§Centrum Prawa KarnegoWykonawczego
← Powrót do orzecznictwa
ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie p

Wyrok I C 2266/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowi

ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z

Teza / krótkie omówienie

ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z

Treść orzeczenia

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2266/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Magdalena Nagaduś Protokolant: Małgorzata Biniaś po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa K. B. przeciwko S. M. o ochronę dóbr osobistych I. zobowiązuje pozwaną S. M. do pisemnego przeproszenia powoda K. B. poprzez sporządzenie i przesłanie do powoda w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku pisemnego oświadczenia o treści: "Oświadczam, że przepraszam Pana K. B. za podanie nieprawdziwych informacji zamieszczonych w pismach kierowanych do Urzędu Miasta K., Wydziału Mieszkalnictwa, W. (...) (...)- (...) K., Zarządu (...) w K., Biura (...), ul. (...), (...)-(...) K. oraz za podawanie tych informacji do innych osób, zarzucając Panu K. B. popełnienie czynów polegających na: wszczynaniu awantur w miejscu zamieszkania powoda, znęcaniu się nad swoją małżonką i dziećmi, biciu swojej małżonki i dzieci, nadużywaniu alkoholu i robieniu libacji alkoholowych w miejscu zamieszkania powoda, pozostawianiu dzieci bez opieki oraz ich zaniedbywaniu", II. zobowiązuje pozwaną S. M. do zaniechania w przyszłości kierowania i rozpowszechniania w obecności osób trzecich, w tym kierowania do instytucji wymienionych w punkcie I. wyroku pism z nieprawdziwymi oskarżeniami wskazującymi na dopuszczenie się przez powoda K. B. popełnienia czynów wymienionych w oświadczeniu opisanym w punkcie I. wyroku, III. zasądza od pozwanej S. M. na rzecz powoda K. B. kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych) tytułem zadośćuczynienia , IV. oddala powództwo w pozostałej części, V. zasądza od pozwanej S. M. na rzecz powoda K. B. koszty postępowania w kwocie 745 zł ( siedemset czterdzieści pięć złotych ), VI. przyznaje adwokatowi F. K. kwotę 442,80zł (czterysta czterdzieści dwa złote i osiemdziesiąt groszy), w tym 23% podatku VAT, ze środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Krakowie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu, które nie zostały pokryte. Sygn. akt I C 2266/14 --- STRONA 2 --- UZASADNIENIE wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 r. Powód K. B. wniósł o zobowiązanie pozwanej S. M. do pisemnego sporządzenia przeprosin o treści: "Oświadczam, że przepraszam Pana K. B. za podanie nieprawdziwych informacji, zamieszczonych w pismach kierowanych do Urzędu Miasta K., Wydziału Mieszkalnictwa, W. (...) (...)-(...) K., Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Filia nr 3, ul. (...), (...)-(...) K., Zarządu (...) w K., Biura (...) ul. (...), (...)-(...) K., oraz za podawanie tych informacji do innych osób, zarzucając Panu K. B. popełnianie czynów, polegających na: - wszczynaniu awantur w miejscu zamieszkania powoda, znęcaniu się nad swoją małżonką i dziećmi, biciu swojej małżonki i dzieci, nadużywaniu alkoholu i robienie libacji alkoholowych w miejscu zamieszkania powoda, pozostawianiu dzieci bez opieki oraz ich zaniedbywaniu" i wysłania ich na swój adres oraz na adres Urzędu Miasta K., Wydziału Mieszkalnictwa, Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, Zarządu (...) w K. i Biura (...) w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia. Powód wniósł również o zobowiązanie pozwanej do zaniechania naruszeń jego dóbr osobistych. Ponadto powód wniósł o zasądzenie na koszt pozwanej tytułem zadośćuczynienia na rzecz powoda kwoty 3.000 zł za naruszenie dóbr osobistych w postaci czci, dobrego imienia oraz dobrej sławy. Zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zgłoszonych żądań powód podniósł, iż strony sąsiadują ze sobą. Powód z rodziną mieszka nad lokalem zajmowanym przez pozwaną. Pozwana od początku zamieszkiwania powoda rozpowszechnia w obecności osób trzecich oraz zamieszcza w pismach kierowanych przez nią do Urzędu Miasta K. (...) Zarządu (...) w K., Biura (...) nieprawdziwe informacje polegające na wskazywaniu, że powód notorycznie wszczyna awantury w miejscu swojego zamieszkania, znęca się nad swoją małżonką i dziećmi, bije swoją małżonkę i dzieci, nadużywa alkoholu i robi libacje alkoholowe oraz że pozostawia dzieci bez opieki, a także że je zaniedbuje. Według informacji posiadanych przez powoda pozwana w taki sam sposób zachowywała się wobec poprzednich lokatorów zajmowanego przez niego lokalu, z czego wywnioskował, że pozwana pragnie doprowadzić do wyprowadzenia się powoda. Powód podniósł, że nigdy nie dopuścił się czynów zarzucanych mu przez pozwaną i czuje się dotknięty zachowaniem pozwanej i obawia się, że pozwana doprowadzi do całkowitej utraty reputacji przez powoda. Powód obawia się też stan psychiczny swoich dzieci, które mogą usłyszeć informacje rozpowszechniane przez pozwaną. Z powodu zachowania pozwanej powód zmuszony jest często stawiać się różnych urzędach, a nawet na komisariacie Policji. pozew - k.2-6. W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Oświadczyła, że nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż miałaby kiedykolwiek w rozmowie z sąsiadami lub osobami trzecimi używać słów, iż powód notorycznie wszczyna awantury w miejscu swego zamieszkania, znęca się nad swoją małżonką i dziećmi, bije małżonkę, notorycznie nadużywa alkoholu, robi libacje alkoholowe oraz pozostawia dzieci bez opieki i że je zaniedbuje. Przyznała natomiast, że kierowała pisma do Urzędu Miasta K. - Wydziału Mieszkalnictwa i do VI Komisariatu Policji w K. w których skarżyła się na hałas dochodzący z mieszkania powoda oraz częste wypowiadanie wulgarnych słów przez powoda. Pozwana ponadto zarzuciła, że powód rozpowszechnia nieprawdziwe i obraźliwe informacje na jej temat, obraża ją publicznie oraz organizuje głośne imprezy w swoim lokalu mieszkalnym. W piśmie z dnia 15 lutego 2016 r., pozwana podniosła, że powód zdewastował jej skrzynkę na listy oraz że wykrzykuje pod jej adresem obraźliwe groźby. odpowiedź na pozew - k.17-20, pismo z dnia 15.02.2016 k.152. Bezsporne jest, że strony postępowania są sąsiadami zamieszkując w K. przy ul. (...). Powód zajmuje lokal nr (...) usytuowany nad lokalem nr (...) zajmowanym przez pozwaną. Powód mieszka z żoną i trójką dzieci, wprowadził się później niż pozwana. Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Pozwana S. M. kierowała do Biura (...) w K., Urzędu Miasta K. - Wydział Mieszkalnictwa, Zarządu (...) pisma w których twierdziła m.in., że: powód dopuścił się zdewastowania skrzynki pocztowej, jako uciążliwy lokator dopuścił się zdewastowania --- STRONA 3 --- mienia publicznego jako aktu wandalizmu, jest sprawą niedopuszczalną, aby ktoś niezrównoważony psychicznie wyżywał się na mieniu publicznym. W piśmie do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa z dnia 29 kwietnia 2013 r. pozwana zawarła m.in. stwierdziła, że „Kobieta jest notorycznie zastraszana i szykanowana przez p. B.", "się mszczą jak mogą na lokatorce", "kolejna sytuacja mówiąca o &lt;&lt;niezrównoważeniu umysłowym&gt;&gt; p. B. K. (1), kiedy przyjeżdża śmieciarka z (...), p. B. wybiega na balkon lok. nr 11 z krzykiem cyt. &lt;&lt;WY KURWY nie mieliście kiedy przyjechać tylko teraz i tłuc się, boli mnie głowa&gt;&gt;", "Ciągłe awantury są już nie do wytrzymania (...) sąsiadka mieszkająca w (...) notorycznie ma przez p. B. zaśmiecany balkon(...) Zarówno P. B., jak i jego żona M. siedząc w oknie rzucają niedopałkami papierosów plując z okna", "kiedy tylko przyjeżdża autobus z centrum, trzymając w ręku szmatkę lub szczotkę wypowiada słowa cyt. &lt;&lt;Komu by tu przypierdolić&gt;&gt;. Każdy, kto tylko podjeżdża pod blok, dobiega do auta, nakazuje odjechać, stawia się do bicia, cyt. &lt;&lt; Ja tu mieszkam i nikt nie ma prawa postawić mi tu&gt;&gt;", "urządza w lokalu nr (...) imprezę, głośną, muzyką, wrzaski innych biesiadników" dowód: pismo z dnia 29.04.13- k.69-75, pismo z dnia 07.07.14 - k. 65-66. W piśmie do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa z dnia 10 grudnia 2013 r. pozwana informowała o głośnym zachowaniu, krzykach i uciążliwości lokatorskiej powoda oraz, że „Kilka dni temu człowiek zbierający <<złom>> Na osiedlu został przez w/w napadnięty w altanie śmietnikowej. Doszło do rękoczynów ze strony w/w lokatora". Dowód: Pismo z dnia 10.12.2013 r. k.60-62 akt (...)02. (...).31.2014.BC W piśmie do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa z dnia 27 maja 2014 r. pozwana napisała m.in.: „..pisząc kolejne pisma do (...) Wydziału Mieszkalnictwa (…) nie przyniosły na chwilę obecną oczekiwanych efektów. W pismach <<owych>> kierowanych do p. Dyrektor B. K. (2) chodziło konkretnie o << uciążliwość lokatorską lokatora w osobie p. B. K. (1) (…)”, „nadal swoim nagannym zachowaniem stwarza zagrożenie zamieszkujących na osiedlu mieszkańców oś. (...).”, „(…)lokatorzy tam zamieszkali celowo oświadczyli, iż nie było konfliktów i interwencji, gdyż byli <<zastraszani>> przez p. B. K. (1)", "Pragnę również poinformować Pana, o sytuacji <<Kradzieży>> MOICH DANYCH OSOBOWYCH, których dopuścił się p. B. K. (1).", "Oboje z rodziców używają wulgaryzmów w obecności dzieci, jest puszczana głośna muzyka, dla p. B. nie jest to ważne że dzieci są w tym czasie obecne w lokalu, muszą być posłuszne i wykonywać każde polecenie matki i ojca (TYRANA RODZINY).", "Dzieci na co dzień widzą jak ojciec p. B. K. traktuje matkę p. B. M. na oczach dzieci dochodzi do wyzwisk i rękoczynów." dowód: pismo z dnia 27.05.2014 r. – k.72-78 akt (...)02. (...).31.2014.BC. W piśmie do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa z dnia 24 lutego 2014 r. pozwana po raz kolejny informowała o nagannym zachowaniu, głośnym puszczaniu muzyki i uciążliwości powoda oraz , że "p. B. K. (1), który w trakcie odbywania się imprezy urodzinowej, kiedy żona [ B. M. zwraca uwagę, mężowi, aby zachowywał się ciszej bo mają już kłopoty związane z jego nagannym zachowaniem. Na co mąż odpowiada do żony słowa cyt << Mam wszystko w dupie, TE DWIE (...) - Jedna MŁODA DRUGA STARA - nie będą mi mówiły co mam robić. Pragnę zaznaczyć iż taka sytuacja, polegająca na obrażaniu i poniżaniu jest na porządku dziennym." dowód: Pismo z dnia 24.02.2014 r. – k.39-41 akt (...)02. (...).31.2014.BC. Pozwana skargi dotyczące uciążliwości powoda, urządzaniu przez niego głośnych imprez, puszczaniu muzyki, obrażaniu i dokuczaniu pozwanej i innym lokatorom, zaniedbywaniu dzieci składała wielokrotnie do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa i Zarządu (...) – w latach 2013-2014. Część z tych pism była podpisywana przez pozwaną imieniem i nazwiskiem, część była anonimowa, ale z zaznaczeniem , że jest składana przez lokatorów budynku przy ul. (...) w K.. Większość pism napisana jest bardzo podobnym charakterem pisma, podobnym również do pisma, którym sporządzona została odpowiedź na pozew i dalsze pisma pozwanej w niniejszej sprawie. Pozostałe pisma zostały sporządzone charakterem pisma wykazującym bardzo duże podobieństwo do podpisów pozwanej. Część pism w imieniu pozwanej była sporządzana przy udziale córki pozwanej M. P.. Pozwana zgłaszała się także osobiście u Dyrektora Wydziału Mieszkalnictwa Wydziału Mieszkalnictwa i składała ustne skargi na opisane wyżej zachowanie powoda. --- STRONA 4 --- dowód: kopie pism na k. 65-79, kopie pism na k. 23-24, 26-27, 37-38, 44-50, 53-85, pisma na k. 3-5, 10-12, 28-29, 34-35, 3-41, protokoły na k. 1, 33, 51, 52, 98 akt (...)02. (...).31.2014.BC. Składanie przez pozwaną wymienionych wyżej pism spowodowało, że Urząd Miasta K. i Zarząd (...), a także Policja przeprowadzały postępowania wyjaśniające wzywając powoda do stawienia się i złożenia wyjaśnień. Żadne z tych postępowań nie wykazało, aby powód K. B. dopuścił się zarzucanych mu przez pozwaną czynów. Urząd Miasta K. w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie potwierdził zasadności zarzutów pozwanej wobec powoda. dowód: pismo Prezydenta Miasta K. z 25.06.2014 r. – k. 94 akt (...)02. (...).31.2014.BC, zeznanie świadków P. K. - k.92 -93, A. W. – k. 93, D. O. – k. 126-127, zeznania powoda – k. 174. Pozwana S. M. poza wysyłaniem pism do wyżej wspomnianych instytucji, rozpowszechniała w sąsiedztwie oraz w miejscu pracy żony powoda informacje o tym, że powód K. B. organizuje głośne imprezy, bije i poniża swoją żonę, zaniedbuje dzieci oraz nadużywa alkoholu. Informacje te zostały rozpowszechnione wśród sąsiadów powoda i mieszkańców osiedla, były m.in. powtarzane w osiedlowym sklepie. Przez pierwszy rok zamieszkiwania powoda w lokalu nr (...) jego sąsiedzi zachowali się wobec powoda i jego rodziny z dużą rezerwą, nie podejmowali z nim rozmów, nie odpowiadali na pozdrowienia. Powód początkowo nie wiedział co jest przyczyną takiego zachowania sąsiadów. Z czasem docierały do niego informacje na jego temat rozpowszechniane przez pozwaną. Powód starał się wyjaśniać sąsiadom przyczyny konfliktu z pozwaną. Z czasem sytuacja uległa poprawie i obecnie powód i jego rodzina mają dobre relacje z sąsiadami. dowód: zeznania świadków P. K. - k.92 -93, A. W. – k. 93, zeznania powoda – k. 174. Poza okolicznościami, które nie zostały przez strony zakwestionowane (art. 229 k.p.c.) lub też taką ocenę uzasadniał przebieg całego postępowania (art. 230 k.p.c.), istotne dla sprawy fakty Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów przedłożone przez stronę powodową, a także z zeznań świadków i powoda. Dokumenty sporządzone przez Urząd Miasta K. oraz Komisariat Policji VI w K. zgodnie z art. 244 k.p.c. są dokumentami urzędowymi i korzystają z domniemania prawdziwości oraz zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Sąd, nie mając podstaw do obalenia tych domniemań, uznał dowody z dokumentów za wiarygodne. Dokumenty prywatne w postaci pism pozwanej również stanowiły dowód, którego prawdziwość nie była kwestionowana. Pisma, które zawierają skargi na powoda, ale nie zawierają podpisu pozwanej, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego również należy uznać za pochodzące od pozwanej. Świadczy o tym nie tylko bardzo duże, zauważalne nawet da laika podobieństwo charakteru pisma, którym sporządzono większość tych pism, a także pism procesowych pozwanej w niniejszej sprawie, ale także podobny styl i sposób formułowania skarg, odnoszenie się w nich do lokalu nr (...) zajmowanego przez pozwana, przytaczanie tych samych zarzutów, a także nawiązywanie do tych skarg w późniejszych pismach podpisywanych przez pozwaną imieniem i nazwiskiem. Fakt, że część pism sporządzona jest innym charakterem pisma nie sprzeciwia się uznaniu, że wszystkie zostały sporządzone na zlecenie pozwanej. Jak wynika z zeznań powoda, ale i świadka D. O., część pism była pisana w imieniu pozwanej przez jej córkę. Po częścią z nich pozwana podpisała się, o czym świadczy odmienności charakteru pisma podpisu. Za wiarygodnością tych zeznań przemawia w ocenie Sądu zarówno fakt, że córka pozwanej, M. P., również składała ustną skargą na powoda, a także to, że również pisma procesowe w niniejszej sprawie zostały sporządzone tym samym charakterem pisma, zaś podpis pozwanej innym. Wynika stąd, że pozwana często korzysta z pomocy innej osoby przy sporządzaniu pism, a sama je tylko podpisuje, zatem takie pisma również należy traktować jako pochodzące od pozwanej. Zeznania świadków oraz powoda Sąd uznał za logiczne, konsekwentne, zgodne z zasadami doświadczenia życiowego i spójne z dokumentami sporządzonymi i wysłanymi przez pozwaną do urzędów oraz z dokumentami urzędowymi. Sąd przyjął zatem, że dowód z przesłuchania świadków oraz strony powodowej jest wiarygodny. Dowód z przesłuchania pozwanej został pominięty z powodu niestawienia się strony na rozprawę, pomimo kilkukrotnego wezwania z pouczeniem o sposobie udokumentowania przeszkody w postaci złego stanu zdrowia. Pomimo tych pouczeń i reprezentacji przez profesjonalnego pełnomocnika, pozwana nie przedłożyła zaświadczenia pochodzącego od lekarza sądowego wskazującego na brak możliwości złożenia zeznań, a informację, że pozwana nie była w stanie skontaktować się z lekarzem Sąd uznał za niewiarygodną, jako całkowicie gołosłowną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego. --- STRONA 5 --- Sąd oddalił wnioski dowodowe pozwanej o zwrócenie się do Zarządu (...) w K. o udzielenie informacji o wszczynanych wobec powoda postępowaniach, bowiem z pozostałych dowodów wynika w sposób dostateczny, że wobec powoda podejmowane były tylko czynności wyjaśniające, a nawet gdyby zostało wszczęte jakiekolwiek postępowanie, należałoby uznać, że jest to formalną konsekwencją działań pozwanej. Pozwana nie wykazała natomiast, że powód faktycznie dopuścił się zarzucanych przez nią czynów, zatem samo prowadzenie określonych postępowań wszczynanych wskutek zawiadomień pozwanej nie ma żadnego znaczenia dla oceny bezprawności działań pozwanej. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Roszczenie powoda zasługiwało częściowo na uwzględnienie. Powód dochodził od pozwanej roszczeń majątkowych oraz roszczeń niemajątkowych wynikających z naruszenia jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, czci i poczucia bezpieczeństwa, prawa do spokoju, ochrony więzi rodzinnych. Pozwana wniosła o oddalanie powództwa w całości. Przechodząc do merytorycznej analizy żądań pozwu w niniejszej sprawie, poczynić na początek należy uwagi natury bardziej ogólnej odnoszące się do problematyki ochrony dóbr osobistych. Otóż, w myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Katalog dóbr osobistych zawarty w wyżej cytowanym przepisie nie jest katalogiem zamkniętym, zawarte w nim wyliczenie dóbr osobistych nie jest wyczerpujące. Przepis art. 24 § 1 k.c. stanowi, że ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym (art. 445 § 3 k.c.) może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego. Powołane przepisy zawierają regulację dotyczącą ochrony dóbr osobistych jednostki jedynie przykładowo wymienionych w art. 23 k.c. Zakładają one bezprawność działania, która jest wystarczającą przesłanką do skutecznego domagania się ochrony prawnej wskazanej w art. 24 k.c. Zagrożenie zaś lub naruszenie dobra osobistego zostanie uznane za bezprawne, jeżeli jest ono sprzeczne z szeroko rozumianym porządkiem prawnym. Ponadto naruszenie to musi być obiektywne tzn. w ocenie społeczeństwa musi wywoływać negatywne odczucia (por. wyrok SN z dnia 26 października 2001 r., V CKN 195/01 ). W orzecznictwie sądowym i doktrynie podkreśla się, że rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne (por. wyrok SN z 17 czerwca 2004 r., V CSK 609/03, LEX nr 109404) Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste. Przepis formułuje również domniemanie bezprawności naruszenia dóbr osobistych. Na pozwanym zatem ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Kwestia zagrożenia lub naruszenia dóbr osobistych winna być ujmowana w płaszczyźnie faktycznej i prowadzić do ustalenia, czy dane zachowanie, biorąc pod uwagę przeciętne reakcje ludzkie, mogło obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie pokrzywdzonego. Abstrahuje się tym samym od subiektywnych odczuć osób nadwrażliwych oraz takich, które z różnych względów nie mają zdolności do reagowania emocjonalnego na określone zachowania innych podmiotów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 października 2005 r., I ACa 353/05, LEX nr 175202; por. wyrok SN z dn. 26 października 2001 r., V CKN 195/01, LEX nr 53107). Brak bezprawności wynikać może przede wszystkim ze zgody podmiotu prawa osobistego, z działania w ramach porządku prawnego, ze szczególnych przepisów prawnych, z wykonywania prawa podmiotowego, z konieczności ochrony innego wyżej postawionego dobra oraz ogólnej klauzuli zasad współżycia społecznego (por. orz. SN z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89, OSP 199, z. 11 – 12, poz. 377, LEX nr 8996). Koniecznym elementem wyłączenia bezprawności działania naruszającego dobro osobiste jest również prawdziwość twierdzeń co do faktów (por. wyrok SN z 19 stycznia 2000 r., II CKN 670/98, LEX nr 51058). --- STRONA 6 --- Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że powód wykazał, iż niewątpliwie pozwana swoim zachowaniem obiektywnie doprowadziła do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, czci, poczucia bezpieczeństwa i ochrony więzi rodzinnych. Z poczynionych w sprawie ustaleń wynika, iż zarówno powód, jak i jego rodzina, wielokrotnie byli pomawiani przez pozwaną o zachowania naruszające prawo i porządek oraz dobre obyczaje. Stałe i uporczywe kierowanie tych pomówień do innych osób z bliskiego otoczenia powoda, głównie sąsiadów, a także Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa i Zarządu (...) spowodowało, że powód był postrzegany z miejscu swojego zamieszkania jako osoba uciążliwa, naruszająca prawo i porządek, szkodząca sąsiadom. W efekcie przez pierwszy okres zamieszkiwania powoda nowym mieszkaniu był on traktowany przez sąsiadów nieufnie, nikt nie chciał nawiązywać z nim i jego rodziną relacji sąsiedzkich, powód czuł się obserwowany i oceniany. Wprawdzie z czasem ta sytuacja uległa poprawie i obecnie powód ma dobre relacje z sąsiadami, ale na skutek działań pozwanych przez około rok powód musiał znosić dystans, nieufność i podejrzenia ze strony sąsiadów. Dodatkowo informacje na temat uciążliwości powoda i jego rodziny zostały rozpowszechnione wśród mieszkańców osiedla, były powtarzane np. w osiedlowym sklepie, co niewątpliwie należy uznać za naruszenie prawa do prywatności, dobrego imienia i czci powoda. Powód podniósł, iż pozwana naruszyła jego dobra osobiste także swoim zachowaniem polegającym na wysyłaniu pism do urzędów zarzucając powodowi K. B. wszczynanie awantur, znęcanie się nad swoją małżonką i dziećmi, nadużywanie alkoholu i robienie libacji alkoholowych. Sąd uznał, iż określenia jakich używała pozwana wobec powoda w pismach kierowanych przez nią do Urzędu Miasta K. Wydziału Mieszkalnictwa i Zarządu (...), a także w rozmowach z ich pracownikami naruszyły dobra osobiste powoda. Należy stwierdzić, iż rozpowszechnianie informacji o tym, że powód jest uciążliwym lokatorem, nadużywa alkoholu, bije swoją żonę i dzieci oraz wszczyna awantury, poprzez przekazywanie ich wskazanych wyżej instytucji, spowodowały naruszenie dóbr osobistych powoda, a w szczególności jego dobrego imienia, oraz dobrej sławy, a także wolności, bowiem powód był zmuszony uczestniczyć w czynnościach wyjaśniających, stawiać się na wezwania i składać wyjaśnienia. Zachowania pozwanej należy uznać za naruszające dobra osobiste powoda nie tylko wtedy, gdy były skierowane bezpośrednio przeciwko niemu, ale także przeciwko członkom jego najbliższej rodziny, godziły bowiem w sferę uczuć i więzi rodzinnych powoda. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że pozwana kierowała jakikolwiek pisma dotyczące jego osoby do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. o nadesłaniu takich pism i w odpowiedzi otrzymał informację ( pismo z dnia 10 czerwca 2015 r. - k. 60 ), że MOPS takimi pismami nie dysponuje. Wobec braku innych dowodów potwierdzających twierdzenia powoda w tej części, Sąd uznał, że powód nie wykazał, iż pozwana dopuściła się naruszenia jego dóbr osobistych poprzez kierowanie pism do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K.. Powód swoje roszczenie oparł na art. 24 k.c., żądając usunięcia skutków naruszeń dóbr osobistych, zaniechania dalszych naruszeń oraz zadośćuczynienia. Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 24, aby domagać się powyższych roszczeń, naruszenie dóbr osobistych musi być uznane za bezprawne. W obiektywnej i społecznej ocenie kierowane przez pozwaną wypowiedzi ustne i pisemne dotyczące powoda, których zasadności w odniesieniu do powoda pozwana w żaden sposób nie wykazała, uznawane są za powszechnie obraźliwe, a zatem takie zachowanie pozwanego obarczone jest cechą bezprawności. Naruszenie przez pozwaną dóbr osobistych powoda było działaniem bezprawnym i w związku z tym powodowi przysługuje ochrona prawna przewidziana w art. 24 k.c. Z tych też względów na uwzględnienie zasługuje żądanie powoda w zakresie usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, a mianowicie o zobowiązanie pozwanej do złożenia i skierowania do powoda pisemnego oświadczenia o żądanej treści, jednak z wyłączeniem treści dotyczących kierowania pism do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z przyczyn wyżej przedstawionych. W orzecznictwie podkreśla się, że żądanie złożenia oświadczenia w odpowiedniej treści i odpowiedniej formie powinno być przez powoda skonkretyzowane. Nie oznacza to jednak, że Sąd orzekający jest ściśle związany wskazaną przez powoda treścią i sposobem złożenia oświadczenia. Sąd korzystając z możliwości ingerowania w treść oświadczenia przez ograniczenie jego zakresu, czy uściślenie określonych sformułowań (por. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2007 r., II CSK 392/06, Lex nr 276219), nakazał w konsekwencji pozwanemu sporządzenie oświadczenia w formie pisma skierowanego do powoda z następującą treścią "Oświadczam, że przepraszam Pana K. B. za podanie nieprawdziwych informacji zamieszczonych w pismach kierowanych do Urzędu Miasta K., Wydziału Mieszkalnictwa, W. (...) (...)-(...) K., Zarządu (...) w K., Biura (...), ul. (...), (...)-(...) K. oraz za podawanie tych informacji do innych osób, zarzucając Panu K. B. popełnienie czynów polegających na: wszczynaniu awantur w miejscu zamieszkania powoda, znęcaniu się nad swoją małżonką i dziećmi, biciu swojej małżonki i dzieci, nadużywaniu alkoholu i robieniu libacji alkoholowych w miejscu zamieszkania powoda, pozostawianiu dzieci bez opieki oraz ich zaniedbywaniu". Jednocześnie Sąd --- STRONA 7 --- w uznał, iż sposób i forma dokonania przeprosin przez pozwaną, jakiej żąda powód - tj. poprzez wysyłanie tekstu przeprosin nie tylko do powoda, ale i Urzędu Miasta K., Wydziału Mieszkalnictwa i Zarządu (...) w K. jest nieadekwatny do okoliczności naruszających jego dobra osobiste. Powód nie uzasadnił tej części swego żądania i nie wyjaśnił jaka miałaby być funkcja tego rodzaju zobowiązania pozwanej. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wprawdzie wskutek złożenia przez pozwaną zawiadomień i pism dotyczących powoda podjęto pewne działania wyjaśniające, ale bez żadnych negatywnych konsekwencji wobec powoda. Powód nie wykazał też, aby w efekcie utracił dobrą opinię, zaufanie, czy w inny sposób poniósł konsekwencje działań pozwanej, uzasadniają taki sposób naprawy ich skutków. Wobec powoda podejmowano standardowe działania wyjaśniające, ale wobec niepotwierdzenia się zarzutów pozwanej trudno mówić o tym, by w efekcie dobre imię i cześć powoda doznały uszczerbku, że ten skutek nadal trwa i należy podjąć działania naprawcze. Naruszenia te nie miały charakteru publicznego, ich świadkami były osoby obce wobec stron, urzędnicy, którzy nie są zaangażowani emocjonalnie w konflikt, powód nie wykazał, by ukształtowała się jakaś negatywna opinia na jego temat. W ocenie Sądu nie zachodzi zatem potrzeba nakazywania pozwanej kierowania tekstu przeprosin do innych podmiotów niż powód. W ocenie Sądu jest to zbędne dla zapewnienia powodowi należytej satysfakcji z przeprosin, a prowadziłoby do zbędnego upublicznienia zaistniałych zdarzeń, zaś dla pozwanej stanowiłoby dodatkową moralną dolegliwość. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. Mając na uwadze uporczywość działań pozwanej Sąd uznał, że zachodzi realna obawa, iż w przyszłości będzie powtarzała wobec powoda zachowania opisane w pozwie i z tego względu zasadnym jest zobowiązanie pozwanej do uch zaniechania w przyszłości, o czym Sąd orzekł w punkcie II. sentencji wyroku. W ocenie Sądu zasadne było również zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 2.000 zł tytułem zadośćuczynienia pieniężnego. Zgodnie z treścią art. 24 § 1 zd. trzecie k.c., na zasadach przewidzianych w k.c. (konkretnie chodzi o art. 448 k.c.), ten czyje dobra osobiste zostały naruszone, może również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl zaś art. 448 k.c., w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Co istotne jednak, w tym wypadku zdarzeniem wyrządzającym szkodę ma być czyn niedozwolony, a zatem musi zachodzić przypadek zawinionego naruszenia dóbr osobistych. Odnosząc treść cytowanych wyżej przepisów do realiów sprawy, wskazać trzeba, iż zachowanie pozwanej było niewątpliwie celowe i zawinione, albowiem jej wolą była chęć dyskredytacji i oczernienia powoda. Uznając zatem za usprawiedliwione co do zasady roszczenie powoda o zasądzenie zadośćuczynienia pieniężnego Sąd przyjął, iż uzasadniona w tym zakresie będzie zapłata przez pozwaną kwoty 2.000 zł jako adekwatnej w realiach niniejszej sprawy i odpowiadającej stopniowi naruszenia dóbr osobistych powoda, kręgowi osób, które mogły się z tym naruszeniem zapoznać oraz uwzględniającej przeciętną stopę życia społeczeństwa polskiego i możliwości finansowe pozwanej – o czym Sąd orzekł w punkcie III. sentencji wyroku. W ocenie Sądu, spełnienie przez pozwaną nałożonych wyrokiem zobowiązań usunie skutki dokonanych przez nią naruszeń dóbr osobistych powoda i zapobiegnie naruszaniu dóbr osobistych powoda w przyszłości, z pewnością nie będąc przy tym zbyt dotkliwym dla zobowiązanej. W zakresie natomiast, w jakim roszczenia powoda okazały się w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nieusprawiedliwione ( niewykazane naruszenia i sposób ochrony ) Sąd wytoczone przez niego powództwo oddalił, o czym orzeczono w punkcie IV. sentencji wyroku. Z uwagi na okoliczność, iż Sąd uwzględnił roszczenie częściowo, o kosztach postepowania orzeczono w oparciu o art. 100 k.p.c. zasadzając od pozwanej na rzecz zł powoda kwotę 745 zł jako odpowiadającą stosunkowi roszeń uwzględnionych do oddalonych. Powód poniósł w sumie tytułem kosztów procesu 1.127 zł ( 750 zł opłata od pozwu, 360 zł wynagrodzenie pełnomocnika, 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa ), a pozwana nie poniosła żadnych kosztów, wobec czego pozwana obowiązana jest zwrócić powodowi 2/3 poniesionych przez niego kosztów procesu, stosownie do wyniku sprawy, o czym orzeczono w punkcie V. sentencji wyroku. O nieuiszczonych kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu orzekł Sąd na zasadzie §2 ust. 1-3 i § 11 ust. 1 pkt 2 i § 19-20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 461) w zw. --- STRONA 8 --- z w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Należną stawkę wynagrodzenia (360 zł) podwyższono o 23% stawki podatku VAT (§ 2 ust. 3 powołanego Rozporządzenia). .

Słowa kluczowe

#orzeczenie#Wyrok#Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział#I C 2266/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowi#art. 229 k.p.c.#art. 230 k.p.c.#art. 244 k.p.c.#art. 23 k.c.#art. 24 § 1 k.c.#art. 445 § 3 k.c.#art. 24 k.c.#art. 24 § 1 zd.#art. 448 k.c.#art. 100 k.p.c.