Wyrok I C 225/14 w

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 225/14 w | R sza € > óSJE WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 lutego 2015 r. Sąd Okręgowy w Tarnowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Irena Choma-Piotrowska Protokolant: st. sekr. sądowy Jolanta Kulpa po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. w Tarnowie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa- Dyrektorowi Zakładu Karnego w o zapłatę I. Oddala powództwo w całości; I. Zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 225/14 UZASADNIENIE wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 11 lutego 2015 roku. Powód - w ostatecznie sprecyzowanym pozwie skierowanym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w domagał się zasądzenia od strony pozwanej na swoją rzecz kwoty 100.000 zł. tytułem zadośćuczynienia z powodu naruszenia jego dóbr osobistych co związane było z odbywaniem kary pozbawienia wolności w złych, niehumanitarnych warunkach, wraz z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 29 listopada 2011 roku do dnia zapłaty. Powód wskazał również, że 20 % z powyższej sumy powinno zostać przekazane w jego imieniu na Fundację Pomocy Dzieciom z Chorobami Nowotworowymi przy ul. Przybyszewskiego 47, 01-849 Warszawa, KRS 0000049660, a kolejne 20 % z tej sumy na Fundację Pomocy Dzieciom Niepełnosprawnym Leśna Kraina w Rogozińcu, KRS 0000334387. Powód żądał również zasądzenia od strony pozwanej kosztów postępowania wedle norm przepisanych i nadania wyrokowi klauzuli natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu swojego żądania powód wskazał podstawę prawną jako przepis art. 23 k.c. i art. 24 k.c. oraz art. 448 k.c. a także powołał się na przepisy Konstytucji i prawa człowieka. Powód wskazał, że przebywał w pozwanym Zakładzie od dnia 29 listopada 2011 roku i podczas tego pobytu naruszone zostały jego dobra osobiste a w szczególności zdrowie poprzez uniemożliwienie mu ośmiogodzinnego snu zagwarantowanego w art. 112 $ 1 k.k.w. co polegało na zapalaniu światła przez oddziałowego czasie snu, trzaskanie metalową klapą wizjera, włączanie dzwonka oznajmiającego pobudkę 30 min. przed czasem. Hałas wywoływany w ten sposób powodował przebudzenie a brak snu skutkował przemęczenie powoda i nerwowością co odbiło się na zdrowiu fizycznym i psychicznym. Konsekwentne działanie w ten sposób w ocenie powoda przybrało formę znęcania się fizycznego i psychicznego nad powodem. Powód wielokrotnie zgłaszał ten fakt do wychowawcy i psychiatry a obecnie jest nadpobudliwy i ma stany lekowe. Po przedwczesnej pobudce która ma miejsce o 5.30 rano funkcjonariusze powodują uciążliwy hałas poprzez trzaskanie drzwiami. W ocenie powoda natężenie tego hałasu było zbyt duże a działanie funkcjonariuszy złośliwe. Strona pozwana Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania wedle norm przepisanych na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa. Na uzasadnienie strona pozwana wskazała, że powód nie wykazał przesłanek naruszenie jego dóbr osobistych. Strona pozwana podała, że o takim naruszeniu nie 4 --- STRONA 3 --- można mówić w przypadku pewnych uciążliwości lub niedogodności jakie wiążą się z samym pobytem w zakładzie karnym. W ocenie strony pozwanej z samego faktu kontrolowania cel w porze nocnej powód nie doznał jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu. W szczególności strona pozwana podniosła, że powód nie wykazał bezprawności działania strony pozwanej w zakresie zarzutów jakie stawia odnośnie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Zgodnie z $ 32 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 roku w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (Dz. U. z 2003r. rw 194, poz. 1902 z e zm.) do podstawowych obowiązków oddziałowego pełniącego służbę w porze nocnej należy kontrolowanie, w nieregularnych odstępach czasu, nie rzadziej niż co dwie godziny, zachowania osadzonych w celach. Takie zadanie realizowane jest najczęściej poprzez chwilowe oświetlenie celi mieszkalnej, sprawdzanie zachowania osadzonych poprzez wizjer umieszczony w drzwiach celi. Uzasadnieniem takich kontroli oprócz względów ochronnych jest również zapewnienie osadzonym bezpieczeństwa osobistego, zapobieżenia aktom agresji w celi jak również aktom autoagresji. Również zarzut przed2wczesnego budzenia więźniów jest bezzasadny a pozwany zakład karny realizuje w tym zakresie wytyczne art. 112 $ 1 k.K.w. o ośmiogodzinnym okresie ciszy nocnej. Okres ten został ustalony od 21.50 do 5.50 rano. Strona pozwana podniosła również, że w trakcie swojego pobytu w pozwanym zakładzie powód nie składał skarg odnośnie zakłócania odpoczynku nocnego. W ocenie strony pozwanej brak jest również żadnych racjonalnych przesłanek uzasadniających żądanie tak wygórowanej kwoty jakiej domaga się powód. Zwróciła również uwagę strona pozwana, że wedle orzecznictwa Trybunału Praw Człowieka naruszenie art. 3 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wymaga zaistnienia kumulatywnego niekorzystnych warunków pobytu osadzonych a zatem jeżeli, jedynie w niewielkim zakresie dochodzi do naruszenia tych warunków ale niedogodności są rekompensowane innymi udogodnieniami to wówczas nie można przyjąć naruszenia prawa do humanitarnych warunków osadzenia. W ocenie strony pozwanej roszczenie powoda godzi również w zasadę wyrażoną w art. 5 kc. naruszając elementarne poczucie sprawiedliwości społecznej, bowiem to powód naruszając porządek prawny zdecydował się na ponoszenie niedogodności związanych z odbywanie kary pozbawienia wolności. Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: powód przebywał w Zakładzie Karnym w w okresie od 29 listopada 2011 roku do 20 lutego 2012 roku a następnie od 14 marca 2012 roku do 5 września 2012 roku i od 17 października 2012 roku do 8 stycznia 2014 roku. W zakładzie obowiązuje ośmiogodzinny okres ciszy nocnej przypadający od 21.50 do 5.50. W zakresie obowiązku ochrony jednostek penitencjarnych w zakładzie prowadzona jest kontrola poprzez sprawdzanie zachowania osadzonych w celi poprzez wizjer umieszczony w drzwiach celi, oraz włączenie lampy umieszczonej nad drzwiami celi, na czas trwania kontroli. Lampa ta nie jest głównym oświetleniem celi a natężenie światła ma jedynie umożliwić kontrolę. 1 --- STRONA 4 --- Również poza celami prowadzone są inspekcje przez funkcjonariuszy służby więziennej mające na celu kontrolę porządku w zakładzie. W trakcie swojego pobytu w pozwanym Zakładzie Karnym powód nie zgłaszał żadnych skarg dotyczących zakłócania odpoczynku nocnego. Również nie odnotowano skarg innych osadzonych w tym zakresie. Podczas kontroli wizjer odsuwany jest ręcznie i nie robi trzasków. Kontrole odbywają się co około dwie godziny. Światło do wykonywania kontroli pochodzi z innej instalacji niż oświetlenie celi. Kraty na korytarzach są zamykane elektronicznie. Są tylko małe kluczyki do otwierania kraty a zamykają się one elektronicznie. Pobudka odbywa się za pomocą dzwonka o krótkim sygnale. Dowód: dokumentacja Zakładu Karnego w (k.39-51) zeznania świadka (k.75) Wraz z powodem w 2011 roku w celi przebywał -. Powód uskarżał mu się na warunki panujące w celi, na niewygodne łóżko, na złe warunki higieniczne. Powód należał do grupy więźniów grypsujących. Sygnał pobudka odbywał się o 5.50 a potem cele są otwierane. Większość oddziałowych cicho otwierało drzwi na korytarzach. Powód był rozdrażniony, nieprzyjemny dla osadzonych. Miał złe relacje z funkcjonariuszami. Obok celi powoda przez trzy miesiące przebywał _ Powód uskarżał mu się na wiele niedogodności panujących wedle niego w zakładzie. Czas na wypoczynek w celach nie był zakłócany pomimo odbywających się kontroli cel przez funkcjonariuszy. Dowód: zeznanie świadka (k.93) zeznanie świadka (k.105) Powód w Zakładzie Karnym w korzystał z pomocy psychiatry. Miał stany lekowe. Zażywał silne leki psychotropowe. Po przeniesieniu powoda do Zakładu Karnego w . stwierdzono u niego niedosłuch. W Zakładzie Karnym w powód miał możliwość opuszczania celi w porze dziennej, mógł korzystać ze spaceru i dwa razy w tygodniu ze świetlicy. Dowód: częściowo zeznanie powoda (k.128) Na powyższy stan fatyczny złożyły się ustalenia poczynione przez Sąd w oparciu o powołane powyżej dokumenty, zeznania świadków: zeznania świadka i „, oraz częściowo zeznania powoda Dokumenty, które legły u podstaw ustaleń, Sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron nie kwestionowała przedmiotowych dowodów od strony ich formy czy treści, jak również nie ujawniły się jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do dokonania z urzędu negatywnej oceny 5 --- STRONA 5 --- tych dokumentów. Odnośnie dowodów osobowych Sąd dał wiarę zeznaniom świadków. Opierając się na zasadach logiki i doświadczenia życiowego a w szczególności mając na uwadze zakres okoliczności jakie mogą mieć znaczenie dla oceny zasadności roszczenia powoda, Sąd z zeznań tych uwzględnił w ustaleniach faktycznych te okoliczności, które albo znajdowały potwierdzenie w pozostałych przeprowadzonych w sprawie dowodach albo dawały pełne przekonanie o ich prawdziwości. Zwrócić również należy uwagę, że świadkowie - co dotyczy współosadzonych więźniów - prezentowali bardzo obiektywny opis znanych im zdarzeń a mianowicie wskazywali również na uchybienia po stronie Zakładu Karnego ale zaprzeczyli twierdzeniom powoda o nadmiernym hałasie mającym być inicjowanym przez funkcjonariuszy służby więziennej - zwłaszcza złośliwe - i braku odpowiednich warunków podczas ciszy nocnej. W świetle powyższego jedynie za częściowo wiarygodne uznał Sąd zeznania powoda. Jako wiarygodne przyjął Sąd te twierdzenia powoda o faktach które wskazano zostały powyżej w opisie stanu faktycznego. W pozostałym zakresie powód formułował głównie własne opinie i oceny, które nie miały żadnego potwierdzenia w pozostałych dowodach. Sąd oddalił pozostałe wnioski dowodowe powoda w tym o przeprowadzenie dowodów z opinii biegłego psychiatry i biegłego z zakresu natężenia hałasu w oparciu art. 217 $ 3 k.p.c. Wnioski te zmierzały jedynie do przedłużenia postępowania i nie służyły wyjaśnieniu okoliczności spornych. Warunki jakie panowały w pozwanym Zakładzie Karnym zostały wystarczająco wykazane przez dotychczas przeprowadzone dowody w tym również częściowo na podstawie zeznań świadków wnioskowanych przez powoda. Sąd Okręgowy rozważył, co następuje: Roszczenie powoda skierowane zostało przeciwko Skarbowi Państwa, przy czym powód domagając się zasądzenia zadośćuczynienia jako podstawę prawna wskazał przepisy z zakresu dóbr osobistych to jest art. 23 i 24 k.c. oraz art. 448 k.c. Powód powoływał się jednak również na przepisy Konstytucji i aktów międzynarodowych wywodząc swoją krzywdę z nieodpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności jakie istniały w pozwanym Zakładzie Karnym. Wobec powyższego Sąd, nie będąc związany podstawą prawną żądania, poczynił szersze rozważania w zakresie prawnej podstawy żądania zadośćuczynienia. Odnośnie odpowiedzialności odszkodowawczej zwrócić należy uwagę na treść art. 417 $ 1 k.c., który przewiduje odpowiedzialność za szkodę wynikłą z niezgodnego z prawem działania lub zaniechania przy wykonywaniu władzy publicznej niezależnie od winy podmiotu sprawującego władzę. Przepis ten stanowi ustawową realizację normy art. 77 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie organu władzy publicznej. Odnosi się to także do działania państwa w sferze więziennictwa, w ramach którego wykonywane są wobec skazanych akty władztwa, działania imperialnego o charakterze represyjnym, a które naruszają dobra osobiste. Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż roszczenie powoda dotyczy jego pobytu w Zakładzie Karnym w w okresie po zmianie y --- STRONA 6 --- treści art. 417 k.c. dokonanej ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny ( Dz. U. Nr 162 poz. 1692 ). Jak podniósł Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 października 2007 r. - II CSK 269/07, Lex nr 315849, przepis art. 417 k.c. w poprzednim brzmieniu nie posługiwał się w ogóle pojęciem „niezgodne z prawem”, a przesłanka bezprawności była wyprowadzana z ogólnych reguł odpowiedzialności deliktowej każdego podmiotu, jednakże zarówno w poprzednim stanie prawnym, jak i obowiązującym od dnia 1 września 2004 r. przez „działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem” należy rozumieć niezgodność z konstytucyjnie rozumianymi źródłami prawa, czyli Konstytucją, ustawami, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, a ciężar wykazania tej niezgodności spoczywa na poszkodowanym. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie tego przepisu jest szkoda w rozumieniu art. 361 $ 2 k.c., może też być odszkodowanie jak również zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę w przypadkach wskazanych w art. 445 i 448 k.c. Jak wynika z treści pozwu powód wiązał swoje roszczenie z niezapewnieniem przez pozwany Zakład Karny odpowiednich warunków odbywania kary pozbawienia wolności. W szczególności miało to polegać na utracie zdrowia poprzez uniemożliwienie mu ośmiogodzinnego snu zagwarantowanego w art. 112 $ 1 k.k.w. co polegało na zapalaniu światła przez oddziałowego czasie snu, trzaskanie metalową klapą wizjera, włączanie dzwonka oznajmiającego pobudkę 30 min. przed czasem. Hałas wywoływany w ten sposób powodował przebudzenie a brak snu skutkował przemęczenie powoda i nerwowością co odbiło się na zdrowiu fizycznym i psychicznym. Konsekwentne działanie w ten sposób w ocenie powoda przybrało formę znęcania się fizycznego i psychicznego nad powodem. Powód wielokrotnie zgłaszał ten fakt do wychowawcy i psychiatry a obecnie jest nadpobudliwy i ma stany lekowe. Po przedwczesnej pobudce która ma miejsce o 5.30 rano funkcjonariusze powodowali uciążliwy hałas poprzez trzaskanie drzwiami. W ocenie powoda natężenie tego hałasu było zbyt duże a działanie funkcjonariuszy złośliwe. Powyższe zarzuty odnosić się mogą do podstawy odszkodowania z art. 417 'kse;; zadośćuczynienia określonej w art. 445 $ 1 k.c., jak również do naruszenia dóbr osobistych, co może stanowić podstawę żądania zadośćuczynienia w oparciu o normę z art. 448 k.c. w zw. 24 k.c. Już w tym miejscu podkreślić należy iż powód nie wykazał przesłanek mogących uzasadnić przyznanie mu zadośćuczynienia czy to z uwagi na zaistnienie szkody niematerialnej - art. 417 k.c. i art. 445 $1 k.c. czy też z uwagi na naruszenie dóbr osobistych - art. 448 k.c. w zw. 24 k.c. Odnośnie wskazywanych przez powoda warunków dobywania kary powód nie wykazał związku przyczynowego pomiędzy ewentualnymi bezprawnymi działaniami lub zaniechaniami strony pozwanej a ewentualnym uszczerbkiem na zdrowiu. Z zalegającej w sprawie dokumentacji medycznej nie wynika, iż powód w jakikolwiek sposób ucierpiał na skutek wskazywanych przez niego zachowań funkcjonariuszy służby więziennej i panujących w zakładzie warunków odbywania kary. Powód nie wykazał bezprawności działania strony pozwanej w zakresie zarzutów jakie stawia odnośnie warunków odbywania kary pozbawienia wolności. Jak wynika z okoliczności sprawy działania pozwanego Zakładu i jego funkcjonariuszy były zgodne z przepisami prawa. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z $ 32 pkt 2 rozporządzenia 5 --- STRONA 7 --- Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 października 2003 roku w sprawie sposobów ochrony jednostek organizacyjnych Służby Więziennej (Dz. U. z 2003r. nr 194, poz. 1902 z e zm.) do podstawowych obowiązków oddziałowego pełniącego służbę w porze nocnej należy kontrolowanie, w nieregularnych odstępach czasu, nie rzadziej niż co dwie godziny, zachowania osadzonych w celach. Takie zadanie realizowane jest najczęściej poprzez chwilowe oświetlenie celi mieszkalnej, sprawdzanie zachowania osadzonych poprzez wizjer umieszczony w drzwiach celi. Uzasadnieniem takich kontroli oprócz względów ochronnych jest również zapewnienie osadzonym bezpieczeństwa osobistego, zapobieżenia aktom agresji w celi jak również aktom autoagresji. Również zarzut przedwczesnego budzenia więźniów jest bezzasadny a pozwany zakład karny realizował w tym zakresie wytyczne art. 11281 k.k.w. o ośmiogodzinnym okresie ciszy nocnej. Okres ten został ustalony od 21.50 do 5.50 rano. Zwrócić też należy uwagę, że w trakcie swojego pobytu w pozwanym zakładzie powód nie składał skarg odnośnie zakłócania odpoczynku nocnego. Powód nie wykazuje obecnie żadnych schorzeń które należałoby łączyć z zarzutami jakie powód stawia wobec funkcjonariuszy pozwanego Zakładu. Oczywistym jest, iż odbywanie kary pozbawienia wolności wiąże się z pewnymi uciążliwościami również w zakresie swobodnego nocnego odpoczynku, w czym może przeszkadzać ruch w Zakładzie, czy też wyznaczone pory snu i pobudki. Jednakże podstawą roszczeń nie mogą być działania funkcjonariuszy pozwanego Zakładu jeżeli działania te mają na celu realizację przepisów normujących porządek panujący w Zakładzie. Oczywistym jest, że warunki panujące w Zakładzie Karnym są bardziej surowe i nie mogą zapewnić takich wygód jakie dostępne są osobom przebywającym na wolności. Na marginesie zwrócić należy uwagę, iż przepis art. 445 k.c. w zw. z art. 444 k.c. przyznaje prawo do żądania zadośćuczynienia, ale za dokonany fakt uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, nie zaś za samo narażenie na tego rodzaju szkodę. Wobec powyższego, skoro powód nie wykazał, by doznał uszczerbku ciała lub rozstroju zdrowia na skutek bezprawnych działań lub zaniechań strony pozwanej, to żądanie zadośćuczynienia w oparciu o przepis art. 445 k.c. w zw. z art. 417 kc. jest nieuzasadnione. Zwrócić również należy uwagę, że powód nie wskazywał aby w związku z rzekomym naruszaniem ciszy nocnej i niezapewnieniem mu odpowiednich warunków odbywania kary zgłaszał jakiekolwiek pisemne skargi bądź wnioski, w szczególności powód mógł takie wnioski kierować do Sędziego Penitencjarnego, który wizytuje zakład karny czy też składać stosowne skargi do Sądu Penitencjarnego. Przechodząc z kolei do rozważenia zasadności roszczeń powoda o zadośćuczynienie w kontekście ewentualnego naruszenia jego dóbr osobistych, to podstawę odpowiedzialności strony pozwanej w tym zakresie stanowią przepisy art. 448 k.c. w zw. z art. 417 k.c. i art. 231 4 kc. W rozpatrywanej sprawie skoro powód skierował roszczenie przeciwko Skarbowi Państwa, to już sam przepis art. 417 k.e. stanowi odstępstwo od ogólnej reguły odpowiedzialności za czyn zawiniony, wprowadzając odpowiedzialność Skarbu Państwa za bezprawne działanie przy wykonywaniu władzy publicznej, niezależnie od winy podmiotu sprawującego władzę. Nie może być przy tym wątpliwości, że pozbawienie powoda wolności [s --- STRONA 8 --- stanowiło właśnie przejaw wykonywania władzy publicznej. Z powołanych norm wynika zatem, że roszczenie o zapłatę określonej kwoty tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych oparte jest na bezprawnym naruszeniu dobra osobistego. Zaakcentowania wymaga, że na powodzie leży przy tym ciężar udowodnienia, że doszło do naruszenia dobra osobistego, co wynika z ogólnej reguły rozkładu ciężaru dowodu, wyrażonej w art. 6 ke, pozwanego obciąża natomiast dowód, że naruszenie dobra osobistego nie było bezprawne, co wynika z normy wyrażonej w art. 24 k.c. W pierwszej kolejności odpowiedzieć zatem trzeba na pytanie, czy dobra osobiste powoda zostały naruszone działaniem strony pozwanej. Ustawodawca nie podaje definicji dóbr osobistych poprzestając jedynie na przykładowym ich wymienieniu w art. 23 k.c. Powód zarzucił stronie pozwanej narażenie go na utratę zdrowia, wskazał zatem wprost dobro, które miało zostać naruszone i które jest ujęte w art. 23 k.c. Ustalone w sprawie okoliczności nie dają jednakże podstawy do stwierdzenia aby w trakcie pobytu powoda w Zakładzie Karnym w doszło do bezprawnego naruszenia jego dóbr osobistych przez rzekome niezapewnienie mu odpowiednich warunków odbywania kary, w szczególności - na co wskazywał powód - poprzez naruszanie ciszy nocnej. Zwrócić należy uwagę, że zapewnienie przez Państwo godziwych warunków odbywania kary pozbawienia wolności jest jednym z podstawowych wymagań demokratycznego państwa prawnego, znajdującym wyraz w normach prawa międzynarodowego. Wynika to wprost z art. 10 ust. 1 ratyfikowanego przez Polskę Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Publicznych z dnia 19 grudnia 1966 r. (Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167 i 169) oraz z art. 3 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 grudnia 1950 r., stanowiących, że każda osoba pozbawiona wolności będzie traktowana w sposób humanitarny i z poszanowaniem przyrodzonej godności człowieka. Jak wynika z okoliczności faktycznych sprawy powód miał zapewnione warunki zgodne z obowiązującymi normami. Zwrócić należy uwagę, że w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zakaz okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania w kontekście traktowania więźniów został najszerzej poddany analizie na tle art. 3 Konwencji. Traktowanie nieludzkie zostało określone jako złe traktowanie, które jest: zamierzone, stosowane nieprzerwanie przez dłuższy czas i spowodowało u ofiary obrażenia ciała albo intensywne cierpienie fizyczne lub psychiczne. Jednocześnie w orzecznictwie podkreślano, że cierpienie i poniżenie muszą wykraczać poza nieunikniony ich element związany z daną formą, zgodnego z prawem, traktowania lub karania (por. wyrok z dnia 5 grudnia 1979 roku, skarga 8224/78, i z dnia 12 stycznia 1995 r., skarga 21915/93, z dnia 19 kwietnia 2001 roku, skarga nr 28524/95, wyrok z dnia 6 marca 2001 roku, skarga nr 40907/98). Podobnie wypowiadał się Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok TK z dnia 26 maja 2008 r., SK 25/07). W świetle okoliczności niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że niedogodności z jakimi spotkał się powód podczas pobytu w Zakładzie Karnym w nie miały charakteru nieludzkiego traktowania a w oczywisty sposób wynikały ze specyfiki warunków odbywania kary pozbawienia wolności i wymogów normatywnych regulacji pobytu więźniów w zakładach karnych. Nie ulega również wątpliwości, że warunki panujące w Zakładzie Karnym w - na które uskarżał się powód - nie naruszały jego dóbr osobistych w sposób bezprawny. N --- STRONA 9 --- W tym stanie rzeczy powództwo musiało podlegać oddaleniu. Orzekając w przedmiocie kosztów procesu, sąd oparł się na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu (art. 98 81 k.p.c.), a zatem nałożył na powoda - jako stronę przegrywającą proces - obowiązek zwrotu stronie pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 120 zł. ustalonych stosownie do treści $ 10 pkt. 1 ppkt 25 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 poz. 490). Koszty te zasądzono na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej stosownie do treści art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 169 poz. 1417 ze zm.). Pomimo że powód zwolniony był od kosztów sądowych podkreślić należy, że stosownie do art, 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. Nr 167 poz. 1398 ze zm.) zwolnienie od kosztów sądowych nie zwalnia strony od obowiązku zwrotu kosztów procesu przeciwnikowi. W przedmiotowej sprawie w ocenie sądu brak podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Godzi się zauważyć, że powód znajduje się w trudnej sytuacji materialnej jednakże sama niekorzystna sytuacja ekonomiczna strony nie stanowi podstawy do zastosowania art. 102 k.p.c. i zwolnienia od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi. Takie zwolnienie byłoby uzasadnione jedynie wtedy gdyby pojawiły się dalsze szczególne okoliczności i łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną uzasadniałyby zastosowanie zasady słuszności. W przypadku powoda nie sposób dopatrzyć się takich dodatkowych okoliczności. Zgodzić się należy też z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 26 listopada 2003 r., II PK 585/02, że prawo do sądu nie oznacza przyzwolenia na konstruowanie wszelkich możliwych roszczeń i woluntarystyczne określenie ich wysokości, gdyż strona winna mieć świadomość tak formułowanych roszczeń także w zakresie kosztów postępowania. Wobec powyższego w ocenie Sądu Okręgowego powód powinien był zostać obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie pozwanej. 8