Wyrok I C 218/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Białym

--- STRONA 1 --- Sygn. akt: I C 218/10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 sierpnia 2010 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Jarosław Pawlik Protokolant: Justyna Guziejko po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2010 roku w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa S. R. przeciwko (...) BANK (...). w W. o ochronę dobór osobistych i zadośćuczynienie I. Powództwo oddala. II. Zasądza od powoda S. R. na rzecz pozwanego (...) BANK (...). w W. kwotę 4.392 (cztery tysiące trzysta dziewięćdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. UZASADNIENIE Powód S. R. wystąpił przeciwko pozwanej (...) Bank (...) w W. z roszczeniem o ochronę dóbr osobistych domagając się zakazania rozpowszechniania jego danych osobowych i wizerunku i zasądzenia od pozwanej kwoty 100.000 złotych tytułem zadośćuczynienia. Wskazał, że pozwana była producentem programu pod tytułem „(...)”, w którym bez zgody powoda opublikowano jego dane osobowe i wizerunek, jako świadka w sprawie karnej (k. 2, 11). Pozwana (...) Bank (...) w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego (k. 30). Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje: Między stronami bezspornym jest, iż w dniu 12 grudnia 2009 roku w (...) wyemitowano film dokumentalny z cyklu „(...)”, którego producentem była (...) Bank (...) w W.. W filmie tym opublikowano dane osobowe i wizerunek S. R., który występował w roli świadka w sprawie karnej (k. 42). Publikacja materiału prasowego może naruszać dobra osobiste osoby fizycznej. Zasady odpowiedzialności cywilnej w przypadku naruszenia dóbr osobistych zawiera art. 23 k.c., w którym stwierdzono, że dobra te pozostają pod ochroną prawa cywilnego, niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zatem w świetle art. 23 k.c. przepisy o ochronie dóbr osobistych zawarte w rozmaitych ustawach (np. prawie autorskim, prawie prasowym) nie --- STRONA 2 --- są ze sobą sprzeczne i zbiegają się, umożliwiając osobie zainteresowanej wybór kumulatywnego albo alternatywnego powoływania ich jako podstawy prawnej roszczeń. Katalog tych roszczeń zawiera art. 24 k.c. Przepis art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1984 roku Prawo prasowe (Dz.U. z 1984 roku, Nr 5, poz. 24 ze zm.) zakazuje publikowania w prasie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również danych osobowych i wizerunku świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na to zgodę. Z kolei w art. 38 ust. 1 Prawa prasowego stwierdzono, iż odpowiedzialność cywilną za naruszenie prawa spowodowane opublikowaniem materiału prasowego ponoszą autor tekstu, redaktor, a także każda inna osoba, która spowodowała opublikowanie tego materiału. Niezależnie od tego odpowiedzialność ponosi wydawca. Spowodowanie opublikowania materiału prasowego - w rozumieniu art. 38 Prawa prasowego obejmuje niezbędne czynności związane z redagowaniem, opracowywaniem lub przygotowywaniem materiału prasowego do druku (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2001 roku, w sprawie II CKN 587/00, OSNC 2001, nr 7-8, poz. 123). Na tle tego stanowiska doktryna wyraziła pogląd, że odpowiedzialność cywilną za publikację materiału prasowego w świetle przepisu art. 38 Prawa prasowego ponosi każda osoba, która dokonywała niezbędnych czynności związanych z redagowaniem, opracowaniem lub przygotowaniem materiału prasowego, jeżeli miała ona lub mogła mieć faktyczny wpływ na treść tego materiału (zob. M. Kowalski, glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 lutego 2001 roku, II CKN 587/00, PPH 2002, nr 4, s. 47). Nie sposób zatem uznać, iż producent jest osobą, która powoduje opublikowanie materiału prasowego. W myśl art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 roku o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 roku, Nr 253, poz. 2531) producent podejmuje bowiem inicjatywę, faktycznie organizuje i ponosi odpowiedzialność za kreatywny, organizacyjny i finansowy proces produkcji utworu audiowizualnego. Tak więc (...) Bank (...) w W., jako producent filmu dokumentalnego z cyklu „(...)” nie posiada legitymacji do występowania w charakterze pozwanej w niniejszym procesie. Brak legitymacji procesowej zarówno czynnej jak i biernej stanowi przesłankę materialnoprawną, której brak prowadzi do wydania wyroku oddalającego powództwo. Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, iż rozpoznając sprawę w przedmiocie ochrony dóbr osobistych Sąd powinien w pierwszej kolejności ustalić, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, a dopiero w przypadku pozytywnej odpowiedzi ustalić czy działanie pozwanego było bezprawne. Dowód, że dobro osobiste zostało naruszone ciąży na osobie poszukującej ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. W orzecznictwie sądowym i w literaturze ugruntowany jest pogląd, że przy ocenie czy zostały naruszone dobra osobiste decyduje obiektywna ocena konkretnych okoliczności, a nie subiektywne odczucie osoby zainteresowanej. Decydująca jest reakcja opinii społecznej, w szczególności grup społecznych, do których należy osoba żądająca ochrony (tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 stycznia 1976 roku, w sprawie II CR 692/75 i A. Szpunar „Zadośćuczynienie za szkodę majątkową” 1999). Powód S. R. nie wykazał, iż emisja filmu dokumentalnego, w którym opublikowano jego dane osobowe i wizerunek wywołała jakąkolwiek reakcję społeczeństwa wobec jego osoby, a w szczególności osób odbywających razem z nim karę pozbawienia wolności. Sąd zdaje sobie sprawę, iż powód subiektywnie może czuć się dotknięty, czuć iż jego nazwisko i wizerunek zostały naruszone. Jednakże w tym wypadku decydującą rolę mają kryteria obiektywne a nie subiektywne powoda. Powód nie przedstawił żadnego dowodu, iż w związku z emisją filmu dokumentalnego pod tytułem „(...)” poniósł jakiekolwiek konsekwencje zawodowe, towarzyskie, rodzinne czy jakiekolwiek inne oraz czy był z tego powodu szykanowany. W żadnym razie z emisją tego filmu nie można wiązać samego faktu izolacji powoda, czy też objęcia go dodatkowymi środkami bezpieczeństwa. Na powodzie zaś spoczywa obowiązek udowodnienia, iż jego dobro osobiste zostało naruszone. --- STRONA 3 --- Z tych względów powództwo podlega oddaleniu także jako niezasadne. Skoro więc dobra osobiste powoda nie zostały naruszone, brak jest podstaw do badania czy działanie pozwanej było bezprawne i prowadzenia w tym przedmiocie postępowania. W tym miejscu Sąd pragnie poczynić kilka uwag natury ogólnej. Do dnia 30 czerwca 1996 roku obowiązywał przepis art. 3 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu następującym: „Sąd powinien dążyć do wszechstronnego zbadania wszystkich istotnych okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznych i prawnych. Sąd z urzędu może podejmować czynności dopuszczalne według stanu sprawy, jakie uzna za potrzebne do uzupełnienia materiału i dowodów przedstawionych przez strony i uczestników postępowania” W przepisie tym zawierała się wówczas naczelna zasada postępowania cywilnego, a mianowicie zasada prawdy obiektywnej. Charakteryzowała się tym, że Sąd niezależnie od wniosków dowodowych zgłaszanych przez strony miał obowiązek wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i mógł oraz powinien przeprowadzać postępowanie dowodowe w zakresie nie zgłaszanym przez strony, tj. w takim jakie sam uznawał za konieczne. Przepis powyższy został wykreślony z Kodeksu postępowania cywilnego przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 roku o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczpospolitej – Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 1996r. Nr 43, poz. 189 z późniejszymi zmianami ). Zmiany te weszły w życie z dniem 1 lipca 1996 roku. Wykreślenie powyższego przepisu spowodowało, że proces cywilny oparł się na zasadzie przeciwstawnej do zasady prawdy obiektywnej tj. na zasadzie kontradyktoryjności, która została dodatkowo wzmocniona od dnia 5 lutego 2005 roku przez zmianę m.in. treści przepisu art. 5 k.p.c. i art. 232 k.p.c. Spowodowała to ustawa z dnia 2 lipca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2004r. Nr 172, poz. 1804 ). W chwili obecnej Sąd orzeka jedynie na podstawie dowodów przedstawionych przez strony i ma zakaz dopuszczania dowodów z urzędu, gdyż jest to sprzeczne z powyższą zasadą i formalizmem procesowym. Kontradyktoryjność procesu cywilnego i zakaz podejmowania powyższych czynności wielokrotnie została potwierdzona przez Sąd Najwyższy w licznych orzeczeniach wydanych na tym tle oraz Sądów Apelacyjnych. Z powyższego wynika, że sąd orzeka na podstawie materiałów dostarczonych przez stronę. Jej obecność na rozprawie nie jest konieczna, o ile z pism procesowych jasno wynika, czego i na jakiej podstawie dochodzi powód, czyli strona wszczynająca postępowanie. Taka sytuacja zachodziła w sprawie niniejszej. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 23 k.c. i art. 24 k.c. w zw. z art. 38 ustawy Prawo prasowe. O kosztach orzeczono na mocy art. 98 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Zwolnienie powoda od kosztów sądowych nie obejmuje obowiązku zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.