można uznać, iż pozwany celowo i świadomie złożył fałszywe zawiadomienie. Pozwany nabrał takiego przekonania na podstawie własnych obserwacji oraz po rozmowie ze świadkiem J. D.. Kiedy Policja odmówiła skierowania przeciwko A. P. (1) wniosku o ukaranie, pozwany decyzję tę zaakceptował. Nie można podzielić stanowiska powoda, iż pozwany świadomie „spreparował dowody przeciwko niemu”, a potwierdzają to badania mechanoskopijne. Za wiarygodne uznał Sąd zeznania pozwanego, iż dokonał oznaczenia drewna, potwierdził to także J. D.. Nie ulega też wątpliwości, iż 9 sztuk oznaczonego drewna odnaleziono na posesji A. P. (1). Badaniom mechanoskopijnym poddano tylko 3 sztuki drewna, poza tym było ono oddane na przechowanie powodowi, zaś oględziny działki powoda odbyły się dopiero w dniu 22 czerwca 2009r. a więc prawie miesiąc po odnalezieniu oznaczonego drewna u powoda. Nie wdając się w ocenę prawidłowości przeprowadzenia czynności wyjaśniających przez Policję, stwierdzić należy, iż zbyt daleko idące są wnioski powoda, iż pozwany dokonał --- STRONA 4 --- oznaczenia drewna leżącego już na jego posesji. W ocenie Sądu na tym etapie nie był zasadny wniosek powoda o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego leśnika na okoliczność, czy A. P. (1) przekopał karpy drzew z których pobierany był materiał porównawczy na swoją działkę. W ocenie Sądu okoliczność ta nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, jak również z uwagi na upływ czasu rzetelne przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie jest możliwe. Mimo niekorzystnej dla pozwanego opinii mechanoskopijnej dotyczącej drewna, H. Z. ponownie zeznał, iż jest pewny, że kradzieży dokonał A. P. (1) (protokół k.50-51 akt RSOW 1364/09), gdyż miał takie przekonanie. Nie można natomiast uznać, iż wynikało to z jego złośliwości i dokonane było z oczywiście złym zamiarem. Oceniając zasadność roszczenia powoda nie można też pominąć faktu, iż strony są od wielu lat skonfliktowane i również powód składał zawiadomienie, iż pozwany prowadzi hodowlę koni pobierając rentę strukturalną i jak zeznał uczynił to „żeby zadośćuczynić sprawiedliwości” (k.59). Zdaniem powoda spełniał swój obywatelski obowiązek (k.27). W ocenie Sądu, ze swojego obywatelskiego uprawnienia skorzystał również pozwany H. Z. składając zawiadomienie o kradzieży drewna i wskazując osobę sprawcy. Dodatkowo, nie można pominąć, iż Prokurator Rejonowy wS.odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie złożenia fałszywego oskarżenia oraz fałszywych zeznań wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa k. 53). W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, iż powodowi A. P. (1) nie przysługuje ochrona, bowiem nie doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda, a pozwany działał w ramach przysługujących mu uprawnień i porządku prawnego. Mając na uwadze wieloletni i długotrwały konflikt pomiędzy stronami, do którego istnienia przyznają się same strony, sam fakt złożenia zawiadomienia, forma w jakiej się to odbyło, nie może w ocenie Sądu skutkować odpowiedzialnością pozwanego w tym procesie. Powód zeznał, iż na skutek przedmiotowego zdarzenia poniósł szkodę moralną. Do tego czasu miał bowiem bardzo dobre relacje z sąsiadami, którzy obecnie zachowują wobec niego dystans, gdyż ma we wsi opinię złodzieja. Zebrane dowody nie potwierdzają, by istotnie przedmiotowe zdarzenie wpłynęło negatywnie na opinię powoda w miejscowości J.. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowie A. J. (k. 45v-46) i W. I. (k. 46), którzy mieszkają po sąsiedzku z powodem w S. zeznali, iż w miejscu zamieszkania powód ma dobrą opinię i nic nie wiedzieli opinii powoda w miejscowości J.. Zeznania te Sąd uznał za wiarygodne. W miejscowości J. jest natomiast znany fakt, iż strony są skonfliktowane, co wynika z twierdzeń samych stron jak również z zeznań świadka J. D. (k. 46v-47), a pośrednio z zeznań świadka J. J. - sołtysa wsi (k.46), które to zeznania Sąd również obdarzył wiarą. Niezależnie jednak od tego, jaką reakcję wywołało przedmiotowe zdarzenie wśród mieszkańców (...), sam fakt, iż powód poniósł ujemne konsekwencje w postaci konieczności składania zeznań przed policją, przeszukania. nie oznacza, iż jego dobra zostały naruszone oraz nie przesądza o zasadności roszczenia pieniężnego. Zgodnie z art. 448 kc Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w razie naruszenia dobra osobistego. Zasądzenie zadośćuczynienia ma zatem charakter fakultatywny i od oceny sądu opartej na analizie okoliczności konkretnej sprawy zależy przyznanie pokrzywdzonemu ochrony w tej formie. Oznacza to, że Sąd może, a nie musi zasądzić zadośćuczynienie, nawet w sytuacji, kiedy do naruszenia dóbr osobistych doszło. Powód w żaden sposób nie udowodnił faktu naruszenia dóbr osobistych jak również poniesienia krzywdy, która uzasadniałaby zasądzenie zadośćuczynienia w kwocie 10 000 zł. W przytoczonych wyżej okolicznościach sprawy, powództwo w całości Sąd uznał za niezasadne i jako takie, powództwo to oddalił. --- STRONA 5 --- Na podstawie art. 98§1 kpc Sąd zasądził od A. P. (1) jako strony przegrywającej na rzecz pozwanego H. Z. kwotę 1464 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie ze złożoną przez pełnomocnika pozwanego fakturą VAT, przy czym wysokość tego wynagrodzenia jest zgodna z § 6 pkt 4 i §11 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.