Wyrok I C 224/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2011r. Sąd Okręgowy Wydział I Cywi

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 224/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 lutego 2011r. Sąd Okręgowy Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący : Protokolant : po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2011 r. na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego reprezentowanemu przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. --- STRONA 2 --- Sygn. akt I C 224/10 UZASADNIENIE Powód w pozwie wniesionym przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz kwoty 100.000,- zł na rzecz Domu Dziecka wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wydania orzeczenia z tytułu naruszenia jego prawa do prowadzenia korespondencji oraz kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu powód wskazał, iż w wyniku celowego działania administracji Zakładu Karnego, w którym powód był osadzony, zaginięciu uległa skierowana przez niego w dniu 5 i 23 października 2009 r. do Sądów Rejonowych korespondencja, dotycząca wniesionych przez niego żądań w oparciu o naruszenia jego praw, jako osadzonego. W ocenie wnoszącego pozew, wskazane pisma zostały prawidłowo odebrane wraz z innymi dokumentami nadawanymi w tych dniach przez osadzonego przez funkcjonariuszy pozwanej jednostki. Jako podstawę prawną skonstruowanych roszczeń powód wskazał art. 23 k.c., art. 24 k.c., art. 448 k.c. i art. 417§1 k.c. W odpowiedzi na pozew pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Dyrektora ZK wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając stanowisko pozwany wskazał, iż działania administracji ZK były dokonane w ramach przysługujących uprawnień i w związku z powyższym pozbawione są one przesłanki bezprawności. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: W Zakładzie Karnym przebywał od dnia 28 kwietnia 2009 r. (akta I C 476/09 - k. 56v) Posiadał on grupę klasyfikacyjną R-1/p - zakład kamy typu zamkniętego (akta I C 476/09 - k. 50). Koniec odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności przypada na dzień 20 listopada 2020 r. (akta IC 476/09 - k. 56). Zgodnie z obowiązującymi w Zakładzie Karnym regulacjami, korespondencja urzędowa osadzonego odbierana jest przez administrację zakładu karnego codziennie i wysyłana nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania, o ile nie podlega zatrzymaniu. W zakładzie karnym typu zamkniętego, w którym powód jest osadzony, przekazanie korespondencji do wysłania następuje w sposób umożliwiający jej nadzór. Nadzór nad korespondencją polega na otwarciu listu i sprawdzeniu jego zawartości, bez zapoznawania się z jego treścią. W przypadku odnalezienia w kopercie innych przedmiotów niż arkusze papieru podlegają one zatrzymaniu. Nadzór nad korespondencją jest dokonywany w obecności osadzonego przez wyznaczonego funkcjonariusza. Funkcjonariuszami wyznaczanymi do tej czynności są oddziałowi pełniący służbę w oddziałach mieszkalnych, którzy nie dokonują cenzury korespondencji. Instytucją zobowiązaną do odbierania korespondencji z Zakładu Karnego jest Urząd Pocztowy, mieszczący się pizy ul. (k. 73, 95v). W okresie od 6 do 8 października 2009 r. i od 23 do 28 października 2009 r. powód nadał listy urzędowe do: - Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, Sądu Okręgowego, Dyrektora OISW, Sądu Okręgowego - 2 listy, Sądu Rejonowego (6 październik 2009 r.), - Sądu Apelacyjnego - 2 listy (7 październik 2009 r.), - Sądu Apelacyjnego, Sądu Rejonowego, Dyrektora OISW (23 październik 2009 r.), - Sądu Rejonowego - adresowanego do Sądu Okręgowego, Sądu Okręgowego - 4 listy, Sądu Rejonowego - 2 listy, Sądu Rejonowego i Dyrektora OISW (27 październik 2009 r.) (k. 22-23,102-108). Sąd Okręgowy zważył, co następuje We wniesionym pozwie i złożonych zeznaniach powód w dostatecznie wyraźny sposób wskazał podstawę faktyczną roszczenia o zadośćuczynienie z tytułu naruszenia jego prawa do kontaktowania się w zakładzie karnym, w którym został osadzony, gdzie uniemożliwiono mu kontakty z organami wymiaru sprawiedliwości poprzez zniszczenie korespondencji adresowanej do Sądu Rejonowego. Wskazane, zatem zostało zarówno naruszone dobro osobiste, jak i sposób jego naruszenia oraz okoliczności, w jakich do tego doszło. Obowiązkiem Sądu było, zatem rozpoznanie tego roszczenia na podstawie art. 24 i 448 k.c. Zgodnie z art. 49 Konstytucji zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy korespondencji, których ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej wskazany. Przepis ten zapewnia prawo i wolność komunikowania się oraz ochronę tajemnicy korespondencji, a więc dotyczy w istocie dwóch praw i wolności ściśle ze sobą powiązanych i objętych często w literaturze jednym terminem "prawo komunikowania się". Podkreślić jednak należy, że wolność komunikowania się jest jedną z konsekwencji szeroko rozumianej wolności obywatelskiej i osobistej, obejmującej wszystkie formy porozumiewania się między ludźmi, natomiast tajemnica korespondencji jest pojęciem znacznie węższym, związanym przede wszystkim z prawem każdego człowieka do poszanowania jego życia prywatnego, jego prawa do zachowania w tajemnicy treści przekazu kierowanego do innych osób lub instytucji. Odzwierciedla to treść art. 8 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela, łączącego prawo do poszanowania korespondencji z prawem do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego oraz mieszkania. W kontekście wskazanych wyżej przepisów Konstytucji i Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela należy rozumieć użyte w art. 23 k.c. pojęcia odnoszące się do dóbr osobistych: wolności i tajemnicy korespondencji. Dobrem osobistym wynikającym z prawa do wolności osobistej i obywatelskiej jest szeroko rozumiane prawo do porozumiewania się (komunikowania) z innymi przy użyciu różnych form komunikacji, także listownej. Prawo to może być ograniczone w drodze ustawy, co dotyczy między innymi osób pozbawionych wolności. Jednak w granicach, w jakich zostało im przyznane, nikt nie może go naruszać, w szczególności przez uniemożliwienie dotarcia korespondencji do adresata, w tym niszczenie korespondencji, przywłaszczenie jej czy stworzenie lub tolerowanie przez administrację zakładu karnego warunków sprzyjających ginięciu korespondencji i nie zapewnienie odpowiednich procedur kontrolujących wysłanie jej z zakładu karnego do adresata, co jest obowiązkiem administracji sprawującej pieczę nad korespondencją osób osadzonych w zakładzie karnym, od chwili przekazania przez nie przesyłki funkcjonariuszowi zakładu, do chwili wysłania jej poza zakład. Osoby pozbawione wolności nie mają, bowiem możliwości dokonania jakiegokolwiek wyboru sposobu i drogi wysyłania korespondencji z zakładu karnego, na którym w związku z tym 2 --- STRONA 3 --- spoczywa obowiązek zorganizowania takich warunków przyjmowania i przekazywania korespondencji, by zapewnione było jej dostarczenie do odpowiednich placówek pocztowych, a w konsekwencji dotarcie do adresata. Jeżeli doszło do zaniedbań w tym zakresie i uniemożliwienia dotarcia korespondencji do adresata, może to oznaczać w konkretnych okolicznościach faktycznych naruszenie dobra osobistego, w rozumieniu art. 23 i art. 24 k.c. Wymienione w art. 23 k.c. dobro osobiste w postaci tajemnicy korespondencji mieści się, zatem w szeroko rozumianym prawie komunikowania się, jest jednak odrębnym dobrem osobistym o znacznie węższym zakresie, chroniącym prawo do zachowania w tajemnicy przed osobami trzecimi treści korespondencji. Naruszenie tego dobra osobistego może nastąpić przede wszystkim przez bezprawne zapoznanie się z treścią korespondencji. Jak jednak powszechnie przyjmuje się w literaturze, naruszenie tajemnicy korespondencji ma miejsce także wówczas, gdy w wyniku zagubienia cudzej korespondencji stworzono realne warunki (niebezpieczeństwo) umożliwiające, z dużym stopniem prawdopodobieństwa, zapoznanie się osób trzecich z jej treścią. Takie naruszenie tajemnicy korespondencji może nastąpić także w odniesieniu do korespondencji osoby pozbawionej wolności. Zakład karny, pod którego pieczą pozostaje ta korespondencja, ma obowiązek stworzenia właściwego zabezpieczenia także przed możliwością zapoznania się z jej treścią osób trzecich, w razie zagubienia korespondencji. To, czy w konkretnych okolicznościach faktycznych osoby nieuprawnione mogły, z dużym stopniem prawdopodobieństwa, zapoznać się z treścią zagubionej korespondencji, pozostaje kwestią ustaleń faktycznych i ich oceny w świetle zasad doświadczenia życiowego, (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 września 2010 r., sygn. akt IV CSK 87/10). Artykuł 24 k.c., stanowiący podstawę roszczeń z tytułu naruszenia dóbr osobistych, nie wymaga dla odpowiedzialności winy sprawcy oraz przewiduje domniemanie bezprawności jego działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, iż jego działanie było zgodne z prawem. Na temat bezprawności działania Sąd Najwyższy wypowiedział się w sposób bardziej ogólny w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 r., II CR 419/89 (OSP 11-12/90,poz. 377) wyjaśniając, że za bezprawne uważa się działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających takie działanie; do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: 1) działanie w ramach porządku prawnego, 1j. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, 2) wykazywanie prawa podmiotowego, 3) zgodę pokrzywdzonego (ale z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz 4) działania w ochronie uzasadnionego interesu. Przesłanka bezprawności działania ujmowana jest, zatem w prawie cywilnym szeroko. Przyjmuje się mianowicie, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Powyższą okoliczność pozwany udowodnił. Przede wszystkim wskazać należy, że pozwany zarówno w odpowiedzi na pozew, jak i w pozostałych pismach procesowych i zeznaniach na rozprawie skutecznie zaprzeczył twierdzeniom pozwu w tym przedmiocie, stwierdzając, że działaniom Zakładu Karnego w związku z nadawaniem korespondencji powoda nie można przypisać bezprawności. Powód powołując się na ograniczanie jego praw do kontaktowania się z organami wymiaru sprawiedliwości nie wykazał, że zostało naruszone jego określone dobro osobiste i nie wykazał, że działania administracji zakładu karnego były niezgodne z regulacjami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. 1997 Nr 90,poz. 557 ze zm.). Odnosząc się w szczególności do sformułowanych przez powoda zarzutów wskazać należy, iż zasady regulujące przyjmowanie korespondencji osób pozbawionych wolności są uregulowane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz zarządzeniu Dyrektora Zakładu Karnego nr 57/2008 z dnia 15 października 2008 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego. W świetle powyższych regulacji korespondencja urzędowa osadzonego odbierana jest przez administrację zakładu karnego codziennie i wysyłana nie później niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania, o ile nie podlega zatrzymaniu. Zgodnie z art. 102 pkt. 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. 90, poz. 557 ze zm.) skazany ma prawo w szczególności do prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, samorządowymi oraz Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Korespondencja ta w zakładzie karnym typu zamkniętego tj, w którym powód odbywa karę pozbawienia wolności, może podlegać jedynie nadzorowi. Prawo do prowadzenia korespondencji, bez jej ocenzurowania z organami państwowymi i samorządowymi oraz RPO nie może być ograniczone, co do zakresu oraz poddane nadzorowi administracji zakładu karnego (art. 105§3 k.k.w.), jak również cenzurze z uwagi na bezpieczeństwo zakładu (art. 105§4 k.k.w.). Przepisy art. 105§3 i 4 k.k.w. nie mogą być, zatem interpretowane jako lex specialis w stosunku do ogólnego unormowania w art. 102 pkt. 11 k.k.w. W zakładzie karnym typu zamkniętego korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego, z wyjątkiem korespondencji, o której mowa w art. 8§ 3, art. 102 pkt. 11 i art. 103§ 1, która może podlegać jedynie nadzorowi. Taki nadzór stosowano wobec korespondencji powoda. Zgodnie z art. 242§6 k.k.w. przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości. Nie obejmuje to, więc zapoznawania się z jej treścią, co oznaczałoby cenzurę w rozumieniu §7 art. 242 k.k.w. Wbrew stanowisku powoda przepisu art. 8§ 3 k.k.w. nie stosuje się do nadzoru dokonywanego na podstawie art. 90 pkt. 8 k.k.w. Funkcjonariusz nie ma w takiej sytuacji obowiązku sporządzenia protokołu ani nie zawiadamia sędziego penitencjarnego. Przepis art 8§ 3 k.k.w. dotyczy, bowiem sytuacji szczególnej, tj. korespondencji skazanego pozbawionego wolności z obrońca lub pełnomocnikiem. Jeżeli skazany nie wyraził zgody na otwarcie zamkniętej przez siebie przesyłki adresowanej do organów wymienionych w art. 102 pkt 11 k.k.w. i zrezygnował z jej oddania administracji zakładu karnego do wysłania, to powyższy przejaw jego woli nie podlegał ocenie. Jednakże przedkładając korespondencję do wysyłki, w wypadku stosowania nadzoru korespondencji urzędowej, obowiązkowi takiemu winien się poddać i umożliwić sprawdzenie zawartości przesyłki, w celu wykluczenia rzeczy niepodlegających wysyłce pocztowej tj., zabronionych, niebezpiecznych. Zgodnie z art. 116§ 1 k.k.w. skazany ma, bowiem obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie karnym porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych. Wskazując na przedstawione regulacje za całkowicie niezasadny należało uznać zarzuty powoda o naruszeniu jego prawa do kontaktowania się. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dziennika --- STRONA 4 --- korespondencyjnego listów urzędowych w Zakładzie Karnym potwierdza, iż w dniach od 6 do 8 października 2009 r. i od 23 do 28 października 2009 r. powód nadał listy do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sądu Okręgowego, Dyrektora OISW, Sądu Okręgowego - 2 listy, Sądu Rejonowego (6 październik 2009 r.), Sądu Apelacyjnego - 2 listy (7 październik 2009 r.), Sądu Apelacyjnego, Sądu Rejonowego , Dyrektora OISW (23 październik 2009 r.), Sądu Rejonowego - adresowanego do Sądu Okręgowego, Sądu Okręgowego - 4 listy, Sądu Rejonowego - 2 listy, Sądu Rejonowego i Dyrektora OISW (27 październik 2009 r.) (k. 22-23). Z zeznań przesłuchanych w charakterze świadków - pełniących w dniu 5 i 23 października 2009 r. służbę na stanowisku oddziałowego w pawilonie mieszkalnym A oddziału I pozwanej jednostki wynika, iż czynności związane z nadzorem nad korespondencją prowadzone są wobec wszystkich osadzonych w zakładzie karnym typu zamkniętego w tyra także wobec powoda i polegają one na otwarciu listu i sprawdzeniu jego zawartości, bez zapoznawania się z jego treścią. W przypadku odnalezienia w kopercie innych przedmiotów niż arkusze papieru, podlegają one zatrzymaniu. W ocenie przesłuchanych nadzór nad korespondencją jest dokonywany w obecności osadzonego przez wyznaczonego funkcjonariusza. Wprawdzie świadkowie nie pamiętali okoliczności przyjmowania korespondencji od powoda oraz nie pamiętali, czy była on otwierana, jednakże byli oni pewni, iż nigdy nie było żadnych problemów z zaginięciem poczty. W ocenie przesłuchanych oddziałowi prowadzący nadzór nad korespondencją nie dokonują cenzury korespondencji, a jedynie kontrolują zawartość przesyłek (k. 95 v). Wskazując na powyższe Sąd Okręgowy uznał, że powód powołując się w istocie na - naruszenie jego prawa do kontaktowania się z organami wymiaru sprawiedliwości, nie wykazał, że naruszone zostało jego określone dobro osobiste. Tym samym pozwany, obalił wynikające z art.24 k.c. domniemanie bezprawności działania i udowodnił, że jego działania nie były bezprawnymi. Uzasadniając żądanie powód powołuje się na zaginięcie dwóch pozwów adresowanych przez niego do Sądu Rejonowego - nadanego w pozwanej jednostce w dniu 5 października 2009 r. i do Sądu Rejonowego - nadanego w dniu 23 października 2009 r. Analiza dziennika korespondencyjnego prowadzonego w zakładzie karnym dowodzi z kolei, iż w dniu 23 października 2009 r. nie nadano żadnego pisma adresowanego do Sądu Rejonowego. Jedyne pisma kierowane do Sądu Rejonowego, zostały przez powoda przedstawione oddziałowemu w dniu 27 października 2009 r. i były one adresowane do Sądu Okręgowego. Analiza akt postępowania prowadzonego przez tut. Sąd w sprawie I C 476/09 z powództwa przez Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego potwierdza, iż w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski powoda z dnia 23 października 2009 r., nadane w placówce pocztowej w dniu 27 października 2009 r., skierowane do tut. Sądu, a adresowane do Sądu Rejonowego, dotyczące zwolnienia powoda od kosztów sądowych oraz ustanowienia mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (akta tut. Sądu I C 476/09 - k. 81-85). Znamienne jest, iż wprawdzie powyższe wnioski omyłkowo były skierowane do Sądu Rejonowego, jednakże w istocie dotyczyły one sprawy prowadzonej przez tut. Sąd Okręgowy - sygn. akt I C 476/09 i były do niego adresowane. Odnosząc się z kolei do zarzutu powoda dotyczącego zaginięcia jego korespondencji, skierowanej w dniu 5 października 2009 r. do Sądu Rejonowego, wskazać należy, iż z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego wynika, iż w dniu 20 października 2009 r. Sąd Rejonowy zwrócił powodowi nadesłane przez niego oświadczenie o sytuacji majątkowej, informując, iż nie złożył on pozwu przeciwko Zakładowi Karnemu. Ponadto analiza akt postępowań prowadzonych przed Sądem Rejonowym z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w sprawach I C 4/10 i I C 5/10 i potwierdza, iż jedynym pismem złożonym w tym okresie przez osadzonego, była jego apelacja z dnia 5 października 2010 r. (k. 157-162). Oceniając powyższy materiał dowodowy, Sąd Okręgowy uznał powództwo za bezzasadne. Powód nie udowodnił, bowiem, że w wyniku działania administracji pozwanej jednostki penitencjarnej doszło do zaginięcia korespondencji adresowanej do Sądów Rejonowych w konsekwencji, czego nastąpiło naruszenie dobra osobistego osadzonego w postaci prawa do komunikowania się. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem sporu było w istocie właściwe rozumienie przepisów regulujących nadzór nad korespondencją skazanego przez funkcjonariuszy zakładu karnego. W tym zakresie Sąd uznał, iż zachowanie funkcjonariuszy dokonujących czynności nadzoru nad korespondencją powoda było prawidłowe i nie naruszało przepisów prawa. Znamienne jest, iż powód wysyłał szczególnie obfitą korespondencję urzędową, o czym świadczy choćby zestawienie z dziennika korespondencyjnego (k. 22-23) oraz Sądowi Okręgowemu z urzędu wyjątkowo szeroki zakres korespondencji powoda z tut. Sądem. Oznacza to, że powyższa korespondencja był bez przeszkód wysyłana przez administrację zakładu karnego i trafiała do adresatów. Odnosząc się do zarzutów powoda dotyczących samego faktu i sposobu sprawowania nadzoru nad korespondencją przez administrację pozwanego wskazać należy, iż panujący w zakładach karnych dyskomfort wynikający z obowiązujących osadzonych ograniczeń, w tym w zakresie kontaktowania się ze światem zewnętrznym, jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien był się liczyć popełniając przestępstwa, a obowiązujące osadzonych ograniczenia w żaden sposób nie stanowią o naruszeniu praw powoda. Swoje przełożenie ma fakt, iż powód znalazł się w pozwanej jednostce na skutek własnych wyborów życiowych. Dokonywał licznych przestępstw, które, wobec nieuchronności kary, doprowadziły do konieczności jego czasowego odizolowania od społeczeństwa. Pozwany nie może, więc ponosić odpowiedzialności za szkody, które powód sam sobie wyrządził. Powód powinien liczyć się z tym, iż w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności będzie podlegał zasadom i ograniczeniom wynikającym z obowiązujących przepisów regulujących zasady odbywania takiej kary. Z tych względów Sąd Okręgowy oddalił powództwo. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o zawartą w art. 98§1 kp.c. zasadę odpowiedzialności za wynik postępowania w zw. z z §6 pkt.6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). 4 --- STRONA 5 --- Sygn. akt lACa 312/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 lipca 2011 r. Sąd Apelacyjny I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędziowie Protokolant po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2011 r. na rozprawie sprawy z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego z dnia 7 lutego 2011 r. sygn. akt I C 224/10 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za drugą instancję. --- STRONA 6 --- Sygn. akt I ACa 312/11 UZASADNIENIE Powód wnosił o zasądzenie od Skarbu Państwa - Dyrektora Zakładu Karnego na swoją rzecz kwoty 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz na rzecz Domu Dziecka kwoty 100.000 zł, z ustawowymi odsetkami od dnia wydania orzeczenia, z tytułu naruszenia jego prawa do prowadzenia korespondencji. Pozwany Skarb Państwa wnosił o oddalenie powództwa. Wyrokiem z dnia 7 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Rozstrzygnięcie to oparł na następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej: Powód przebywa w Zakładzie Karnym od dnia 28 kwietnia 2009 r. Posiada grupę klasyfikacyjną R-1/ - zakład kamy typu zamkniętego. Koniec odbywania przez niego kary pozbawienia wolności przypada na dzień 20 listopada 2020 r. Zgodnie z obowiązującymi w Zakładzie Karnym regulacjami, korespondencja urzędowa osadzonego jest odbierana przez administrację zakładu karnego codziennie i wysyłana nie później, niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania, o ile nie podlega zatrzymaniu. W zakładzie karnym typu zamkniętego, w którym powód jest osadzony, przekazanie korespondencji do wysłania następuje w sposób umożliwiający jej nadzór. Polega on na otwarciu listu i sprawdzeniu jego zawartości, bez zapoznawania się z jego treścią. W przypadku odnalezienia w kopercie innych przedmiotów, niż arkusze papieru, podlegają one zatrzymaniu. Nadzór nad korespondencją jest dokonywany przez wyznaczonego funkcjonariusza w obecności osadzonego. Funkcjonariuszami wyznaczanymi do tej czynności są oddziałowi pełniący służbę w oddziałach mieszkalnych, którzy nie dokonują cenzury korespondencji. Instytucją zobowiązaną do odbierania korespondencji z Zakładu Karnego jest Urząd Pocztowy. W okresie od 6 do 8 października i od 23 do 28 października 2009 r. powód nadał listy urzędowe do: - Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sądu Okręgowego, Dyrektora OIS W, Sądu Okręgowego - 2 listy, Sądu Rejonowego (6 październik 2009 r.), - Sądu Apelacyjnego - 2 listy (7 październik 2009 r.), - Sądu Apelacyjnego, Sądu Rejonowego, Dyrektora OISW (23 październik 2009 r.), - Sądu Rejonowego - adresowanego do Sądu Okręgowego, Sądu Okręgowego - 4 listy, Sądu Rejonowego - 2 listy, Sądu Rejonowego i Dyrektora OISW (27 październik 2009 r.). Sąd wskazał, że w świetle art. 49 Konstytucji zapewnia się wolność i ochronę tajemnicy korespondencji, których ograniczenie może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej wskazany. Przepis ten zapewnia prawo i wolność komunikowania się oraz ochronę tajemnicy korespondencji, a więc dotyczy w istocie dwóch praw i wolności ściśle ze sobą powiązanych i objętych często w literaturze jednym terminem "prawo komunikowania się". Wolność komunikowania się jest jedną z konsekwencji szeroko rozumianej wolności obywatelskiej i osobistej, obejmującej wszystkie formy porozumiewania się między ludźmi, natomiast tajemnica korespondencji jest pojęciem znacznie węższym, związanym przede wszystkim z prawem każdego człowieka do poszanowania jego życia prywatnego, jego prawa do zachowania w tajemnicy treści przekazu kierowanego do innych osób lub instytucji. Odzwierciedla to treść art. 8 ust. 1 Europejskiej Karty Praw Człowieka i Obywatela, łączącego prawo do poszanowania korespondencji z prawem do poszanowania życia prywatnego, rodzinnego oraz mieszkania. Dobrem osobistym wynikającym z prawa do wolności osobistej i obywatelskiej jest szeroko rozumiane prawo do porozumiewania się (komunikowania) z innymi przy użyciu różnych form komunikacji, także listownej. Prawo to może być ograniczone w drodze ustawy, co dotyczy między innymi osób pozbawionych wolności. Jednak w granicach, w jakich zostało im przyznane, nikt nie może go naruszać, w szczególności przez uniemożliwienie dotarcia korespondencji do adresata, w tym niszczenie korespondencji, przywłaszczenie jej, czy stworzenie lub tolerowanie przez administrację zakładu karnego warunków sprzyjających ginięciu korespondencji i nie zapewnienie odpowiednich procedur kontrolujących wysłanie jej z zakładu karnego do adresata, co jest obowiązkiem administracji sprawującej pieczę nad korespondencją osób osadzonych w zakładzie karnym od chwili przekazania przez nie przesyłki funkcjonariuszowi zakładu do chwili wysłania jej poza zakład. Osoby pozbawione wolności nie mają bowiem możliwości dokonania jakiegokolwiek wyboru sposobu i drogi wysyłania korespondencji z zakładu karnego, na którym w związku z tym spoczywa obowiązek zorganizowania takich warunków przyjmowania i przekazywania korespondencji, aby było zapewnione dostarczenie jej do odpowiednich placówek pocztowych, a w konsekwencji dotarcie do adresata. Jeżeli doszło do zaniedbań w tym zakresie i uniemożliwienia dotarcia korespondencji do adresata, może to oznaczać w konkretnych okolicznościach faktycznych naruszenie dobra osobistego w rozumieniu art. 23 k.c. i art. 24 k.c. Przewidziane w art. 23 k.c. dobro osobiste w postaci tajemnicy korespondencji mieści się zatem w szeroko rozumianym prawie komunikowania się, ale jest odrębnym dobrem osobistym o znacznie węższym zakresie, chroniącym prawo do zachowania w tajemnicy przed osobami trzecimi treści korespondencji. Naruszenie go może nastąpić przede wszystkim przez bezprawne zapoznanie się z treścią korespondencji. Naruszenie tajemnicy korespondencji ma miejsce także wówczas, gdy w wyniku zagubienia cudzej korespondencji stworzono realne warunki (niebezpieczeństwo) umożliwiające z dużym stopniem prawdopodobieństwa, zapoznanie się osób trzecich z jej treścią. Takie naruszenie tajemnicy korespondencji może nastąpić także w odniesieniu do korespondencji osoby pozbawionej wolności. Zakład karny, pod którego pieczą pozostaje ta korespondencja, ma obowiązek stworzenia właściwego zabezpieczenia przed możliwością zapoznania się z jej treścią osób trzecich, w razie zagubienia korespondencji. To, czy w konkretnych okolicznościach faktycznych osoby nieuprawnione mogły z dużym stopniem prawdopodobieństwa zapoznać się z treścią zagubionej korespondencji, pozostaje kwestią ustaleń faktycznych i ich oceny w świetle zasad doświadczenia życiowego. Przepis art. 24 k.c. nie wymaga winy dla ustalenia odpowiedzialności sprawcy. Zawiera domniemanie bezprawności działania naruszającego dobra osobiste, co powoduje, że dochodzący ochrony nie musi tej przesłanki udowadniać, natomiast na sprawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego działanie było zgodne z prawem. Za bezprawne uważa się działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających takie działanie. Do okoliczności wyłączających bezprawność zalicza się działanie w ramach porządku 6 --- STRONA 7 --- prawnego, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykazywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego (aie z zastrzeżeniem uchylenia jej skuteczności w niektórych przypadkach) oraz działania w ochronie uzasadnionego interesu. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. W ocenie Sądu pozwany wykazał, że jego działaniom w związku z nadawaniem korespondencji powoda nie można przypisać cech bezprawności. Powód, powołując się na ograniczanie jego praw do kontaktowania się z organami wymiaru sprawiedliwości, nie wykazał, że zostało naruszone określone dobro osobiste i nie wykazał, że działania administracji zakładu karnego były niezgodne z regulacjami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy. Sąd wskazał, że zasady regulujące przyjmowanie korespondencji osób pozbawionych wolności są unormowane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 sierpnia 2003 r. w sprawie regulaminu organizacyjno - porządkowego wykonywania kary pozbawienia wolności oraz zarządzeniu Dyrektora Zakładu Karnego nr 57/2008 z dnia 15 października 2008 r. w sprawie ustalenia porządku wewnętrznego. W świetle powyższych regulacji korespondencja urzędowa osadzonego odbierana jest przez administrację zakładu karnego codziennie i wysyłana nie później, niż drugiego dnia roboczego od daty jej przekazania, o ile nie podlega zatrzymaniu. Zgodnie z art. 102 pkt 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy skazany ma prawo w szczególności do prowadzenia korespondencji, bez jej cenzurowania, z organami ścigania, wymiaru sprawiedliwości i innymi organami państwowymi, samorządowymi oraz Rzecznikiem Praw Obywatelskich. Korespondencja ta w zakładzie karnym typu zamkniętego może podlegać jedynie nadzorowi. Prawo do prowadzenia korespondencji z organami państwowymi i samorządowymi oraz RPO bez jej ocenzurowania, nie może być ograniczone co do zakresu oraz poddane nadzorowi administracji zakładu karnego (art. 105 § 3 k.k.w.), jak również cenzurze z uwagi na bezpieczeństwo zakładu (art. 105 § 4 k.k.w.). Przepisy art. 105 § 3 i 4 k.k.w. nie mogą być zatem interpretowane jako ¡ex specialis w stosunku do ogólnego unormowania art. 102 pkt 11 k.k.w. W zakładzie karnym typu zamkniętego korespondencja skazanych podlega cenzurze administracji zakładu karnego z wyjątkiem korespondencji, o której mowa w art. 8 § 3 k.k.w., art. 102 pkt 11 k.k.w. i art. 103 § 1 k.k.w., która może podlegać jedynie nadzorowi. Zgodnie z art. 242 § 6 k.k.w. przez pojęcie nadzoru nad korespondencją rozumie się otwarcie listu i sprawdzenie jego zawartości. Nie obejmuje zapoznawania się z jej treścią, co oznaczałoby cenzurę w rozumieniu art. 242 § 7 k.k.w. Przepisu art. 8 § 3 k.k.w. nie stosuje się do nadzoru dokonywanego na podstawie art. 90 pkt 8 k.k.w. W takiej sytuacji funkcjonariusz nie ma obowiązku sporządzenia protokołu, ani nie zawiadamia sędziego penitencjarnego. Przepis art. 8 § 3 k.k.w. dotyczy bowiem sytuacji szczególnej, tj. korespondencji skazanego pozbawionego wolności z obrońcą, lub pełnomocnikiem. Jeżeli skazany nie wyraził zgody na otwarcie zamkniętej przez siebie przesyłki adresowanej do organów wymienionych w art. 102 pkt 11 k.k.w. i zrezygnował z jej oddania administracji zakładu karnego do wysłania, to tego rodzaju decyzja nie podlegała ocenie. W przypadku przedłożenia korespondencji do wysyłki podlegającej nadzorowi korespondencji urzędowej, powód powinien poddać się temu obowiązkowi i umożliwić sprawdzenie zawartości przesyłki w celu wykluczenia rzeczy nie podlegających wysyłce pocztowej tj. zabronionych, niebezpiecznych. Skazany ma bowiem obowiązek przestrzegania przepisów określających zasady i tryb wykonywania kary, ustalonego w zakładzie karnym porządku oraz wykonywania poleceń przełożonych i innych osób uprawnionych (art. 116 § 1 k.k.w.). Mając na uwadze przedstawione regulacje Sąd uznał za nieuzasadnione zarzuty powoda dotyczące naruszenia jego prawa do kontaktowania się. Wskazał, że dowód w postaci dziennika korespondencyjnego listów urzędowych w Zakładzie Karnym potwierdza, że w dniach od 6 do 8 października i od 23 do 28 października 2009 r. powód nadał listy do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sądu Okręgowego, Dyrektora OlSW, Sądu Okręgowego - 2 listy, Sądu Rejonowego (6 październik 2009 r.), Sądu Apelacyjnego - 2 listy (7 październik 2009 r.), Sądu Apelacyjnego, Sądu Rejonowego, Dyrektora OlSW (23 październik 2009 r.>, Sądu Rejonowego - adresowanego do Sądu Okręgowego, Sądu Okręgowego - 4 listy, Sądu Rejonowego - 2 listy, Sądu Rejonowego i Dyrektora OlSW (27 październik 2009 r.). Z zeznań świadków, pełniących w dniach 5 i 23 października 2009r. służbę na stanowisku oddziałowego w pawilonie mieszkalnym A oddziału | pozwanej jednostki, wynika, że czynności związane z nadzorem nad korespondencją są prowadzone wobec wszystkich osadzonych w zakładzie karnym typu zamkniętego, w tym także wobec powoda. Polegają one na otwarciu listu i sprawdzeniu jego zawartości bez zapoznawania się z jego treścią. W przypadku odnalezienia w kopercie innych przedmiotów, niż arkusze papieru, podlegają one zatrzymaniu. Nadzór nad korespondencją jest dokonywany w obecności osadzonego przez wyznaczonego funkcjonariusza. Świadkowie nie pamiętali wprawdzie okoliczności przyjmowania korespondencji od powoda oraz czy była on otwierana, ale byli przekonani, że nie było żadnych problemów z zaginięciem poczty. Zeznali, że oddziałowi prowadzący nadzór nad korespondencją nie dokonują cenzury korespondencji, a jedynie kontrolują zawartość przesyłek. Sąd - wskazując na omówione dowody - uznał, że powód powołując się na naruszenie jego prawa do kontaktowania się z organami wymiaru sprawiedliwości, nie wykazał, że naruszone zostało jego określone dobro osobiste. Pozwany obalił wynikające z art. 24 k.c. domniemanie bezprawności działania i udowodnił, że jego działania nie były bezprawne. Sąd wskazał, że powód powoływał się na zaginięcie dwóch pozwów adresowanych do Sądu Rejonowego - nadanego w pozwanej jednostce w dniu 5 października 2009 r, i do Sądu Rejonowego - nadanego w dniu 23 października 2009 r. Analiza dziennika korespondencyjnego prowadzonego w zakładzie karnym wskazuje, że w dniu 23 października 2009 r. nie nadano żadnego pisma adresowanego do Sądu Rejonowego. Pisma kierowane do tego Sądu zostały przedstawione przez powoda oddziałowemu w dniu 27 października 2009 r. i były adresowane do Sądu Okręgowego. Analiza akt postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy w sprawie I C 476/09 z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego potwierdziła, że w aktach sprawy znajdują się dwa wnioski powoda z dnia 23 października 2009 r. nadane w placówce pocztowej w dniu 27 października 2009 r., skierowane do Sądu Okręgowego, a adresowane do Sądu Rejonowego, dotyczące zwolnienia powoda od kosztów sądowych oraz ustanowienia mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wnioski te były wprawdzie omyłkowo skierowane do Sądu Rejonowego, ale dotyczyły sprawy prowadzonej przez Sąd Okręgowy o sygn. akt I C 476/09 i były do niego adresowane. Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego zaginięcia jego korespondencji skierowanej w dniu 5 października --- STRONA 8 --- 2009 r. do Sądu Rejonowego, Sąd wskazał, że z informacji uzyskanej z Sądu Rejonowego wynika, że w dniu 20 października 2009 r. Sąd Rejonowy zwrócił powodowi nadesłane przez niego oświadczenie o sytuacji majątkowej i poinformował, że nie złożył on pozwu przeciwko Zakładowi Karnemu. Analiza akt postępowań prowadzonych przed Sądem Rejonowym z powództwa przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w sprawach I C 4/10 i i C 5/10 potwierdziła, że jedynym pismem złożonym w tym okresie przez osadzonego była jego apelacja z dnia 5 października 2010 r. W ocenie Sądu powód nie udowodnił, że w wyniku działania administracji pozwanej jednostki penitencjarnej doszło do zaginięcia korespondencji adresowanej do Sądów Rejonowych, w konsekwencji czego doszło do naruszenia jego dobra osobistego w postaci prawa do komunikowania się. Zachowanie funkcjonariuszy dokonujących czynności nadzoru nad korespondencją powoda było prawidłowe i nie naruszało przepisów prawa. Powód wysyłał liczną korespondencję urzędową, o czym świadczy choćby zestawienie z dziennika korespondencyjnego oraz liczba pism kierowanych do Sądu Okręgowego. Oznacza to, że korespondencja ta była bez przeszkód wysyłana przez administrację zakładu karnego i trafiała do adresatów. Sąd rozpoznając podniesiony przez powoda zarzut niewłaściwego sposobu sprawowania nadzoru nad korespondencją przez administrację pozwanego, wskazał, że panujący w zakładach karnych dyskomfort wynikający z obowiązujących osadzonych ograniczeń, w tym w zakresie kontaktowania się ze światem zewnętrznym, jest elementem odbywania kary pozbawienia wolności, z którym powód powinien był liczyć się popełniając przestępstwa. Obowiązujące osadzonych ograniczenia w żaden sposób nie stanowią o naruszeniu praw powoda. Powód znalazł się w pozwanej jednostce na skutek własnych wyborów życiowych. Dokonywał licznych przestępstw, które spowodowały konieczność czasowego odizolowania go od społeczeństwa. Pozwany nie może zatem ponosić odpowiedzialności za szkody, które powód sam sobie wyrządził. Powód powinien liczyć się z tym, że w przypadku orzeczenia kary pozbawienia wolności, będzie podlegał zasadom i ograniczeniom wynikającym z obowiązujących przepisów regulujących zasady odbywania tej kary. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. Wyrok ten zaskarżył apelacją powód, zarzucając: 1) szereg błędów proceduralnych, w tym pozbawienie go możliwości bezpośredniego udziału w sprawie, niewykonanie złożonych przez niego wniosków dowodowych oraz pozbawienie go możliwości zapoznania się z aktami sprawy, co uniemożliwiało merytoryczne odniesienie się do zapadłego wyroku; 2) dokonanie "nowej" interpretacji przepisów prawa odnoszących się do procedury stosowania nadzoru nad korespondencją urzędową w jednostkach penitencjarnych, sformułowaną przez Sąd w osobie sędziego Andrzeja Kordowskiego, który "stwierdził", że procedura nadzoru opisana w art. 8 § 3 k.k.w. odnosi się jedynie do korespondencji z obrońcą, podczas gdy w rzeczywistości odnosi się do całej korespondencji urzędowej przekazywanej przez osadzonych w jednostce penitencjarnej do wysłania, o czym świadczy odniesienie się do tej właśnie procedury z art. 8 § 3 k.k.w. w zw. z art. 103 § 2 k.k.w. i in. W oparciu o wymienione zarzuty powód wnosił o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania w innym składzie. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd I instancji dokonał wszechstronnej i wnikliwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz uzasadnił szczegółowo, dlaczego w świetle przepisów art. 23 k.c. i 24 k.c. w zw. z art. 448 k.c. nie było podstaw do uwzględnienia żądania powoda. Zaprezentowany w uzasadnieniu orzeczenia sposób rozumowania Sądu umożliwiał zatem prawidłowe odczytanie i zrozumienie motywów, jakimi kierował się przy wydaniu kwestionowanego orzeczenia. Nie można zatem zgodzić się ze skarżącym, że nie było możliwości ustosunkowania się w apelacji do przedstawionej na uzasadnienie rozstrzygnięcia argumentacji Sądu Okręgowego. Skarżący nie przedstawił w niej żadnych zarzutów, które podważałyby prawidłowość dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny materiału dowodowego w sprawie i opartych na nim ustaleń faktycznych. Skarżący nie podważył w szczególności oceny Sądu, że przeprowadzone w sprawie dowody nie dają podstawy do ustalenia, że powód we wskazanym w pozwie okresie przekazał funkcjonariuszom pozwanej jednostki inne jeszcze przesyłki, poza tymi których wpływ został zarejestrowany w dzienniku korespondencyjnym, oraz że wskazane przez powoda przesyłki zaginęły po przekazaniu ich funkcjonariuszom pozwanej. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania, co - w przekonaniu powoda - doprowadziło do nierozpoznania wszystkich zgłoszonych przez niego wniosków dowodowych oraz pozbawiło go rzeczywistego udziału w procesie. O naruszeniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego nie może świadczyć fakt uniemożliwienia mu bezpośredniego udziału w sprawie. Przepisy te, odmiennie, niż przepisy kodeksu postępowania karnego, nie przewidują obowiązku osobistego udziału strony w sprawie. W celu dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy Sąd może zarządzić stawienie się stron lub jednej z nich osobiście albo przez pełnomocnika na podstawie art. 216 k.p.c. Sąd I instancji w istocie skorzystał z tego uprawnienia i zarządził przesłuchanie powoda w charakterze strony przez Sąd Rejonowy w drodze pomocy prawnej, do czego był upoważniony na podstawie art. 235 § 1 k.p.c. W toku przesłuchania przed sądem wezwanym powód wypowiedział się co do istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności dotyczących rodzaju i ilości wysyłanej za pośrednictwem Zakładu Karnego korespondencji i dat przekazania jej funkcjonariuszom pozwanej jednostki. Powód wskazał również, z jakimi działaniami funkcjonariuszy pozwanej jednostki wiązał naruszenie swoich dóbr osobistych. W toku postępowania był prawidłowo zawiadamiany o terminach posiedzeń sądowych (art. 149 § 2 k.p.c., art. 150 k.p.c., art. 137 § 2 k.p.c.). Przysługiwało mu również na podstawie art. 9 § 1 k.p.c. prawo do złożenia wniosku o przejrzenie akt i otrzymanie odpisów, kopii, wyciągów z tych akt, z którego jednak nie skorzystał. Sąd I instancji ustosunkował się również do wszystkich wniosków dowodowych zgłoszonych przez powoda w pozwie oraz w odpowiedzi z dnia 31 maja 2010 r. na wezwanie Sądu do przedstawienia dowodów, i przeprowadził dowód z dzienników korespondencji, przesłuchania funkcjonariuszy służby Więziennej, pełniących służbę w dniu 5 i 23 października 2009 r., po uprzednim ustaleniu ich personaliów. Sąd Okręgowy zwrócił się również do Poczty Polskiej - oddziału o 8 --- STRONA 9 --- nadesłanie wykazu korespondencji przyjętej z Zakładu Karnego w tych dniach. W świetle wskazanych okoliczności nie można zatem zasadnie twierdzić, że doszło do jakiegokolwiek naruszenia gwarancji procesowych, umożliwiających powodowi aktywny, oparty na zasadzie kontradyktoryjności udział w procesie i zapoznanie się z przebiegiem postępowania. Sąd Apelacyjny nie podzielił również zarzutu niewłaściwej wykładni przepisu art. 8 § 3 k.k.w. przy uwzględnieniu regulacji art. 103 § 2 k.k.w. Skarżący błędnie wywodzi, że przepis art. 8 § 3 k.k.w. ma na podstawie art. 103 § 2 k.k.w. zastosowanie do każdego rodzaju korespondencji wysyłanej przez skazanego za pośrednictwem jednostki penitencjarnej, co w jego przekonaniu potwierdza niedopuszczalność sprawowania przez pozwaną jednostkę nadzoru nad wysłaną przez niego korespondencją. Zgodnie z art. 8 § 3 k.k.w. skazany pozbawiony wolności może porozumiewać się ze swoim obrońcą lub pełnomocnikiem będącym adwokatem lub radcą prawnym podczas nieobecności innych osób. Korespondencja z tymi osobami nie podlega cenzurze i zatrzymaniu. Nadzór nad korespondencją z obrońcą może być wykonany przez otwarcie listu wyłącznie wtedy, gdy zachodzi uzasadnione podejrzenie, że list zawiera przedmioty, których dotyczy zakaz posiadania, przechowywania, przekazywania, przesyłania lub obrotu. Czynności otwarcia dokonuje się w obecności skazanego i zawiadamia się o niej sędziego penitencjarnego, podając jej powód i wynik (...). Przewidziany w tym przepisie zakaz cenzury i generalny zakaz nadzoru nad korespondencją dotyczy zatem wyłącznie korespondencji prowadzonej między skazanym, a jego obrońcą, lub pełnomocnikiem i nie odnosi się do pism kierowanych do osób prywatnych i instytucji urzędowych. Zawarte w 103 § 2 k.k.w. odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 8 § 3 k.k.w. wskazuje, że zakazy te zostały rozszerzone na korespondencję prowadzoną z przedstawicielami właściwych organizacji pozarządowych oraz z przedstawicielami organów międzynarodowej ochrony praw człowieka. Nie oznacza to jednak, że przewidziane ograniczenia w zakresie nadzoru nad korespondencją powinny być stosowane w przypadku każdego osadzonego. Wymóg odpowiedniego stosowania art. 8 § 3 k.k.w. nakazuje realizować zawarte w nim reguły w taki sposób, aby nie były sprzeczne z innymi przepisami k.k.w., w tym m. in. regulującymi status osadzonych w poszczególnych typach zakładów karnych. Przy ocenie prawidłowości czynności nadzorczych funkcjonariuszy nad korespondencją powoda należało zatem mieć na uwadze przepis art. 90 pkt 8 k.k.w., który w zakładzie karnym typu zamkniętego przewiduje nadzór nad korespondencją, o której mowa w art. 8 § 3, art. 102 pkt 11 i art. 103 § 1 k.k.w., a więc kierowaną do obrońców, pełnomocników, przedstawicieli właściwych organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli organów międzynarodowej ochrony praw człowieka. Oznacza to, że w tym wypadku nadzorowi podlega wszelka korespondencja wysyłana przez skazanych. Powód przebywał w zakładzie karnym typu zamkniętego, w związku z czym czynności nadzorcze funkcjonariuszy pozwanej jednostki nad jego korespondencją miały usankcjonowanie w przepisach prawa. Nie doszło zatem do naruszenia dobra osobistego skarżącego w postaci tajemnicy korespondencji. Z tych względów Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda na podstawie art. 385 k.p.c., jako nieuzasadnioną. O kosztach procesu orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. 11 ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w zw. z § 6 pkt 6 w zw. z art. § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.