Postanowienie I C 2201/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2201/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 marca 2012 roku Sąd Okręgowy w Łodzi I Wydział Cywilny w składzie: Przewodnicząca: SSO Marzena Kluba Protokolant: sekr. sąd. Aneta Jędrzejczyk po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2012 roku w Łodzi na rozprawie sprawy z powództwa głównego K. B.(1) , S. B., K. B. (2) i A. B. przeciwko K.R. o ochronę dóbr osobistych oraz z powództwa wzajemnego K. R. przeciwko K. B. o ochronę dóbr osobistych I. z powództwa głównego: 1. nakazuje pozwanej K. R., ażeby przeprosiła powódkę K. B. na piśmie poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (…) w Ł., nie później niż dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku, oświadczenia następującej treści: „Ja niżej podpisana K. R. niniejszym przepraszam K. B., że szczułam ją psem oraz za wypowiadane wobec niej słowa wulgarne i obraźliwe, a także za pomówienia jej dotyczące. Przepraszam K. B. za to, że kilkukrotnie naruszyłam jej nietykalność osobistą. Oświadczam, że żadne z wypowiedzianych przeze mnie słów kwestionujących moralność lub poddających w wątpliwość zgodność zachowania się K. B. i członków jej rodziny z normami prawnymi, obyczajowymi i społecznymi nie były prawdziwe. Nie były również prawdziwe twierdzenia dotyczące rzekomych chorób, ani ułomności psychicznych K. B., ani członków jej rodziny”, przy czym oświadczenie winno zostać sporządzone w formie wydruku komputerowego, czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt, na papierze formatu nie mniejszego niż A4, winno zostać 1 --- STRONA 2 --- własnoręcznie podpisane i opatrzone datą i pozostawać wywieszone przez okres co najmniej dwóch miesięcy od dnia wywieszenia; 2. nakazuje pozwanej K. R. zaniechania dalszego bezprawnego naruszania dóbr osobistych K. B.; 3. zasądza od pozwanej K.R. na rzecz K. B. kwotę 1.000 złotych (tysiąc złotych) tytułem zadośćuczynienia; 4. oddala powództwo K. B. przeciwko K. R. w pozostałej części; 5. oddala powództwo S. B. przeciwko K. R.w całości; 6. umarza postępowania z powództwa małoletnich K. B. i A. B. reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową K. B. przeciwko K. R.; 7. nie obciąża stron kosztami postępowania; 8. przyznaje adwokatowi R. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. (…), (…) Ł. kwotę 3.394,80 złotych (trzy tysiące trzysta dziewięćdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt groszy) w tym kwotę 634,80 złotych (sześćset trzydzieści cztery złote osiemdziesiąt groszy) podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu K. R., a nie opłaconej i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi; 9. przyznaje adwokatowi M. U. – A. prowadzącej Kancelarię Adwokacją w Ł. ul. (…) , (…) Ł. kwotę 3.394,80 złotych (trzy tysiące trzysta dziewięćdziesiąt cztery złote osiemdziesiąt groszy) w tym kwotę 634,80 złotych (sześćset trzydzieści cztery złote osiemdziesiąt groszy) podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu K. B., S. . K. B. i A. B a nie opłaconej i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi; II. z powództwa wzajemnego: 1. nakazuje pozwanej wzajemnej K. B., ażeby przeprosiła powódkę wzajemną K. R. na piśmie poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (…) w Ł. nie później niż dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku, oświadczenia następującej treści: „Ja niżej podpisana K. B. niniejszym przepraszam Panią K. R. za wszelkie wypowiadane wobec niej słowa wulgarne i obraźliwe oraz za prowokowanie jej do awantur. Oświadczam, że takie sytuacje nigdy więcej nie będą miały miejsca”, przy czym oświadczenie winno zostać sporządzone w formie wydruku komputerowego, czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt, na papierze formatu nie mniejszego niż A4, winno zostać własnoręcznie podpisane i opatrzone datą i pozostawać wywieszone przez okres co najmniej dwóch miesięcy; 2 --- STRONA 3 --- 2. nakazuje pozwanej K. .B. zaniechania dalszego bezprawnego naruszania dóbr osobistych K. R.; 3. zasądza od pozwanej K. B. na rzecz K. R. kwotę 1.000 złotych (tysiąc złotych) tytułem zadośćuczynienia; 4. nie obciąża stron kosztami postępowania; 5. przyznaje adwokatowi R. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. (…). (…) Ł. kwotę 1.918,80 złotych (tysiąc dziewięćset osiemnaście złotych osiemdziesiąt groszy) w tym kwotę 358,80 złotych (trzysta pięćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt groszy) podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu K. R., a nie opłaconej i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi; 6. przyznaje adwokatowi M. U. – A. prowadzącej Kancelarię Adwokacją w Ł. ul. (…), (…) Ł. kwotę 1.918,80 złotych (tysiąc dziewięćset osiemnaście złotych osiemdziesiąt groszy) w tym kwotę 358,80 złotych (trzysta pięćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt groszy) podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu K. B., a nie opłaconej i kwotę tę nakazuje wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi. Sygn. akt I C 2201/10 UZASADNIENIE W dniu 20 października 2010 roku K. B., K. B., S. B. i A. B. złożyły pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko K. R., w którym wniosły o zasądzenie od pozwanej na rzecz K. B. tytułem zadośćuczynienia kwoty 4.000 złotych, na rzecz K. B., A. B. i S. B. zadośćuczynienia w kwotach po 1.000 złotych, na rzecz Fundacji (…) kwoty 3.500 złotych. Powódki wniosły nadto o nakazanie pozwanej zaniechania bezprawnego naruszania ich dóbr osobistych oraz przeproszenia ich na piśmie poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (…) oraz na drzwiach wejściowych tej klatki schodowej od wewnętrznej strony, a także na drzwiach mieszkania pozwanej od strony klatki schodowej oświadczenia o treści: „Ja niżej podpisana K. R. niniejszym przepraszam K. B., K. B., S. B. i A. B., że szczułam je psem oraz za wypowiadane wobec nich słowa wulgarne i obraźliwe, a także za pomówienia ich dotyczące. Przepraszam K. B. również za to, iż kilkukrotnie naruszyłam jej nietykalność osobistą. Oświadczam, że żadne z wypowiedzianych przeze mnie słów kwestionujących moralność lub poddających w wątpliwość zgodność zachowania się K. B. i członków jej rodziny z normami prawnymi, obyczajowymi i społecznymi nie były prawdziwe. Nie były również prawdziwe twierdzenia 3 --- STRONA 4 --- dotyczące rzekomych chorób ani ułomności psychicznych K. B., ani członków jej rodziny”. Przy czym powódki wskazały, że pismo winno zostać sporządzone w formie komputerowego wydruku, czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt, na papierze formatu nie mniejszego niż A4, winno zostać własnoręcznie podpisane i opatrzone datą. Pismo powinno zostać wywieszone nie później niż dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku i pozostawać wywieszone przez okres co najmniej dwóch miesięcy od dnia wywieszenia. W razie usunięcia któregokolwiek egzemplarza pisma pozwana winna wywiesić kolejne oświadczenie. Powódki wniosły o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Na uzasadnienie zgłoszonego żądania pełnomocnik powódek wskazał, że pozwana wielokrotnie naruszała godność powódki oraz jej dobre imię, kilkukrotnie dopuściła się przemocy fizycznej względem powódki naruszając jej nietykalność fizyczną oraz zdrowie. Pozwana groziła powódce ingerując tym samym w sferę jej wolności osobistej oraz nietykalność mieszkania. W dniu 29 lipca 2004 roku pozwana szczuła powódkę psem, używała wobec niej słów wulgarnych, biła ją smyczą oraz prętem. Pozwana wyzywała słowami wulgarnymi nie tylko K. B., ale również jej córki, groziła im, a w dniu 29 lipca 2004 roku szczuła je psem. Na skutek pomówień powódek oraz kierowanych wobec nich wyzwisk sąsiedzi przejawiają niechęć wobec powódek, unikają kontaktu z nimi. Efektem działań pozwanej były cierpienia fizyczne i psychiczne powódek. (pozew – k. 2 – 6) W piśmie z dnia 8 listopada 2010 roku K. B. wskazała, że pozwana kilkukrotnie zaczepiała ją oraz jej córkę S. B., kiedy ta wracała do domu, używała wobec powódek słów wulgarnych, groziła im. Sytuacje takie miały miejsce w dniu 4 września 2009 roku, w dniu 11 września 2009 roku, 10 czerwca 2010 roku, 17 czerwca 2010 roku. W dniu 11 czerwca 2010 roku pozwana zaczepiła męża powódki i pomawiała S. B.. (pismo z dnia 8 listopada 2010 roku – k. 15 – 16) W odpowiedzi na pozew z dnia 14 stycznia 2011 roku K. R. wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania oraz wytoczyła powództwo wzajemne przeciwko K. B., w którym wniosła o zasądzenie od K. B. na swoją rzecz kwoty 10.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, nakazanie K. B. zaniechania dalszego bezprawnego naruszania jej dóbr osobistych, nakazanie pozwanej wzajemnej przeproszenia K. R. poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (…), w której obie strony zamieszkują, drzwiach wejściowych klatki schodowej od zewnętrznej strony oraz drzwiach mieszkania K. B. od strony klatki schodowej oświadczenia następującej treści: „Ja niżej podpisana K. B. przepraszam Panią K. R. za wszelkie wypowiadane wobec niej słowa wulgarne i obraźliwe 4 --- STRONA 5 --- oraz za prowokowanie jej do awantur. Oświadczam, że takie sytuacje nigdy więcej nie będą miały miejsca”. K. R. wniosło o zobowiązanie pozwanej do sporządzenia oświadczenia w formie wydruku komputerowego czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt na papierze formatu A4, zobowiązanie pozwanej do własnoręcznego podpisania pisma i opatrzenia go datą i wywieszenia pisma najpóźniej drugiego dnia po uprawomocnieniu się wyroku. Pismo powinno pozostać wywieszone przez okres 2 miesięcy, a w razie usunięcia, zaginięcia lub zniszczenia któregokolwiek egzemplarza pozwana wzajemna powinna niezwłocznie zastąpić utracony egzemplarz kolejnym. K. R. wniosła o zasądzenie od K. B. kosztów postępowania. Na uzasadnienie zajętego stanowiska K. R. podała, że K. B. wielokrotnie prowokowała ją do awantur naruszając jej dobra osobiste w postaci dobrego imienia, godności, czci, spokoju. Miedzy stronami wielokrotnie dochodziło do kłótni połączonych z rękoczynami, po których każda z kobiet odnosiła uszczerbek fizyczny. K. R. wskazała, że wszystkie kłótnie sprowokowane były przez K. B., ona sama nigdy nie prowokowała awantur, nigdy też nie wyzywała dzieci K. B., ani nie szczuła ich psem. (odpowiedź na pozew – k. 37 – 40) W piśmie z dnia 25 lutego 2011 roku pełnomocnik powódek głównych poparł powództwo oraz wniósł o oddalenie powództwa wzajemnego w całości wskazując, że K. B. nigdy nie naruszała dóbr osobistych K. R., ani nie stosowała względem niej przemocy fizycznej. To K. Ra. prowokuje awantury. (pismo z dnia 25 lutego 2011 roku – k. 79 – 81) Na rozprawie w dniu 10 maja 2011 roku, w dniu 14 lipca 2011 roku, w dniu 27 października 2011 roku oraz w dniu 24 stycznia 2012 roku pełnomocnik powódek poparł powództwo główne, wniósł o oddalenie powództwa wzajemnego. Pełnomocnik K. R .wniósł o oddalenie powództwa głównego, poprał powództwo wzajemne. (protokół rozprawy – k. 105, k. 125, k. 172) Na rozprawie w dniu 15 marca 2012 roku pełnomocnik powódek cofnął powództwo K. B. i A. B., poparł powództwo w pozostałej części, wniósł o oddalenie powództwa wzajemnego i zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik K. R. wyraził zgodę na cofnięcie pozwu, wniósł o oddalenie powództwa głównego, poprał powództwo wzajemne, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania. (protokół rozprawy – k. 183, 190, 191) Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: K. B., K. B., S. B., A. B. i K.R. mieszkają w Ł., w tej samej klatce bloku położonego przy ul. (…), na tym samym piętrze. 5 --- STRONA 6 --- (okoliczność bezsporna) K. B. jest osobą wybuchową, pozostaje w konflikcie z sąsiadami, w tym również z K. R.. K. B. nie rozmawia spokojnie z sąsiadami, nie słucha tego, co ktoś ma jej do powiedzenia, krzyczy na sąsiadów, kieruje w stosunku do nich słowa obraźliwe, wyśmiewa ich, ubliża im, pomawia, zaczepia, pisze donosy, ma pretensje o to, że ktoś za wcześnie lub zbyt późno wychodzi z psem, że dzieci rysują po betonie. Dobre relacje łączą ją jedynie z kilkoma starszymi osobami. Powódka mówi sąsiadkom, że wszystko wie o wszystkich sąsiadach, składa w urzędach i instytucjach pisma, które skutkują wszczynaniem postępowań z udziałem powódki i poszczególnych jej sąsiadów. (dowód: zeznania świadka H. L. – k. 106 – 107, zeznania świadka B..K – k. 108, zeznania świadka J. S. – k. 109, zeznania świadka R. W.– k. 110, zeznania świadka K. S. – k. 162, zeznania świadka S. J. – k. 163, zeznania K. R. – k. 189 - 190) K. B. uważa, że sąsiedzi jej nie lubią, ponieważ uwierzyli w słowa pozwanej, która ją oczernia. Zdaniem powódki zarówno K. R., jak i pozostali sąsiedzi starają się rozbić jej małżeństwo. (dowód: zeznania K. B.i – k. 185 – 186) Zwracając się do H. L. powiedziała „ty pijaczko, ty alkoholiczko”, oświadczyła sąsiadce, że „śmierdzi oborą”. H. L. unika kontaktu z K. B.. (dowód: zeznania świadka H. L. – k. 106 – 107) K. B. pozostaje w konflikcie z B. K., powódka kierowała wobec sąsiadki słowa wulgarne i obraźliwe, oskarżyła męża Barbary Kołodziejskiej o znęcanie się nad rodziną i doprowadzenie córki do poddania się czynności seksualnej. Między kobietami dochodziło do kłótni połączonych ze stosowaniem przemocy fizycznej. Obecnie kobiety nie rozmawiają ze sobą, nie mówią sobie dzień dobry. (dowód: zeznania świadka B. K. – k. 108 - 109, postanowienie o odmowie wszczęcia dochodzenia – k. 43 – 44, zeznania świadka R. W. – k. 110) K.B. kierowała słowa obraźliwe w stosunku do J. S.. (dowód: zeznania świadka J. S. – k. 109) Powódka główna prowokowała do kłótni R. W. oskarżyła go o molestowanie seksualne dzieci sąsiadki. (dowód: zeznania świadka R. W. – k. 110) 6 --- STRONA 7 --- K. B. udała się do szkoły, do której uczęszczają dzieci S. J. informując, że dzieci są niedożywione, a S. J.nadużywa alkoholu. S. J. stara się unikać K. B. (dowód: zeznania świadka S. J. – k. 163 - 164) K. R.pozostaje w dobrych relacjach z sąsiadami, nie zaczepia i nie obraża ich, nie może porozumieć się jedynie z K. B.. (dowód: zeznania świadka B. K. – k. 109, zeznania świadka J. S. – k. 109) K. B. i K. R. kłócą się ze sobą, kierują do siebie nawzajem słowa obraźliwe, wulgarne, groźby, zdarza się, że stosują w stosunku do siebie nawzajem przemoc fizyczną. K. B. nazywała sąsiadkę alkoholiczką, narkomanką. Sąsiedzi wiedzą o konflikcie między stronami. (dowód: zeznania świadka H. L.r – k. 106 – 107, zeznania świadka D. B. – k. 107 – 108, zeznania świadka J. S. – k. 109, zeznania świadka H. W. – k. 128, zeznania świadka K. S. – k. 162, zeznania świadka S. J.– k. 163, zeznania K. B. – k. 185, zeznania K. R. – k. 189 – 190) Awantury między stronami są wynikiem zachowania zarówno K. B, jak i K. R.. (dowód: zeznania świadka K. R. – k. 108, zeznania świadka J. S. – k. 109) K. B. spotkała się z dyrektorem szkoły, do której uczęszczają dzieci pozwanej. Poinformowała go o tym, że K. R. źle wychowuje dzieci. Powódka interweniowała w Urzędzie Miasta Ł., by pozwanej nie przedłużono umowy najmu. K. B. składała zawiadomienia w ZGM, MOPS, na policji oraz w szkole o tym, że K. R. demoralizuje młodzież, rozpija ją, nie pilnuje swoich dzieci. (dowód: zeznania K. B.– k. 185 – k. 188, zeznania K. R. – k. 189 - 190) K. R. została oskarżona o to, że w dniu 29 lipca 2004 roku około godziny 12.20 uderzała K. B. w prawą rękę smyczą oraz szczuła psem, to jest o przestępstwo z art. 217 § 1 kk. Sprawa toczyła się przed Sądem Rejonowym dla Łodzi Widzewa w Łodzi pod sygn. akt VII K 613/04 . Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi z dnia 18 stycznia 2006 roku w miejsce zarzucanego czynu K. R została skazana na karę grzywny za czyn polegający na tym, że w dniu 29 lipca 2004 roku około godziny 12.20 uderzała K. B. smyczą powodując u niej sińce na tułowiu, sińce na prawym ramieniu oraz stłuczenia powłok prawego 7 --- STRONA 8 --- przedramienia z rozległym sińcem i głębokimi otarciami naskórka oraz rysowatego otarcia naskórka na grzbiecie prawej ręki, które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia na czas poniżej 7 dni. (dowód: wyrok Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi z dnia 18 stycznia 2006 roku – k. 13 załączonych akt Sądu Rejonowego dla Łodzi Widzewa w Łodzi o sygn. VII K 613/04) Od czasu zakończenia postępowania karnego prowadzonego przeciwko K. R. pozwana stara się nie reagować na zaczepki ze strony sąsiadki. (dowód: zeznania świadka B. K. – k. 108) K. B. nie mówi dzień dobry K. R. , uważa, że sąsiadka na to nie zasługuje. (dowód: zeznania K B. – k. 185) W związku z istniejącym między stronami konfliktem zarówno K. R., jak i K. B. kontaktowały się z dzielnicowym. K. B .składała zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa przez K. R.. (dowód: zeznania świadka G. J. – k. 126 – 127, zeznania K. B. – k. 185) Sąd uznał za wiarygodny zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci dowodów z dokumentów oraz zeznań świadków. Dowody z dokumentów nie były kwestionowane przez strony, potwierdzają przedstawiane przez strony fakty i nie budzą wątpliwości, co do wiarygodności. Sąd jedynie częściowo uznał za wiarygodne zeznania świadka D. B.. Świadek jest mężem K. B., a ojcem pozostałych powódek głównych. Tak jak K. B. pozostaje on w konflikcie z sąsiadami. Jego zeznania nie są zatem obiektywne. Przerzuca on ciężar odpowiedzialności za relację między żoną, a K. R. na pozwaną. Zeznania świadka, że wszelkie awantury między stronami są wynikiem prowokacji ze strony K. R. nie znajdują potwierdzenia w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewiarygodne są w ocenie Sądu zeznania świadków A. J. i J.P.. Zeznania te są lakoniczne, nie znajdują potwierdzenia w pozostałym zebranym w sprawie materie dowodowym. A. J. zeznała, że K.R. kierowała obraźliwe słowa w stosunku do S. B., nie wskazała jednak jakie to były słowa. Zeznając, że słyszała wiele złych rzeczy na temat pozwanej stwierdziła, że nie pamięta, jakie to były rzeczy. Podkreślić należy, ze zarówno A.J., jak i J. J przyjaźnią się z S. B.. Ich zeznania nie są zatem obiektywne, wolne od ocen podobnie, jak zeznania S. L., który pozostawał w związku z S. B.. 8 --- STRONA 9 --- Niewiarygodne są w ocenie Sądu zeznania K. B.w części, w której podała, że nigdy nie zaczepiała K. R., nie kierowała wobec niej słów wulgarnych, powszechnie uważanych za obraźliwe, nie stosowała względem sąsiadki przemocy fizycznej. Zeznania powódki są sprzeczne z zeznaniami wszystkich świadków przesłuchanych w toku niniejszego postępowania, z których w sposób jednoznaczny wynika, że powódka jest osobą konfliktową, słowa obraźliwe, wulgarne kieruje nie tylko w stosunku do K. .R. ale też w stosunku do innych sąsiadów, zaczepia ich, ingeruje w ich życie prywatne. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo K. B. o ochronę jej dóbr osobistych jest usprawiedliwione, co do zasady. W toku niniejszego postępowania powódka starała się wykazać, że pozwana wielokrotnie naruszyła jej dobro osobiste w postaci godności, dobrego imienia, czci, nietykalności cielesnej, zdrowia, wolności osobistej, nietykalności mieszkania i domagała się zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, zasądzenia nawiązki na cel społeczny, przeproszenia jej oraz nakazania pozwanej zaniechania dalszego naruszania jej dóbr osobistych. Stosowanie do treści art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro zostaje zagrożone cudzym działaniem może żądać zaniechania tego działania chyba, że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie z art. 448 kc w razie naruszenia dobra osobistego Sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. W świetle powyższego, żądania określone w powołanych przepisach przysługują pokrzywdzonemu niezależnie od tego, jakie dobro osobiste zostało naruszone, byleby korzystało ono z ochrony prawnej oraz, że są one niezależne od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego. Przepis art. 23 kc stanowiący, iż dobra osobiste pozostają pod ochroną prawa cywilnego, nie zawiera zamkniętego katalogu tych dóbr. Zalicza do nich w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swobodę sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnicę korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukową, artystyczną i wynalazczą. Podkreślić należy, że o tym, czy w konkretnym wypadku doszło do naruszenia dóbr osobistych decydują nie subiektywne odczucia osoby żądającej ochrony, ale to jaką reakcję wywołało to naruszenie w społeczeństwie. Toteż przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra, 9 --- STRONA 10 --- którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danej sprawy i stosować kryteria obiektywne. Przesłanką warunkującą zarówno roszczenie zmierzające do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych, jak i roszczenie o zasądzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc jest ustalenie, że dobro osobiste zostało naruszone działaniem bezprawnym. Przesłanka bezprawności w prawie cywilnym ujmowana jest szeroko. Przepis art. 24 kc nie definiuje pojęcia bezprawności. Przyjmuje się, że bezprawne jest każde działanie sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym oraz zasadami współżycia społecznego. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19.10.1989 r II CR 419/89 OSP 11-12/90 poz. 377 wyjaśnił, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu.” Dla uchylenia więc odpowiedzialności konieczne jest stwierdzenie przesłanek wyłączających bezprawność. Ponadto, aby można było skutecznie powoływać się na istnienie przesłanek wyłączających bezprawność, trzeba niezależnie od innych okoliczności wykazać prawdziwość twierdzeń dotyczących osoby, w której sferę dóbr osobistych wkroczono. Rozpoznając sprawę o ochronę dóbr osobistych sąd powinien zatem w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego i dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić, czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone lub zagrożone, ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej, czyli na powodzie. Art. 24 § 1 kc wprowadza zasadę domniemania bezprawności i to pozwany w procesie o ochronę dóbr osobistych ma obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie, a więc wyłączających bezprawność. Brak bezprawności działania nie oznacza wprawdzie braku zagrożenia lub naruszenia dobra osobistego, niemniej jednak wyłącza odpowiedzialność tego, kto wykazał, że nie działał bezprawnie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd stanął na stanowisku, iż zostały spełnione wynikające z art. 448 kc w zw. z art. 24 kc przesłanki odpowiedzialności pozwanej z tytułu naruszenia dóbr osobistych K. B.. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań K. R., w sposób jednoznaczny wynika, że K. B. i K. R. pozostają w konflikcie, wielokrotnie dochodziło miedzy nimi do kłótni, w trakcie których K. R. kierowała w stosunku do powódki słowa wulgarne, powszechnie uznawane za obraźliwe naruszając tym samym dobro osobiste powódki, jakim jest godność, dobre imię. K. R. 10 --- STRONA 11 --- przyznała, że między stronami dochodziło do rękoczynów. Zasadnym jest zatem przyjęcie, że pozwana naruszyła nietykalność fizyczną K. B.. O tym, iż pozwana dopuściła się naruszenia dóbr osobistych K B świadczy fakt wydania przeciwko niej w dniu 18 stycznia 2006 roku prawomocnego wyroku karnego, którego ustaleniami Sąd jest związany na podstawie art. 11 kpc. Pozwana nie wykazała, by zachodziła jakaś szczególna okoliczność usprawiedliwiająca jej zachowanie. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 października 1989 r. II CR 419/89 OSP 11-12/90 poz. 377 wyjaśnił, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego, działanie w obronie uzasadnionego interesu. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że aby można było skutecznie powoływać się na istnienie przesłanek wyłączających bezprawność, trzeba niezależnie od innych okoliczności wykazać prawdziwość twierdzeń dotyczących osoby, w której sferę dóbr osobistych wkroczono. K R nie wskazała okoliczności, które pozwalałyby uznać, że jej zachowanie mieści się w ramach porządku prawnego, czy też podyktowane było obroną uzasadnionego interesu. Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd uznał, że doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki, co uzasadnia jej roszczenia o ochronę dóbr osobistych. Na podstawie art. 24 § 1 kc Sąd nakazał, aby pozwana dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki i przeprosiła K B na piśmie poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (...) w Ł., nie później niż dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku, oświadczenia następującej treści: „Ja niżej podpisana K.R. niniejszym przepraszam K. B., że szczułam ją psem oraz za wypowiadane wobec niej słowa wulgarne i obraźliwe, a także za pomówienia jej dotyczące. Przepraszam K. B. za to, że kilkukrotnie naruszyłam jej nietykalność osobistą. Oświadczam, że żadne z wypowiedzianych przeze mnie słów kwestionujących moralność lub poddających w wątpliwość zgodność zachowania się K. B. i członków jej rodziny z normami prawnymi, obyczajowymi i społecznymi nie były prawdziwe. Nie były również prawdziwe twierdzenia dotyczące rzekomych chorób, ani ułomności psychicznych K. B., ani członków jej rodziny”, przy czym oświadczenie winno zostać sporządzone w formie wydruku komputerowego, czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt, na papierze formatu nie mniejszego niż A4, winno zostać własnoręcznie podpisane i opatrzone datą i pozostawać wywieszone przez okres co najmniej dwóch miesięcy od dnia wywieszenia. 11 --- STRONA 12 --- Sąd nie uwzględnił żądania powódki zamieszczenia oświadczenia o przeproszeniu jej na drzwiach mieszkania K. R. oraz drzwiach wejściowych do klatki schodowej uznając, iż nie są to miejsca przeznaczone do wywieszania ogłoszeń, czy też oświadczeń. Miejscem do tego przeznaczonym jest tablica informacyjna. Zamieszczenie na niej oświadczenia jest wystarczającym do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powódki. Mając na względzie wciąż istniejący konflikt między stronami Sąd na podstawie art. 24 § 1 kc nakazał K. R. zaniechania dalszego bezprawnego naruszania dóbr osobistych K. B.. Na podstawie art. 24 kc w zw. z art. 448 kc Sąd zasądził od pozwanej K. R. na rzecz K. B. kwotę 1.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Powołane przepisy nie wskazują żadnych kryteriów, jakimi kierować się ma sąd przyznając odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia. Zasądzenie na podstawie art. 448 k.c. odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę ma charakter fakultatywny i od oceny sądu zależy przyznanie poszkodowanemu ochrony w tej formie, nawet jeśli spełniona została przesłanka bezprawności naruszenia dobra osobistego. Nie oznacza to jednak dobrowolności i niczym nieograniczonej arbitralności oceny sędziowskiej. Przy ocenie zasadności powyższego roszczenia, podstawowym kryterium jest rozmiar i intensywność doznanej krzywdy (ocenianej według miar zobiektywizowanych), stopień negatywnych konsekwencji dla pokrzywdzonego wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego, w tym także niewymiernych majątkowo (np. utrata dobrego imienia prowadząca do zmniejszenia szans na realizację kariery zawodowej). Jedną z istotnych przesłanek oceny jest również stopień zawinienia po stronie sprawcy naruszenia (nie ma tu jednak prostej zależności i nie można z góry założyć, że nieumyślność zachowania będzie zawsze zasługiwała na łagodniejsze potraktowanie). Wskazuje się także na kryterium w postaci sytuacji majątkowej zobowiązanego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 16.4.2002 r., V CKN 1010/00, OSN 2003, Nr 4, poz. 56). W ocenie Sądu zasądzone na rzecz powódki zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę, jakiej doznała ona na skutek naruszenia dóbr osobistych. W ocenie Sądu rozmiar doznanego przez K. B. uszczerbku nie jest nadmierny i nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienie w dochodzonej kwocie 4.000 złotych. Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd orzekł, jak w punktach I 1 – 3 wyroku i oddalił powództwo K. B. w pozostałej części uznając, że zadośćuczynienie w zasądzonej wysokości i przeprosiny są wystarczającym sposobem do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki, a jednocześnie adekwatnym do sposobu i okoliczności w jakich do naruszenia doszło. Sąd w całości oddalił powództwo S B. przeciwko K. R.. W ocenie Sądu S. B. nie udowodniła, że K. R. dopuściła się naruszenia jej dóbr osobistych. Postępowanie sądowe opiera się zaś na zasadzie kontradyktoryjności. Obowiązek wskazania dowodów obciąża 12 --- STRONA 13 --- zatem przede wszystkim strony, na których spoczywa odpowiedzialność za wynik procesu cywilnego. Zasada ta znajduje wyraz w art. 232 kpc, zgodnie z którym strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd może dopuścić dowód nie wskazany prze stronę. Należy zatem obecnie przyjąć, że obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 kpc), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art.227) spoczywa na stronie, która z tych faktów wywodzi skutki prawne (art. 6 kc). Wobec cofnięcia pozwu przez K. B. i A. B. i wyrażenia przez pozwaną zgody na cofniecie pozwu Sąd uznając cofnięcie pozwu za dopuszczalne w świetle art. 203 § 4 kpc, na podstawie art. 355 § 1 kpc umorzył postępowanie z powództwa małoletnich K. B. i A. B. reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawową K. B. przeciwko K. R.. Na podstawie art. 113 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 10.90.594) w zw. z art. 102 kpc Sąd nie obciążył stron kosztami postępowania. Mając na względzie, że w toku niniejszego postępowania strony były zwolnione od kosztów sądowych i korzystały z pomocy pełnomocników z urzędu Sąd przyznał pełnomocnikom adwokatowi R. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. (…) , (…) Ł. oraz M. U.– A. prowadzącej Kancelarię Adwokacją w Ł.ul. (…) , (…) Ł. kwoty po 3.394,80 złotych w tym kwoty po 634,80 złotych podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu stronom, a nie opłaconej i kwotę tę wobec nie obciążenia stron kosztami postępowania – nakazał wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi. Wysokość wynagrodzenia pełnomocników Sąd ustalił na podstawie § 2 ust. 1 i 3 w. zw. z § 6 pkt 5 w zw. z § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.02.163.1348). Sąd uznał za usprawiedliwione co do zasady powództwo wzajemne K. R. przeciwko K. B. o ochronę jej dóbr osobistych. W toku niniejszego postępowania powódka wzajemna – podobnie, jak powódka główna - starała się wykazać, że K. B. wielokrotnie naruszyła jej dobra osobiste w postaci godności, dobrego imienia, czci, spokoju w sferze życia rodzinnego, psychicznego i prywatnego, nietykalności cielesnej i domagała się zasądzenia na jej rzecz zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych, przeproszenia jej oraz nakazania pozwanej zaniechania dalszego naruszania jej dóbr osobistych. Mając na względzie treść omówionych wyżej przepisów art. 23 kc, art. 24 § 1 kc oraz art. 448 kc i ustalony w sprawie stan faktyczny Sąd stanął na stanowisku, że zostały spełnione przesłanki odpowiedzialności pozwanej z tytułu naruszenia dóbr osobistych K. R.. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań większości przesłuchanych w 13 --- STRONA 14 --- toku postępowania świadków w sposób jednoznaczny wynika, że K. B. i K. R. pozostają w konflikcie, wielokrotnie dochodziło miedzy nimi do kłótni, w trakcie których K. B.kierowała w stosunku do K R. słowa wulgarne, powszechnie uznawane za obraźliwe. Powódka główna naruszyła tym samym dobra osobiste K. R., jakimi jest godność, dobre imię. Niezależnie od tego K. B. naruszyła nietykalność osobistą K. R. K. B. nie wykazała, by zachodziła jakaś szczególna okoliczność usprawiedliwiająca jej zachowanie, nie wskazała okoliczności, które pozwalałyby uznać, że jej zachowanie mieści się w ramach porządku prawnego, czy też podyktowane było obroną uzasadnionego interesu. Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd uznał, że doszło do bezprawnego naruszenia dóbr osobistych powódki wzajemnej, co uzasadnia jej roszczenia o ochronę dóbr osobistych. Na podstawie art. 24 § 1 kc Sąd nakazał, aby K B dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powódki wzajemnej i przeprosiła K R na piśmie poprzez wywieszenie w gablocie informacyjnej znajdującej się na klatce schodowej nieruchomości przy ul. (…) w Ł., nie później niż dnia następującego po dniu uprawomocnienia się wyroku, oświadczenia następującej treści: „Ja niżej podpisana K. B. niniejszym przepraszam Panią K. R. za wszelkie wypowiadane wobec niej słowa wulgarne i obraźliwe oraz za prowokowanie jej do awantur. Oświadczam, że takie sytuacje nigdy więcej nie będą miały miejsca”, przy czym oświadczenie winno zostać sporządzone w formie wydruku komputerowego, czcionką nie mniejszą niż Arial 20 pkt, na papierze formatu nie mniejszego niż A4, winno zostać własnoręcznie podpisane i opatrzone datą i pozostawać wywieszone przez okres co najmniej dwóch miesięcy. Sąd nie uwzględnił żądania powódki wzajemnej zamieszczenia oświadczenia o przeproszeniu jej na drzwiach mieszkania K. B. oraz drzwiach wejściowych do klatki schodowej uznając, iż nie są to miejsca przeznaczone do wywieszania ogłoszeń, czy też oświadczeń. Miejscem do tego przeznaczonym jest tablica informacyjna. Zamieszczenie na niej oświadczenia jest wystarczającym do usunięcia skutków naruszenia dobra osobistego powódki wzajemnej. Mając na względzie wciąż istniejący konflikt między stronami Sąd na podstawie art. 24 § 1 kc nakazał K. B. zaniechania dalszego bezprawnego naruszania dóbr osobistych K. B.. Na podstawie art. 24 kc w zw. z art. 448 kc Sąd zasądził od K. B. na rzecz K. R. kwotę 1.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Jak to zostało już wyżej wskazane powołane przepisy nie wskazują żadnych kryteriów, jakimi kierować się ma sąd przyznając odpowiednią sumę pieniężną tytułem zadośćuczynienia. Ustalając wysokość zadośćuczynienia na kwotę 1000 złotych sąd miał na względzie rozmiar i intensywność doznanej przez powódkę wzajemną krzywdy, stopień negatywnych konsekwencji wynikających z dokonanego naruszenia dobra osobistego oraz okoliczności w jakich 14 --- STRONA 15 --- dochodziło do naruszenia dobra osobistego. W ocenie Sądu zasądzone na rzecz powódki wzajemnej zadośćuczynienie rekompensuje krzywdę, jakiej doznała na skutek naruszenia dóbr osobistych. W ocenie Sądu rozmiar doznanego przez K. R. uszczerbku nie jest nadmierny i nie uzasadnia zasądzenia zadośćuczynienia w dochodzonej kwocie 10.000 złotych, dlatego też powództwo o zadośćuczynienie podlega oddaleniu ponad kwotę 1000 złotych. Na podstawie art. 113 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. 10.90.594) w zw. z art. 102 kpc Sąd nie obciążył stron kosztami postępowania. Mając na uwadze, że w toku niniejszego postępowania strony były zwolnione od kosztów sądowych i korzystały z pomocy pełnomocników z urzędu Sąd przyznał pełnomocnikom adwokatowi R. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł., ul. (…), (…) Ł. oraz M. U. – A. prowadzącej Kancelarię Adwokacją w Ł. ul. (…), (…) Ł. kwoty po 1.918,80 złotych w tym kwoty po 358,80 złotych podatku VAT – tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu stronom, a nie opłaconej i kwotę tę wobec nie obciążenia stron kosztami postępowania – nakazał wypłacić z funduszy Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Łodzi. Wysokość wynagrodzenia pełnomocników Sąd ustalił na podstawie § 2 ust. 1 i 3 w. zw. z § 6 pkt 4 w zw. z § 11 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.02.163.1348). Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron. 15