Teza / krótkie omówienie
opuszczenia i wydania lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez M.
Treść orzeczenia
--- STRONA 1 ---
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań dnia 30 września 2016 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu I wydział cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Izabela Korpik
Protokolant: po. stażysty Weronika Kowalska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. w Poznaniu sprawy z powództwa
MC
przeciwko
T.O,J.K,AP
o zapłatę:
1.
powództwo oddala w całości;
2.
nie obciąża powódki kosztami procesu;
3.
zasądza od Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w Poznaniu) na rzecz radcy prawnego M. M. — prowadzącego Kancelarię Radcy
Prawnego w S. przy ul. (... kwotę 4.428 zł brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.
/-/ SSO Izabela Korpik
--- STRONA 2 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Uzasadnienie
Pozwem z dnia 21 maja 2014 r., uzupełnionym i sprecyzowanym w dalszych pismach
procesowych, powódka M. C., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o
zasądzenie na swoją rzecz solidarnie od pozwanych T. J.-O. oraz J. K. kwoty 100.000 zł.
Uzasadniając swoje żądanie powódka wskazała, że domaga się odszkodowania w
związku ze zniszczeniem i kradzieżą w toku postępowania egzekucyjnego jej ruchomości,
stanowiących majątek całego życia. Powódka podała, iż w trakcie prowadzonego
postępowania egzekucyjnego zniszczone zostały ruchomości stanowiące jej własność:
- 5 kompletów mebli, tj.
1. „wypoczynek” na który składały się 2 fotele i kanapa 3-osobowa;
2. zabytkowy stół na 12 osób wraz z kompletem 6 krzeseł, meblościanka, stolik pod RTY;
3. łóżko z tapicerowanym zagłówkiem, 6-drzwiowa szafa, toaletka wraz z krzesełkiem, 2 stoliki
nocne;
4. kanapa, biurko szwedzkie, fotel, szafa 2-drzwiowa, 2 fotele gabinetowe, stolik;
5. meble stanowiące zabudowę kuchni — szafki górne i dolne, stół kuchenny, 4 krzesła.
- 3 duże kryształowe lustra, 2 dywany o wymiarach 2mx3m, 2 lampy sufitowe, lampa stojąca,
telewizor, pralka, odkurzacz, lodówka, sokowirówka, ekspres do kawy, blachy do pieczenia
metalowe, zastawa stołowa na 12 osób marki Chodzież, 12 kryształowych kieliszków, 3
porcelanowe dzbanki, czajnik, firany, zasłony i bordiury, zabytkowe ozdoby choinkowe, 2
kapelusze, buty skórzane, 2 bluzki, 2 torebki skórzane.
Ponadto powódka wskazała, iż w toku postępowania egzekucyjnego skradzione zostały:
pierścionek złoty ze szlachetnymi kamieniami, bufet z pokoju stołowego, szczotka „Kaśka” do
odkurzania, komplety przyrządów do manicure, kosmetyczka z kosmetykami, taśmy
magnetofonowe z wartościowymi nagraniami w ilości 300 sztuk, książki około 200 sztuk,
kolekcja znaczków — 1 klaser, ordery i odznaczenia państwowe po jej zmarłym mężu oraz
dokumenty rodzinne, w tym dokumenty dotyczące zakupu grobowca rodzinnego (k. 1, 5, 11,
27, 128-129, 144-145, 178-180).
Pismem z dnia 14 lipca 2014 r. powódka wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych
(k. 32). Pismem z tej samej daty wniosła również o przyznanie pełnomocnika z urzędu (k. 33).
Postanowieniem z dnia 16 września 2014 r. powódka została zwolniona od kosztów
sądowych w całości oraz ustanowiono dla niej pełnomocnika z urzędu (k. 61).
1
--- STRONA 3 ---
Sygn. akt I C 2239/15
'W odpowiedzi na pozew z dnia 15 grudnia 2015 r. pozwany J. K. wniósł o oddalenie
powództwa wobec niego i T. J.-O. w całości z uwagi na jego bezzasadność oraz zasądzenie od
powódki na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 7.200 zł.
'W uzasadnieniu pozwany podniósł, iż wszystkie ruchomości zostały zmagazynowane
w prawidłowy sposób w odpowiednio do tego przygotowanych pomieszczeniach. Przedmioty
powódki pozostawały w pomieszczeniach magazynowych w okresie od 5 czerwca do 28
października 2013 r. Pozwany wskazał, że tak długi okres składowania ruchomości wynikał z
wyłącznej winy powódki, która pomimo wielokrotnych wezwań zwlekała z odbiorem
wyposażenia. W międzyczasie powódka dokonywała częściowych odbiorów rzeczy, m.in. w
dniu 6 czerwca 2013 r. przekazano jej worek z odzieżą oraz 4 pary butów, a także ładowarkę.
Pozwany podniósł, iż powódka podczas kilkukrotnych wizyt w pomieszczeniach
magazynowych dokonywała rozrywania worków z odzieżą oraz niszczenia zabezpieczeń
mebli. Ponadto podniesiono, że żądana kwota odszkodowania została określona całkowicie
dowolnie i bez żadnego odniesienia do rzeczywistej wartości wymienionych w pozwie
ruchomości i jest wielokrotnie przeszacowana. Pozwany podniósł, iż powódka w toku
czynności eksmisyjnych w dniu 4 czerwca 2013 r. oświadczyła, iż wśród ruchomości
znajdujących się w lokalu nie ma żadnych cennych przedmiotów (k. 222-224).
'W odpowiedzi na pozew z dnia 15 grudnia 2015 r. pozwany T. J. —O. wniósł o oddalenie
powództwa z uwagi na brak legitymacji procesowej biernej oraz zasądzenie od powódki na
swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm
przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł brak legitymacji procesowej biernej,
powołując się na zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 maja 2013 r. o
wyznaczeniu zastępcy komornika w okresie od 27 maja 2013 r. do 4 czerwca 2013 r. Na jego
zastępcę wyznaczono asesora komorniczego A. P. Pozwany nadto zakwestionował powództwo
co do zasady jak i co do wysokości (k. 233-234).
Pismem procesowym z dnia 12 stycznia 2016 r. powódka ponownie sprecyzowała
żądanie i wniosła o zapłatę 75.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu.
Powódka wniosła o wezwanie asesora komorniczego A. P. do wzięcia udziału w sprawie w
charakterze pozwanego. Ponadto powódka wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii
biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny ruchomości należących do
powódki, które w toku czynności egzekucyjnych zostały zniszczone, uszkodzone lub utracone,
a także oględzin miejsca przechowywania ruchomości przez pozwanych. M. C. podniosła, iż
sposób zabezpieczenia ruchomości przez pozwanych nie odpowiadał właściwościom tych
2
--- STRONA 4 ---
Sygn. akt I C 2239/15
rzeczy. Część przedmiotów pakowana była w worki foliowe, a pozostała część była wynoszona
do garażu i piwnicy na węgiel bez żadnego zabezpieczenia. Ruchomości nie były dokładnie
spisywane. Ruchomości zostały przeniesione do pomieszczeń, które były zawilgocone, garaż
był z przeciekającym dachem. Wskazała, że rzeczy przez nią odbierane w kolejnych miesiącach
odbierała zalane wodą. Meble zostały zniszczone, lustra, porcelana, filiżanki, zastawa szklana
zostały potłuczone, a w lodówce pozostawiono żywność, więc zalęgły się robaki i nie była już
zdatna do użytku. Powódka szczegółowo wymieniła wszystkie zniszczone i zagubione
ruchomości oraz dokumenty (k. 245-251).
Postanowieniem z dnia 23 marca 2016 r. Sąd na podstawie art. 194 $ 1 k.p.c. wezwał
do udziału w sprawie w charakterze pozwanego A. P. (k. 366).
Pismem z dnia 12 maja 2016 r. pełnomocnik powódki ostatecznie wniósł o zasądzenie
tytułem odszkodowania kwoty 100.000 zł solidarnie od pozwanych T. J.-O., A. P. oraz J. K. za
straty w postaci zniszczonego mienia i skradzionego mienia w trakcie przeprowadzonego
postępowania egzekucyjnego i eksmisyjnego w dniu 4 czerwca 2013 r., a także przyznanie
wyznaczonemu pełnomocnikowi kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.
Ponadto wniesiono ponownie o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy
majątkowego na okoliczność wyceny ruchomości należących do powódki, które w toku
czynności egzekucyjnych zostały zniszczone, uszkodzone oraz utracone, a także z oględzin
miejsca przechowywania ruchomości przez pozwanych na okoliczność niewłaściwych
warunków w jakich zostały zmagazynowane przedmioty należące do powódki oraz
niedostosowania sposobu ich przechowywania do właściwości i wartości tych rzeczy (k. 393-
396).
'W odpowiedzi na pozew z dnia 19 maja 2016 r. pozwany A. P. wniósł o oddalenie
powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany podniósł, iż jego
czynności nie pozostają w jakimkolwiek związku przyczynowym ze szkodą powódki. Wskazał,
także, że powódka wystąpiła z roszczeniem odszkodowawczym dopiero w 2014 r., po roku od
mającego miejsce zdarzenia, od tego czasu ruchomości mogły ulec celowemu zniszczeniu lub
wybrakowaniu. W ocenie pozwanego, powódka nie wykazała wysokości szkody, przyjmując
całkowicie dowolną wycenę, opis oraz stan ruchomości, a meble były meblami ponad 50
letnimi, zużytymi. Powódka nie odebrała bezzwłocznie od dozorcy ruchomości oraz zaniechała
dalszych działań wobec ruchomości, które mogły skutkować ich ewentualnym uszkodzeniem
(k. 403-405).
'W toku postępowania strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.
3
--- STRONA 5 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Sąd Rejonowy w Poznaniu, Wydział II Cywilny wyrokiem z dnia 29 września 2005 r.
w sprawie o sygn. akt II C .... orzekł o eksmisji powódki M. C. orz jej męża M. C. z lokalu
mieszkalnego nr ....położonego w budynku mieszkalnym numer ....przy ul. .... w P(...).
Orzeczono również o przyznaniu lokalu socjalnego, z jednoczesnym wstrzymaniem eksmisji
do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia najmu lokalu socjalnego.
'W dniu 1 października 2012 r. w zakresie punkt 1 (dotyczącego eksmisji) wyrok został
zaopatrzony w klauzulę wykonalności.
Okoliczność bezsporna, nadto dowód: wyrok z dnia 29 września 2005 r. zaopatrzony w
klauzulę wykonalności(k. 6) znajdujący się w aktach komorniczych o sygn. Km ....
Pismem z dnia 10 lipca 2012 r. Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych złożył
powódce ofertę zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego położonego przy ul. .... w P(...),
znajdującego się na III piętrze. Powyższa oferta została doręczona powódce w dniu 23 lipca
2012 r. Powódka miała 14 dni na ustosunkowanie się do oferty. Powódka nie ustosunkowała
się do powyższej oferty, wobec czego obowiązek gminy w zakresie dostarczenia lokalu
socjalnego wygasł.
Pismem z dnia 24 sierpnia 2008 r. Zarząd Komunalnych Zasobów Lokalowych
poinformował J. K. o przedłożonej ofercie, a ponadto podał, że powódka jej nie przyjęła.
Pozwany z własnej inicjatywy wystąpił do Zarządu Komunalnych Zasobów Lokalowych o
przedłużenie powódce terminu do przyjęcia złożonej oferty. Zarząd Komunalnych Zasobów
Lokalowych w piśmie z dnia 10 września 2012 r. poinformował J. K., iż wobec nieprzyjęcia
przez powódkę oferty najmu lokalu socjalnego, przedmiotowy lokal został zagospodarowany
na inne potrzeby związane z bieżącą działalnością ZKZL.
Okoliczność bezsporna, nadto dowód: dokumemty znajdujące się w aktach
komorniczych o nr Km ..., w szczególności: pismo z dnia 10 lipca 2012 r. ( k. 4), pismo z dnia
24 sierpnia 2012 r. wraz z dowodem doręczenia (k. 5), pismo z dnia 28 września 2012 r. (k.
29), pismo z dnia 31 sierpnia 2012 r. (k. 34), pismo ZKZL z dnia 10 września 2012 r. (k. 35).
Wnioskiem z dnia 22 marca 2013 r., złożonym w dniu 27 marca 2013 r. Komornikowi
Sądowemu przy Sądzie Rejonowym P. w P(...) T. J.-O., pozwany J. K. wniósł o wszczęcie
4
--- STRONA 6 ---
Sygn. akt I C 2239/15
egzekucji w przedmiocie opuszczenia i wydania lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez M.
C. z lokalu numer ... położonego w budynku mieszkalnym przy ul. ... w P(...).
Pismem z dnia 27 marca 2013 r. Komornik Sądowy przy Sadzie Rejonowym P. P(...)
T. J. -O. zawiadomił powódkę o wszczęciu egzekucji w celu dokonania eksmisji z lokalu. W
tym samym dniu pozwany komornik T. J. — O. upoważnił wówczas asesora komorniczego do
prowadzenia egzekucji w tej sprawie oraz aplikantów komorniczych P. R. i A. K. do
samodzielnego wykonywania czynności egzekucyjnych w zakresie zajęcia ruchomości,
ustalenia miejsca pracy, rachunków bankowych, wierzytelności i innych praw majątkowych
dłużnika oraz sprzedaży ruchomości.
'W dniu 24 kwietnia 2013 r. aplikant komorniczy P.R. był u dłużniczki M. C. w
mieszkaniu położonym przy ul. .... w P(...), którą powiadomił o wszczęciu egzekucji w celu
dokonania eksmisji z lokalu oraz przeprowadził rozmowę na temat warunków panujących w
lokalu i ilości osób w nim zamieszkałych. Powódka odmówiła złożenia podpisu pod
protokołem z tych czynności.
Pismem z dnia 24 kwietnia 2013 r. pozwany A.P. zawiadomił M. C. o terminie
dokonania eksmisji z zajmowanego przez nią lokalu, wyznaczonego na dzień 4 czerwca 2013
r. o godz. 9.00. W tym piśmie poinformowano ją także, że eksmisja zostanie przeprowadzona
do wskazanego przez gminę schroniska lub noclegowni.
Wnioskiem z dnia 29 kwietnia 2013 r. A.P. zwrócił się do Urzędu Miasta o wyznaczenie
miejsca w noclegowni lub schronisku dla powódki.
'W dniu 29 maja 2013 r. pracownicy Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w P(...)
rozmawiali z powódką w mieszkaniu przy ul. .... i zaproponowali jej udzielenie schronienia.
Powódka nie przyjmowała do wiadomości przekazywanych informacji, gdyż była przekonana
o bezpodstawności wyroku eksmisyjnego. Poinformowano ją, że zostanie udzielone jej
schronienie w Ośrodku Interwencji Kryzysowej „...” w B(...), w gm. R(...).
'W dniu 6 maja 2013 r. wpłynęło do Kancelarii Komorniczej pismo pełnomocnika
powódki T. K. o wstrzymanie przeprowadzenia eksmisji. W dniu 16 maja 2013 r. wierzyciel J.
K. nie wyraził zgody na wstrzymanie przeprowadzenia eksmisji. Pozwany A. P. w dniu 16 maja
2013 r. poinformował telefonicznie Komisariat w P(...), Pogotowie Ślusarskie oraz
pełnomocnika J. K. o terminie przeprowadzenia eksmisji.
Zarządzeniem nr ... z dnia .... r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wyznaczył
asesora komorniczego A. P. Zastępcą T. J.-O. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym
P. w P(...) w okresach od 27 maja 2013 r. do 4 czerwca 2013 r. oraz od 1 lipca 2013 r. do 8
lipca 2013 r. z uwagi na okresy urlopu wypoczynkowego.
5
--- STRONA 7 ---
Sygn. akt I C 2239/15
'W dniu 3 czerwca 2013 r. pozwany A.P. zwrócił się do Komisariatu Policji w P(...) z
prośbą o udzielenie asysty przy dokonywaniu eksmisji M. C. w dniu 4 czerwca 2013 r.
Dowód: dokumenty znajdujące się w aktach komorniczych o nr Km ..., w szczególności:
wniosek o wszczęcie eksmisji (k. 1-3), zawiadomienie z dnia 27 marca 2013 r. o wszczęciu
egzekucji w celu dokonania eksmisji lokalu (k. 8), upoważnienie do przeprowadzenia egzekucji
(k. 9), protokół z dnia 24 kwietnia 2013 r. (k. 13), zawiadomienie dłużnika o terminie dokonania
eksmisji z lokału (k. 14-15), wniosek z dnia 29 kwietnia 2013 r. o wyznaczenie noclegowni lub
schroniska (k. 17), pismo z dnia 2 maja 203 r. pełnomocnika powódki (k. 18-20), pismo
wierzyciela z dnia 8 maja 2013 r. (k. 32-33), notatka służbowa z dnia 16 maja 2013 r. (k. 41),
zarządzenie Prezesa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia .... r. (k. 43), pismo z dnia 3 czerwca
2013 r. (k. 44), pismo z dnia 3 czerwca 2013 r. MOPR (k. 56).
'W dniu 4 czerwca 2013 r. od godz. 9.00 przeprowadzono eksmisję M. C. z lokalu
położonego w P(...) przy ul. .... Eksmisję przeprowadzał asesor komorniczy A. P.. Na miejscu
byli również: sierżant M.S., z pogotowia ślusarskiego A.O., przedstawiciel administracji J. B.,
pogotowie ratunkowe (w trakcie czynności) oraz firma Usługowo-Handlowa „....”. Powódka
odmówiła dobrowolnego opuszczenia lokalu, nie zgodziła się też na jego opróżnienie. M. C.
zachowywała się agresywnie, a ponadto źle się poczuła i wezwano pogotowie ratunkowe, które
nie stwierdziło żadnych przeciwwskazań do przeprowadzenia eksmisji dłużniczki — brak
potrzeby hospitalizacji. W trakcie czynności wezwano telefonicznie jej syna J. C., aby
przyjechał, jednakże odmówił przyjazdu. W związku z utrudnianiem przez powódkę
dokonywania czynności, jej agresywną postawą - została przewieziona na Komisariat Policji
w P(...). Ślusarz wymienił zamek do drzwi i klucze przekazał J. B.
Przed przystąpieniem do eksmisji powódka oświadczyła, że w mieszkaniu nie ma
żadnych cennych przedmiotów, które chciałaby ze sobą zabrać do lokalu zastępczego.
Powódka niczego nie spakowała. Dokonano spisu ruchomości powódki znajdujących się w
lokalu: zestaw mebli (sofa oraz 2 fotele), szafa 3-segmentowa drewniana, telewizor Thonson,
stolik drewniany, szafka pod telewizor, dekoder INEA, odtwarzacz Panasonic, telefon
bezprzewodowy Gigaset, stolik pod lampkę, łóżko, toaletka drewniana, szafa na wysoki połysk
3-segmentowa, pralka, szafka łazienkowa, lodówka Ardo, zestaw mebli kuchennych, stół
kuchenny + 3 krzesła, szafka kuchenna, lustro w złotej ramce, szafka na buty, regał pokojowy
4-segmentowy częściowo przeszklony, stół drewniany rozkładany wraz z 6 krzesłami, kanapa
rozkładana z obiciem szaro-czarnym, lampka pokojowa, radiomagnetofon Panasonic, stolik
pod kwiaty, szafka na gazety czarna, lampa wisząca, lampa wisząca kuchenna, 3 lampy wiszące
6
--- STRONA 8 ---
Sygn. akt I C 2239/15
pokojowe, dywan bordowo-biały, dywan bordowo-żółty, 2 chodniczki, zasłony pokojowe 4
szt., zastawa srebrna, 4 dzbanki, taca, zestaw szklanek wraz z talerzykami, dekoder od
kablówki, zdjęcia w oprawach 11 szt., figurki porcelanowe 6 szt., lustro w obiciu z koloru
złotego, 2 komplety filiżanek kawowych, telefon komórkowy Samsung, obraz ścienny, karton
z garnkami, ekspres do kawy, 2 zegary sypialnianie.
Zawartość z szaf została przełożona do dużych czarnych worków oraz kartonów, a
szklane przedmioty zostały zapakowane do walizek i przeniesione do magazynu. W piwnicy,
z której korzystała powódka znajdowały się, m.in.: stare biurko drewniane czarne, stolik
stołowy, szafa czarna drewniana z lustrem, 2 dywany zwinięte, 2 stoły drewniane, stare książki,
choinka.
'W trakcie dokonywania czynności przybył w imieniu pełnomocnika powódki aplikant
radcowski K. S. Około godz. 14.30 na miejsce przyjechał syn powódki J. C., któremu wydano
jej biżuterię oraz rzeczy osobiste.
Ruchomości zostały przeniesione do garażu znajdującego się przy ul.... oraz 2 piwnic
przy ul. ... — meble, drobne przedmioty i ubrania były przenoszone przez firmę zewnętrzną -
Usługowo-Handlowo „....”. Garaż był wcześniej przygotowany — podłoga została wyłożona
wykładzinami. Meble zostały przykryte kocami, workami. Rzeczy w piwnicy również były
zabezpieczone w workach. Opróżniono 3 pokoje, kuchnię, łazienkę. W mieszkaniu był również
czwarty pokój, który został przez powódkę zamurowany — wejście do pomieszczenia, wobec
czego nie podlegał opróżnieniu. Ruchomości oddano pod dozór J. K., jako wierzyciela
dłużniczki M. C.. Około godz. 15.20 zakończono czynności opróżnienia i wydania lokalu jego
właścicielowi.
Dowód: dokumenty znajdujące się w aktach komorniczych o nr Km ...., w szczególności:
protokół z wykonania eksmisji z dnia 4 czerwca 2013 r. (k. 47-50), karta medyczna czynności
ratunkowych (k. 53), faktury (k. 54-55), oświadczenie dozorcy J. B. (k. 226), protokół zdawczo-
odbiorczy z dnia 4 czerwca 2013 r. (k. 227), zeznania świadka J. C. (k. 453v-454), zeznania
świadka M. S. (k. 455), zeznania świadka J. B. (k. 406-408).
'W dniu przeprowadzenia eksmisji sporządzono również protokół zdawczo-odbiorczy
lokalu mieszkalnego przy ul. .... w P(...), z którego wynikało, że mieszkanie zostało
opróżnione z wszystkich rzeczy, a przedmioty zdeponowano w magazynie. Dokonano również
odczytu stanu liczników. Za powódkę pod protokołem podpisał się jej syn J. C.
Podczas eksmisji powódka nie przekazała żadnych wartościowych rzeczy swojemu
synowi J.C.
7
--- STRONA 9 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Dowód: protokół zdawczo-odbiorczy z dnia 4 czerwca 2013 r. (k. 227), zeznania
świadka J. C. (k. 453v-454).
Powódka w dniu 6 czerwca 2013 r. dokonała częściowego odbioru ruchomości.
Przekazano jej wówczas worek z odzieżą oraz 4 pary butów, a także ładowarkę. Ruchomości
powyższe zostały odebrane przez powódkę bez zastrzeżeń.
Ruchomości powódki były składowane w pomieszczeniach udostępnionych przez J. K.
w okresie od dnia 4 czerwca 2013 r. do dnia 28 października 2013 r. W tym czasie powódka
oraz jej syn J. C. byli wielokrotnie wzywani telefonicznie przez zarządcę nieruchomości do
odbioru rzeczy. Powódka w międzyczasie kilkukrotnie bywała w pomieszczeniach
magazynowych odbierając kilka drobnych rzeczy. Dokonywała wówczas rozrywania worków
z odzieżą, niszczenia zabezpieczeń mebli oraz chodziła po meblach.
Do pomieszczeń, w których znajdowały się rzeczy powódki klucze miała tylko zarządca
nieruchomości J. B. Poza powódką i J. B. nikt nie miał wstępu do przedmiotowych
pomieszczeń. Garaż oraz piwnica były zabezpieczone przed osobami trzecimi. Lokatorzy dla
bezpieczeństwa zostawiali samochody przed garażem.
'W trakcie przechowywania rzeczy powódka ani jej syn nie zgłaszali komornikowi czy
też właścicielowi pomieszczeń J. K. bądź zarządcy nieruchomości, aby meble oraz ruchomości
były niewłaściwie przechowywane.
Dowód: protokół nr 1 odbioru rzeczy z magazynu z dnia 6 czerwca 2013 r. (k. 228),
zeznania świadka J. B. (k. 466-468), zeznania powódki (k. 468-469), zeznania świadka J. C. (k.
453v-454).
Ostatecznie w dniu 28 października 2013 r. doszło do odbioru rzeczy powódki. Odbioru
rzeczy dokonała powódka wraz z synem i synową.
Po kilku miesiącach od odbioru okazało się, że część przedmiotów powódki jest
zniszczona, uszkodzona, a część została zagubiona. Większość mebli powódki pochodzi z 1985
r. według twierdzeń powódki wypoczynek różowy jugosłowiański został zalany, lampa
japońska zaginęła, waza stłuczona. Stolik oraz czarne meble stołowe są zepsute. Powódka
twierdziła że, część zniszczonych ruchomości wyrzuciła, m.in. lodówkę, w której były robaki,
telewizor. Powódka twierdziła ,że łóżko jest przegnite, stłuczone zostały ramki ze zdjęciami,
lustra przedwojenne w złotych ramach, filiżanki, lusterko, zginęła lampa japońska, złoty
pierścionek, szczotka „Kasia” do czyszczenia. M. C. podała też ,że zniszczeniu uległy również
8
--- STRONA 10 ---
Sygn. akt I C 2239/15
blachy do pieczenia, czajnik, naczynia, sokowirówka, obrazy, lampy. Zalane są meble z
sypialni, pufa. Powódce zginęły także dokumenty oraz książki.
Dowód: zdjęcia oraz ksero zdjęć wraz z opisami (k. 80-86, 88-89, 108, 276-282, 284-
285, 287, 289-297), zeznania świadka J. C.(k. 453v-454), zeznania świadka J. B. (k. 466-468),
zeznania powódki (k. 468-469).
Powódka wiosną 2014 r. zgłosiła w Komisariacie Policji P(...) kradzież ruchomości
oraz zniszczenie mebli i drobnych przedmiotów, które były przechowywane od dnia 4 czerwca
do dnia 28 października 2013 r. w pomieszczeniach należących do J. K.. W tej sprawie była
przesłuchiwana J.B. Postępowanie wyjaśniające nie wskazało, aby doszło do kradzieży
przedmiotów powódki czy też ich zniszczenia przez pozwanych.
Postanowieniem z dnia 18.04.2014 roku w sprawie o sygnaturze akt 1Ds .... Prokuratura
Rejonowa P. w P(...) umorzyła dochodzenie w sprawie zniszczenia i zaboru określonych przez
powódkę przedmiotów z uwagi na brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie
popełnienia przestępstwa .
Dowód: zeznania powódki (k. 468-469), oświadczenie J. B. (k. 226), pismo z
Komisariatu Policji z dnia 2 czerwca 2016 r. (k. 447), akta sprawy .... L.dz. ...., postanowienie
z 18.04.2014 w aktach 1 Ds. ... Prokuratury Rejonowej P. w P(...),
Pismem z dnia 15 kwietnia 2014 r. powódka wezwała pozwanego J. K. do zapłaty
30.000 zł tytułem odszkodowania za zniszczone ruchomości, które były magazynowane w
pomieszczeniach należących do pozwanego.
Dowód: wezwanie do zapłaty (k. 42).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań świadków: J. C., M. S.,J. B.,
zeznań powódki M. C. oraz na podstawie wskazanych dowodów, a także akt sprawy
komorniczej o sygn. Km .... oraz sprawy prowadzonej w Komisariacie Policji P. o sygn.....
dokumentów w aktach sprawy 1Ds .... Prokuratury Rejonowej P. w P(...).
Wymaga wskazania, że w części stan faktyczny został ustalony na podstawie
dokumentów, które strony załączyły do akt sprawy. Dokumenty urzędowe oceniono jako
wiarygodne. Odpowiadały one dyspozycji art. 244 $ 1 k.pec., zgodnie z treścią którego
dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy
władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co
zostało w nich urzędowo zaświadczone. W postępowaniu cywilnym dokument prywatny
9
--- STRONA 11 ---
Sygn. akt I C 2239/15
stanowi natomiast dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w
dokumencie - art. 245 k.p.c. Autentyczność dokumentów prywatnych i urzędowych oraz
prawdziwość treści dokumentów urzędowych nie była kwestionowana przez żadną ze stron w
oparciu o treść art. 232 k.p.c. w zw. z art. 252 k.p.c. i art. 253 k.p.c. Sąd rozpoznający niniejszą
sprawę również nie znalazł podstaw do tego, by uczynić to z urzędu. Tym samym okazały się
one przydatne przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w sprawie. Żadna ze stron nie
zakwestionowała treści kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a to
pozwoliło na potraktowanie tych kopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o
treści im odpowiadającej.
Spośród dokumentów przedstawionych przez powódkę za nieprzydatne dla sprawy Sąd
uznał: faktury za usługi pralnicze (k. 252-253), rachunki i dowody przyjęcia rzeczy (k. 254),
zdjęcie butów (k. 283), zdjęcia kapeluszy (k. 87, 90, 286, 288, 298). Za ich pomocą powódka
chciała wykazać wysokość szkody oraz podejmowane czynności mające na celu naprawę i
odświeżenie zniszczonych przedmiotów. Dokumenty te jednak nie odnosiły się do rzeczywistej
wartości ruchomości, nie opisano w nich o jakie dokładnie przedmioty chodzi. Poza tym
powódka nie wykazała, aby czyszczenie spodni, żakietu czy innych ubrań wynikało z
zabrudzeń mających związek z magazynowaniem ubrań u pozwanego Jerzego Krotoskiego. Z
kolei adnotacja dotycząca naprawy fotela nie określa dokładnie o jaki fotel chodzi i co zastało
naprawione. Buty oraz zniszczone kapelusze nie odzwierciedlają miejsca i czasu ich
uszkodzenia, tym bardziej że były zapakowane we workach.
Także nieprzydatne dla sprawy były pisma oraz dokumenty dotyczące remontów i
wydatków w mieszkaniu położonym przy ul. .... dokonywanych przez zmarłego męża
powódki, dokumenty z których wynikało, że mąż powódki był zarządcą nieruchomości czy też
pisma powódki dotyczące egzekucji z jej renty. Nie miały te dokumenty i pisma znaczenia dla
rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, albowiem nie dotyczyły one przedmiotu niniejszego
postępowania, jakim było ustalenie czy doszło do zniszczenia i uszkodzenia rzeczy należących
do powódki przez pozwanych w toku czynności egzekucyjnych.
Nie przyczyniły się do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zeznania świadków: Z. A., K.
S., A. O, P. R. — osób, które brały udział w eksmisji. Nie pamiętali oni szczegółów oraz
okoliczności przeprowadzonej eksmisji powódki z dnia 4 czerwca 2013 r.
Zeznaniom świadków D. C., M.B. oraz J. P. Sąd nie dał wiary. Świadkowie nie mieli
wiedzy na temat przeprowadzonej eksmisji, gdyż w niej nie uczestniczyli. Natomiast
świadkowie (D. C. oraz J. P.) zeznawali, iż byli obecni przy odbiorze mebli, które ich zdaniem
były zniszczone, a świadek M. B. miała widzieć zniszczone, zalane meble powódki dzień po
10
--- STRONA 12 ---
Sygn. akt I C 2239/15
ich odbiorze z garażu. Zeznania świadków nie znalazły potwierdzenia w zgromadzonym
materiale dowodowym, a w szczególności w wiarygodnych zeznaniach zarządcy
nieruchomości J. B.. Ponadto Sąd miał na uwadze, iż D. C. jako synowa powódki oraz M.B.
jako przyjaciółka powódki miały interes, aby zeznawać na jej korzyść.
Zeznania świadka J.C. Sąd uznał za częściowo wiarygodne. Zeznania świadka co do
przeprowadzonej eksmisji czy też niezgłaszania komornikowi, że meble są niewłaściwie
przechowywane znalazły potwierdzenie w zgromadzonym, wiarygodnym materiale
dowodowym, były logiczne i w tej części Sąd nadał im przymiot wiarygodności. Nie
zasługiwały na wiarygodność zeznania świadka co do tego, że meble podczas ich odbioru były
zniszczone oraz że przeciekała woda w garażu. W tej części te zeznania nie znajdują oparcia w
materiale dowodowym. Ponadto świadek jako syn powódki miał interes by zeznawać
wyłącznie na jej korzyść.
Za wiarygodne Sąd uznał zeznania świadków: M. S. (policjanta) oraz J. B. (zarządcy
nieruchomości pozwanego J. K). Ich zeznania były spójne, logiczne i znalazły potwierdzenie
w zgromadzonym materiale dowodowym, w szczególności w dokumentach znajdujących się w
aktach sprawy oraz aktach komorniczych.
Zeznania powódki Sąd uznał tylko za częściowo wiarygodne, w części w jakiej
potwierdziła, że wiedziała o postępowaniu eksmisyjnym, zaproponowanym lokalu socjalnym,
odwiezieniu na Komisariat Policji w dniu przeprowadzania eksmisji, zgłoszeniu na Policji
zniszczenia i zagubienia rzeczy oraz o zniszczonych przedmiotach. W tym zakresie zeznania
te znalazły potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Nie zasługiwały na przymiot wiarygodności zeznania powódki dotyczące tego, iż
meble zostały zalane i zniszczone w garażu oraz piwnicach, gdzie były przechowywane czy też
jakoby te przedmioty zostały źle zabezpieczone, porozrzucane czy znajdowały się w
zawilgoconej piwnicy, a z garażu miała lać się woda. W tej części jej zeznania były gołosłowne
i niewykazane stosowanie do art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. Nie znalazły one potwierdzenia
w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy i zeznaniach świadka J.B.
Na rozprawie w dniu 30 września 2016 r. Sąd oddalił wniosek powódki o
przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność
wyceny ruchomości należących do powódki, które w toku czynności egzekucyjnych zostały
zniszczone, uszkodzone oraz utracone. W ocenie Sądu powyższy wniosek nie zasługiwał na
uwzględnienie z uwagi na to, iż powódka nie wskazała zakresu zgłoszonego wniosku oraz nie
wykazała podstaw faktycznych jego przeprowadzenia. Powódka reprezentowana przez
profesjonalnego pełnomocnika, zgłaszając wniosek nie określiła na czym miałby oprzeć się
11
--- STRONA 13 ---
Sygn. akt I C 2239/15
biegły rzeczoznawca majątkowy, który miałby dokonać wyceny ruchomości powódki - czy na
zdjęciach znajdujących się w aktach sprawy (kopii tych zdjęć) czy też miałby dokonać oględzin
przedmiotów w obecnym miejscu zamieszkania powódki. Ponadto nie wskazano, czy
przedmioty zniszczone powódka nadal posiada, czy też je wyrzuciła, a co za tym idzie, na jakiej
podstawie biegły miałby dokonać wyceny. Powódka również nie wskazała, czy biegły ma
wycenić aktualną wartość zniszczonych i uszkodzonych przedmiotów, czy też ma odnieść się
do ich wartości z okresu ich zakupu. Również nie podano na jakiej podstawie biegły miałby
dokonać wyceny rzeczy, które zostały utracone — czy na podstawie fotografii, które ewentualnie
powódka posiada w domu, a których nie załączono do akt niniejszej sprawy, czy wyłącznie na
opisie i twierdzeniach strony powodowej o ich przedmiocie i wartości. Zatem brak było
podstaw do uwzględnienia tego wniosku.. Sąd podkreśla , iż dowód z opinii biegłego miałby
być przeprowadzony na okoliczność wyceny ruchomości, ale skoro strona powodowa w żaden
sposób nie wykazała zasadności roszczenia, to nieuzasadnionym byłoby badanie wartości
przedmiotów bądź powstałej szkody.
Także wniosek powódki o przeprowadzenie dowodu z oględzin miejsca
przechowywania ruchomości przez pozwanych na okoliczność niewłaściwych warunków w
jakich zostały zmagazynowane przedmioty należące do powódki oraz niedostosowania sposobu
ich przechowywania do właściwości i wartości tych rzeczy został oddalony. Wniosek nie został
w żaden sposób umotywowany. W ocenie Sądu przeprowadzenie tego dowodu było również
niecelowe z uwagi na upływ czasu od dnia przeprowadzenia eksmisji, gdyż pomieszczenia te
mogły ulec pogorszeniu, a mogły zostać także wyremontowane. Zatem niecelowym było jego
przeprowadzenie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Roszczenie powódki nie zasługiwało na uwzględnienie.
Niniejszym pozwem powódka dochodziła zapłaty kwoty w wysokości 100.000 zł
solidarnie od T.J.-O., A.P. oraz J. K. tytułem odszkodowania za straty w postaci zniszczonego
mienia i skradzionego mienia w trakcie przeprowadzonego postępowania eksmisyjnego w dniu
4 czerwca 2013 r.
Niesporną okolicznością w rozpatrywanej sprawie jest fakt, iż właścicielem lokalu
położonego przy ul. .... w P(...) jest J.K.. Niesporne pomiędzy stronami było, że w dniu 4
czerwca 2013 r. dokonano przymusowej eksmisji powódki M.C.. Poza sporem było, że podczas
eksmisji powódka nie miała spakowanych rzeczy i w trakcie eksmisji jej ruchomości były
12
--- STRONA 14 ---
Sygn. akt I C 2239/15
pakowane i przenoszone do garażu i 2 piwnic należących do J.K., a udostępnionych, celem
przechowania mebli powódki. Poza sporem było także, że część rzeczy powódki została
zniszczona ale sporne już było kiedy, gdzie i w jakim czasie doszło do zniszczenia. .
Odpowiedzialność komornika za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności
uregulowana została w art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i
egzekucji(tekst jednolity Dz. U z 2015 r., poz.790 ze zm.). Zgodnie z art. 23 ust. 1 w/w
ustawy komornik jest obowiązany do naprawienia szkody wyrządzonej przez niezgodne z
prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności.
Zastępca komornika ponosi odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności,
które wykonywał (art. 23 ust. 2).
Zakresem odpowiedzialności komornika objęte są zarówno wykonywane przez niego
czynności egzekucyjne w sprawach cywilnych, jak również inne czynności przewidziane w
ustawie. Odpowiedzialność odszkodowawcza komornika uregulowana w komentowanym
przepisie jest odpowiedzialnością deliktową, której przesłanką jest działanie lub zaniechanie
niezgodne z prawem, bez względu na zawinienie komornika (por. wyrok SN z dnia 10 lutego
2010 r., V CSK 279/09, LEX nr 585901). Nie jest to zatem odpowiedzialność na zasadzie winy.
Odpowiedzialność komornika za szkody wyrządzone przy wykonywaniu obowiązków
wskutek naruszenia przepisów ma charakter osobisty, dlatego niewystarczające jest wskazanie
w pozwie jedynie rewiru komorniczego. Osoba domagająca się odszkodowania z tytułu
poniesionej szkody ma obowiązek wskazać w pozwie imię i nazwisko komornika, który ją
wyrządził (wyrok SN z dnia 27 marca 2008 r., II CSK 482/07, M. Praw. 2008, nr 9, poz. 452).
Dla przypisania komornikowi odpowiedzialności odszkodowawczej miarodajne są
ogólne przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Warunkiem koniecznym odpowiedzialności
komornika będzie zatem łączne spełnienie następujących przesłanek:
1) powstanie szkody,
2) zaistnienie zdarzenia wyrządzającego szkodę,
3) adekwatny związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem ją powodującym.
'W konsekwencji uznać należy, iż przesłanka bezprawności oznacza naruszenie przez
komornika przepisów prawa, przy czym nie każde naruszenie prawa będzie stanowiło podstawę
odpowiedzialności odszkodowawczej, ale jedynie takie, które stanowiło warunek konieczny
powstania szkody i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach jest powstanie
szkody (por. wyrok SN z dnia 7 maja 2010 r., III CSK 243/09, LEX nr 852665; wyrok SA w
Poznaniu z dnia 30 grudnia 2010 r., I ACa 925/10, LEX nr 898665).
13
--- STRONA 15 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Rozważając zaś odpowiedzialność zastępcy komornika, gdyż z taką sytuacją mamy
również do czynienia w niniejszej sprawie, należy uznać, iż zastępca komornika ponosi
odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności, które wykonywał.
Na czas zawieszenia ustanawia się zastępcę komornika. Zastępca komornika wstępuje
czasowo w prawa i obowiązki komornika, który nie może pełnić swojej funkcji. Potwierdza to
treść art. 26 ust. 3 u.k.s.e., który stanowi, że w zakresie wykonywania czynności egzekucyjnych
i innych z nimi związanych (art. 2 u.k.s.e.) asesorowi komorniczemu pełniącemu funkcję
zastępcy komornika przysługują prawa i obowiązki komornika. Z punktu widzenia
funkcjonowania kancelarii komorniczej i wykonywania ustawowych zadań komorniczych
pozycja zastępcy komornika jest zrównana z pozycją samego komornika.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na różnice statusu prawnego zastępców
komorników w zależności od sytuacji, w których zostają oni powołani. W sferze związanej z
wykonywaniem egzekucji nie ma różnic pomiędzy statusem komornika i zastępcy (bez
względu na to, czy zastępcą komornika jest inny komornik czy asesor komorniczy). Inaczej
rzecz przedstawia się w przypadku zawieszenia komornika z przyczyn niezawinionych,
wnioskowanych przez samego komornika (np. długotrwała choroba lub inne ważne przyczyny)
albo w sytuacjach występowania innych zdarzeń (urlopu, zwolnienia lekarskiego). W takich
przypadkach należy przyjąć, iż z mocy prawa zastępca wykonuje wszystkie uprawnienia
podmiotu zatrudniającego, chyba że co innego wynika z umowy zawartej z komornikiem.
Komornik, przeprowadzając czynności egzekucyjne związane z opróżnieniem lokalu
lub pomieszczenia, powinien ustalić, jakie ruchomości nie stanowią przedmiotu egzekucji i
wydać je dłużnikowi. Komornik w tym zakresie działa na podstawie rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 grudnia 2011 r. w sprawie szczegółowego trybu
postępowania w sprawach o opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo o wydanie
nieruchomości (Dz.U.2012.11). W $ 7 tego rozporządzenia wskazano, iż wykonując tytuł
wykonawczy nakazujący opróżnienie lokalu lub pomieszczenia albo wydanie nieruchomości,
przed usunięciem ruchomości niebędących przedmiotem egzekucji komornik dokonuje ich
opisu.
'W związku z tym, że powódka pozwała również J. K., u którego były przechowywane
jej rzeczy należy rozważyć istnienie przesłanek jego odpowiedzialności. Najpierw należy
stwierdzić, iż w protokole z eksmisji z dnia 4 czerwca 2013 r., asesor komorniczy
przeprowadzający egzekucję wskazał, iż ruchomości M. C. oddaje pod dozór wierzyciela
dłużniczki, tj. J.K. Po wtóre garaże oraz piwnica, w których były ruchomości powódki należą
do w/w pozwanego.
14
--- STRONA 16 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Według art. 1046 $ 9 k.p.c., przeprowadzając egzekucję, komornik usunie ruchomości
niebędące przedmiotem egzekucji i odda je dłużnikowi, a w razie jego nieobecności pozostawi
osobie dorosłej spośród jego domowników, gdyby zaś i to nie było możliwe, ustanowi dozorcę,
pouczając go o obowiązkach i prawach dozorcy ustanowionego przy zajęciu ruchomości, i odda
mu usunięte ruchomości na przechowanie na koszt dłużnika.
Zgodnie z art. 1046 $ 10 k.p.c., jeżeli na wezwanie dozorcy dłużnik w wyznaczonym
terminie, nie krótszym niż 30 dni, nie odbierze ruchomości, sąd na wniosek dozorcy i po
wysłuchaniu dłużnika nakaże ich sprzedaż, a jeżeli ruchomości nie przedstawiają wartości
handlowej lub sprzedaż okaże się bezskuteczna, sąd wskaże inny sposób rozporządzenia rzeczą,
nie wyłączając ich zniszczenia.
Jeżeli postępowanie o wydanie nieruchomości jest połączone z wydaniem rzeczy
ruchomej niestanowiącej części składowej nieruchomości, a więc niebędącej przedmiotem
egzekucji, a tym samym która nie ma być wydana wierzycielowi razem z nieruchomością lub
lokalem, zachodzi potrzeba jej usunięcia z nieruchomości i oddania dłużnikowi. Jeżeli dłużnik
zabierze tę rzecz dobrowolnie, to komornik spisuje tylko protokół z wprowadzenia w
posiadanie. W przeciwnym razie dochodzi do trzeciego stadium postępowania, polegającego
na przymusowym usunięciu tej rzeczy i oddaniu dłużnikowi, a w razie jego nieobecności —
pozostawieniu jednej osobie dorosłej spośród domowników. Jeżeli nie jest to możliwe, bo
osoby takiej nie ma bądź dłużnik i osoba ta odmawiają przyjęcia rzeczy, komornik ustanawia
dozorcę (por. J. Jankowski (w:) Kodeks postępowania cywilnego..., red. K. Piasecki, s. 1198).
Obowiązki i prawa dozorcy regulują przepisy art. 856-864. Dozorca, inaczej niż przy
egzekucji z ruchomości, nie przyjmuje usuniętych ruchomości pod dozór, lecz na przechowanie
na koszt dłużnika, a więc do stosunku między dłużnikiem i dozorcą mają zastosowanie przepisy
art. 835 i n. k.c. o przechowaniu. Przed oddaniem rzeczy na przechowanie komornik
obowiązany jest dokładnie opisać rzecz w protokole ($ 5 rozporządzenia z dnia 26 stycznia
2005 r. i $ 154 rozporządzenia w sprawie czynności komorników), po uprzednim
zawiadomieniu stron o tej czynności.
Art. 856 $ 1 k.p.c. stanowi, iż dozorca lub dłużnik, któremu powierzono dozór,
obowiązani są przechowywać oddane im pod dozór ruchomości z taką starannością, aby nie
straciły na wartości i oddać je na wezwanie komornika lub stosownie do orzeczenia sądu albo
na zgodne wezwanie obu stron. Jeżeli dozorca lub dłużnik zobowiązany do wydania
ruchomości ich nie oddaje, komornik mu je odbiera. W $ 2 wskazano, iż dozorca obowiązany
jest zawiadomić komornika o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości.
15
--- STRONA 17 ---
Sygn. akt I C 2239/15
W art.857 $1 k.p.c. stwierdzono, iżdozorca nie odpowiada za pogorszenie,
uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie zajętych ruchomości, jeżeli zachował staranność, do
jakiej był obowiązany w myśl przepisu artykułu poprzedzającego.
Dłużnikowi nie przysługuje roszczenie do wierzyciela z powodu uszkodzenia lub
zaginięcia zajętych ruchomości podczas ich przewożenia, przesyłki lub przechowywania u
dozorcy (art. 857 $ 2 k.p.c.).
Celem dozoru jest przede wszystkim utrzymanie wartości rzeczy. Dozorca powinien
dołożyć staranności potrzebnej do tego celu. W przeciwnym razie odpowiada on za
pogorszenie, uszkodzenie, zniszczenie lub zaginięcie rzeczy. Chodzi tu zatem nie tylko o
utrzymanie rzeczy w stanie niepogorszonym, jak to ma miejsce w przypadku przechowawcy
rzeczy (art. 835 k.c.). W wyroku z dnia 26 kwietnia 1966 r., I CR 312/63, OSNCP 1966, nr 12,
poz. 221, Sąd Najwyższy stwierdził, że przy ocenie prawidłowości wykonywania obowiązków
dozorcy stosuje się przepisy prawa cywilnego (art. 471 k.c.), tak jakby obowiązki dozorcy
wynikały z umowy.
Dozorca nie jest funkcjonariuszem państwowym, organem ani przedstawicielem. Nie
można też przyjąć, że pozostaje on ze stronami w prywatnoprawnym stosunku
zobowiązaniowym. Wprawdzie niektóre przepisy kodeksu cywilnego o przechowaniu (art.
835-845 k.c.) mają zastosowanie do jego praw i obowiązków, ale źródłem jego kompetencji
jest orzeczenie komornika stanowiące przejaw realizacji przymusu państwowego. Również
prawa i obowiązki dozorcy są określone w przepisach prawa publicznego (procesowego).
Dozorca odpowiada wobec stron za szkodę powstałą w wyniku nieprawidłowego
sprawowania dozoru, jeżeli nie zachował wyżej wskazanych zasad staranności (art. 857 $ 1
k.p.c.). Dozorca nie odpowiada, gdy zachował należytą staranność, ani za przypadkową utratę
rzeczy, ani za zaginięcie powierzonych jego pieczy ruchomości, ani też za ich pogorszenie lub
uszkodzenie.
Art. 835 k.p.c. stanowi, iż przez umowę przechowania przechowawca zobowiązuje się
zachować w stanie niepogorszonym rzecz ruchomą oddaną mu na przechowanie.
Świadczenie przechowawcy polega na sprawowaniu pieczy nad rzeczą, a więc na
zapewnieniu odpowiednich warunków jej przechowywania oraz czuwaniu, by jej stan nie uległ
pogorszeniu. Przez „stan niepogorszony” należy rozumieć taki stan rzeczy, w jakim znajdowała
się w chwili jej wydania przechowawcy, a więc bez jakichkolwiek ubytków czy uszkodzeń.
Piecza nad rzeczą wyraża się nie tylko w strzeżeniu jej przed ubytkiem, uszkodzeniem czy
zniszczeniem, ale również w jej ochronie przed utratą. Przechowawca powinien więc
16
--- STRONA 18 ---
Sygn. akt IC 2239/15
podejmować takie czynności, które umożliwią mu wydanie rzeczy składającemu w takim
samym stanie, w jakim rzecz znajdowała się w chwili jej oddania na przechowanie.
Do stosunku między stronami i osobą sprawującą dozór stosuje się przepisy o
przechowaniu (art. 835-845 k.c.), jednak, jak podkreśla się w literaturze, nie wystarczy, by
dozorca zachował rzecz w stanie niepogorszonym - powinien wykazać się starannością, by nie
dopuścić do utraty wartości rzeczy (przy ocenie wykonania dozoru stosuje się przepisy kodeksu
cywilnego, tak jak gdyby zobowiązanie wynikało z umowy). Zmiany dozorcy może dokonać
jedynie komornik (dozorca nie może oddać rzeczy na przechowanie innej osobie). Dozorca lub
dłużnik powinien oddać ruchomość na wezwanie komornika zgodne z żądaniem stron lub
stosownie do orzeczenia sądu.
W niniejszej sprawie spór sprowadzał się do tego czy ruchomości powódki uległy
zniszczeniu oraz utraceniu w trakcie przechowywania jej rzeczy w pomieszczeniach J. K., czy
uszkodzenia mają związek z niewłaściwym przechowywaniem i przeprowadzoną egzekucją
oraz okresem w jakim uległy zniszczeniu. Spora była również wysokość żądanej kwoty
odszkodowania. Ponadto podniesiono zarzut braku legitymacji biernej procesowej po stronie
komornika T. J.-O.
Na wstępie tych rozważań, Sąd w świetle powyższych przepisów, poglądów doktryny
oraz orzecznictwa stwierdził, iż zarzut braku legitymacji biernej procesowej po stronie
komornika T. J.-O. zasługuje na uwzględnienie.
Odpowiedzialność komornika za szkody wyrządzone przy wykonywaniu czynności
uregulowana została w art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i
egzekucji(tekst jednolity Dz. U z 2015 r., poz.790 ze zm.). Zastępca komornika ponosi
odpowiedzialność jak komornik w zakresie czynności, które wykonywał (art. 23 ust. 2). Na
czas zawieszenia ustanawia się zastępcę komornika. Zastępca komornika wstępuje czasowo w
prawa i obowiązki komornika, który nie może pełnić swojej funkcji. Potwierdza to treść art. 26
ust. 3 u.k.s.e., który stanowi, że w zakresie wykonywania czynności egzekucyjnych i innych z
nimi związanych (art. 2 u.k.s.e.) asesorowi komorniczemu pełniącemu funkcję zastępcy
komornika przysługują prawa i obowiązki komornika.
'W niniejszej sprawie eksmisję w dniu 4 czerwca 2013 r. przeprowadzał asesor
komorniczy A.P., który jednocześnie był w tym okresie zastępcą komornika. Zarządzeniem nr
-... zdnia.... r. Prezes Sądu Apelacyjnego w Poznaniu wyznaczył asesora komorniczego A. P.
Zastępcą T. J.O. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. w P(...) w okresach od
27 maja 2013 r. do 4 czerwca 2013 r. oraz od 1 lipca 2013 r. do 8 lipca 2013 r. z uwagi na
okresy urlopu wypoczynkowego. W świetle powyższego nie budzi wątpliwości, że Komornik
17
--- STRONA 19 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Sądowy T. J.-O. nie dokonywał fatycznej eksmisji powódki, przebywał w dniu 4 czerwca 2013
r. na urlopie, a jego zastępcą był A.P.. Zatem po stronie Komornika T. J.-O. brak jest legitymacji
biernej.
Przechodząc zaś do roszczenia powódki, w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że
powódka mogła dochodzić odszkodowania solidarnie od pozwanych J.K. oraz A. P.
Analizując podstawy prawne i faktyczne roszczenia powódki, Sąd stwierdził, że
powódka nie wykazała zasadności i wysokości dochodzonego żądania.
Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie ciężar wykazania, że przedmioty powódki zostały
zniszczone i zagubione (skradzione) w związku z przeprowadzoną eksmisją w dniu 4 czerwca
2013 r, a także ciężar wykazania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy
przechowywaniem rzeczy a ich zniszczeniem i utraceniem, a wysokością szkody, w całości
obciążał powódkę. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która
z faktu tego wywodzi skutki prawne oraz że z mocy art. 232 k.p.c. strony są obowiązane
wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że meble oraz drobne ruchomości
powódki były magazynowane w okresie od 4 czerwca 2013 r. do 28 października 2013 r. w
pomieszczeniach należących do pozwanego J.K. (garaż oraz 2 piwnice). Powódka pomimo
kilku wezwań zarządcy nieruchomości J. B. nie odbierała swoich rzeczy. W międzyczasie
powódka dokonywała częściowych odbiorów ruchomości oraz kilkakrotnie bywała w
magazynach, gdzie rozrywała worki z odzieżą oraz niszczyła zabezpieczenia mebli. Tym
samym powódka poprzez zwlekanie z odbiorem rzeczy oraz niszczeniem zabezpieczeń mebli
mogła przyczynić się do ich zniszczenia lub zgubienia.
Niemniej jednak, Sąd nie znalazł podstaw do uznania, iż za zniszczone przedmioty
odpowiadają pozwani.
Nie ulega wątpliwości, że przedmioty wymienione przez powódkę w pozwie oraz
dalszych pismach procesowych uległy zniszczeniu, co również widać na kopiach zdjęć.
Jednakże powódka w żaden sposób nie wykazała, że to działania pozwanych doprowadziły do
ich zniszczenia.
Powódka nie wykazała, aby garaż bądź piwnice były pomieszczeniami
nieprzystosowanymi do przechowywania mebli. Nie wykazano, aby dach garażu był dziurawy,
przez co meble powódki miałyby zostać zalane oraz nie wykazano, że w piwnicy panowała
wilgoć. Nie znajdują oparcia w materiale dowodowym twierdzenia powódki, że jej ruchomości
zostały nieprawidłowo zabezpieczone. Wręcz przeciwnie, z materiału dowodowego wynika, że
meble zostały odpowiednio zabezpieczone (przykryto je kocami oraz workami), szklane
18
--- STRONA 20 ---
Sygn. akt I C 2239/15
przedmioty zostały spakowane w walizki, a reszta przedmiotów, ubrań i dokumentów we worki
oraz kartony. Nadto brak jest dowodów na to, aby dach garażu był dziurawy, a piwnice zbyt
zawilgocone. Zarządca nieruchomości w trosce o odpowiednie przechowywanie przedmiotów
M. C. poprosiła mieszkańców kamienicy o parkowanie samochodów przed garażem. Brak także
podstaw do stwierdzenia, że eksmisja powódki została nieprawidłowo wykonana czy też
nieprawidłowo dokonano spisu ruchomości czy ich pakowania. Na miejscu była firma
pomagająca w pakowaniu i przeniesieniu rzeczy. Tym samym brak podstaw do uznania
odpowiedzialności pozwanych za powstałą szkodę na przedmiotach powódki. Wobec
powyższego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku powódki o przeprowadzenie
oględzin z miejsca przechowywania ruchomości u J. K..
Sąd pragnie zaznaczyć, że powódka nie wykazała uszkodzeń i zniszczeń wymienionych
przez nią przedmiotów. Powódka ogólnie wskazała, że ramki czy lustra zostały stłuczone,
telewizor zalany czy np. w lodówce były robaki, a zestawy mebli uległy zniszczeniu. Powódka,
aby wykazać zasadność roszczenia powinna szczegółowo przedstawić zakres szkód w
przedmiotach, czego nie uczyniono. M. C. ograniczyła się tylko do wymienienia mebli i
drobnych ruchomości, które uległy zniszczeniu, zdawkowo podając przy niektórych z nich co
zostało zniszczone. W ocenie Sądu powódka powinna każdy przedmiot odrębnie opisać — co
zostało zniszczone, przedstawić zakres zniszczeń (czy cały przedmiot czy tylko część, czy
zalany, stłuczony, porysowany, czy np. wszystkie krzesła z kompletu uległy zniszczeniu czy
tylko część z nich i co konkretnie się z nimi stało).
Powódka tylko przy niektórych przedmiotach opisała co zostało zniszczone. Zatem nie
wiadomo co stało się z resztą przedmiotów, np. co zostało uszkodzone w sokowirówce, czy np.
ekspres do kawy chodzi czy w ogóle nie. Poza tym powódka nie poparła tych szkód materiałem
dowodowym. M.C. przedłożyła kilka zdjęć kolorowych oraz kopie zdjęć (kopie niektóre
niewyraźne). Z tych dokumentów nie sposób ustalić dokładnych zniszczeń. Nie można także
stwierdzić, kiedy i gdzie były robione te zdjęcia, czy na działce u powódki w P(...), czy w ogóle
powódka przewiozła te rzeczy do nowego miejsca zamieszkania czy od razu wyrzuciła. Nie
wiadomo czy te zdjęcia były robione w pomieszczeniach magazynowych pozwanego czy po
ich odbiorze — w jakim odstępie czasu.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie można w ocenie Sądu jednoznacznie
stwierdzić, kiedy doszło do zniszczenia przedmiotów powódki, tym bardziej, że brak
jakiejkolwiek wzmianki o odbieraniu zniszczonych przedmiotów w obecności zarządcy
nieruchomości. Na uwagę zasługuje również fakt, iż powódka dopiero po kilku miesiącach od
odebrania mebli, zgłosiła na Policji ich zniszczenie oraz kradzież. Nasuwa się więc pytanie,
19
--- STRONA 21 ---
Sygn. akt I C 2239/15
dlaczego powódka kilka miesięcy czekała i nie zgłaszała zniszczenia oraz zgubienia
przedmiotów.
Ubocznie Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż większość przedmiotów powódki pochodziła
zlat 80 ubiegłego wieku. Powódka powtarzała w pismach w toku procesu, że został zniszczony
jej 52-letni dorobek życia. Nie ma żadnych dowodów na to jak te meble i przedmioty wyglądały
przed przeniesieniem ich do pomieszczeń pozwanego.
Odnosząc się zaś do zgubionych czy skradzionych przedmiotów powódki, należy
stwierdzić, że powódka w żaden sposób nie wykazała, że przedmioty te zostały
zgubione/skradzione (powódka czasami mówiła o skradzionych, a czasami zgubionych
przedmiotach, używając tych słów naprzemiennie). Postępowanie dowodowe w żaden sposób
nie zostało naprowadzone na potwierdzenie istnienia tych przedmiotów, a tym bardziej
wykazania że zostały przekazane do przechowania pozwanemu J. K., a następnie zagubione.
'W ocenie Sądu protokół z eksmisji został prawidłowo sporządzony. Ze względu na ilość
przedmiotów i mebli powódki nie sposób było dokonać szczegółowego jego opisania, w tym
wymienienie dokładnie wszystkich przedmiotów powódki, nawet tych najdrobniejszych.
Dlatego to na powódce ciążył obowiązek wykazania i udowodnienia, że następujące
przedmioty były przechowane w pomieszczeniach magazynowych pozwanego, a następnie
przez z nich odebrane: lampa japońska, pościel wełniana nowa, stolik nowy, poduszka jasiek
różowa, pierścionek złoty ze szlachetnymi kamieniami, różaniec od Papieża Franciszka, bufet
z pokoju stołowego, szczotka „Kaśka” do odurzania, komplet przyrządów do manicure,
kosmetyczka z kosmetykami, taśmy magnetofonowe z wartościowymi nagraniami 300 szt.,
książki 200 szt., kolekcja znaczków 1 klaser, ordery i odznaczenia państwowe po zmarłym
mężu powódki, dokumenty rodzinne w tym dokumenty dotyczące zakupu grobowca
rodzinnego, dokumentacja medyczna powódki, skierowanie na operację nogi czy artykuły
medyczne.
Ponadto postępowanie prowadzone z wniosku powódki (wniosek zgłoszony w marcu
2014 r.) przez policję nie wykazało żadnych nieprawidłowości ze strony pozwanych. Nie
wykazano w postępowaniu przed policją, że przedmioty uległy zniszczeniu czy też zostały
skradzione. Podkreślenia wymaga ,ze postępowanie w tej sprawie zostało umorzone.
Pozwany J. K. zaś nie zgłaszał kradzieży czy też włamania do pomieszczeń, w których
były przedmioty powódki. Nadto klucze do tych pomieszczeń miała J.B. (zarządca
nieruchomości) i tylko ona wraz z powódką przebywały w tych pomieszczeniach.
Na marginesie Sąd pragnie podkreślić, iż większość przedmiotów, które zdaniem
powódki zostały zgubione są przedmiotami osobistymi. Zgubione zostały też dokumenty.
20
--- STRONA 22 ---
Sygn. akt I C 2239/15
Dlatego dziwi fakt, że powódka nie zadbała o to, aby w pierwszej kolejności odebrać w/w
przedmioty oraz przede wszystkim dokumenty, tylko zwlekała z tą decyzją aż do 28
października 2013 r.
Tym samym, M.C. nie wykazała zasadności powództwa oraz związku przyczynowo-
skutkowego pomiędzy dokonaną eksmisją, przechowywaniem przedmiotów, a ich
zniszczeniem i zgubieniem. Ruchomości powódki zostały zabezpieczone w sposób prawidłowy
i odpowiadający ich właściwościom, a pomieszczenia składowe pozostawały w dobrym stanie,
który nie stwarzał ryzyka powstania uszkodzeń zmagazynowanych rzeczy.
Powódka także nie wykazała wysokości dochodzonego roszczenia. Z materiału
dowodowego zgromadzonego w toku postępowania nie wynika wysokość szkody (zniszczeń i
zgubionych rzeczy). Powódka w żaden sposób nie wykazała wartości zniszczonych
przedmiotów.
Aby móc skutecznie wykazać wartość tych przedmiotów powódka powinna
szczegółowo przedstawić wartość każdego przedmiotu, mebli odrębnie. Tego jednak nie
uczyniono w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu powódka w sposób dowolny przyjęła
wysokość dochodzonego roszczenia w kwocie 100.000 zł, tym bardziej, że początkowo
dochodziła kwoty 75.000 zł. Poza tym nie da się wycenić wartości utraconych dokumentów.
W okolicznościach sprawy nie wiadomo na jakiej podstawie powódka oszacowała
wartość szkody (wysokość odszkodowania). Rzeczą Sądu nie jest domyślanie się na jakiej
podstawie powódka przyjęła wysokość odszkodowania, tym bardziej, że powódka była
reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Nie można ustalić, czy na kwotę 100.000
zł składa się zdaniem powódki rzeczywista wartość tych przedmiotów (koszt ich zakupu), czy
jest to kwota stanowiąca różnicę między nowym przedmiotem a wartością po uszkodzeniu, czy
może jest to kwota stanowiąca aktualną wartość tych przedmiotów.
Powódka próbowała dokonać wyceny niektórych przedmiotów, co znajduje
odzwierciedlenie na kartach 92-93, jednakże dokonane tam wyliczenia nie stanowiły łącznie
kwoty 100.000 zł. Zdaniem Sądu nie można do kwoty 100.000 zł wliczać wartości czyszczenia
odzieży, gdyż nie było to przedmiotem żądania pozwu, a powódka to czyniła na kartach 92- 93.
Sąd miał na uwadze również fakt, iż w dniu 4 czerwca 2013 r. podczas przeprowadzania
eksmisji powódka asesorowi komorniczemu oświadczyła, że nie ma w mieszkaniu cennych
przedmiotów. Dlatego wysokość dochodzonego odszkodowania jawi się jako wygórowana, a
przede wszystkim niewykazana.
'W świetle powyższego także wniosek powódki o przeprowadzenie dowodu z opinii
biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność wyceny ruchomości należących do
21
--- STRONA 23 ---
Sygn. akt I C 2239/15
powódki, które zostały zniszczone, uszkodzone oraz utracone nie zasługiwał na uwzględnienie
o czym była mowa powyżej (w części dotyczącej oceny dowodów). Niemniej jednak
powództwo co do zasady i wysokości nie zostało wykazane, całkowicie dowolnie przyjęto
wysokość szkody i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy byłoby niecelowe
i nieuzasadnione. Dowód z opinii biegłego miałby być przeprowadzony na okoliczność wyceny
ruchomości, ale skoro nie wykazano przy tym zasadności roszczenia, to nieuzasadnionym
byłoby badanie wartości przedmiotów bądź powstałej szkody.
Reasumując, powódka nie wykazała powództwa co do zasady jak i co do wysokości. Z
uwagi na zasadę kontradyktoryjności (art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.) o ostatecznym kształcie
podstawy faktycznej rozstrzygnięcia w dużej mierze decyduje sama inicjatywa dowodowa
stron. Inicjatywa ta nie jest związana wyłącznie z pozytywnym dowodzeniem przez stronę
określonych faktów zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu, ale również z odpowiednią reakcją
jej przeciwnika procesowego, która może ograniczyć się bądź to do zaprzeczenia określonym
faktom (w celu m.in. przeciwdziałania uznaniu je za przyznane - art. 230 k.p.c.), bądź też do
przeprowadzenia przeciwdowodu. Tenże przeciwdowód ma m.in. tę właściwość, że
niewątpliwie warunkuje globalną ocenę materiału dowodowego, powodując konieczność
uwzględnienia jego znaczenia w procesie inferowania - w pryzmacie zasad logiki i
doświadczenia życiowego - określonych faktów z innych dowodów, powołanych na
okoliczność wykazania tożsamych faktów (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 15
stycznia 2015 r., I ACa 742/14, LEX nr 1740706). Wobec powyższego brak było przesłanek
do uwzględnienia roszczenia.
Tym samym, Sąd oddalił powództwo, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o art. 102 k.p.c. W odniesieniu do zasady
słuszności w art. 102 k.p.c. określone zostały przesłanki, których zaistnienie warunkuje
możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów albo nieobciążania jej w
ogóle tymi kosztami. Obejmują one wystąpienie w sprawie wypadków szczególnie
uzasadnionych, które powodują, że zasądzenie kosztów na rzecz wygrywającego przeciwnika
wcałości, a nawet w części, byłoby sprzeczne z powszechnym odczuciem sprawiedliwości oraz
zasadami współżycia społecznego (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia
2013 r., V CZ 132/12, LEX nr 1341732).
Powódka w niniejszej sprawie została w całości zwolniona od kosztów sądowych, a
ponadto przyznano jej pełnomocnika z urzędu. Jej sytuacja majątkowa przedstawiona na
potrzeby tego wniosku, jak i w toku postępowania wskazuje, że powódka nie dysponuje
22
--- STRONA 24 ---
Sygn. akt I C 2239/15
środkami pozwalającymi jej na poniesienie tych kosztów i znajduje się w trudnej sytuacji
majątkowej. Powódka utrzymuje się z renty, z której są prowadzone egzekucje komornicze. M.
C. ma 82 lata i jest osobą schorowaną. Powódka nie posiada wartościowych przedmiotów
majątkowych, nie posiada oszczędności. W orzecznictwie wskazuje się, iż artykuł 102 k.p.c.
znajduje zastosowanie "w wypadkach szczególnie uzasadnionych", które nie zostały ustawowo
zdefiniowane i są każdorazowo oceniane przez sąd orzekający na tle okoliczności konkretnej
sprawy, przy czym ocena ta jest pozostawiona swobodnej ocenie sądu. Do okoliczności tych
zalicza się nie tylko sytuację majątkową i osobistą strony, powodującą, że obciążenie jej
kosztami może pozostawać w kolizji z zasadami współżycia społecznego, lecz przy
zastosowaniu art. 102 k.p.c. mogą być również brane pod uwagę okoliczności dotyczące
charakteru sprawy, precedensowy charakter rozpoznawanej sprawy lub subiektywne
przekonanie powoda co do zasadności zgłoszonego roszczenia (vide wyrok Sądu Apelacyjnego
w Warszawie z dnia 10 lipca 2013 r., VI ACa 1414/12, LEX nr 1363410).
'W tych okolicznościach, w ocenie Sądu względy słuszności przemawiają za powyższym
rozstrzygnięciem (punkt 2 wyroku).
'W punkcie 3 wyroku Sąd orzekł o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej
powódce z urzędu. Na podstawie $ 15 i $ 16 w zw. z $ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców
prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez
radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490), Sąd zasądził od
Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Poznaniu) na rzecz radcy prawnego M. M.
prowadzącego Kancelarię Radcy Prawnego w S(...) przy ul. ... kwotę 3.600 zł powiększoną o
podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu.
SSO Izabela Korpik
23
--- STRONA 25 ---
Sygn. akt: I C 2703/15
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 września 2016r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Wieczorek
Protokolant: p.o. stażysty Agnieszka Maderak
po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016r. w Poznaniu sprawy z powództwa
(..) sp. z 0.0. z siedzibą w W.
przeciwko
Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym wś. (...)R. Ś. (1),
Skarbowi Państwa- Prezesowi Sądu Okręgowego w P. (...)
o zapłatę
1.
oddala powództwo;
2.
nie obciąża powoda kosztami sądowymi;
3.
zasądza od powoda na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 7.200,00 zł, a na rzecz pozwanego Komornika Sądowego
przy Sądzie Rejonowym wśŚ. (...)R. Ś. (1) kwotę 7.217,00 zł tytułem zwrotu kosztów Zastępstwa procesowego.
SSO Agnieszka Wieczorek
Powód (..) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł o zasądzenie solidarnie od pozwanych: Komornika
Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. (... R. Ś. (1) oraz Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w P. (...) kwoty 4.026.725,08
zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 października 2015 r. do dnia zapłaty tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przez
niezgodne z prawem działanie komornika.
Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, iż dnia 24 listopada 2014 r. zostało doręczone mu zawiadomienie o wszczęciu
przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez pozwanego komornika na podstawie tytułu egzekucyjnego —
wyroku Stałego Niezależnego Międzynarodowego Sądu Arbitrażowego (...) z dnia 6 sierpnia 2014 r. zaopatrzonego w klauzulę
wykonalności nadaną postawieniem Sądu Okręgowego w W. (...) z dnia 14 października 2014 r. Należność główna, która miała zostać
wyegzekwowana od powoda na rzecz spółki (...) z siedzibą w E. (...) (wierzyciela) wynosiła 1.000.975 euro. Powód podkreślił, że
nigdy nie pozostawał w relacjach handlowych z powyższą spółką. Jego zdaniem wszelkie dokumenty, na których oparto orzeczenie
sądu polubownego, w tym weksel własny, umowa o zapis na sąd polubowny i umowa zastawu rejestrowego zostały sfałszowane.
Powód podniósł, że na podstawie powyższego orzeczenia zaopatrzonego w klauzulę wykonalności pozwany Komornik podjął
--- STRONA 26 ---
działania zwierzęce do wyegzekwowania należności i zgodnie z wnioskiem wierzyciela zajął wierzytelność z rachunku bankowego
powodowej spółki w (...) Bank (...) S.A. Na skutek tego komornik wycgzekwował kwotę 943.026,95 euro, którą po pomniejszeniu o
koszty postępowania przelał na rzecz wierzyciela. Powód wyjaśnił, że dochodzona pozwem kwota stanowi równowartość w złotych
polskich sumy wyegzekwowanej przez komornika.
Jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powód wskazał artykuł 23 ust. 1 w zw. art. 23 ust. 3 ustawy o komornikach
sądowych i egzekucji zarzucając komomikowi niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu czynności. Zdaniem
powoda zdarzeniem wywołującym szkodę było zajęcie rachunku bankowego, które to działanie miało charakter bezprawny. Powód
wskazał bowiem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było na podstawie dokumentu uzyskanego w wyniku przestępstwa i
niestanowiącego tytułu wykonawczego. Stanowisko to powód opierał na twierdzeniu, że wyrok nieistniejącego sądu polubownego
nie może być traktowany jako tytuł egzekucyjny.
Uzasadniając natomiast odpowiedzialność pozwanego Skarbu Państwa powód wskazał, iż Prezes Sądu Okręgowego sprawuje
nadzór nad działalnością komorników wykonujących czynności na obszarze właściwości sądu i w konsekwencji jest odpowiedzialny
solidarnie za powstałą szkodę (pozew - k. 2-25).
Pozwany Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Ś. (...) R. Ś. (2) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu,
w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W pierwszej kolejności komornik wskazał, iż zgodnie z art. 804
K.pc. nie był uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym przedstawionym przez
wierzyciela. Zwrócił również uwagę, że przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej komornika zrównane są z przesłankami
odpowiedzialności deliktowej wobec czego konieczne jest udowodnienie niezgodności z prawem działania komornika, które miałoby
doprowadzić do powstania szkody. Komornik podniósł, że w toku egzekucji powodowa spółka nie wnosiła zastrzeżeń co do sposobu
i trybu prowadzenia postępowania, mimo że miała o nim wiedzę, Świadczy o tym chociażby fakt, iż dnia 29 listopada 2014 r. zwróciła
się o zwolnienie części zajętych środków z uwagi na konieczność wypłaty wynagrodzeń. Komornik podkreślił, że o możliwych
nieprawidłowościach w wydaniu tytułu egzekucyjnego dowiedział się dopiero w czerwcu 2015 r., gdy otrzymał postanowienie
Prokuratury Apelacyjnej w P. (...) przyjmujące w poczet dowodów rzeczowych tytuł wykonawczy (odpowiedź na pozew - k.
229-233).
O oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych wniósł również Skarb Państwa reprezentowany
przez statio fisci Prezesa Sądu Okręgowego w P. (.... W znacznej mierze powtórzył twierdzenia pozwanego komomika.
W szczególności wskazał, iż artykuł 23 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji nie określa samodzielnie przesłanek
odpowiedzialności komornika wobec czego znajdują zastosowanie ogólne przesłanki odpowiedzialności deliktowej. W niniejszej
sprawie nie można natomiast, zdaniem pozwanego Skarbu Państwa, przypisać komornikowi działania niezgodnego z prawem.
Prowadził on bowiem postępowanie na podstawie tytułu egzekucyjnego wydanego przez właściwy organ i zaopatrzonego w klauzulę
wykonalności w formie funkcjonującej w obrocie prawnym. W tych warunkach, skoro tytuł wykonawczy nie budził zastrzeżeń pod
względem formalnym, komornik był zobligowany do jego wykonania (odpowiedź na pozew - k. 239-246).
'W piśmie z dnia 9 września 2016 r. (k. 335-341) powód wniósł o wezwanie do udziału w sprawie na podstawie art. 194 $ 1
K.pc. Skarbu Państwa — Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...). Uzasadniając ten wniosek powód wskazał, iż to Sąd Okręgowy w
W. (...) nadał wyrokowi sądu polubownego klauzulę wykonalności co umożliwiło w dalszej kolejności prowadzenie postępowania
egzekucyjnego, wobec czego i on jest odpowiedzialny za powstałą szkodę.
Na rozprawie dnia 14 września 2016 r. pełnomocnik powoda wyjaśniła, iż powyższe żądanie nie stanowi rozszerzenia powództwa,
a jego podstawą prawną jest art. 194 $ 3 K.p.c. (a nie jak wcześniej błędnie wskazała art. 194 $ 1 K.p.c.). Pełnomocnik zauważyła
również, że okoliczności uzasadniające odpowiedzialność Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...) zostały przytoczone
już w pozwie.
Sąd ustalił, co następuje:
--- STRONA 27 ---
Dnia 6 sierpnia 2014 r. Stały Niezależny Międzynarodowy Sąd Arbitrażowy (...) w W. wydał w sprawie o sygnaturze akt (... wyrok,
w którym zasądził od pozwanego (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz powoda O. A. z siedzibą
WT. (E.(...)) kwotę 1.000.975 euro.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd Arbitrażowy stwierdził, że w dniu 10 czerwca 2013 r. spółka (...) wystawiła na rzecz spółki (...)
weksel własny na kwotę 1 000 000 € z terminem płatności przypadającym na dzień 1 października 2013 r. Sąd wskazał, że powstały
na tle spłaty zobowiązania spór obie spółki postanowiły podać pod rozstrzygnięcie sądu polubownego i związku z tym zawarły w
dniu 17 lipca 2014 r. umowę o zapis na sąd polubowny.
Dowody: wyrok (k. 39-40), umowa o zapis na sąd polubowny (k. 43-46).
Postanowieniem z dnia 14 października 2014 r. Sąd Okręgowy w W. (...) stwierdził wykonalność powyższego wyroku.
Dowód: postanowienie (k. 41-42).
Na podstawie powyższego tytułu wykonawczego spółka (...) wniosła do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Ś. (...) P.
Ś. o wszczęcie przeciwko spółce (...) postępowania egzekucyjnego skierowanego do rachunku bankowego dłużnika prowadzonego
w (.) Bank (.) SLA.
Dowód: wniosek (k. 35-36).
Pismem z dnia 6 listopada 2014 r. Komornik zawiadomił spółkę (...) o wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Tego samego dnia
zajął rachunek bankowy spółki we wspomnianym banku do kwoty 4.235.125,23 zł.
Dnia 25 listopada 2014 r. prezes zarządu powodowej spółki (...) skierował do komornika wniosek o zwolnienie części zajętych
środków z uwagi na konieczność wypłaty wynagrodzeń dla pracowników spółki. Wniosek ten komornik uwzględnił w dniu 3 grudnia
2014 r. Następnie, dnia 20 grudnia 2014 r. powodowa spółka udzieliła pomocnictwa adwokatowi M. S. do działania w jej imieniu
w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Dnia 20 stycznia 2015 r. aplikant adwokacki B. N. na podstawie udzielonego
upoważnienia zapoznał się z aktami komomiczymi.
W czasie toczącego się postępowania egzekucyjnego, w szczególności w momencie dokonywania opisanych wyżej czynności,
zarówno powódka jak i działający w jej imieniu pełnomocnik nie podważali zasadności postępowania, słuszności tytułu
wykonawczego czy prawdziwości dokumentów, na podstawie których wydano tytuł egzekucyjny.
Dowód: zawiadomienia (k. 37, 55), zeznania K. D. (k. 358-358v).
W toku postępowania egzekucyjnego (...) Bank (...) S.A. dokonał na rzecz komornika dwóch przelewów: dnia 1 grudnia 2014 r.
na kwotę 939.170 euro oraz dnia 10 stycznia 2015 r. na kwotę 3856,95 euro. Środki te, po pomniejszeniu o koszty postępowania,
komornik przelał na rachunek wierzyciela w dwóch transzach (w dniach 4 grudnia 2014 r. i 13 stycznia 2015 r.) w łącznej kwocie
918.887,78 euro.
Dowody: historia rachunku bankowego (k. 58-63), potwierdzenia przelewów (k. 57, 64), nota rozliczeniowa (k.65).
W dniu 8 czerwca 2015 r. pozwany komornik otrzymał postanowienie Prokuratury Apelacyjnej w P. (...) przyjmujące w poczet
dowodów rzeczowych w sprawie (...) tytuł wykonawczy będący podstawą postępowania. Na skutek tego komornik umorzył
postępowanie egzekucyjne dnia 11 czerwca 2015 r. z uwagi na brak tytułu wykonawczego.
Okoliczności bezsporne
Dnia 16 kwietnia 2015 r. sąd Okręgowy w W. (...) uchylił swoje postawienie z dnia 14 października 2014 r. w przedmiocie
stwierdzenia wykonalności powyższego wyroku sądu polubownego.
Okoliczność bezsporna .
--- STRONA 28 ---
Przed Sądem Okręgowym w W. (...) toczy się postępowanie o uchylenie powyższego wyroku sądu polubownego (sygn. akt (...).
Dowód: dokumenty zgromadzone w aktach sprawy (...) SO w W. (....
Powyższy stan faktyczny był między stronami bezsporny i został potwierdzony powołanymi dokumentami i zeznaniami
przesłuchanego w charakterze strony prezesa zarządu powodowej spółki (... oraz pozwanego R. Ś. (1).
Zeznania stron Sąd uznał za wiarygodne, jako zgodne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Podkreślenia
wymaga fakt, iż w niniejszym postępowaniu z uwagi na zakres faktyczny zgłoszonego powództwa Sąd uznał ustalony powyżej stan
faktyczny jako bezsporny i ograniczył się do badania przesłanek odpowiedzialności pozwanych wynikających z treści art. 23 ust. 1
W zw. art. 23 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i dlatego na rozprawie w dniu 14 września 2016 roku oddalił dalej
idące wnioski dowodowe zgłodzone przez stronę powodową, jako nieprzydatne do rozstrzygnięcia.
Sąd zważył, co następuje
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W toku niniejszego postępowania powód domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych: Komornika Sądowego przy Sądzie
Rejonowym w Ś. (...) R. Ś. (I) oraz Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego wP. (... kwoty 4.026.725,08 zł tytułem naprawienia
szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie komornika.
W toku postępowania powód wniósł o wezwanie do udziału sprawie na podstawie art. 194 $ 1 K.p.c. Skarbu Państwa - Prezesa
Sądu Okręgowego w W. (.... Następnie zweryfikował podstawę prawną tego wniosku i zmienił ją ostatecznie na art. 194 $ 3 K.p..
Uzasadniając ten wniosek powód wskazywał, że postępowanie egzekucyjne, które doprowadziło do powstania szkody, było możliwe
dzięki nadaniu wyrokowi sądu polubownego klauzuli wykonalności, co uczynił Sąd Okręgowy w W. (..). Powód podkreślał przy tym,
że jego wniosek nie stanowi rozszerzenia powództwa oraz, że już w pozwie przedstawiał argumenty przemawiające za bezprawnym
działaniem Sądu Okręgowego w W. (...).
Podmiotowe granice powództwa wyznacza oraz określa strona powodowa i element ten zostaje ukształtowany w chwili
doręczenia pozwu. Jednakże Kodeks postępowania cywilnego przewiduje dokonanie przekształceń podmiotowych dotyczących
stron postępowania oraz wprowadzenie innych podmiotów. Jednym z przepisów regulujących zmiany podmiotów występujących w
procesie jest powoływany przez powoda art. 194 $ 3 K.p.c., zgodnie z którym jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie
może być wytoczone przeciwko innym jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd na wniosek
powoda może wezwać te osoby do wzięcia udziału w sprawie. Przepis ten umożliwia rozszerzenie zakresu podmiotowego strony
pozwanej i objęcie nim innych jeszcze niezapozwanych osób. Jednakże możliwość i dopuszczalność uzyskania przez powoda - w
tym procesie - rozstrzygnięcia wobec wszystkich podmiotów z twierdzonego przez niego stosunku cywilnoprawnego uwarunkowana
jest zastrzeżeniem "jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone przeciwko innym jeszcze osobom".
Pojęcie to oznacza niezmienność roszczenia nie tylko co do samego żądania, ale i tożsamości jego podstawy faktycznej w stosunku
do roszczenia już dochodzonego przeciwko pierwotnie pozwanemu (por. wyrok SN z 13.05.1968 r., III PRN 90/67, LEX nr 6339).
Innymi słowy dokonywanie przekształceń na podstawie art. 194 jest możliwe wówczas, gdy proces pod względem przedmiotowym
nie ulega zmianie (wyrok SN z dnia 18 kwietnia 1968 r., III PRN 86/67, OSNCP 1968, nr 12, poz. 218).
'W niniejszej sprawie oprócz komornika R. Ś. (1) i Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w P. (...), powód chciał uczynić
pozwanym również Skarb Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...). Już na wstępnie nasuwa się zatem spostrzeżenie, że
Skarb Państwa stanowi jednolity podmiot i niezależnie od wielości wymienionych po stronie pozwanej państwowych jednostek
organizacyjnych (art. 67 $ 2 k.p.c.), stroną jest zawsze Skarb Państwa, a nie wskazane jednostki (tak SN w wyroku z 11.05.1999
r., I CKN 1148/97, OSNC 1999/12/205, Pr.Gosp. 1999/1 1/5, Biul.SN 1999/9/6). W sytuacji natomiast, gdy powód pozywając
Skarb Państwa wadliwie określi jednostkę organizacyjną, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie, uzupełnienie braku
w zakresie właściwego określenia strony pozwanej następuje nie na podstawie art. 194 $ 3 k.p.c, lecz w płaszczyźnie właściwej
reprezentacji w oparciu o art. 67 $ 2 k.p.c. (wyrok SN z 17.03.2010 r., II CSK 393/09, LEX 602681). Zgodnie z tym przepisem
--- STRONA 29 ---
za Skarb Państwa podejmuje czynności procesowe organ państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się
dochodzone roszenie.
Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że reprezentacja Skarbu Państwa zależy od stwierdzenia z działalnością konkretnie jakiego
statio fisci łączy się roszczenie. To z kolei jest prostą konsekwencją okoliczności faktycznych przywołanych przez powoda na poparcie
swojego żądania. Nic nie stoi przy tym na przeszkodzie, by wskazać kilka jednostek organizacyjnych, o ile z działalnością każdej
z nich wiąże się roszczenie.
Wobec tego wniosek powoda o wezwanie do udziału w sprawie Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...), jako kolejnego -statio
fisci Skarbu Państwa, byłby dopuszczalny wówczas, gdyby możliwe było powiązanie działalności Sądu Okręgowego w W. (...) z
okolicznościami faktycznymi przedstawionymi w pozwie, a uzasadniającym roszczenie. W rzeczywistości jednak takie powiązanie
jestniemożliwe. Powód, wbrew temu co twierdził w toku procesu, przedstawił w pozwie jedynie okoliczności faktyczne uzasadniające
odpowiedzialność komornika i Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w P. (.... Nie wiązał on natomiast swojego żądania
z działalnością Sądu Okręgowego w W. (.... Co prawda wskazywał, że to ten właśnie Sąd stwierdził wykonalność wyroku
sądu polubownego, to jednak nie w tym zachowaniu upatrywał bezprawność działania pozwanego komornika będącą przesłanką
odpowiedzialności odszkodowawczej. Okoliczności faktyczne przywołane przez powoda, a stanowiące podstawę roszczenia, nie
wiązały się zatem z działalnością Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...), jako statio fisci Skarbu Państwa. O ile bowiem roszczenie
wywodzone względem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w P. (...) (a także komornika) ma za podstawę prowadzenie
przez komornika postępowania egzekucyjnego na podstawie dokumentu niebędącego, według powoda, tytułem egzekucyjnym, to
żądanie względem Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...) wiązałoby się z stwierdzeniem przez ten Sąd wykonalności
wyroku sądu polubownego. Roszczenia miałyby zatem odmienną podstawę faktyczną - powód dopatrywałby się bezprawności w
dwóch innych zachowaniach, podjętych przez dwa różne podmioty. Podkreślenia wymaga fakt, iż ani z pozwie w późniejszych
pismach procesowych powód nie skierował i nie sformułował przeciwko Skarbowi Państwa Prezesowi Sądu Okręgowego w W. (...)
żadnego roszczenia procesowego.
Powyższe musiało prowadzić do oddalenia wniosku o wezwanie do udziału w sprawie Prezesa Sądu Okręgowego w W. (...) jako
kolejnego statio fisci Skarbu Państwa, bowiem podmiot ten jest tym, przeciwko któremu może być wytoczone z art. 23 ust. I w
zw. art. 23 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, a jak wskazano powyżej żadne samodzielne dodatkowe roszczenie
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Okręgowego w W. (...) nie zostało w niniejszym postępowaniu zgłoszone, tym
bardziej, że po stronie powodowej występował profesjonalny pełnomocnik.
Co do meritum. Reżim odpowiedzialności komorników i związana z nią odpowiedzialność Skarbu Państwa budziły w przeszłości
istotne wątpliwości (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 2015 r., IV CSK 302/14, OSNC 2016/2/25). Od dnia
13 listopada 2004 r. podstawę deliktowej odpowiedzialności komornika i Skarbu Państwa stanowi w art. 23 ust. 1 u.k.s.e. w nowym
brzmieniu. Zgodnie z art. 1 tej ustawy komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.
Należy go zaliczyć do organów władzy publicznej w znaczeniu funkcjonalnym, wykonujących powierzone przez ustawę zadania
przymusowego wykonywania orzeczeń sądowych. Odpowiedzialność odszkodowawcza komornika uregulowana w art. 23 u.k.s.e.
jest, zatem odpowiedzialnością deliktową, a według zgodnego stanowiska judykatury przesłanką tej odpowiedzialności jest działanie
lub zaniechanie niezgodne z prawem, bez względu na zawinienie (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2004 r.,
IU CZP 54/04, oraz m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2005 r., II CK 634/04, z dnia 6 kwietnia 2006 r., IV CSK 6/06,
niepubl.; z dnia 16 marca 2007 r., II CSK 381/06, OSNC 2008, Nr 2, poz. 28; z dnia 27 marca 2008 r., III CSK 376/07, niepubl.; z
dnia 10 lutego 2010 r, V CSK 279/09, "Gdańskie Studia Prawnicze - Przegląd Orzecznictwa” 2012, Nr 3, poz. 5; z dnia 25 lutego
2015 r, TV CSK 302/14, OSNC 2016/2/25; z dnia 24 czerwca 2015 r., II CSK 544/14 niepubl.). Tak rozumiany art. 23 ust. I .k.s.e.,
w podobnym brzmieniu obowiązującym do dnia 12 listopada 2004 r., został uznany za zgodny z Konstytucją wyrokiem Trybunału
Konstytucyjnego z dnia 24 lutego 2009 r., SK 34/07 (OTK-A Zb.Urz. 2009, Nr 2, poz. 10).
Zwiększenie zakresu odpowiedzialności komornika wynika również z uchylenia art. 769 $ 1 k.p.c., który wyłączał ją wtedy, gdy
poszkodowany mógł w toku postępowania egzekucyjnego zapobiec szkodzie za pomocą środków przewidzianych w kodeksie. W
związku z tym, że art. 23 u.k.s.e. nie reguluje samodzielnie wszystkich przesłanek odpowiedzialności komornika w odpowiednim
zakresie, mają do niej zastosowanie również przepisy kodeksu cywilnego. Dla określenia odpowiedzialności odszkodowawczej
komornika miarodajne są ogólne przesłanki odpowiedzialności deliktowej przewidziane w art. 415 k.c., natomiast nie wchodzi w grę
--- STRONA 30 ---
wina jako zasada tej odpowiedzialności (wyrok SN z 12.05.2016 r., I CSK 39615, LEX 2077539, por. również wyrok z 10.02.2010
r., V CSK 279/09, LEX 585901).
Przesłanka bezprawności oznacza w tym przypadku naruszenie przez komornika przepisów prawa, przy czym nie każde naruszenie
prawa będzie stanowiło podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej, ale jedynie takie, które stanowiło warunek konieczny
powstania szkody i którego normalnym następstwem w danych okolicznościach jest powstanie szkody. Przez termin "zachowanie
niezgodne z prawem" należy rozumieć zaprzeczenie zachowania uwzględniającego nakazy i zakazy wynikające z norm prawa.
Niezgodne z prawem będzie zatem działanie sprzeczne z przepisem Konstytucji RP, ustawy, ratyfikowanej umowy międzynarodowej,
rozporządzenia, aktem prawa miejscowego czy przepisem powszechnie obowiązującego aktu prawa europejskiego. Pojęcie
niezgodności z prawem na gruncie omawianego przepisu nie obejmuje naruszeń norm moralnych i obyczajowych. Komornik (czy
jego zastępca) ponosi odpowiedniość jak za działania własne za związane z postępowaniem egzekucyjnym działania zatrudnionych
przez niego asesorów, aplikantów komorniczych, pozostałych pracowników oraz innych osób niezbędnych przy ochronie i pomocy
w trakcie czynności komorniczych (wyrok SA we Wrocławiu z 16.01.2014 r., I ACa 1086/13, LEX 1816492, podobnie: SA w
Krakowie w wyroku z 15.07.2015 r., LEX 1932032).
Zgodnie z ogólną zasadą ciężaru dowodu wyrażona w art. 6 k.c, ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu
tego wywodzi skutki prawne. Na powodzie zatem spoczywał obowiązek wykazania, że pozwany komornik dopuścił się działań
bezprawnych podczas czynności egzekucyjnych, a jeśli tak to jakich oraz, że normalnym następstwem owych bezprawnych działań
był uszczerbek majątkowy powoda.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie pozwanemu komornikowi nie można przypisać żadnego bezprawnego działania. Bezprawności
tej powód upatrywał w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego uzyskanego, jego zdaniem, w
wyniku przestępstwa. Podnosił on, że nigdy nie pozostawał w relacjach handlowych ze spółką (...), nie wystawiał na jej rzecz weksla,
nie zawierał umowy o zapis na sąd polubowny, a sąd, który wydał wyrok, nigdy nie istniał, Zarzuty te zmierzały do wykazania
nieważności tytułu egzekucyjnego, a pośrednio również tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę postępowania egzekucyjnego.
Nawet jednak gdyby przyjąć argumenty strony powodowej i uznać, że nie było podstaw do wydania przez sąd polubowny wyroku,
a nawet, Że jest on nieważny, to nie mogło to prowadzić do uznania działań komornika za bezprawne.
Zgodnie z art. 767 K.p.c. podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, którym z kolei jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę
wykonalności. Zgodnie natomiast z art. 777 $ 1 pkt 1 K.p.c. tytułami cgzekucyjnymi są między innymi prawomocne orzeczenia
sądu. Z art. 1212 $ 1 K.pc. wynika, że wyrok sądu polubownego ma moc prawną na równi z wyrokiem sądu po jego uznaniu
przez sąd albo po stwierdzeniu przez sąd jego wykonalności. Oznacza to, że po stwierdzeniu przez sąd wykonalności wyroku
sądu polubownego staje się on od razu tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 776 K.p.c., przez co może stanowić podstawę
egzekucji. Stwierdzenie wykonalności wyroku sądu polubownego sprawia, że nadaje się on do wykonania, prowadzenie na jego
podstawie egzekucji przeciwko dłużnikowi jest dopuszczalne oraz że organy egzekucyjne powinny ten tytuł wykonać (SN w wyroku
z 24.07.2008 r., IV CSK 95/08, M.Prawn. 2008/17/89, por. również wyrok SA w Gdańsku z 10.01.2014 r., V ACa 750/13, LEX
1444730).
Powyższe prowadzi do wniosku, że skoro stwierdzona została wykonalność wyroku zapadłego przeciwko powodowej spółce,
to podlegał on wykonaniu w drodze egzekucji, a pozwany komornik musiał uczynić zadość wnioskowi wierzyciela. Odmienne
zachowanie prowadziłoby bowiem do bezprawnego zaniechania i ono właśnie stanowiłoby naruszenie przepisów prawa. Zgodnie
bowiem z utrwalonym w orzecznictwie poglądem wszczęcie i prowadzenie egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego w postaci
prawomocnego orzeczenia Sądu zapatrzonego w klauzulę wykonalności, nie może być uznane za czyn bezprawny (niedozwolony)
uzasadniający odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie art. 415 k.c. (tak SN w wyroku z 24.09.2008 r., II CSK
200/08, Palestra 2008/11-12/309). Powyższe wynika z faktu, że komornik nie ma obowiązku, a wręcz uprawnienia do badania
zasadności tytułu egzekucyjnego czy słuszności nadania mu klauzuli wykonalności. Wkraczałby bowiem w zakres uprawnień
przysługujących wyłącznie sądowi. Sytuacja taka prowadziłaby w wielu wypadkach do podważania prawomocnych wyroków sądów
przez komorników i w sposób oczywisty zagrażałaby bezpieczeństwu obrotu i zaufaniu do Państwa. Komornik ma zatem za zadanie
jedynie wykonać orzeczenie bez poddawania go kontroli pod kątem słuszności.
--- STRONA 31 ---
Na poparcie swojego odmiennego stanowiska strona powodowa powoływała wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2010 r. (sygn.
akt V CSK 279/09, LEX nr 585901), w uzasadnieniu którego stwierdzono, iż „z uwagi na to, że odpowiedzialność odszkodowawcza
komornika za szkodę wyrządzoną w toku egzekucji jest niezależna od winy komornika, nie ma znaczenia świadomość komomika
co do bezprawności jego działania. Nie zwalnia go też od odpowiedzialności odszkodowawcze regulacja art. 804 k.p.c., wyłączająca
dopuszczalność badania przez komornika zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Oznacza ona
jedynie to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny merytorycznej zasadności i wymagalności obowiązku objętego
tytułem wykonawczym. Nie wyłącza natomiast obowiązku badania, czy załączony do wniosku o wszczęcie egzekucji dokument jest
rzeczywiście tytułem wykonawczym w rozumieniu art. 777 w zw. z art. 776 k.p.c. Pogląd ten, jak najbardziej słuszny, nie pozostaje
jednak w sprzeczności z zaprezentowanym wyżej przez Sąd poglądem. W przywołanym orzeczeniu Sąd Najwyższy dokonał bowiem
jasnego określenia jakie są obowiązki komornika, gdy idzie o kontrolę tytułu wykonawczego. Obowiązki te sprowadzają się do
badania zgodności tytułu z przepisami prawa, lecz nie pod kątem merytorycznym, lecz jedynie formalnym. Z wywodu poczynionego
przez Sąd Najwyższy wynika, że komornik powinien odmówić prowadzenia postępowania egzekucyjnego, między innymi wówczas,
gdy dokument mający być podstawą egzekucji nie stanowi tytułu egzekucyjnego w rozumieniu art. 777 K.p.c. W tym zakresie
komornik powiela zatem kontrolę dokonywaną przez sąd w postępowaniu klauzulowym.
W niniejszej sprawie nie można zarzucić komornikowi, że kontroli takiej nie dokonał. Jak już bowiem wyżej wskazano wyrok sądu
polubownego stanowi sui generis tytuł egzekucyjny, choć nie jest już wprost wymieniony w art. 777 K.p.c. Uchylenie paragrafu
drugiego tego artykułu, który wymieniał wyrok sądu polubownego jako tytuł egzekucyjny, nie oznacza, że wolą ustawodawcy było
uniemożliwienie prowadzenia na jego podstawie egzekucji. Zabieg ten wynikał bowiem z wątpliwości rodzących się na tym tle w
doktrynie. Zarówno bowiem ugoda zawarta przed mediatorem przed jej zatwierdzeniem, jak i wyrok sądu polubownego czy ugoda
przed nim zawarta, przed stwierdzeniem ich wykonalności, z uwagi na ich charakter prawny jako dokumentów prywatnych, nie
odpowiadały kryteriom przyjętym dla tytułów egzekucyjnych. Dlatego też nowelą z 16 września 2011 r. zostały usunięte z listy
tytułów egzekucyjnych zamieszczonej w art. 777 $ 1 k.p. Niemniej w mocy pozostał przywoływany już art. 1212 $ 1 K.p..
stanowiący, że wyrok sądu polubownego lub ugoda przed nim zawarta mają moc prawną na równi z wyrokiem sądu lub ugodą
zawartą przed sądem po ich uznaniu przez sąd albo po stwierdzeniu przez sąd ich wykonalności. Prowadzi to do wniosku, że o ile
sam wyrok sądu polubownego nie jest tytułem egzekucyjnym w rozumieniu art. 777 K.p.c., to po stwierdzeniu jego wykonalności
przez Sąd staje się tytułem wykonawczym. Uzasadnione jest zatem stwierdzenie, że wyrok sądu polubownego stanowi sui generis
tytuł egzekucyjny i tylko z uwagi na rozważania czysto doktrynalne nie jest ujęty w katalogu z art. 777 K.p.c.
Powyższe musi zatem prowadzić do wniosku, że pozwany komornik nie mógł postąpić inaczej, jak tylko wykonać przedłożony mu
tytuł wykonawczy. Był on bowiem oparty na wyroku sądu polubownego, który może stanowić podstawę egzekucji. We właściwym
postępowaniu stwierdzono również wykonalność tego orzeczenia w trybie art. 1212 $ 1 K.p.c. Zarówno forma jak i treść wyroku,
a tym bardziej postanowienia Sądu Okręgowego nie mogły budzić wątpliwości komornika. O ile zatem przytaczane przez powoda
stanowisko Sądu Najwyższego jest w pełni zasadne, to ma w niniejszej sprawie niewielkie znaczenie. Oparte było ono bowiem na
stanie faktycznym, w którym komornik prowadził egzekucję na podstawie postanowienia nadzorczego sądu wydanego w trybie art.
759 $ 2 k.pc., które, co oczywiste, nie jest tytułem wykonawczym.
Powyższe prowadzi zatem do wniosku, że działania pozwanego komornika, prowadzącego postępowanie egzekucyjne na podstawie
wyroku sądu polubownego, którego wykonalność stwierdzono prawomocnym postanowieniem sądu, nie można uznać za bezprawne
(niedozwolone). Brak tej przesłanki wyłączał zatem odpowiedzialność odszkodowawczą komornika, a przez to również pozwanego
Skarbu Państwa - Prezesa Sądu Okręgowego w P. (..).
Mając powyższe na uwadze powództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 K.p.c. Zgodnie z nim w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może
zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że
przegrywający proces powód nie jest w stanie ponieść wszystkich kosztów procesu. Z dokumentów złożonych wraz z wnioskiem
o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że sytuacja materialna spółki jest trudna, między innymi na skutek postępowania
egzekucyjnego, z którym związane było niniejsze postępowanie. Spółka nic ma wartościowego majątku, nie zatrudnia pracowników,
a w ubiegłym roku zanotowała stratę. Niemniej jednak w ocenie Sądu spółka, a konkretnie osoby nią zarządzające, powinny w toku
procesu zakładać i taką ewentualność, że powództwo zostanie oddalone. W związku z tym od listopada 2015 r., gdy wniesiono pozew
--- STRONA 32 ---
w sprawie, wydatki spółki powinny być tak kształtowane, by możliwe było poniesienie przynajmniej części przyszłych kosztów
procesu.
Wobec powyższego Sąd odstąpił od obciążania powoda kosztami sądowymi, a obciążył go koszami zastępstwa procesowego
poniesionymi przez pozwanych, które w przypadku pozwanego komornika wyniosły 7217 zł, zaś w przypadku kosztów Prokuratorii
Generalnej Skarbu Państwa reprezentującej pozwanego ad. 2 - 7200 zł.
SSO Agnieszka Wieczorek
Słowa kluczowe
#orzeczenie#Postanowienie#Sąd Okręgowy w Poznaniu#I C 2239/15 Uzasadnienie Pozwem z dnia 21 maja 2014 r.#art. 245 k.p.c.#art. 232 k.p.c.#art. 252 k.p.c.#art. 253 k.p.c.#art. 6 k.c.#art. 23 ustawy#art. 23 ust.#art. 26 ust. 3 u.k.s.e.#art. 2 u.k.s.e.#art. 835 k.c.#art. 471 k.c.#Art. 835 k.p.c.#art. 230 k.p.c.#art. 102 k.p.c.#art. 23 ust. 3 ustawy#art. 804 K.pc.#art. 194 jest#art. 23 ust. 1 u.k.s.e.#art. 1 tej#art. 23 u.k.s.e.#art. 415 k.c.#art. 6 k.c#art. 767 K.p.c.#art. 776 K.p.c.#art. 804 k.p.c.#art. 776 k.p.c.