Wyrok I C 21łf09

--- STRONA 1 --- Syg11.aktIC 21 U09 ‘J WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2010 roku Sqd Okrggowy W Czgstochowie I Wy'dzial Cywilny w l1E1StQpUj21C}’In sldaclzie: P1'zew0d11iczz;cy: SSO Katarzyna Sidyk Protokolantr Ewa Nowak p0 rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 roku W Czgstochowie na rozprawic sp1~aw»~zp<»W@dZtwa— przeciwko Skarb0wiPa1‘1stWa  Dyrektorowi Aresztu $1::dczeg0 W i Dyrektorowi Zaidadu _Ka1'neg0 W zastgpowanemu przez Prokuratoriq Generalnq Skarbu Pafistwa 0 zapiatg 1. p0w6dztw"00dda1a; 2. nie obcizgza powoda —k0sztami procesu poniesionymi przez pozwanego Skarb Pafistwa  Dyrektora Aresztu §leciczeg0 w i Dyrektora Zakladu Karnego w zastQp0wa11eg0 przez Prokuratorig Generalnq Skarbu Pafistwa; 3. zasqclza 0d Skarbu Pafistwa  Sagiu Okrqgowego w Czggstochowie na rzecz adwokata _kw0tQ 8 784 zl (osiem tysiqcy siedemset osiemdzicsiqt cztery z%0t€) tytulem zwrotu l<0SZ1;(')w nieophlconej pomocy prawnej udzielonej powodowi Z urzc;:du. " Sygn. akt I C 21łf09 'J WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 marca 2010 roku Sąd Okręgowy W Częstochowie I Wy'dział Cywilny w11astępują_cym składzie: Przewodniczący: SSO Katarzyna Sidyk Protokolant: Ewa Nowak po rozpoznaniu w dn iu 11 marca 2010 roku w Częstochowie na rozprawie a~aw›'zp‹›W@dztwa_ przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Aresztu Śledczego w -i Dyrektorowi Zakładu _Karnego W -zastępowanemu przez Prokuratoríę Generalną Skarbu Państwa o zapłatę 1. powództwo oddala; 2. nie obciąża powoda _kosztami procesu poníesíonymí przez pozwanego Skarb Państwa -- Dyrektora Aresztu Śledczego w -i Dyrektora Zakładu Karnego w -zastępowanego przez Prokuratorię Generalna Skarbu Państwa; 3. zasądza od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Częstochowie na rzecz adwokata _kwotę 8 784 zł (osiem tysięcy siedemset osiemdziesiąt cztery złote) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu. " --- STRONA 2 --- Sygn. aktlC'2111'O9 UZASADN|ENl_E  Powod   w pozwie z dnia 22 lipca 2009r., spreoyzowanym co do okreéienia jednostek organizacyjnych pozwaneg0‘Skarbu Pafistwa w piémie zdnia 6 sierpnia 2009r. (k. 9), wniosi, o zasqdzenie na }ego rzecz od pozwanego Skarbu Pafistwa  Dyrekitora Aresztu Siedczego w  i Dyrektora Zakiadu Kairnego w _ kwoty 1 O00 000 zi wraz z ustawowymi odsetkami od daty wydania wyroku do dnia zapiaty wraz z kosztami procesu. " _W uzasadnieniu pozwu powodwskazai, it ool marca 2001r. przebywa W jednostkach penitonojarhych w Areszcie Sledczym w  i Zakiadzie Karnym w Powod podniosi, i2W okresie tym pozwany nie zapewniai mu warunkow bytowych, ktore prawo nakazoje zapewnié osobie izoiowanej, przez przetrzymywanie go w naclmiernie przeludnionych celach i braku gwarantowanych 3 m2 na osobo. Powod podai, i2 obecnie w oeli o powierzchni 18,5 m2 pizebywa 7 osob, a do niedawna przebywaio tam 8 osob. Wskazai, ii zdarzaio mu sio przebywaé w celach o powierzohni 1111,5 m2 w 6 osob, w celi o powierzohni 18,5 m? w 11 iub 12 osob. Powod stwierdzii ponadto, it ze wzglgdu na znaczne przepeinienie w jednostkaoh penitencjarnych nigdy nie zapewniono mu miejsca w celi dla niepalapyoh, pomimo 2e by? osobq niepalqcq. Podaé rowniez, Ze przez 23 godziny na dobe; odliczajap spacer musi spaé, jeéé, zaiatwiao potrzeby fizjologiczne i przebywaé z innymi wiQ.=':nia_mi, co powoduje uniego duzy stres, bole giowy, zaburzenia sou i inne cioiegiiwoéci, ozosto miewa stany agresji i depresji, myé|i"samobc'>joze oraz samookaleczenia. Powod stwierdzii, Ze wyrzqdzono mu powoine szkody niemateriaine i w zwiqzku z powyzszym ma prawo do zqdania wynagrodzenia szkody spowodowanej' przez" niezgoolne z prawem dziaiania wiadzy publicznej. ~ _ _ . Pozwany Skarb Pafistwa‘ — Dyrektor Aresztu Sledczego w _ i Dyrektor Zak%aduKarnego w Z zastopowany przez F‘rokuratorio Generalnq Skarbu Pafistwa wniosi o oddalenie powociziwa i zasqdzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztow postqapowania wediug norm przepisanych. ' ' W odpowiedzé na pozew pozwany odnoénie pobytow powoda w Zakiacizje Karnym w : w okresie od 9 wrzeénia 2001 r. do 13 marca 2002r., od 27 marca 20_02r. do 24 iipoa 2002r. i od 11 lutego 2003r. do 24 lipoa 2006r. podniosi na podstawie art. 442‘ §1 k.o. zarzut przedawnienia roszozenia. Pozwany wskazai, i2 pozew W niniejszej sprawie zosta! wniesiony clopiero W dniu 24 lipca 2009r. Natomiést charakter roszczenia wskazuje, "ii o hipotetycznej krzywdzie 5 osobie zobowiqzanej do jej naprawienia powod Wiedziai juZ od poczqtku Sygn. akt IC '21 'U09 uzAsADN|EN|_Es ' Powód ' _ W pozwie z dnia 22 lipca 2009r., sprecyzowanyrn co do określenia jednostek organizacyjnych pozwanegoâkarbu Państwa w piśmie z-dnia 6 sierpnia 2009r. (k. 9), wniósł, o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego Skarbu Państwa - Dyrektora .Aresztu Śiedczego W - i Dyrektora Zakładu Karnego w _ kwoty 1 O00 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od daty wydania wyroku do dnia zapłaty wraz z kosztami procesu. ' _-W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż od marca 2001r. przebywa W jednostkach penłtencjarnych W Areszcie Śledczym w - i Zakładzie Karnym W Powód podniósł, iżfw okresie tym pozwany nie zapewniał mu warunków bytowych, które prawo nakazuje zapewnić osobie izoiowanej, przez przetrzymywanie go w nadmiernie przeludnionych celach i braku gwarantowanych 3 ma na osobę. Powód podał, iż obecnie w celi o powierzchni 18,5 mz przebywa 7 osób, a do niedawna przebywała tam 8 osób.- Wskazał, iż zdarzało mu się przebywać w celach o powierzchni 11-11,5 m2 W 6 osób, w celi o powierzchni 18,5 m? w 11 lub --12 osób. Powód stwierdził ponadto, iż ze względu na znaczne przepełnienie w jednostkach penitencjarnych nigdy nie zapewniono mu miejsca w celi dla niepalących, pomimo że był osobą niepalącą. Podał również, że przez 23 godziny na dobę odłiczając spacer musi spać, jeść, załatwiać potrzeby fizjologiczne i przebywać z innymi więźniami, co powoduje u-niego duży stres, bóle głowy, zaburzenia snu i inne dolegliwości, często miewa stany agresji i depresji, myslisamobójcze oraz samookaleczenia. Powód stwierdził, że wyrządzono mu poważne szkody niemateriałne i w związku z powyższym ma prawo do żądania wynagrodzenia szkody spowodowanej' przez niezgodne z prawem działania władzy, publicznej ~ _ _ . Pozwany Skarb Państwa' - Dyrektor Aresztu Śledczego w _ i Dyrektor ZakładuiKarnego w Z zastępowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. ' ' W odpowiedzi na pozew pozwany odnośnie pobytów powoda w Zakładzie Karnym w : w okresie od 9 września 2001 r. do 13 marca 2002r., od 27 marca 2002r. do 24 šipca 2002r. i od 11 lutego 2003r. do 24 lipca 2006r. podniósł na podstawie art. 4421 §1 k.c. zarzut przedawnienia roszczenia. Pozwany wskazał, iż pozew W niniejszej sprawie Został wniesiony dopiero w dniu 24 lipca 2009r. Natomiast charakter roszczenia wskazuje, 'iż o hipotetycznej krzywdzie í osobie zobowiązane] do jej naprawienia powód wiedział już od początku --- STRONA 3 --- przebywania w Zakiadzie Karnym w Jednoozeénie pozwany zaprzeczyii wszyotkim zarzutom podniesionym przez powoda, w szczegolnoéci twierdzeniu powoda, Ze 23.godziny na dobe, przebywa w celi. Powod bowiem wiokresie od 3 marca 2008:‘. do 13 marca 2008r. by? zatrudniony nieodpiatnie w bibliotece w Zakiadzie Kamym w zaé od 14 kwietnia 2008r.' do chwili obecnej pracuje odpiatnie na tym samym stanowisku w bibiiotece, co wiqze sing z oodziennym opuszozaniem celi na kilkavgodzin. Ponadto, kazdy osadzony jest umieszozany w ZK w1_ zgodnie ze z%o2ona_ deklaracjq w kwestii uzywania wyrobow tytoniowych  w jednostce znajdujq sio specjalnie wyznaczone ceie dla niepalapych. Pozwany przedstawii rowniez numery i powierzohnie cel, w ktoryoh przebywai powod oraz wskazai, ii oele te byiy wyposazone w odpowiedni sprzegt kwaterunkowy, w woziysanitarne oddzielone od pozostaiej czeéci celi w sposob zapewniajapy intymnoéé oraz sprzgty niezbodne do funkojonowania, zaohowania porzqdku i higieny, w tym érodki ozystoéci i higieny osobistej. Katdy osadzony, a wioc i powod korzystai w ZK w  co najmniej raz w tygodniu z oiepiej ka_pieli oraz miai zapewniony dostop do biezapej wody w ceii. Pozwany podniosi, i2 powod nie' zgiaszai w trakcie pobytuw ZK w _ skarg na przeludnienie ani na warunki soojalnobytowe. Miai dostop do zajrgC kuituralnooéwiatowyoh. Pozwany wskazai, 22 w Areszcie Sledozym w _ powod przebywai od 29 marca 2001r. do 19 wrzeénia 2001r., od 13 marca 2002r. do 27marca 2002r. oraz od 24 lipca 2002r. do 11 lutego 2003r. W zwiqzku z powyzszym, pozwany podniosi. zarzut przedawnienia roszozenia powoda za caéy okres osadzenia w Areszoie Sledozym w ._ Ponadto, pozwany wyjaénii, 2e administracja Aresztu Sledozego w  w Iatach 20012006 nie byia zobowiqzana do prowadzenia i archiwizowania ewidencji stanu osobowego poszozegoinyoh cei mieszkalnyoh. Obowiqzujape wowozas procedury oraz funkcjonujapy w iednostkach organizaoyjnych wigziennictwa program komputerowy Noe Avalon nie przewidywai mozliwoéci dokumentowania oraz ewidencjonowania zaludnienia cel mieszkalnych z jednoczesnym wskazaniem osadzonyoh, ktorzy tam przebywaii. Jednakie o fakcie przeludnienia jednostki byi zgodnievz przepisami systematycznie informowany Sqd Penitenojarny. Pozwany podkreéiii, 12 w Areszcie Sledczym w _ sq wydzieione ceie dla niepalapyoh iosadzeni sq rozmieszozani zgodnie ze ziozonq deklaracjq odnoénie uzywania wyrobow tytoniowych. Odnoszqc sio do zarzutu przeludnienia pozwany wskazai, i2 osacizenie skazanego w ceii w warunkach, w ktorych powierzohnia na jednq osobo wynosiia mniej niz _3 m2, przy speinieniu prziesianek okreélonyoh w art. 248§1 k.k.w., jost zgodne z prawem. Zgodnie zaé z wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 200811, sygn. akt SK 25/07, przepis ten traci moo obowiaizujapq dopiero z upiywem 18 miesiooy od dnia ogioszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Pozwany, powoiujqo sio rowniez na orzecznictwo Europejskiego Twbunaiu Praw Cziowieka w Strasburgu, podkreélii, ii powierzchnia celi przysiug ujapa osadzonemu nie jest samoistnq i wystarozajqcq przesiankq ooeny, czy doszio przebywania w Zakładzie Karnym W Jednocześnie pozwany zaprzeczył wszystkim zarzutom podniesionym przez powoda, w szczególności twierdzeniu powoda, że 23 .godziny na dobę przebywa w celi. Powód bowiem W' okresie od 3 marca 2008r. do 13 marca 2008r. był zatrudniony nieodpłatnie W bibliotece w Zakładzie Karnym w zaś od 14 kwietnia 2008r.' do chwili obecnej pracuje odpłatnie na tym samym stanowisku w bibliotece, co wiąże się z codziennym opuszczaniem celi na kilkaogodzin. Ponadto, każdy osadzony jest umieszczany w ZK wt- zgodnie ze złożoną deklaracją w kwestii używania wyrobów tytoniowych - w jednostce znajdują się specjalnie wyznaczone ceie dla niepalących. Pozwany przedstawił również numery i powierzchnie cel, w których przebywał powod oraz wskazał, iż cele te były wyposażone w odpowiedni sprzęt kwaterunkowy, w węzłysanitarne oddzielone od pozostałej części celi W sposób zapewniający intymność oraz sprzęty niezbędne do funkcjonowania, zachowania porządku i higieny, w tym środki czystości i higieny osobistej. Każdy osadzony, a więc i powód korzystał w ZK w _ co najmniej raz W tygodniu z ciepłej kąpieli oraz miał zapewniony dostęp do bieżącej wody w celi. Pozwany podniósł, iż powód nie' zgłaszał w trakcie pobytuw ZK w _ skarg na przeludnienie ani na warunki socjalno-bytowe. Miał dostęp do zajęć kułturalno-oświatowych. Pozwany wskazał, iż w Areszcāe Śledczym w _ powód przebywał od 29 marca 2001r. do 19 września 2001r., od 13 marca 2002r. do 27-marca 2002r. oraz od 24 lipca 2002r. do 11 lutego 2003r. W związku z powyższym, pozwany podniósł. zarzut przedawnienia roszczenia powoda za cały okres osadzenia w Areszcie Ŝledczym w -_ Ponadto, pozwany wyjaśnił, że administracja Aresztu Śledczego w - w latach 2001-2006 nie była zobowiązana do prowadzenia i archiwizowania ewidencji stanu osobowego poszczególnych ceł mieszkalnych. Obowiązujące wówczas procedury oraz funkcjonujący w jednostkach organizacyjnych więziennlctwa program komputerowy Noe Avalon -nie przewidywał możliwości dokumentowania oraz ewidencjonowania zaludnienia cel mieszkalnych z jednoczesnym wskazaniem osadzonych, którzy tam przebywali. Jednakże o fakcie przeludnienia jednostki był zgodnie ,z przepisami systematycznie informowany Sąd Penitencjarny. Pozwany podkreślił, iż W Areszcie Śłedczym W _ są wydzieione cele dla niepalących iosadzeni są rozmieszczani zgodnie ze złożoną deklaracją odnośnie używania wyrobów tytoniowych. Odnosząc się do zarzutu przeludnienia pozwany wskazał, iż osadzenie skazanego W cełi w warunkach, w których powierzchnia na jedną osobę wynosiła mniej niż _3 m2, przy spełnieniu przesłanek określonych W art. 248§1 k.k.w., jest zgodne z prawem. Zgodnie zaś z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn-_ akt SK 25/07, przepis ten traci moc obowiązującą dopiero z upływem 18 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Pozwany, powołując się również na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, podkreślił, iż powierzchnia celi przysług ująca osadzonemu nie jest samoistną i wystarczającą przesłanką oceny, czy doszło --- STRONA 4 --- do naruszenia praw zagwarantowanych w art. 3 Europejskiej_Konwenoji Praw Cziowieka i Podstawowych Wolnosci. Przy ustalaniu, czy warunki pobytu w zakiadzie pizekraczajq zakres doiegliwoéci uzasadniajacych stwierdzenie, Ze nastapiio naruszenie art. 3 Konwenoji, Trybunai posiuguje sie kryterium tzw. kumulatywnej oceny zaistniaiyoh warunkow, poza tym zarzut niewiasciwego traktowania musi zostaé poparty odpowiednimi dowodami, jak rowniez nalezy wziaé pod uwage czy traktowanie w zamierzeniu ma ponizyé i upokoizyé dana osobe, ozy wywario negatywny wpiyw na jej osobowosé. Pozwany podkreélit, iz zaistniaie oierpienie oraz ponizenie musi w kazdym wypadku wykraczaé daieko poza niezbedny element dolegliwoéci, ktory zwiazany jest z danym rodzajem uzasadnionegoj prawnie traktowania badi karania (k. 3'137). » Sgd ustalil, co nastgguje: Powod _ _ przebywai w Areszcie Sledczym w _ w okresie od 29 marca 2001r.do 19 wrzesnia 2001r., od 13 marca 2002r. do 27 marca 2002:‘. i od 24 Iipoa 2002r. do 11 lutego 2003!‘. . Cele mieszkalne w Areszoie Siedczym w — sq wyposazone w niezbedny dla kazdego osadzonego sprzet kwaterunkowy, stoiy, odpowiednia iloéo iozek, taboretow, szafek. W kazdej ceii znajduje sie wydzielony od reszty celi, zabudowany do okoto 2,20 m kacik sanitarny, zapewniajacy intymne i nieskrepowane wykonywanie czynnosci podczas codziennej toalety. 'Urzqdzenia sanitarne podiapzone so do sieci bieiapej oiepiej i zimriej wody oraz kanalizaoji. Osadzeni na poczatku kaidego miesiqoa otrzymuja érodki higieny na swoje potizeby oraz srociki do utrzymania pomieszczefi, tj. proszek do prania, piyn do naczyri, srodki dezynfekujape sanitariaty, paste do podiog itp. Ponadto w _ce|ach sa_ lustra, miednice do prania recznego i pfastikowe wiadra na smieci.  Wszyscy osadzeni rnaja miejsoe do spania wyposazone w materac, bielizne poécielowai kooe. W zaleznosoi od pory roku osadzeni maja odpowiednia odziez, bielizne oraz obuwie. Posciei wymieniana jest co dwa tygodnie, écierki i reczniki wymieniane sa_ co tyd’Z’iE|;‘|. Osadzeniikorzystajaj z kapieii przynajmniej raz w tygodniu. W przypadku zatrudnienia przy pracaoh brudzacych, zajeé na sitowni oraz w przypadku ohorych, zgodnie z zaleceniem lekarza, osadzeni korzystajaz dodatkowyoh kapieli. W Areszcie jest zatrudniony psyoholog." ' ‘ _ Cele nfiieszkalne» odpowiadaja wymogom higieny, maja_ wentylacje grawitacyjna, dostateczny dopiyw swieiego powietzza, oéwietlenia dziennego i odpowiedniq do pory roku temperature, wediug norm okreslonyoh dla pomieszczefi mieszkalnych. Kazda cela wyposazona jest w sprawne oswietienie sztuczne, giowne pod sufitem i w kaciku sanitarnym. Nie ma ograniczert co do mozliwosoi otwierania okien w kazdej ceii mieszkainej, a tym do naruszenia praw zagwarantowanych W art. 3 Europejskiej_Konwencji Praw Człowieka ž Podstawowych Wolności. Przy ustalaniu, czy Warunki pobytu W zakładzie przekraczają zakres dolegliwości uzasadniających stwierdzenie, że nastąpiło naruszenie art. 3 Konwencji, Trybunał posługuje się kryterium tzw. kumulatywnej oceny zašstniałych warunków, poza tym zarzut niewłaściwego traktowania musi zostać poparty odpowiednimi dowodami, jak również należy wziąć pod uwagę czy traktowanie w zamierzeniu ma poniżyć i upokoizyć daną osobę, czy Wywarło negatywny wpływ na jej osobowość. Pozwany podkreślił, iż zaistniała cierpienie oraz poniżenie musi w każdym wypadku wykraczać daleko poza niezbędny element dolegliwości, który związany jest z danym rodzajem uzasacinionego, prawnie traktowania bądź karania (k. 31-37). › Sąd ustalił, co następuje: Powód _ _ przebywał W Areszcie Śledczym w _ w okresie od 29 marca -2001r.-do 19 września 2001r., od '13 marca 2002r. do 27 marca 2002r. i od 24 lipca 2002r. do 11 lutego 2003r. _ Cele mieszkalne w Areszcie Śledczym W _ są wyposażone w niezbędny dla każdego -osadzonego 'sprzęt kwaterunkowy, stoły, odpowiednią ilość łóżek, taboretów, szafek. W każdej celi znajduje się wydzielony od reszty celi, zabudowany do około' 2,20 m kącik sanitarny, zapewniający intymne i nieskrępowane wykonywanie czynności podczas codziennej toalety. 'Urządzenia sanitarne podłączone są do sieci bieżącej ciepłej i zimnej wody oraz kanalizacji. Osadzeni na początku każdego miesiąca otrzymują środki higieny na swoje potrzeby oraz środki do utrzymania pomieszczeń, tj. proszek do prania, płyn do naczyń, środki dezynfekujące sanitariaty, pastę do podłóg itp. Ponadto w _celach są lustra, miednice do prania ręcznego i piastikowe wiadra na śmieci. - Wszyscy osadzeni mają miejsce do spania wyposażone W materac, bieliznę pościelowąi koce. W zależności od pory roku osadzeni mają odpowiednią odzież, bieliznę oraz obuwie. Pościel wymieniana jest co dwa tygodnie, ścierki i ręczniki wymieniane są co tydzień. Osadzenikorzystają z kąpieíi przynajmniej raz w tygodniu. W przypadku zatrudnienia przy pracach brudzących, zajęć na siłowni oraz W przypadku chorych, zgodnie z zaleceniem lekarza, osadzeni korzystają: dodatkowych kąpieli. W Areszcie jest zatrudniony psycholog ." ' ` _ Cele mieszkalne» odpowiadają wymogom higieny, mają wentylację grawitacyjną, dostateczny dopływ świeżego powietrza, oświetlenia dziennego i odpowiednią do pory roku temperaturę, według norm określonych dla pomieszczeń mieszkalnych. Każda cela wyposażona jest w sprawne oświetienie sztuczne, główne pod sufitem i W kąciku sanitarnym. Nie ma ograniczeń co do możliwości otwierania okien W każdej ceii mieszkalnej, a tym --- STRONA 5 --- samym moiliwosci wietrzenia oeii, ktore moga przeprowadzaé sami osadzeni. Koristrukcja krat przy oknaoh, tzw. krat koszowyoh, umozliwia otwarcie kazdego okna. Osadzony jest umieszczany zgodnie ze swoja pisemna dekiaraojq odnosnie uzywania wyrobow tytoniowych. W Areszcie znajduja sis cele dla niepaiapych. Remonty cei przeprowadzane sq systematyoznie, w miare przydzielanych srodkow finansowych. " W Areszcie funkojonuje sala rekreacyjna, trzy swietlice oraz sala terapii. Wszystkie te pomieszczenia dostepne sq dla osadzonyoh, prowadzone sq w nich zajecia ku|turalno oswéatowe. Udziai w takioh zajeciach zalezy wyiacznie od cheoi samego osadzonego. Stan "przeludnienia Aresztu Sledczego w _ w okresie pobytu tam powoda przejawiai tendenoje do zmniejszania sie. W kwietniu 2001:”. przeludnienie siegaio 142,6‘/:1 pojemnosci Aresztu i sukcesywnie zmniejszaio sis osiagajap w kwietniu 2003r. 127% pojemnoéoijednostki. ’  ' _ ' /dowod: informaoja Kierownika Dzfaru Penitencjarnego Aresztu Sledczego W — z dnia 12 lfstopada 2009r. (k. 60), informacja Kierov/nika Dziafu Kwatermistrzowskiego Aresztu Siedczego w _ 2 dnia 12 iistopada 2009r. (K 61)," wydruki 2 programu komputerowego dotyczqce rosadzenia powoda W Areszcie Siedczym w — (k. 6264), odpis protokofu z wizytacji Aresztu Siedczego w — za okres od 1 kwfetnia 2001r. do 31' marca 2003r. (k. 6470)! 2 _ . " " Powod _ _ przebywai w Zakiadzie Karnym w — w okresie od 19 wrzesnia 2001r. do 13 marca 2002r., od 27 marca 2002r. do 24 Iipca 2002r. i nadal tam przebywa od 11 Iutego 2003r._ Powod przebywat w roznych celach, w ktoryoh powierzohnia przypadajaoa na jednq osobe wahaia sie od 2,28 m2 do 4,35 m2. Ostatnia oela, w jakiej osadzony jest powod nosi numer'98. Jest ona przeznaozona dla 3 osob, ma 13,05 mg (be: kacika sanitarnego 11,25 mg (1s,05 m2  1,8 m2). Od 10 sierpnia 2009r. do 11 wrzesnia 2009r. wraz z powodem przebywato w tej oeli iacznie czterech osadzonych, od 12 wrzesnia 2009r. do 10 lutego 2010r. zajmowaiy cele trzy osoby. Przez 28 dni powod przebywai z jeszoze jednym osadzonym w oeli nr 95, o pow. ok 5,2 m2. Od 10 marca 2010r. powod ponownie jest zakwaterowany w oeli nr 98 o powierzohni 13,05 mz (bez ka_cika 11,25 m2). Oprooz powoda przebywa tam tylko jeden osadzony. Umieszczenie osadzonyoh na czas okreslony w warunkach, w ktoryoh powierzchnia w celi na jedna osobe wynosiia mniej nit 3 m2, odbywato sie‘ do 6 grudnia 2009r. w trybie art. 248§1 k.k.w. i o kazdym takim przypadku informowany by! sedzia penitenojarny. _ _  Podczas pobytu w Zaktadzie Karnym w  powod miai zapewnione do wiasnego uzytkur iozko, miejsce przy stole, miejsoe w szafoe na artykuly spozywoze i artykuiy higieniczne, érodki czystoéoi dla siebie na swoje potrzeby. W kazdej ceii znajduje sie kacik sanitarny oddzielony na state od oeli w sposob umoiliwiajaoy nieskrepowane korzystanie. Powierzchnia kacika sanitarnego wynosi ok. 1,8 mg. W kapiku tyrnlznajduje sie samym możliwości wietrzenia celi, które mogą przeprowadzać sami osadzeni. Konstrukcja krat przy oknach, tzw. krat koszowych, umożliwia otwarcie każdego okna. Osadzony jest umieszczany zgodnie ze swoją pisemną dekiaracją odnośnie używania wyrobów tytoniowych. W Areszcie znajdują się cele dla niepaiących. Remonty ceł przeprowadzane są systematycznie, W miarę przydzielanych środków finansowych. 8 W Areszcie funkcjonuje sala rekreacyjna, trzy świetlice oraz sala terapii. Wszystkie te pomieszczenia dostępne są dla osadzonych, prowadzone są w nich zajęcia kulturalne- oświatowe. Udział W takich zajęciach zależy wyłącznie od chęci samego osadzonego. Stan "przeludníenia Aresztu Śledczego W _ W okresie pobytu tam powoda przejawiał tendencję do zmniejszania się. W kwietniu 2001r, przeludnienie sięgało 142,6”/z pojemności Aresztu i sukcesywnie zmniejszało się osiągając W kwietniu 2003r. 127% pojemnościjednostki. ' - " _ ' /dowód: informacja Kierownika Działu Penitencjarnego Aresztu Śiedczego W _ z dnia 12 risfopada 2009r. (i‹. 80), informacja krerownrka Działu Kwatermistrzowskiego Aresztu Śledczego W _ z dnia 12 Listopada 2009r. (k. 61).." wydruki 2 programu komputerowego dotyczące osadzenia powoda W Areszcíe Siedczym W _ (k. 62-64), odpis protokołu z wizytacjr' Aresztu Śiedczego W _ za okres od i kwietnia 2001r. do 31' marca 2003r. (k. 64-70)/ i _ _ ' " Powód _ _ przebywał w Zakładzie Karnym W _ w okresie od 19 września 2001r. do 13 marca 2002r., od 27 marca 2002r. do 24 lipca 2002r. i nadal tam przebywa od 11 iutego 2003r._ Powód przebywał W różnych celach, w których powierzchnia przypadająoa na jedną osobę wahała się od 2,28 mz do 4,35 m2. Ostatnia cela, w jakiej osadzony jest powód nosi numer"98. Jest ona przeznaczona dla 3 osób, ma 13,05 mz (bez kącrka Sanitarnego 11,25 m2 (18,o5 m2 _ 1,8 mz). od io sierpnia zooer. do ii września 2009r. wraz z powodem przebywało w tej celi łącznie czterech osadzonych, od 12 września 2009r. do 10 lutego 2010r. zajmowały celę trzy osoby. Przez 28 _dni powód przebywał z jeszcze jednym osadzonym w ceii nr 95, o pow. ok 5,2 mz. Od 10 marca 2010r. powód ponownie jest zakwaterowany W celi nr 98 o powierzchni 13,05 mz (bez kącika 11,25 m2). Oprócz powoda przebywa tam tylko jeden osadzony. Umieszczenie osadzonych na czas określony W warunkach, W których powierzchnia W celi na jedną osobę wynosiła mniej niż 3 mz, odbywało się do 6 grudnia 2009r. W trybie art. 248§1 k.k.w. i o każdym takim przypadku informowany był sędzia penitencjarny. _ _ - Podczas pobytu W Zakładzie Karnym W _ powód miał zapewnione do własnego użytku: łóżko, miejsce przy stole, miejsce W szafce na artykuly spożywcze i artykuły higieniczne, środki czystości dla siebie na swoje potrzeby. W każdej celi znajduje się kącik sanitarny oddzielony na stałe od celi W sposób umożliwiający nieskrępowane korzystanie. Powierzchnia kącika Sanitarnego wynosi ok. 1,8 mz. W kąciku tyrnznajduje się --- STRONA 6 --- muszla klozetowa, umywalka, poika, koszna smieci. Osadzeni w kazdej oeii majq bie2aca_ wode. Kazdy osadzony raz na dwa tygodnie ma dokonywana wymiane poscieii na czysta, raz na tydzieri jest kapiei, iainia, wymiana bielizriy osobistej. Powod, za zgoda Dyrektora Zakiadu Karnego, korzysta z codziennej kqpieii. _ _ W niektorych celach iozka przymocowane sq na state do podiogi i do scian, w Zadnej oeli niesa usytuowane na srodku oeli. W celach, w ktoryoh tozka nie sa zamocowane na state osadzeni mega sarni je przesuwaé jak chca, W przypadku zepsucia sie jakiegokolwiek sprzetu kwaterunkowego osadzeni zgiaszajato oddziaiowemu iub wychowawcy, praoownicy dziaiurkwatermistrzowskiego wymieniajataki sprzet na inny, a zepsuty Zabieraja do naprawy. Naprawy usterek dokonywane byiy i sq na biezaco. Natomiast remonty cel odbywaja sie srednio co dwa lata, zgodniez harmonogramem robot remontowych zatwierdzonym przez dyrektora jednostki. Okresowe kontroie przewodow kominowyoh i wentylacyjnych w lataoh 2006, 2007 i 2008, nie wykazaiy nieprawidiowosoi. Powod _ — od dnia 3 marca 2008r. zatrudniony jest w biblioteoe w Zakiadzie Karnym w 2 jako bibliotekarz, prowadzi rejestr wypozyczanych ksiaiek, karty biblioteozne. Poczatkowo byia to praca nieodpiatna, a nastepnie od 14 kwietnia 20_08r_. zatrudniony jest tam odpiatnie za wynagrodzeniem w kwocie okoio 500 zi. Pracuje w bibliotece przez szeéc’: godzin dziennie od 9.00 do 15.00. Na terenie. Zakiadu Karnego w 2 prowadzona jest intensywna dziaialnoso kulturalnooswiatowa, organizowane sq koia zainteresowafi dla osadzonych, m.in.: koio modelarskie, historyozne, jezyka angielskiego, kiub filmowy i inne. Sa_ realizowane programy resocjaiizacyjne, do udziaiu w ktorych osadzeni moga sie zgtaszao. Na oddziaiach Zakiadu_ sq swietlioe, z ktorych korzystajq osadzeni i na ktorych sa rowniez organizowane zajecia kulturalnooéwiatowe. Swietlice sq wyposazone w stoiy do tenisa stotowego, gry pianszowe,‘ tzw. ,,pi%karzyki". Osadzeni moga_ tam tez ogladaé teiewizje. W ceiach mieszkalnych, w ktorych powod przebywat znajdowat sie rowniez telewizor. Osadzeni maja mozliwoso telefonowania, widzenia sie z najbiizszymi. W ciagu dnia co najmniej jedna godzina w Zakiadzie byia przeznaczona spacer, obeonie jest to 1,5 godziny. Gdy dopisujawarunki pogodowe sa_ organizowane zajecia sportowe. mecze piikarskie z udziaiem osadzonych. ' “ W Zakiadzie, Karnym w _ dziaia radiowezei, przez ktory nadawane sq rozne prelekoje, pogadanki. Od czerwca 200?r. wydawana jest rowniez gazetka wiezienna pt. ,,[\|a krotkiej”, ktoratworza osadzeni we wspoipraoy ziwychowawcaj ds. kuituralnooswiatowych. Udziai osadzonego w zajeciach uzalezniony jest tyiko od jego checi. Osadzeni zostaja zawiadomieni o organizowanejjmprezie kulturalno  oswiatowej poprzez radiowezet oraz ogioszenia wywieszone na tabiicy w oddziale mieszkalnym. Administracja Zakiadu Karnego w _ stara sie, aby wszyscy osadzeni, ktorzy wyraza taka oheo mogli brao 3 muszla klozetowa, umywalka, półka, kosz _na śmieci. Osadzeni W każdej celi mają bieżącą wodę. Każdy osadzony raz na dwa tygodnie ma dokonywaną Wymi_anę pościeii na czystą, raz na tydzień jest kąpiel, łaźnia, wymiana bielizny osobistej. Powód, za zgodą Dyrektora Zakładu Karnego, korzysta z codziennej kąpieli. _ _ W niektórych celach łóżka przymocowane są na stałe do podłogi i do ścian, W żadnej celi niesą usytuowane na środku celi. W celach, W których łóżka nie są zamocowane na stałe osadzeni mogą sami je przesuwać jak chcą. W przypadku zepsucia się jakiegokolwiek sprzętu kwaterunkowego osadzeni zgłaszająto oddziałowemu lub wychowawcy, pracownicy działurkwatermistrzowskiego Wymieniajątaki sprzęt na inny, a zepsuty zabierają do naprawy. Naprawy usterek dokonywane były i są na bieżąco. Natomiast remonty cel odbywają się średnio co dwa lata, zgodniez harmonogramem robót remontowych zatwierdzonym przez dyrektora jednostki. Okresowe kontrole przewodów kominowych i wentylacyjnych W latach 2006, 2007 i 2008, nie wykazały nieprawidłowości. Powód _ _ od dnia 3 marca 2008r. zatrudniony jest W bibliotece W Zakładzie Karnym W 2 jako bibliotekarz, prowadzi rejestr wypożyczanych książek, karty biblioteczne. Początkowo była to praca nieodpłatne, a następnie od 14 kwietnia 20_08r_. zatrudniony jest tam odpłatnie za wynagrodzeniem W kwocie około 500 zł. Pracuje W bibliotece przez sześć godzin dziennie od 9.00 do 15.00. Na terenie. Zakładu Karnego W 2 prowadzona jest intensywna działalność kulturalno-oświatowa, organizowane są koła zainteresowań dla osadzonych, m.in.: koło modelarskie, historyczne, języka angielskiego, kłub filmowy i inne. Są realizowane programy resocjaiizacyjne, do udziału W których osadzeni mogą się zgłaszać. Na oddziałach Zakładu_ są świetlice, z których korzystają osadzeni i na których są również organizowane zajęcia kulturalno-oświatowe. Świetlice są wyposażone W stoły do tenisa stołowego, gry planszowe, tzw. ,,piłkarzyki". Osadzeni mogą tam też oglądać telewizję. W celach mieszkalnych, W których powód przebywał znajdował się również telewizor. Osadzeni mają możliwość telefonowania, widzenia się z najbiiższymi. W ciągu dnia co najmniej jedna godzina w Zakładzie była przeznaczona spacer, obecnie jest to 1,5 godziny. Gdy dopisująwarunki pogodowe są organizowane zajęcia sportowe, mecze piłkarskie z udziałem osadzonych. ' ” W Zakładzie. Karnym W _ działa radiowęzeł, przez który nadawane są różne prelekcje, pogadanki. Od czerwca 2007r. wydawana jest również gazetka Więzienna pt. ,,_Na krótkiej”, którą tworzą osadzeni we współpracy zjwychowawcą ds. kuituralno-oświatowych. Udział osadzonego W zajęciach uzależniony jest tylko od jego chęci. Osadzeni zostają zawiadomieni o organizowanejjmprezie kulturalno - oświatowej poprzez radiowęzei oraz ogłoszenia Wywieszone na tablicy W oddziale mieszkalnym. "Administracja Zakładu Karnego W _ stara się, aby Wszyscy osadzeni, którzy Wyrażą taką chęć mogli brać 3 --- STRONA 7 --- udziai w organizowanej w jednostce dziaialnosci kulturalnooéwiatowej. Powod korzystai 2 dostepnyoh form zajeo o charakterze spoitowym i kuituralno  oswiatowym, uczestniczyi w turnieju gier komputerowych oraz w programie nauki kaligrafii i sztuki pisania iistow. Powod utrzymywai kontakt z rodzicami i bratem poprzez widzenia, korespondencje i rozmowy telefoniczne. Kare pozbawienia wolnosoi w Zakiadzie Karnym w _ powod odbywa w systemie programowego oddziaiywania. ' Osadzeni w Zakiadzie Karnym w : maja mozliwoso korzystania z udziaiu w nabozerfistwach reiigii rzymskokatoiickiej odprawianyoh kilka razy w tygodniu w kaplioy w Zakiadzie Karnym w , a takze w spotkaniach z przedstawicielami innych wyznafi. ‘ ' /dowod: zeznania swiadka _ (k. 21181 19), zeznania svi/fa_dka'— _ (k. 1'19120), notatka si‘uz'bowa Kierownika Dziafu Penitencjarnego z dnia'10 listopada 2009r. (k. 49), notafka siuzbowa Kierownika Dzialu Kwatermistrzowskiego z dnia 10 iistopada 2009.". (k. 50), notatka siuzbowa Kierownika Dziafu Kwatermistrzowskiego z dnia 10 iistopada 2009:". (k. 51'), odpis instrukcji nr 2/99 Dyrektora Generainego Siuzby Wieziennej 2 dnia'16 lutego 1999:". (k. 52), odpisy pism z dnia 13 grudnia 2006r_., z dnia 11 wrzesnia 2006r. i 2 dnia 1 paédziernikai 2007r. (k. 53, 54, 55), odpisy protokoiow kontroii 2 dnia 23 iistopada 2006r., z dnia 22 iistopada 2007r. i 2 dnia 21 Iistopada 2008r. (k. 5657v), odpisy wykazow 2 dnia 11 iipoa 200811 i 2 dnia 20 kwietnfa 2009r. (k. 57, 58), zeznania" powoda (k. 140142), zapisy w aktach osobowych powoda ,,ozeécf B’? _ Ooeniajao materiai dowodowy Sad uznai za wiarygodne zeznania swiadkow : _ i 2 ktore tworza logiczna spojna oaiosf; i znajduja potwierdzenie w zgromadzonejdokumentacji. Ponadto, powod nie przedstawii w toku procesu zadnyoh dowodow podwaiajapyoh twierdzenia swiadkow, ani nawet nie zaprzeczai faktom podawanym przez swiadkow. Dowodow z dokumentow Zadna ze stron nie kwestionowaia zarowno co do autentycznosci jak i zgodnosci ich tresoi z prawda. Powod stwierdzii, iz okolicznosci podnoszone przez swiadkow ! _ i _ I sa bezsporne, jak rowniez nie kwestionowai pisemnych wyjasnieri kierownikow dziaiow Aresztu Siedczego w  _ — i  _. podkreéiai natomiast, iii istota iesv roszozenia jest przeiudnienie w oeli, w ktorej przebywai i przebywa (k. 120, 142). Sad..ZW.a21{,_co_naste_pujg: A . Powod I _ w pozwie sformutowai dwa zarzuty' pod adresem pozwanego Skarbu Paristwa, tj. zarzut dotyczaoy przeludnienia i osadzenia w oelaoh dla paiapych. Powod nie zarzucai, aby w '<':zasie pobytu w Areszcie Siedczym w _ ozy Zakiadzie Karnym w  brakowaio mu jakiegos wyposazenia niezbednego do udział W organizowanej w jednostce działalności kulturalno-oświatowej. Powód korzystał 2 dostępnych form zajęć o charakterze sportowym i kulturalno - oświatowym, uczestniczył W turnieju gier komputerowych oraz W programie nauki kaligraiii i sztuki pisania listów. Powód utrzymywał kontakt z rodzicami i bratem poprzez widzenia, korespondencję i rozmowy telefoniczne. Karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym W _ powód odbywa W systemie programowego oddziaływania. ' Osadzeni W Zakładzie Karnym W _ mają możliwość korzystania z udziału W nabożeństwach religii rzymskokatolickie] odprawianych kilka razy W tygodniu W kaplicy W Zakładzie Karnym w -, a także W spotkaniach z przedstawicielami innych wyznań. 5 ' /dowód: zeznania świadka _ (k. 318-119), zeznania świadka"- - (k. 1 "19-120), notatka służbowa Kierownika Działu Penitencjarnego z dnia'10 listopada 2009r. (k. 49), notatka służbowa Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego z dnia 10 listopada 2009r. (k. 50), notatka służbowa Kierownika Działu Kwatermistrzowskiego z dnia 10 listopada 2009r. (k. 51), odpis instrukcji nr 2/99 Dyrektora Generalnego Służby Więziennej 2 dnia`16 lutego 1999:". (k. 52), odpisy pism z dnia 13 grudnia 2006r., z dnia ti Września 2006r. i z dnia i października 2007r. (k. 53, 54, 55), odpisy protokołów kontroli 2 dnia 23 iistopada 2006r., z dnia 22 listopada 2007r. i z dnia 21 listopada 2008r. (k. 56-57v), odpisy wykazów 2 dnia 11 lipca 2008r. i z dnia 20 kwietnia 2009r. (k. 57, 58), zeznania' powoda (k. 140-142), zapisy W aktach osobowych powoda „część B”/ _ Oceniając materiał dowodowy Sąd uznał za Wiarygodne zeznania świadków _ _ i 2 które tworzą logiczną spójną całość i znajdują potwierdzenie W zgromadzonej'dokumentacji. Ponadto, powód nie przedstawił W toku procesu żadnych dowodów podważających twierdzenia świadków, ani nawet nie zaprzeczał faktom podawanym przez świadków. Dowodów z dokumentów żadna ze stron nie kwestionowała zarówno co do autentyczności jak l zgodności ich treści z prawdą. Powód stwierdził, iż okoliczności podnoszone przez świadków _ _ i _ I są bezsporne, jak również nie kwestionował pisemnych wyjaśnień kierowników działów Aresztu Sledczego W _ _ _ i _ _ podkreślał natomiast, iż istotą jego roszczenia jest przeludnienie w celi, W której przebywał i przebywa (ki 120, 142). Sąd.ZwaŻył,_co_nastę_puig: A . Powód _ _ W pozwie sfórmulował dwa zarzuty' pod adresem pozwanego Skarbu Państwa, tj. zarzut dotyczący przeludnienia i osadzenia W celach dla palących. Powód nie zarzucał, aby W 'czasie pobytu W Areszcie Śledczym W _ czy Zakładzie Karnym w _ brakowało mu jakiegoś wyposażenia niezbędnego do --- STRONA 8 --- zaspokajania normalnych potrzeb oziowieka, ani tez aby brakowaio mu jakis zajeé czy programow resocjalizacji. Powod w pozwie i w toku prooesu podkreslai generalnie problem dotyczacy przeludnienia, z ktorym borykaty sis i borykaja — w mniejszym lub wiekszym stopniu  zakiady karne czy areszty siedcze w Polsoe, nie wykazujap jednoczesnie, aby w jego konkretnym przypadku doznaijakiejs szkody (krzywdy) ze strony pozwanego. Pozwany Skarb Pafistwa natomiast w toku prooesu przedstawii szereg dowodow, z ktorych wynika niezasadnoéé zarzutow powoda, co do wyrzadzenia mu przez pozwanego krzywdy niemaj'a,tkowej. Powod w toku prooesu nie dostarozyt Zadnyoh dowodow, ktore podwataiyby twierdzenia przesiuchanych w sprawie éwiadkéw i tresé przediozonych przez pozwanego dokumentow, ani nawet nie zaprzeczai faktom wynikajacym z tyoh dowodow. Wprawdzie oiezar dowodu, 2e warunki w zakiadzie karnym czy areszoie odpowiadaiy obowiazujacym normom i dziaianie pozwanego wobec powoda byio zgodne z prawem spoozywa na pozwanym, jednakze pozwany, aby mogi podjaj: raojonaina obrone w procesie, musi wiedzieé, jakie konkretnie zaohowania naruszajape dobra osobiste zarzuoa mu powod, w ozym sie przejawiajace i wjakim okresie czasu. 'Na|e2y podkreslio, i2 Skarb Pafistwa nie ponosi odpowiedzialnosci za sam fakt stosowania do dnia 6 grudnia 2009r. wobec osadzonyoh, w tym powoda, przepisu art. 248 k.k.w., tj. umieszczenia ozasowo w warunkach, gdy powierzohnia na jednego osadzonego byia mniejszajniz 3 m2. ' ' Skarb Pafistwa nie ponosi bowiem odpowiedzialnosci za szkody wyrzadzone przez wydanie aktu normatywnego w czasie, gdy przepisy tego aktu, pomimo stwierdzenia ich sprzecznosci z Konstytucjq czy ustawa zwykiq przez Trybunai Konstytuoyjny, dalej obowiazywaiy. Stwierdzenie niezgodnosci aktu normatywnego z Konstytucja, umowa miedzynarodowa iub ustawa, nie wystarcza jeszcze do pizypisania Skarbowi Pafistwa odpowiedziatnosci za szkody spowodowane wydaniem takiego aktu normatywnego. Sama Konstytucja w art. 190 pozostawia bowiem Trybunaiowi ostateczna decyzje co do tego, jakie skutki ma pociagaé za soba jego orzeczenie. To. wiasnie Trybunai jest obowiazany do wywazenia wszystkich wartoéoi chronionych Konstytuoyjnie i podeimowania deoyzji, czy w konkretnej sytuacji, nalezy pozbawié akt normatywny mocy i pozostawié sa_dom ocene skutkow, jakie szkody wyrzadziio obowiazywanie tego aktu, czy tez wyelirninowaé wprost moiliwoso dochodzenia odszkodowania iub odraczajac wejécie swojego orzeczenia w czasie, "dad szanse ustawodawcy, aby usunai z obrotu okreélony akt normatywny, a tym samym uniknai swojej odpowiedzialnoéci za szkody spowodowane jego obowiazywaniem. Uznanie, 2e samo stwierdzenie niekonstytuoyjnosoi aktu normatywnego jest wystarczajace do przypisania Skarbowi Pafistwa odpowiedzialnosoi za bezprawie iegalizacyjne, a odroczenie wejscia w Zyoie orzeczenia Trybunaiu nie ma Zadnego znaozenia, musiaioby prowadzié do dysfunkcjonainosci wdziaiainosci organow Pafistwa. Z Tr’ zaspokajania normalnych potrzeb człowieka, ani też aby brakowało mu jakiś zajęć czy programów resocjalizacji. Powód W pozwie i W toku procesu podkreślał generalnie problem dotyczący przeludnienia, z którym borykały się i borykają - W mniejszym lub większym stopniu - zakłady karne czy areszty śledcze W Polsce, nie wykazując jednocześnie, aby W jego konkretnym przypadku doznał jakiejś szkody (krzywdy) ze strony pozwanego. Pozwany Skarb Państwa natomiast w toku procesu przedstawił szereg dowodów, z których wynika niezasadność zarzutów powoda, co do Wyrządzenia mu przez pozwanego krzywdy niemajątkowej. "Powód W toku procesu nie dostarczył żadnych dowodów, które podważałyby twierdzenia prżesłuchanych W sprawie świadków i treść przedłożonych przez pozwanego dokumentów, ani nawet nie zaprzeczał faktom wynikającym z tych dowodów. Wprawdzie ciężar dowodu, że warunki W zakładzie karnym czy areszcie odpowiadały obowiązującym normom i działanie pozwanego wobec powoda było zgodne z prawem spoczywa na pozwanym, jednakże pozwany, aby mógł podjąć racjonainą obronę W procesie, musi wiedzieć, jakie konkretnie zachowania naruszające dobra osobiste zarzuca mu powód, w czym się przejawiające i wjakim okresie czasu. 'Należy podkreślić, iż Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności za sam fakt stosowania do dnia 6 grudnia 2009r. Wobec osadzonych, W tym powoda, przepisu art. 248 k.k.w., tj. umieszczenia czasowo w warunkach, gdy powierzchnia na jednego osadzonego była mniejszajniż 3 mz. ` ' Skarb Państwa nie ponosi bowiem odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez wydanie aktu normatywnego w czasie, gdy przepisy tego aktu, pomimo stwierdzenia ich sprzeczności z Konstytucją czy ustawą zwykłą przez Trybunał Konstytucyjny, dalej obowiązywały. Stwierdzenie niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, nie wystarcza jeszcze do przypisania Skarbowi Państwa odpówieclziažności za szkody spowodowane wydaniem takiego aktu normatywnego. Sama Konstytucja w an. 190 pozostawia bowiem Trybunałowi ostateczną decyzję co do tego, jakie skutki ma pociągać za sobą jego orzeczenie. To. właśnie Trybunał jest obowiązany do wyważenia wszystkich wartości chronionych Konstytucyjnie i podejmowania decyzji, czy W konkretnej sytuacji, należy pozbawić akt normatywny mocy i pozostawić sądom ocenę skutków, jakie szkody wyrządziło obowiązywania tego aktu, czy też wyeliminować wprost możliwość dochodzenia odszkodowania lub ódraczając wejście swojego orzeczenia W czasie, 'daó szansę ustawodawcy, aby usunął z obrotu określony akt normatywny, a tym samym uniknął swojej odpowiedzialności za szkody spowodowane jego obowiązywaniem. Uznanie, że samo stwierdzenie níekonstytucyjności aktu normatywnego jest wystarczające do przypisania Skarbowš Państwa odpowiedzialności za bezprawie iegalizacyjne, a odroczenie _wejścia w życie orzeczenia Trybunału nie ma żadnego znaczenia, musiałoby prowadzić do dysfunkcjonaíności wdziałainości organów Państwa. Z 'If' --- STRONA 9 --- jednej strony z orzeczenia Trybunaiuwynikaioby bowiem jednoznacznie, 2e okresiony przepis pomimo jego sprzeoznosoi z ustawa, umowa miedzynarodowa lub Konstytucja nadai obowiqzuje. Organy pafistwa powinny sie wiec do niego, w czasie odroozenia utraty jego mocy obowia_zujaoej, stosowaé. Z drugiej strony gdyby przyjao, ze Skarb Pafistwa ponosi odpowiedzialnosé odszkodowawoza zwiqzana z obowiazywaniem takiego przepisu, Zaden racjonalnie dziaiajqcy organ nie powinien go stosowao, gdyz naraza w ten sposob Skarb Pafistwa, ozyii siebie samego, na koniecznoéé ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedziainosoi odszkodowawczej. Jezeli wiec Trybunai Konstytucyjny, biorap pod uwage wszystkie chronione Konstytucja wartoéci, deoyduje sie na utrzymanie w mocy przepisu sprzecznego z ustawa, umowa miedzynarodowa lub Konstytucjau oznacza to, Ze tak dtugo jak on obowiazuje, Zadnemu zaohowaniu, do ktorego ten przepis sie odnosi, nie mozna co do zasady, przypisao cechy bezprawnosci. Prowadzi to do wniosku, 2e nie mozna uznao w rozumieniu art. 77 Konstytuoji i art. 41?‘§1 k.c., aby dziaiania organow Parfistwa, dla ktoryoh przepis ten stanowi podstawe, byiy niezgodne z prawem, a tym samym pooiagaty za soba odpowiedzialnoso odszkodowawcza Skarbu Pafistwa, rowniez w okresie gdy Trybunai odroczyt utrate jego mocy obowiazujacej. (port: uchwara Sada Najwyzszego 2 dnia 7 grudnia 2007r. 2 uzasadnieniem, .‘H CZP 125/07, LEX nr 322105). Przepis art. 248 k.k.w. uznany wyrokiem Trybunaiu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25107, za niezgodny z Konstytucja RP utraoii moo dopiero z dniem 6 grudnia 2009r., a zatem nie mozna pozwanemu Skarbowi Paostwa zarzuoié naruszenia tego przepisu, czy bezprawnosoi z powodu postepowania w zgodzie 2 powyzszym ureguiowaniem, aibowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiazywaia w polskim porzadku prawnym (pom: wyrok Trybunafu Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/O7, OTKA 2008/4/62, Dz. U. RP 2008/96/620),‘ Nalezy podkreslié, i2 o ile sam fakt nieprzestrzegania metrazu 3 m2 nie moze stanowio podstawy odpowiedziainosci pozwanego, to pozwany mogiby ponosié odpowiedzialnosé za naruszenie dobr osobistych osadzonego, gdyby w danym konkretnym wypadku skurnulowaiy sie jeszoze inne skutki przeludnienia w oelach, takie jak np.: _zie warunki sanitarne, niehigienicznoéé, rbrak prywatnosci przy korzystaniu z ‘urzadzeo sanitarnych, brak iozek dla wszystkich osadzonych, itp. ktore ostateoznie mogiyby prowadzié do naruszenia godnosci osobiste] osadzonych i byé przejawem ponizajacego traktowania. Powierzchnia ceii.przysiuguja,ca osobie pozbawionej woinosci nie jest bowiern samoisthq przesianka do oceny, czy doszio do naruszenia dobr osobistych osaoizonego bad: naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Cziowieka i Podstawowych Wotnoéci sporzadzonej w Rzymie 4 listopada 1950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz.284 Ze zrri._), zgodnie z ktorym nikt nie moze byé poddany torturom ani nieiudzkiemu lub poniiajaoemu trai<towan_iu albo karaniu. jednej strony z orzeczenia Trybunałuwynikałoby bowiem jednoznacznie, że okreśiony przepis pomimo jego sprzeczności z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją nadal obowiązuje. Organy państwa powinny się więc do niego, w czasie odroczenia utraty jego mocy obowiązującej, stosować. Z drugiej strony gdyby przyjąć, że_ Skarb Panstwa ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą związaną z obowiązywaniem takiego przepisu, żaden racjonalnie działający organ nie powinien go stosować, gdyż naraża w ten sposób Skarb Państwa, czyli siebie samego, na konieczność ponoszenia nieraz dotkliwej odpowiedzialności ociszkodowawczej. Jeżeli więc Trybunał Konstytucyjny, biorąc pod uwagę wszystkie chronione Konstytucją wartości, decyduje się na utrzymanie W mocy przepisu sprzecznego z ustawą, umową międzynarodową lub Konstytucją oznacza to, że tak długo jak on obowiązuje, żadnemu zachowaniu, do którego ten przepis się odnosi, nie można co do zasady, przypisać cechy bezprawności. Prowadzi to do wniosku, że nie można uznać W rozumieniu art. 77 Konstytucji i an. 417¬§1 k.c., aby działania organów Państwa, dla których przepis ten stanowi podstawę, były niezgodne z prawem, a tym samym pociągały za sobą odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa, również W okresie gdy Trybunał od roczył utratę jego mocy obowiązującej. (port: uchwała Sądu Najwyższego Z dnia 7 grudnia 2007r. z uzasadnieniem, iii CŻP 125/07, LEX nr 322105). Przepis art. 248 k.k.w. uznany wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 maja 2008r., sygn. akt SK 25!O7, za niezgodny z Konstytucją RP utracił moc dopiero Z dniem 6 grudnia 2009r., a zatem nie można pozwanemu Skarbowi Państwa zarzucić naruszenia tego przepisu, czy bezprawności z powodu postępowania w zgodzie z powyższym uregułowaniem, albowiem do 6 grudnia 2009r. norma ta obowiązywała W polskim porządku prawnym (pon: wyrok Trybunału Konstytucj/;nego z dnia 26 maja 2008r., SK 25/O7, OTK-A 2008/4/62, Dz. U. RP 2008/96/620),' Należy podkreślić, iż o ile sam fakt nieprzestrzeganie metrażu 3 mz nie może stanowić podstawy odpowiedzialności pozwanego, to pozwany mógłby ponosić odpowiedzialność za naruszenie dóbr osobistych osadzonego, gdyby w danym konkretnym wypadku skurnulowały się jeszcze inne skutki przeludnienia w celach, takie jak np.: _złe warunki sanitarne, niehigieniczność, 'brak prywatności przy korzystaniu z urządzeń sanitarnych, brak łóżek dla ,wszystkich osadzonych, itp. które ostatecznie mogłyby prowadzić do naruszenia godności osobistej osadzonych i być przejawem poniżającego traktowania.- Powierzchnia celiprzysługująca osobie pozbawionej wolności nie jest bowiem samoistną przesłanką do oceny, czy doszło do naruszenia dóbr osobistych osadzonego bądż naruszenia art. 3 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych' Wotncści sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950r. (Dz.U. 1993r., nr 61, poz.-284 ze zrri._), zgodnie z którym nikt nie może być poddany torturom ani niełudzkiemu lub poniżającemu traktowan_iu albo karaniu. --- STRONA 10 --- Traktowanie jest uznawane za ,,nie|udzkie", jezeli miedzy innymi byio zamierzone, dokonywane 2 premedytaoja_,_stosowane przez wiele godzin bez przerwy, ma charakter ciqgty oraz powodujape bqdi urazy cielesne, badi giebokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a takze jest ,,ponizajace”, gdy miaio takie natezenie, 2e spowodowato u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia W stopniu bedqcym w stanie je ponizyé. Aby traktowanie czy karanie mozna byto uznaé za ,,nieiudzkie" lub ,,P0oizajace", cierpienie iupokorzenie z nimi zwiazane musi w kazdyrn wypadku wykraczao daleko poza niezbedny eiement dolegliwosoi, stopien nieuniknionego cierpienia i upokorzeriia, ktére pooiaga za soba stosowanie zgodnych z prawem form traktowania lub karania. (por.: wyrok Europejskiego T11./bunafu Praw Cziowfeka z dnia 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872; wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Cziowieka z dnia 26 paédziernika 2000r., nr 30210/96, LEX nr 42804; wyrok Europejskfego Trybunalu Praw 'Czi‘owieka 2 dnia 15 fistopada 2001r., nr 25196/9'4, LEX nr 49822; wyrok Europejskiego Trybunaiu Praw Czfowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX or 79493) A Dokonujac oceny, czy kara lub traktowanie jest ,,poni2aja_oe” w rozumieniu art. 3 Konwencji, natezy wziqé pod uwage, czy w zamierzeniu ma ponizyoi upokorzyo dana_ osobe oraz czy, w odniesieniu do nastepstw, wywario negatywny wpiyw na jej osobowoso wsposob sprzeczny z art. 3 Konwencji (,oor..' wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Czfowieka z dnia 19 kwietnia 2001r., nr 28524/95, LEX nr 76215; wyrok ETPC z dnia 3 kwietnia 2001 r., nr 27229/95, LEX or 76211). ' " Chodzi o to, by Pafistwo reaiizujqo swoje zadania represyjne, nie powodowaio wiekszego ograniczenia praw cziowieka ijego godnosci, nit to wynika z zadari ochronnych i celu zastosowanego srodka. Trybunat Praw Cziowieka dokonujag: wykiadni art. 3 Konwencji o Ocifironie Praw Cztowieka stwierdzai, 2e oierpienie i upokorzenie musza w kazdym razie przekraozao niednikniony element vcierpienia wpisanego w pozbawienie wolnosci, aby stanowiiy naruszenie tego przepisu. (por.: wyrok Sqdu Najwyzszego z dnia 2 paédziernika 2007r, '2 uzasadnfeniem, H CSK 269/07,‘ LEX nr 315849). ' Podkresiié zatem nalezy, i2 przy ooenie warunkow pozbawienia woiriosoi oprooz kwestii przeiudnienia w oeiaoh, naiezy braé pod uwage infrastrukture zdrowotna, kanaiizaoyjna, warunki spania, sposoby spedzania wolnego ozasu‘, kontakty ze swiatem zewnetrznym, dostep do opieki medycznej. Oceniajqc warunki pozbawienia wolnosci trzeba rozpatrzyé powyzsze okoiioznosci kumuiatywnie (port: wyrok Europejskiego Trybunafu Praw Cziowieka 2 dnia 6 marca» 2001r., nr 40907/98, _LEX nr 76229; wyrok Europejskfego Trybunahr Praw Czlowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 50390/99, LEX nr 79555; wyrok Europejskiego Tn/bunaitu Praw 'CzfoWieka Z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr 79498). * _ *1 Traktowanie jest uznawane za „nieludzkie”, jeżeli między innymi było zamierzone, dokonywane z premedytacją,_stosowane przez wiele godzin bez przerwy, ma charakter ciągły oraz powodujące bądź urazy cielesne, bądź głębokie fizyczne i psychiczne cierpienie, a także jest „poniżające”, gdy miało takie natężenie, że spowodowało u ofiar uczucie strachu, cierpienia i upokorzenia W stopniu będącym W stanie je poniżyć. Aby traktowanie czy karanie można było uznać za „nieiudzkie” lub „D0nizające”, cierpienie iupokorzenie z nimi związane musi w każdym wypadku wykraczać daleko poza niezbędny etement dolegliwości, stopień nieuniknionego cierpienia i upokorzenia, które pociąga za sobą stosowanie zgodnych z prawem form traktowania lub karania. (por..' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 kwietnia 2000r., nr 26772/95, LEX nr 76872,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 26 października 2000r., nr 30210/96, LEX nr 42804,' 'wyrok Europejskiego Trybunału Praw 'Człowieka z dnia 15 łrstopada 2001r., nr 25196/9.4, LEX nr 49822,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr -7949sj z Dokonując oceny, czy kara lub traktowanie jest „poniżające” w rozumieniu art. 3 Konwencji, naieży wziąć pod uwagę, czy W zamierzeniu ma poniżyći upokorzyć daną osobę oraz czy, w odniesieniu do następstw, wywarło negatywny wplyw na jej osobowość wsposób sprzeczny z art. 3 Konwencji (por. .' wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 19 kwietnia 200'łr., nr 28524/95, LEX nr 76215; wyrok ETPC z dnia 3 kwietnia 2001r., nr 27229/95, LEX nr 76211). " ` Chodzi o to, "by Państwo reaiizując swoje zadania represyjne, nie powodowało większego ograniczenia praw człowieka ijego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowanego środka. Trybunał Praw Człowieka dokonując wykładni art. 3 Konwencji o Ochronie Praw 'Człowieka stwierdzał, że cierpienie i upokorzenie muszą W każdym razie przekraczać nieunikniony element ,cierpienia wpisanego W pozbawienie wolności, aby stanowiły naruszenie tego przepisu. (por; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 2007r, 'z uzasadnieniem, łł CSK 269/07, LEX nr 315849). ' Podkreślić zatem należy, iż przy ocenie warunków pozbawienia wolności oprócz kwestii ,przeiudnienia w celach, należy brać pod uwagę infrastrukturę zdrowotną kanalizacyjną, warunki spania, sposoby spędzania wolnego czasu, kontakty ze światem zewnętrznym, dostęp do opieki medycznej. Oceniając warunki pozbawienia wolności trzeba rozpatrzyć powyższe okoticzności kumuiatywnie (port: wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 6 marca 2001r,, nr 40907/98, _LEX nr 76229; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 50390/99, LEX nr" 79555,' wyrok Europejskiego Trybunału Praw 'Człowieka Z dnia 29 kwietnia 2003r., nr 38812/97, LEX nr' 79498). z _ *W --- STRONA 11 --- ' Wystepowanie przeludnienia w jednostkach penitenojarnych, w ktoryoh przebywat powod 2 — jest faktem bezspornym. Z informacji z Zaktadu Karnego w 2 wynika,_ iz powod byt umieszczany okresowo w celaoh, gdzie na jednego osadzonego przypadato mniej niz 3 m2 powierzohni (k. 80). Dane odnosnie powierzchni cel i ilosoi osadzonych podane przez powoda zgadzaja sie z danymi podanyrni przez Zaktad Karny w po odiiczeniu powierzohni kaoika sanitarnego 1,8 mg. _ Z kotei fakt, ze pozwany Skarb Paristwa (w odniesieniu do Aresztu Sledczego w —, nie prowadzit odpowiedniej ewidencji i nie potrafit udzietio soistej informaoji W jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszozalnej ticzby osadzonych odbywat kare powod, niemoze, wywotywaé dla powoda negatywriych skutkow prooesowych. Bezsporna okolioznoso, sz w jednostkach penitenojarnych, w ktorych przebywat powod _ wystepowato przeludnienie, nie oznaoza jednak samo przez sie przesadzenia o odpowiedziainosci z art. 448 k.c. w zwiazku Z art. 23 k.c. pozwanego Skarbu Pafistwa wobec powoda. Pozwany wykazat bowiem, iz w przypadku powoda nie wystapito skumulowanie negatywnyoh skutkow przeludnienia prowadzace do naruszenia jego dolor osobistych w postaci godnosci osobiste], prawa do intymnosci, czy naruszenia art. 3 powotanej Konwenoji. Nadmienio nalezy, iz fakt umieszczania powoda w przeludnionych cetaoh nie miat w zamierzeniu ponizyé czy upokorzyé powoda, ale wynikat z ogolnej sytuaoji w kraju dotyczacej przeludnienia w jednostkach penitencjarnyoh i wiazat sie z faktem, i2 pomimo przeludnienia poszczegoine jednostki nie mogiy jednak odmowio przyjecia osoby tymozasowo aresztowanej, doprowadzonej czy zgtaszajaoej sie do odbycia kary. Pozwany w toku prooesu udowodnit, zepowod — — dysponowai odpowiednim wyposazeniem podczas pobytu w jednostkach penitenojarnych, miat zapewniona wystarczajaca ilosé zajeé. Z zeznafi powoda wyriika, iz nie dochodzito do konfliktow miedzy riim a innymi osadzonymi. Retaoje ze wspotosadzonymi oceniat jako dobre. W Zaktadzie Karnyrn w = od dwoch tat powod pozostaje w zatrudnieniu, miat 1 ma mozliwoso spedzania co najmniej kilku godzin dziennie poza oela. Powod jak podat pracuje od godziny 9.00 do 15.00. Powod w ozasie pobytu w jednostkach penitenojarnych pozwanego byt zakwaterowany w ceiach majapych wydzietone i zabudowaneykaciki sanitarne. Nadmienié naiezy, iz powod przebywat okresowo ‘takze w celach, wktorych powierzchnia na osobe wynosita ponad 3 m2. Po 6 grudnia 2009r., jak wynika z zeznafi powoda, raz byt tytko umieszczony przez 28 dni w oeli, w ktorej na osobe przypadata powierzchnia mniejsza niz»3 mg, co obecnie reguluje art. 110§2b i 2c kkw. Odnosnie uzywania wyrobow tytoniowyoh,’ powod sam zeznat, iz zaczat patio papierosy w zaktadzie i palit przez 67 tat. Przestat palié 19 Iipca 2009:". i od sierpnia 2009r. jest zakwaterowany w oeli dla niepalacych. Z zapisu w aktach osobowych powoda z rozmowy ze starszym wychowawca, wynika i2 powod w dniu 10 sierpnia 2009r. zgtosit ' Występowanie przeludnienia W jednostkach penitencjarnych, w których przebywał powód 2 _ jest faktem bezspornym Z informacji z Zakładu Karnego w 2 wynika,_ iz' powód był umieszczany okresowo w celach, gdzie na jednego osadzonegc przypadało mniej niż 3 mz powierzchni (k. 80). Dane odnośnie powierzchni cel i ilości osadzonych -podane przez powoda zgadzają się z danymi podanymi przez Zakład Karny W po odliczeniu powierzchni kącika sanitarnego 1,8 n12. _ Z koiež fakt, że pozwany Skarb Państwa (w odniesieniu do Aresztu Śledczego W -j nio prowodzii odpowiednio] owidonoji i nio poirofii ddzioiio śoioioj informacji W jakim czasie i przy jakim przekroczeniu dopuszczalnej łiczby osadzonych odbywał karę powód, niecmoże, wywoływać dla powoda negatywnych skutków procesowych. Bezsporna okoliczność, iż W jednostkach penitencjarnych, w których przebywał powód : występowało przeludnienie, nie oznacza jednak samo przez się przesądzenia 0 odpowiedzialności Z art. 448 k.c. w związku Z art. 23 k.c. pozwanego Skarbu Panstwa wobec powoda. Pozwany wykazał bowiem, iż W przypadku powoda nie wystąpiło skumulowanie negatywnych skutków przeludnienia prowadzące do naruszenia jego dóbr osobistych w postaci godności osobistej, prawa do intymności, czy naruszenia art. 3 powołanej Konwencji. Nadmienió należy, iż fakt umieszczania powoda W przeludnionych celach nie miał w zamierzeniu poniżyć czy upokorzyć powoda, ale wynikał z ogólnej sytuacji w kraju dotyczącej przeludnienia w jednostkach penitencjarnych i wiązał się z faktem, iż pomimo przeludnienia poszczególne jednostki nie mogly jednak odmówić przyjęcia osoby tymczasowo aresztowanej, doprowadzonej czy zgłaszającej się do odbycia kary. Pozwany w toku procesu udowodnił, że.powód _ _ dysponował odpowiednim wyposażeniem podczas pobytu w jednostkach penitencjarnych, miał zapewnioną wystarczającą ilość zajęć. Z zeznań powoda wynika, iż nie dochodziło do konfliktów między nim a innymi osadzonymi. Reiacje ze wspótosadzonyml oceniał jako dobre, W Zakładzie Karnym W _ od dwóch iat powód pozostaje w zatrudnieniu. miał i ma możliwośc spędzania co najmniej kilku godzin dziennie poza celą. Powód jak podał pracuje od godziny 9.00 do 15.00. Powód w czasie pobytu W jednostkach penitericjarnych pozwanego był zakwaterowany W celach mających wydzielone i zabudowanekąciki sanitarne. Nadmienić należy, iż powód przebywał okresowo 'także W celach, wktórych powierzchnia na osobę wynosiła ponad 3 m2. Po 6 grudnia 2009r., jak wynika z zeznań powoda, raz był tylko umieszczony przez 28 dni W celi, w której na osobę. przypadała powierzchnia mniejsza niż›3 m2, co obecnie reguluje art. ”ł10§2b i 2c kkw. Odnośnie używania wyrobów tytoniowych] powód sam zeznał, iż zaczął palió papierosy w zakładzie i palił przez 6-7 iat. Przestał palić 19 lipca 2009r. i od sierpnia 2009r. jest zakwaterowany W celi dla niepalących. Z zapisu w aktach osobowych powoda z rozmowy ze starszym wychowawcą, wynika iż powód W dniu 10 sierpnia 2009r. zgłosił --- STRONA 12 --- wyohowawcy, ze przestat patio papierosy i prosil 0 przeniesienie do oeli dla niepaiapych, w zwiazku z powyzszym przeniesiono go do innej oeli. Powod zostat tez zapoznany z aktuatizacja dotyczaca indywidualnego programu oddziatywania. W sytuacji, gdy w okresie wozesniejszlym powod rowniez palit papierosy, jego zakwaterowanie w ceiaoh, gdzile przebywaty osoby palace, byto uzasadnione. . _ Nadrnienio ponadto nalezy, iz przebywanie w grupie, nie tylko w warunkach zaktadu karnego lub aresztu sledczego, ale nawet w kilkuosobowych rodzinach wymusza wspotdziatanie, wzajemne ustepstwa i koniecznoéé uwzgledniania potrzeb innych ludzi, ,w tym niejednokrotnie tez znoszenia pewnych uciazliwosoi z tym zwiazanyoh, np. uzywania wyrobow tytoniowych przez cztonkow rodziny. Powod nie wykazat, aby sam fakt przeludnienia w jednostkach penitencjarnych spowodowat u niego jakies negatywne skutki w postaoi krzywdy niemajatkowej. Powod zeznat, izzgtaszal sie do psychiatry i psyohotoga w zwiazku ze ztym samopoczuoiem, ale nie byt w stanie doktadnie wyjasnié, czym byto ono spowodowane. Bezspornym jest, iz juz sam fakt pozbawienia wotnosci moze powodowao zte samopoczucie, przygnebienie czy nawet "depresje. Powod, jak zeznat, nie dokonywat zadnyoh samookateozefi. Jednoozesnie z zebranego materiatu dowodowego wynika, iz powod miat zapewntona opieke lellarska w jednostkach. penitencjarnych, leczy sie rowniez u dermatotoga. Zdrowie fizyozne i samopoczucie powoda loyty zatem i sq odpowiednio zabezpieozone poprzez miedzy innymi zapewnienie opieki iekarskiej ogolnej i specjatistyoznej, a takze psychologicznej. Naiezy dodao, iz jedna_ z okolicznosci, ktora wytacza bezprawnoso zachowania sie sprawcy naruszenia dobra osobistego jest zgoda pokrzywdzonego. Z zebranego materiatu dowodowego wynika, iz powod : _ nie zgtaszat w trakcie pobytu w jednostkach penitenojarnych uwag czy skarg pod adresem sktadu oet, kwestii zwiazanyoh z przeludnieniem. Okoticznosci zwiazane z sytuacja powoda pozwalaja na stwierdzenie, iz w jego przypadku brak zastrzezefi do warunkow odbywania kary pozbawienia wolnosoi, nie byt podyktowany np. niewiedza uprawnionego co do mozliwosci sprzeoiwu, brakiem umiejetnosci zareagowania czy obawa przed skutkami wyrazenia sprzeciwu. (por. tez': wyrok Sadu Najwyzszego z dnia 12 grudnia 2006r., H CSK 280/06, LEX nr 232817). Z zebranego materiatu dowodowego wynika w sposob niewatpliwy, ze w przypadku powoda _ nie doszto do wiekszego ograniczenia praw cztowieka ijego godnosci, niz to wynika 2 zadarfi ochronnych i celu zastosowania srodka w postaci tymozasowego aresztowania i kary pozbawienia wolnosci. Mozna stwierdzié, ze uciaztiwoéoi zwiazane z izolacja w przypadku powoda nie przekraczaty nieuniknionego elementu oierpienia wpisanego w pozbawienia wolnosci. " Niezaieznie od powyzszego roszozenia powoda odnoszace sie do pobytow w Areszcie Sledczym w _ od 29 marca 2001r. do 19' wrzesnia 2001r., od 13 marca wychowawcy, że przestał palić papierosy i prosił 0 przeniesienie do celi dla niepalących, w związku z powyższym przeniesiono go do innej celi. Powód został też zapoznany z aktualizacją dotyczącą "indywidualnego programu oddziaływania. W sytuacji, gdy w okresie -wcześniejszym powód również palił papierosy, jego zakwaterowanie w celach, gdzie przebywały osoby palące, było uzasadnione. , _ Nadmienic ponadto należy, iż przebywanie w grupie, nie tylko w warunkach zakładu karnego lub aresztu śledczego, ale nawet W kilkuosobowych rodzinach wymusza współdziałanie, wzajemne ustępstwa i konieczność uwzględnienia potrzeb innych ludzi, ,W tym niejednokrotnie też znoszenia pewnych uciążliwości z tym związanych, np. używania wyrobów tytoniowych przez członków rodziny. Powód nie wykazał, aby sam fakt przeludnienia w jednostkach penitencjarriych spowodował u niego jakieś negatywne skutki w postaci krzywdy niemajątkowej. Powód zeznał, iżzgłaszał się do psychiatry i psychoioga W związku ze złym samopoczuciem, ale nie był w stanie dokładnie wyjaśnić, czym było ono spowodowane. Bezspornym jest, iż już sam fakt pozbawienia wołnoścł może powodować złe samopoczucie, przygnębienie czy nawet "depresję, Powód, jak zeznał, nie dokonywał żadnych samookaieczeń. Jednocześnie z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powód miał zapewnioną opiekę lekarską w jednostkach. penitencjarnych, leczy się również u dermatoioga. Zdrowie fizyczne i samopoczucie powoda były zatem i są odpowiednio zabezpieczone poprzez miedzy innymi zapewnienie opieki lekarskiej ogólnej i specjałistycznej, a także psychologicznej. Należy dodac, iż jedną z okoliczności, która wyłącza bezprawność zachowania się sprawcy naruszenia dobra osobistego jest zgoda pokrzywdzonego. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powód _ _ nie zgłaszał w trakcie pobytu w jednostkach penitencjarnych uwag czy skarg pod adresem składu ceł, kwestii związanych z przeludnieniem. Okoliczności związane z sytuacją powoda pozwalają na stwierdzenie, iż w jego przypadku brak zastrzeżeń do warunków odbywania kary pozbawienia wolności, nie był podyktowany np. niewiedzą uprawnionego co do możliwości sprzeciwu, brakiem umiejętności zareagowania czy obawą przed skutkami wyrażenia sprzeciwu. (por. też: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2006r., H CSK 280/06, LEX nr 232817). Z zebranego materiału dowodowego wynika W sposób niewątpliwy, że W przypadku powoda _ nie doszło do większego ograniczenia praw człowieka ijego godności, niż to wynika z zadań ochronnych i celu zastosowania środka w postaci tymczasowego aresztowania i kary pozbawienia wolności. Można stwierdzić, że uciążliwości związane z izolacją w przypadku powoda nie przekraczały nieuniknionego elementu cierpienia wpisanego W pozbawienie wolności. ' Niezaieżnie od powyższego roszczenia powoda odnoszące się do pobytów w Areszcie Śledczym w _ od 29 marca 2001r. do 19' września 2001r., od 13 marca --- STRONA 13 --- 2002r. do 27 marca 2002r. i od 24 lipoa 2002r. do 11 iutego 2003r. oraz pobytu w Zaktadzie Karnym w _ do 21'lipca 2006r. sa przedawnione.  _ _ ' W iriysi art. 442§1 k.c. (art. 442‘§1 Wk.c.  w brzmieniu obowiazujaoym od dnia "10 sierpnia 2007r.) roszczenie o naprawienie szkody wyrzadzonej ozynem niedozwoionym ulega przedawnieniu 2 uptywem lat trzech od dnia, w ktorym poszkodowany dowiedziat sie0 szkodzie i o osobie obowiazanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia swiadczy, i2 _o ewentualnej kizywdzie i osobie obowiazanej do jej naprawienia powod wiedziat w momencie zaistnienia poszczegolnych izdarzert osadzenia w przeludnionych oetach. Powodztwo zostato natomiast wytoozone w dniu 22 iipoa 2009r. (data ztozenia pozwu w administracji Zaktadu Karnego k. 6v). Roszczenie za okres do 21 iipca 2006r. jest zatem przedawnione. _  Majao powyzsze na uwadze, Sad oddalit powodztwo woatosci.  Z uwagi na trudna sytuacje materialna powoda, na podstawie art. 102 k.p.c. Sad nie obciazat go kosztami zastepstwa procesowego poniesionymi przez zastepoe prooesowego Skarbu Pafistwa — Prokuratorie Generalna Skarbu Patfistwa. Powod nadal odbywa Kare pozbawienia wolnosci, jako bibliotekarz zarabia okoto 500 zt. Z akt osobowych wynika, iz spoozywa na nim obowiazek alimentaoyjny wobec matoletniego dziecka. " O kosztach nieoptaconej pomooy prawnej orzeczono na postawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz.U. 2 2002r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), §2 ust. 1 i 3, §4_ ust. 1 i 2, §6 pkt 7, §19, §20 rozporzadzenia Ministra Sprawiedliwosci z dnia 28 wrzesnia 2002r. w sprawie optat za czynnosci adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Paristwa kosztow nieoptaconej pomocy prawnej udzielonej z urzedu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na koszty te sktada sie wynagrodzenie petnomocnika w kwocie 7 200 zt plus podatek od towarow i ustug w kwocie 1 584 zt. Razem — 8 784 zt. _  2002r. do 27 marca 2002r. i od 24 lipca 2002r. do 11 lutego 2003r. oraz pobytu w Zakładzie Karnym w _ do 2'ł"iipca 2006r. są przedawnione. - _ _ ' W myśl art. 442§1 k.c. (art. 442”§1 kc. - w brzmieniu obowiązującym od dnia '10 sierpnia 2007r.) roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu 2 upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się-o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Charakter roszczenia świadczy, iż _o ewentualnej kizywdzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia powód wiedział w momencie zaistnienia poszczególnych "zdarzeń osadzenia w przeludnionyon ceiach. Powództwo zostało natomiast wytoczone w dniu 22 lipca 2009r. (data złożenia pozwu w administracji Zakładu Karnego k. 6v). Roszczenie za okres do 21 iipca 2006r. jest zatem przeolawnione. _ - Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił powództwo w- całości. - Z uwagi na trudną sytuację materialną powoda, na podstawie art. 102 k.p.c. Sąd nie obciążał go kosztami zastępstwa procesowego poniesionymi przez zastępcę procesowego Skarbu Panstwa - Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa. Powód nadal odbywa karę pozbawienia wolności, jako bibliotekarz zarabia około 500 zł. Z akt osobowych wynika, iż spoczywa na nim obowiązek alimentacyjny wobec małoletniego dziecka. ' O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na postawie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze (Dz.U. 2 2002r., nr 123, poz. 1058 ze zm.), §2 ust. 1 i 3, §4_ ust. 1 i 2, §{'3 pkt 7, §19, §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Panstwa kosztów nleopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z 2002r., nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na koszty te składa się wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie ? 200 zł pius podatek od towarów i usług w kwocie 1 584 zł. Razem - 8 784 zł. _ -