Wyrok I C 216/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wyd

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 216/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Opolu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSO Halina Jagieła Protokolant: sekr. sądowy Paulina Lebedyńska po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2013 r. w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa S. P. przeciwko (...) S.A. w W. o zapłatę I. zasądza od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powódki S. P. kwotę 100.000 zł (sto tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 20 października 2011r. do dnia zapłaty, II. oddala dalej idące powództwo, III. zasądza od pozwanego na rzecz powódki 5.000 zł tytułem zwrotu części opłaty sądowej, IV. koszty zastępstwa procesowego znosi wzajemnie między stronami. Na oryginale właściwy podpis Sygn. akt I C 216/13 UZASADNIENIE Powódka S. P. w pozwie z dnia 8.04.2013r. skierowanym przeciwko pozwanemu (...) S.A. w W. wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwoty 200.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi --- STRONA 2 --- od dnia 20.10.2011r. do dnia zapłaty, zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż w wyniku stwierdzonej przez Konsylium Lekarskie śmierci pnia mózgu B. P. - syna powódki - nastąpiło odłączenie aparatury podtrzymującej życie chłopca. Przyczyną zgonu 4,5 letniego chłopca było nieodwracalne ciężkie uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Wyjściową zaś przyczyną zgonu dziecka było zgorzelinowe zapalanie uchyłku M. z towarzyszącą niedrożnością jelit i następowym odwodnieniem i wstrząsem oligowolemicznym, co doprowadziło do zatrzymania krążenia. Powyższe tragiczne następstwa wynikały z dwukrotnego zlekceważenia przez ordynatora oddziału placówki medycznej dr. Z. L. zaobserwowanych i zgłaszanych przez matkę chłopca objawów, a także nie przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych, co ostatecznie doprowadziło do opóźnienia dokonania prawidłowego rozpoznania i podjęcia właściwego leczenia. W uzasadnieniu pozwu powódka podniosła, iż w niniejszej postępowaniu na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc dochodzi odpowiednio zadośćuczynienia za krzywdę jakiej doznała wskutek śmierci syna (w chwili śmierci miał zaledwie 4,5 roku), z którym była bardzo mocno związana emocjonalnie i dotkliwie odczuła jego śmierć. Do tej pory pomimo upływu czasu, nie może pogodzić się ze stratą tak bliskiej osoby. Tragedia, która dotknęła powódkę odcisnęła na niej ogromne piętno, które pozostanie z nią do końca życia. Ból i cierpienie po śmierci syna będą obecne w życiu powódki już zawsze. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwany wskazał, iż zdarzenie, wskutek którego zginął syn powódki, miało miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008r., roszczenie powódki o zasądzenie zadośćuczynienia na postawie przepisu art. 448. k.c. w zw. z art. 24. k.c., jest nieuzasadnione i pozbawione podstawy prawnej i jako takie powinno zostać oddalone. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł również, iż w pozwie powódka co prawda wskazuje, iż zmuszona była w związku ze śmiercią syna korzystać z pomocy lekarzy psychiatrów, jednakże okoliczności tej w żaden sposób nie wykazała. Pozwany wskazał nadto, iż z treści pozwu wynika, że po śmierci syna powódka rozwiodła się i założyła nową rodzinę, urodziła dziecko. A zatem sytuacja życiowa powódki jest stabilna i spokojna, a powódka - wbrew swoim twierdzeniom - nie musi obawiać się braku wsparcia i opieki w przyszłości. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 13.02.2004 r. w wyniku stwierdzonej przez Konsylium Lekarskie śmierci pnia mózgu B. P. - syna powódki - nastąpiło odłączenie aparatury podtrzymującej życie chłopca. Przyczyną zgonu 4,5 letniego chłopca było nieodwracalne ciężkie uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego. Wyjściową zaś przyczyną zgonu dziecka było zgorzelinowe zapalanie uchyłku M. z towarzyszącą niedrożnością jelit i następowym odwodnieniem i wstrząsem oligowolemicznym, co doprowadziło do zatrzymania krążenia. Powyższe tragiczne następstwa wynikały z dwukrotnego zlekceważenia przez ordynatora oddziału placówki medycznej dr Z. L. zaobserwowanych i zgłaszanych przez matkę chłopca objawów, a także nie przeprowadzenia odpowiednich badań diagnostycznych, co ostatecznie doprowadziło do opóźnienia dokonania prawidłowego rozpoznania i podjęcia właściwego leczenia. Sąd Rejonowy w Gliwicach III Wydział Karny wyrokiem z dnia 21 marca 2011r. sygn. akt III K 850/05 uznał Z. L. za winnego tego, że w dniu 27 stycznia 2004r. w K. jako Ordynator Oddziału (...) Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. Szpitala przy ul. (...) przeprowadzając tego dnia dwukrotnie badanie B. P., pomimo ciążącego na nim obowiązku opieki nad pacjentem B. P. lat cztery i pół, lekceważąc objawy wynikające z wywiadu lekarskiego oraz dostrzegalne podczas badania, poprzestał na badaniu palpacyjnym, zaniechał skierowania B. P. celem obserwacji na oddział szpitalny, a także zaniechał przeprowadzenia badań diagnostycznych w szczególności ultrasonograficznych, rtg, badań laboratoryjnych (moczu, krwi) opóźniając w ten sposób podjęcie prawidłowego rozpoznania i leczenia, czym nieumyślnie naraził B. P. na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to jest --- STRONA 3 --- przestępstwo z art. 160 §3 kk i za ten czyn Sąd wymierzył mu karę jednego roku pozbawienia wolności warunkowo zawieszając wykonanie orzeczonej kary na okres próby czterech lat. dowód: akta karne III K 850/05 Sądu Rejonowego w Gliwicach III, w tym wyrok z dnia 21.03.2011r. Zdarzenie to spowodowało ogromny szok dla całej rodziny zmarłego chłopca, przede wszystkim jednak dla powódki - matki zmarłego tragicznie B. P.. Powódka, była bardzo silnie emocjonalnie związana ze zmarłym synkiem. W chwili śmierci miał on zaledwie 4,5 roku. Śmierć synka przyszła nagle i niespodziewanie, było to wielkim szokiem dla powódki, która nigdy nie spodziewałaby się tego, iż będzie musiała pogrzebać własne dziecko. Powódka wspomina synka jako wesołego, pogodnego chłopca, który dopiero zaczynał się uczyć świata, poznawać nowe rzeczy, przyjaciół zabaw. B. był dzieckiem, niezwykle energicznym, sprawiał swoim rodzicom nieopisaną radość, i jako jedyne ich dziecko, stanowił dla nich najważniejszą osobę w życiu. Powódka do dnia dzisiejszego nie potrafi przeglądać zdjęć swojego zmarłego synka. Powódka również jeszcze długo po rzeczonym zdarzeniu nie była w stanie przebywać wśród dzieci czy znajomych posiadających własne pociechy. Nie mogła również przechodzić koło szkół bądź przedszkoli. Przez okres 8 miesięcy przebywała na urlopie dla podratowania zdrowia. Po powrocie do pracy do szkoły zrezygnowała z uczenia klas pierwszych gimnazjum, aby nie spotykać się z kolegami z którymi jej zmarły syn chodził do klasy. Wszystkie jej myśli krążyły jedynie wokół synka, całe życie wywróciło się do góry nogami, każdą wykonywaną przez powódkę czynność determinowały myśli o zmarłym B.. Powódka zmuszona była korzystać z pomocy lekarzy specjalistów z dziedziny psychiatrii. Nie byłaby w stanie samodzielnie sprostać takiemu obciążeniu emocjonalnemu i psychicznemu, jakie stało się jej udziałem w skutek śmierci synka. Rok po śmierci syna rozwiodła się z mężem ponieważ małżonkowie nie potrafili uporać się z tą sytuacją i dochodziło pomiędzy nimi do konfliktów. Przez dłuższy okres czasu powódka miała trudności aby zajść w ciążę z drugim dzieckiem, leczyła się w Centrum Bezpłodności, jedna z prób zajścia w ciąże zakończyła się poronieniem. Aktualnie powódka założyła nową rodzinę i posiada syna Ł., który ma obecnie 2 lata. W dalszym ciągu w życiu powódki nie ma jednak takiego dnia, aby nie pomyślała z ukłuciem w sercu o chłopcu, który obecnie miałby już 11 lat. Podczas zwykłych czynności dnia codziennego, chociażby takich jak kupowanie zabawek bądź ubranek dla dziecka, powódkę dręczą nieznośne myśli, bolesne wspomnienia. Dalej w związku z powyższym jest osobą płaczliwą i chwiejną emocjonalnie. dowody: kopia odpisu skróconego aktu urodzenia k. 14 zeznania powódki nagranie płyta Cd k.53 Powódka korzystała z pomocy psychologicznej w gabinecie psychologa R. Z. w marcu i kwietniu 2004 r. z powodu traumy po śmierci syna. Powódka uczęszczała na kurs naturalnego leczenia metodą reiki osiągając pierwszy stopień. W kwietniu 2005 r. powódka przebywała w szpitalu na oddziale wewnętrznym z powodu bólów w klatce piersiowej. dowody: zaświadczenie psychologa k.61 oświadczenia powódki k. 62,63, certyfikat k. 63, karta informacyjna leczenia szpitalnego k.89 Powódka pracuje na ½ etatu jako pedagog w szkole, za rok 2012 osiągnęła dochód w wysokości 19.532 zł. dowody: PiT k. 65, zeznania powódki k. 53 --- STRONA 4 --- Powódka za pośrednictwem fachowego pełnomocnika, tj. firmy (...) Sp. z o.o. w L. wystąpiła pismem z dnia 17.09.2011 r., wystąpiła z roszczeniem o wypłatę kwoty 150.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia po śmierci osoby najbliższej. W dniu 19.10.2011r. pozwany odmówił przyznania na rzecz powódki zadośćuczynienia. dowody: kopia pisma (...) z dnia 19.10.2011r. k. 15 kopia zgłoszenia szkody z dnia 17.09.2011r. k. 16-17 akta szkody nr (...) Sąd zważył co następuje: Powództwo częściowo zasługiwało na uwzględnienie. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie, będącą przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu, była zasadność domagania się przez powódkę zadośćuczynienia albowiem strona pozwana wskazywała, że zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie wypadku, brak jest jakichkolwiek podstaw, by uznać roszczenie strony powodowej za zasadne. Sąd dokonując rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie oparł się na materiale dowodowym w postaci dokumentów. Uzupełnieniem tak zgromadzonego materiału dowodowego były zeznania powódki. Sąd uznając odpowiedzialność strony pozwanej za uzasadnioną co do zasady, podjął rozstrzygnięcie w zakresie wysokości należnego powódce zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Sąd stosownie do regulacji zawartej w art. 448 kc w zw. z art. 23 i 24 kc wziął pod uwagę wszystkie okoliczności, jakie zawarte są w dyspozycjach powyższych przepisów. Istotną kwestią w niniejszej sprawie stanowił spór o zasadę: czy spowodowanie śmierci osoby bliskiej przez osobę trzecią stanowi naruszenie dobra osobistego najbliższych członków rodziny zmarłego i jakie dobro jest w takim przypadku naruszone. Pozwany kwestionował w tym względzie roszczenie powódki wskazując, iż nie istnieją podstawy do przyznania i wypłacenia jej zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc. Strona pozwana podniosła bowiem zarzut, że w dacie zdarzenia skutkującego śmiercią syna powódki nie było podstawy prawnej uzasadniające przyznanie zadośćuczynienia za krzywdę wywołaną śmiercią osoby najbliższej. Wskazała, że wywodzenie takiego roszczenia z przepisów o ochronie dóbr osobistych jest nieuzasadnione, polski system prawa cywilnego opiera się bowiem na zasadzie, że odszkodowanie i zadośćuczynienie przysługuje wyłącznie osobom, przeciwko którym skierowany jest czyn sprawcy, tzn. osobom bezpośrednio poszkodowanym lub pokrzywdzonym. Podkreśliła, że jedyny wyjątek od tej zasady zawiera regulacja art. 446 k.c., paragraf 4 tego przepisu nie ma zaś -z uwagi na datę zdarzenia - zastosowania niniejszej sprawie. W ocenie Sądu niezasadne i pozbawione podstaw jest stanowisko strony pozwanej, odmawiające powódce zadośćuczynienia za śmierć syna. Sąd akceptuje bowiem stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2010 r., III CZP 76/10 (Biul. SN z 2010, nr 10, poz. 11), w której przyjęto, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawie art. 448 k.c. w związku z art. 24 § 1 k.c. zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. W uchwale tej wyjaśniono, że więzi rodzinne mogą być uznane za dobro osobiste podlegające ochronie na gruncie art. 23 i 24 k.c. Dobro to może być więc naruszone przez spowodowanie śmierci osoby najbliższej. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela także pogląd wyrażony w tejże uchwale, że przeciwnego argumentu nie może stanowić sam fakt wprowadzenia przez ustawodawcę, od dnia 3 sierpnia 2008 r., uprawnienia sądu do zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej za doznana krzywdę. Wprowadzenie art. 446 § 4 k.c. doprowadziło bowiem jedynie do zmiany w sposobie realizacji tego roszczenia przez skonkretyzowanie osób uprawnionych do jego dochodzenia oraz przesłanek jego stosowania. --- STRONA 5 --- Do katalogu dóbr osobistych, które podlegają ochronie należą bowiem, w ocenie Sądu, który odwołuje się w tym zakresie do stanowiska Sądu Najwyższego, więzi rodzinne, zaś więź między rodzicami a dziećmi jest jedną z silniejszych więzi międzyludzkich, a doznany na skutek śmierci osoby bliskiej uszczerbek może polegać nie tylko na osłabieniu aktywności życiowej i motywacji do przezwyciężania trudności, lecz jest także następstwem naruszenia tej relacji między osobą zmarłą a jej najbliższymi. Na podstawie art. 448 k.c. kompensowana jest krzywda, a więc szkoda niemajątkowa, wywołana naruszeniem dobra osobistego, polegająca na fizycznych dolegliwościach i psychicznych cierpieniach pokrzywdzonego, zaś wysokość świadczenia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. ma charakter ocenny, dlatego przy jego określaniu sądy zachowują duży zakres swobody. Zasądzana z tego tytułu kwota musi być rozważana indywidualnie i dawać pokrzywdzonemu „satysfakcję", a jej uzyskanie możliwe jest wtedy, gdy wysokość zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego będzie dla sprawcy naruszenia i/lub innej osoby odpowiedzialnej za naruszenie odczuwalną „sankcją" majątkową, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej. Określenie zaś „odpowiedniej" sumy zadośćuczynienia przyznawanego na podstawie art. 448 k.c. wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności rodzaju naruszonego dobra i rozmiaru doznanej krzywdy, intensywności naruszenia oraz stopnia winy sprawcy, a także sytuacji majątkowej zobowiązanego. W okolicznościach niniejszej sprawy zawinione działanie sprawcy, w wyniku którego syn powódki poniósł śmierć, skutkowało nagłym niespodziewanym zerwaniem więzi rodzinnej łączącej z synem jego rodziców. Powódka należy bowiem do grona osób bezpośrednio pokrzywdzonych zawinionym działaniem sprawcy, za którego odpowiedzialność cywilną ponosi strona pozwana. Bezpośrednim skutkiem działania sprawcy było bowiem nie tylko pozbawienie życia syna powódki, ale również naruszenie dobra osobistego rodziców zmarłego w postaci bliskiej więzi łączącej ich z synem. Poza wszelką wątpliwością pozostaje fakt, iż powódka bardzo głęboko odczuła śmierć synka, zarówno w aspekcie utraty najbliższej osoby - ukochanego dziecka i związanego z tym poczucia bliskości, troski, jak również spędzania wspólnego czasu i pielęgnowania wzajemnych więzi, a także w aspekcie ewentualnego wsparcia i opieki w przyszłości. W tym miejscu godzi wskazać się, iż śmierć synka stanowi do dnia dzisiejszego wyjątkowo traumatyczne przeżycie. Świadomość, że to powódka pochowała, pożegnała za zawsze własnego synka, przed którym życie dopiero się zaczynało, jest wyjątkowo bolesna, stanowi ranę, która pozostanie w jej sercu na zawsze. Powódka do tej pory jest zagubiona i nie może pogodzić się z losem; ciągle myśli o synku, pomimo upływu czasu, nie może pogodzić się ze stratą tak bliskiej osoby. Powódka nie nigdy nie zapomni o swoim małym synku, do końca życia będzie musiała żyć z tą koszmarną świadomością w jakich okolicznościach zmarło jej dziecko, że tyle mogło go jeszcze spotkać, że tyle życia na niego czekało. Dla rodzica nie ma nic gorszego, niż właśnie takie odczucie. Wszystko to składa się na wyjątkową uciążliwość tej straty, smutek, żal, cierpienie i tęsknotę powódki za synem której nikt i nic nie jest w stanie zastąpić. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd określił sumę zadośćuczynienia w odniesieniu do powódki na kwotę 100.000 zł. W ocenie Sądu kwota ta stanowi właściwą rekompensatę za ból, a także cierpienia fizyczne i psychiczne, jakich doznała powódka w związku ze śmiercią syna. Jednocześnie wskazana wyżej suma jest, zdaniem Sądu, utrzymane w rozsądnych granicach, uwzględniających aktualne warunki oraz przeciętną stopę życiową społeczeństwa i kraju, w którym funkcjonuje powódka. Sąd jest świadom, że nie ma ceny za śmierć dziecka. Jednak zadośćuczynienie musi być utrzymane w rozsądnych granicach i dlatego dalej idące roszczenie powódki Sąd oddalił. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zasądzenia odsetek Sąd oparł na treści przepisów art. 817 kc w zw. z art. 481§1 i 2 kc w zw. z art. 455 kc. Mając na uwadze powyższe ustalenia, argumenty i przepisy, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia treść art. 100 kpc. Na oryginale właściwy podpis za zgodność: