Wyrok I C 2132/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakow

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2132/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2020 r. Sąd Okręgowy w Krakowie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Waldemar Żurek Protokolant: protokolant Maciej Zając po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2020 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa J. B. przeciwko Fundacji Ośrodek (...) z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo; 2. zasądza od powoda J. B. na rzecz strony pozwanej Fundacji Ośrodek (...) z siedzibą w W. kwotę 737 zł ( słownie: siedemset trzydzieści siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 2132/19 UZASADNIENIE wyroku z dnia 23 listopada 2020 roku Powód J. B. w pozwie (k. 1-4v.) skierowanym przeciwko Fundacji Ośrodek (...) z siedzibą w W. wniósł o: • zobowiązanie pozwanej a postawie art. 24 § 1 k.c. lub ewentualnie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych do opublikowania w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku wydanego w niniejszej sprawie, na swój koszt, na portalu internetowym OKO.press, czcionką Georgia 14,5, koloru czarnego, na biały tle, w formie przyjętej dla artykułów publikowanych na tymże portalu, o świadczenia o treści: ,,Wydawca portalu internetowego OKO.press Ośrodek (...) przeprasza p. J. B. za bezprawne rozpowszechnienie jego wizerunki dokonane w dniu 4 października 2019 r. w artykule p. B. M. oraz linku graficznym do tego artykułu opublikowanym na łamach portalu internetowego OKO.press.”, przy czym do oświadczenia na stronie głównej portalu, w sekcji najnowsze oraz śledztwa, zamieszczony zostanie link graficzny (link- fragment strony internetowej lub dokumentu elektronicznego odsyłający do innego fragmentu strony, innego dokumentu lub innej strony internetowej, w przypadku linku graficznego jest to specjalnie zaprojektowany baner, animacja lub film) obejmujący grafikę w postaci czarnego prostokąta wypełnionego czarnym tłem z napisem (...) oraz tytułem zamieszczonym pod grafią w brzmieniu: ,,Wydawca OKO.press przeprasza p. J. B.” za naruszenie jego prawa do wizerunku”; --- STRONA 2 --- • zobowiązanie pozwanej, na podstawie art. 24 § 1 k.c. do powstrzymywania się od dalszego naruszania dóbr osobistych powoda w postaci rozpowszechniania wizerunku przedstawiającego jego osobę; • zobowiązanie pozwanej do usunięcia wizerunku powoda ze strony (...) oraz linku graficznego do tejże strony internetowej prezentowanego w portalu internetowym OKO.press, • zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Na uzasadnienie swojego stanowiska powód wskazał, iż w dniu 04.10.2019 r. w portalu internetowym OKO.press, którego wydawcą jest pozwana opublikowany został na stronie (...) artykuł autorstwa p. B. M. pt.: ,,Firma syna B. dostała około 700 tys. zł z publicznej kasy na remont dwóch kamienic w K.”. Podał, iż w nagłówku artykułu opublikowano grafikę przedstawiającą w lewej jej części wyrenderowane zdjęcie jego, tj. J. B. na tle budynku. W prawej zaś części przedstawiono wyrenderowane zdjęcie p. M. B. na tle innego budynku. Każda z części zajmuje połowę grafiki. W ocenie powoda na fotografii z łatwością można go rozpoznać. J. B. wywodził, iż przestawiając jego wizerunek przekazano informację na temat jego działalności zawodowej oraz nieruchomości kamienicy przy ul. (...) w K. oraz W. P. w K.. Argumentował, iż rozpowszechniony w artykule jego wizerunek to wyrenderowana do obszaru głowy i torsu stopklatka z filmu opublikowanego dnia (...) r. na kanale (...) w którym powód opowiada o prowadzonych szkoleniach, Następnie, powód podniósł, iż nie jest osobą powszechnie rozpoznawalną, nigdy też nie występował w charakterze polityka czy osoby pełniącej funkcje publiczne. Jego działalność zawodowa nie jest związana z występowanie w sferze publicznej. Nie jest także celebrytą i nigdy nie odczuwał potrzeby zyskania szerszej rozpoznawalności. Nadmienił, iż zarówno jego obecny pracodawca, tj. Bank (...) S.A. oraz poprzedni – (...) S.A. są spółkami prawa handlowego, nie zaś instytucjami państwowymi. Nie ma przy tym znaczenia, iż część akcji spółki znajduje się w posiadaniu podmiotów kontrolowanych przez Skarb Państwa. Powód podał, iż działania pozwanej nie były z nim uzgodnione. Nie wyraził w żaden sposób, czy to wyraźny, czy domniemamy zgody na publikację jego wizerunku. Nadto, działania pozwanej były niezgodne z art. 81 Prawa autorskiego. W ocenie powoda pozwana nie miała prawa do jego wizerunku, nie wykonywała zatem żadnych swoich uprawnień. Nie zostały również spełnione żadne inne przesłanki legalizujące rozpowszechnienie wizerunku bez zgody osoby, do której wizerunek należy. Powód podkreślił, iż nigdy nie pełnił funkcji publicznych, nie pracował w mediach, a także nie prowadził działalności powszechnie eksponowanej. Z tego względu nie uzyskał nigdy szerszej rozpoznawalności (o którą nie zabiegał). Zgodnie z twierdzeniem powoda strona pozwana publikując jego wizerunek udowodniła, iż nie szanuje jego prawa do dysponowania swoim wizerunkiem. Powód nie jest pewny, czy do takich naruszeń nie dojdzie w przyszłości. Brak gwarancji, iż do dalszych naruszeń nie dojdzie sprawi, iż będzie czuł potrzebę stałego monitorowania działalności pozwanej. Z tego względu w jego ocenie celowym dla usunięcia skutków naruszenia jest zobowiązanie pozwanej do zaprzestania dokonywania naruszeń prawa do wizerunku mu przysługującego. Strona pozwana Fundacja Ośrodek (...) z siedzibą w W. w odpowiedzi na pozew (k. 35-49) wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strona pozwana wskazała, iż sporny artykuł dotyczył finansowania ze środków publicznych szeregu inwestycji realizowanych przez firmy powoda, w tym remontu kamienicy przy ul. (...) w K.. Artykuł zilustrowany został m.in. zdjęciem powoda. Pozwana podała, iż przedmiotowe zdjęcie stanowi stopklatkę z powszechnie dostępnego, opublikowanego za zgodą powoda w serwisie (...) na kanale (...) filmu pt. ,,J. B. opowiada o szkoleniach." Strona pozwana stoi na stanowisku, że opublikowanie na portalu oko.press wizerunku powoda dokonane zostało zgodnie z prawem i korzysta z ochrony na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, który zezwala na rozpowszechnianie wizerunków osób powszechnie znanych, jeżeli wykonane zostały w związku z pełnieniem przez taką osobę funkcji publicznych. --- STRONA 3 --- Pozwana podniosła, że okoliczności, w jakich nastąpiła przedmiotowa publikacja nie dają podstaw do przypisania jej odpowiedzialności z tytuły naruszenia dóbr osobistych powoda na podstawie art. 24 § 1 k.c. Następnie, pozwana zaprzeczyła twierdzeniom powoda, jakoby nie był on osobą powszechnie znaną i ,,nie związaną ze sferą publiczną" oraz jakoby nie był osobą pełniącą funkcje publiczne oraz jakoby zdjęcie z jego wizerunkiem nie zostało wykonane w związku z pełnieniem przez niego funkcji publicznej. Strona pozwana podała, iż powód od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą i zawodową. Pełnił przy tym szereg funkcji w zarządach spółek handlowych, jak również w związku pracodawców zrzeszającego państwowe firmy, czy fundacji realizującej cele publiczne. Powyższe w ocenie pozwanej zaświadcza o tym, że powód pełnił liczne funkcje publiczne. Ponadto, prezentował publicznie swoje przekonania, opinie i oceny. W dniu 10 sierpnia 2016 r. ukazała się na łamach portalu (...) ukazał się artykuł autorstwa powoda pt. ,,(...)" stanowiący analizę sytuacji politycznej w kraju po przejęciu władzy przez (...). Strona pozwana zwróciła uwagę, iż w 2017 r. powód został zatrudniony w (...) Grupie (...), w kolejnym roku został członkiem zarządu, a następnie p.o. prezesa (...) Przedsiębiorstwa (...) S.A., natomiast w 2019 r. został pełnomocnikiem zarządu (kontrolowanego) państwowego Banku (...) S.A. Powód zasiada również w Radzie Nadzorczej Związku (...), zrzeszającego państwowe firmy. Strona pozwana podniosła, że do rozpowszechnienia wizerunku powoda doszło w celu zrelacjonowania wykonywania przez niego funkcji publicznych (zawodowych). Pozwana Fundacja zwróciła uwagę, iż powód stał się osobą powszechnie znaną na długo przed publikacją jej artykułu, Osoba powoda zgodnie z jej twierdzeniem miała budzić zainteresowanie mediów oraz opinii publicznej w związku z jego karierą zawodową realizowaną w kontekście jego powiązań rodzinnych, tj. pozostawania synem M. B. - jednego z najważniejszych urzędników państwowych. Przed datą spornej publikacji osoba powoda od dawna pozostawała w centrum uwagi mediów, a jego wizerunek był powszechnie zmiany wobec opublikowania go w reportażu pt. ,,P. M. i (...)" (...), tj. ogólnopolskiej stacji telewizyjnej, jak również w publikacji dokonanej przez dziennik FAKT. Zdaniem strony pozwanej, nawet gdyby uznać, że publikacja jego wizerunku stanowiła naruszenie dóbr osobistych, naruszenie takie nie miałoby bezprawnego charakteru. Pozwana Fundacja działała bowiem w ramach uprawnień przyznanych przez prawo prasowe, realizując prawo do wolności słowa i prawa społeczeństwa do informacji, a ponadto jej działanie miało na celu ochronę uzasadnionego interesu społecznego, jakim było podjęcie debaty publicznej w sprawie budzącej usprawiedliwione powszechne zainteresowanie. Strona pozwana argumentowała, iż powód korzystający ze środków publicznych, powinien był zaś liczyć się z zainteresowaniem opinii publicznej swoją osobą, w tym również z tym, że zostanie opublikowany jego wizerunek. Bezspornym w sprawie było, iż: W dniu 4 października 2019 r. na portalu internetowym oko.press opublikowany został artykuł aktorstwa B. M. pt. ,,(...) B. (...) K.." Ponadto, Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Artykuł dotyczył działalności zawodowej powoda oraz dotacji z UE, jakie miał otrzymać. Zilustrowany został m.in. grafiką przedstawiającą zdjęcie powoda. Przedmiotowe zdjęcie stanowi stopklatkę z powszechnie dostępnego w serwisie (...) na kanale (...) filmu pt. ,,J. B. (...)." Powód w tym filmie występuje jako prelegent prowadzący szkolenia. Szkolenie, w ramach którego został nagrany wizerunek powoda odbywało się na sali szkoleniowej, było udostępnione na profilu publicznym. (...) funkcjonował w I. na długo przed publikacją spornego artykułu dowód: zeznania świadka B. N., rozprawa z dnia 23 listopada 2020 r 00:17:50 – 00:36:26. Artykuł powstał w czasie, kiedy krótko wcześniej ujawniono fakty dotyczące niejawności związanych z majątkiem ojca powoda M. B., będącego(...). dowód: zeznania świadka B. N., rozprawa z dnia 23 listopada 2020 r. 00:17:50 – 00:36:26. --- STRONA 4 --- J. B. od wielu lat prowadzi działalność gospodarczą i zawodową, jest m.in. managerem szkoleniowo-doradczym i inwestorem. Pełni szereg funkcji w zarządach spółek handlowych, w Związku (...). Jest Prezesem Fundacji (...). dowód: odpis KRS Fundacji (...), k. 61-67; odpis KRS spółki X4 (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., k. 68-76; odpis KRS spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., k. 77-90; odpis KRS spółki (...) z siedzibą w J., k. 91-98; odpis KRS spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., k. 99-102 ; odpis KRS spółki (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W., k. 103-116; odpis KRS Związku (...), k. 117-124 W 2017 r. powód został zatrudniony w (...) Grupie (...),. W 2018 r. został członkiem zarządu, a następnie p.o. (...) Przedsiębiorstwa (...) S.A. W 2019 r. został pełnomocnikiem zarządu Banku (...) S.A. dowód: wydruk z portalu linkedin.com, k. 125-130; odpis KRS spółki Przedsiębiorstwo (...) S.A. k. 147-157; wydruk z portalu wiadomosci.ep.pl, k. 158-160; wydruk z portalu wpowiecie.pl, k. 162-167; wydruk z portalu innpoland.pl, k. 168-170. W dniu 10 sierpnia 2016 r. na łamach portalu (...) ukazała się artykuł autorstwa powoda pt. ,,(...)". Artykuł został opatrzony zdjęciem powoda. dowód: wydruk z portalu rp.pl, k. 137-144. Zdjęciem powoda został opatrzony artykuł pt. ,, (...)!", który ukazał się na łamach dziennika Fakt z dnia 26 września 2019 r. dowód: wydruk, k. 230-231. Powyższe ustalenia faktyczne zostały poczynione na podstawie powołanych powyżej, skutecznie niezakwestionowanych dokumentów urzędowych i prywatnych, których autentyczność nie budziła wątpliwości, podobnie jak treść, rozpatrywana w kontekście całokształtu ujawnionych w sprawie okoliczności. Relewantny dla rozstrzygnięcia sprawy stan faktyczny Sąd ustalił również w oparciu o zeznania świadka B. N., które Sąd uznał za spójne i logiczne. Sąd zważył, co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Zgodnie z art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Stosownie zaś do art. 24 § 1 k.c. ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Z powyższych regulacji wynika, że przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność zagrożenia lub naruszenia. Jednym z dóbr osobistych podlegających ochronie jest wizerunek, wymieniony wprost w treści art. 23 k.c. W niniejszej sprawie powód wiązał swoje roszczenie z publikacją prasową autorstwa pozwanego opatrzoną zdjęciem, które przedstawiało jego osobę. Istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy bezprawnie wykorzystano wizerunek powoda. W przypadku rozpowszechniania wizerunku zastosowanie znajduje art. 81 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U.2019.1231), zgodnie z którym rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim --- STRONA 5 --- przedstawionej. Zezwolenia nie wymaga jedynie rozpowszechnianie wizerunku osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych. Do kategorii osób publicznych, o których mowa w art. 81 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych, należą zarówno osoby sprawujące funkcje publiczne, jak i osoby, które nie pełniąc ich, odgrywają rolę w różnych dziedzinach życia publicznego (polityka, życie społeczne, kultura, sztuka) doniosłą rolę a przez to cieszą się znacznym zainteresowaniem publiczności (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2013r., sygn. akt I CSK 739/12, LEX nr 1415494). Swoboda rozpowszechniania wizerunków osób powszechnie znanych ma służyć przede wszystkim celom informacyjnym. W ocenie Sądu J. B. należy do grona osób, których rozpowszechnianie wizerunku nie wymaga ich zezwolenia. Sąd doszedł do przekonania, że powoda można zakwalifikować do osób powszechnie znanych w rozumieniu art. 81 ust. 2 pkt 1 prawa autorskiego, gdyż pełni on szereg funkcji w zarządach spółek handlowych, w tym spółek Skarbu Państwa lub z udziałem Skarbu Państwa, nadto w związku pracodawców zrzeszającego państwowe firmy czy też fundacji realizującej cele publiczne. Pełnił funkcje Prezesa (...) Grupy (...), p.o. Prezesa spółki (...) S.A. należącej do (...) Grupy (...), a obecnie jest doradcą Zarządu Banku (...) S.A. Z tego tytułu czerpał oraz nadal czerpie określony dochód. Spółki, w których powód sprawował określone funkcje są przedmiotem zainteresowania społecznego, bowiem społeczeństwo poprzez media może dowiadywać się o osobach zajmujących stanowiska publiczne. W ocenie Sądu sporny artykuł, wraz z umieszczonym w nim wizerunkiem powoda był to zatem głos wyrażony w interesie społecznym realizującym prawo społeczeństwa do informacji. Ponadto, w ocenie Sądu ważnym interesem społecznym uzasadniającym opublikowanie wizerunku powoda było podjęcie przez wydawcę oko.press debaty publicznej w sprawie budzącej powszechne zainteresowanie, a dotyczącej dysponowania środkami publicznymi oraz powiązania szeroko rozumianych interesów powoda z majątkiem ważnej osoby w państwie, tj. (...) M. B., będącego ojcem powoda. Artykuł dotyczył konkretnego zagadnienia, a mianowicie dotacji z UE i pożyczki z funduszy dysponujących publicznymi pieniędzmi, jakie powód miał uzyskać na finansowanie inwestycji realizowanych przez jego firmy, w tym na renowacje nieruchomości będącej własnością jego ojca. Okoliczności sprawy analizowane w aspekcie ważnego interesu społecznego doprowadziły Sąd do przekonania, iż pozwana fundacja działała w ramach obowiązującego porządku prawnego. Zdjęcie powoda wykorzystane przez stronę pozwaną stanowi wyodrębnioną stopklatkę z filmu pt. ,,J. B. (...) (...)", zamieszczonego na portalu YouTube, wykonanego w związku z działalnością zawodową powoda. (...) ten został udostępniony publicznie, wobec potencjalnie nieograniczonego kręgu odbiorców, przekraczającego zasięg środowiska, w którym funkcjonował powód, bowiem profil (...), na którym go zamieszczono nie był profilem zamkniętym, nadto film ten funkcjonował w serwisie na długo przez publikacją spornego artykułu. Powód nigdy nie zwracał się do administratora serwisu o usunięcie w/w filmu ujawniającego jego wizerunek. Zdaniem Sądu pozwana fundacja wykorzystując wizerunek powoda działała w granicach uprawnienia przewidzianego przez art. 81 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Stąd, jakkolwiek pozwany nie wyraził zgody na publikację jego wizerunku, okoliczność ta nie miała znaczenia dla dopuszczalności tej publikacji. Ponadto, należy wskazać, iż przewidziany w ustawie wyjątek nie musi się bowiem odnosić do osób znanych w całej Polsce, czy nawet jakimś mniejszym lub większym regionie kraju, wystarczy bowiem aby dana osoba z racji pełnionych funkcji była znana osobom ze środowiska, w którym się obraca. Nie budzi wątpliwości Sadu, iż powód z uwagi na swoją działalność gospodarczą i zawodową jest osobą znaną w środowisku biznesowym różnych branż, jest bowiem przedsiębiorcą, doradcą strategicznym, szkoleniowcem, prowadził hotel oraz prywatny akademik. W literaturze podkreśla się, że dopuszczalne jest uznanie za osobę powszechnie znaną osobę znaną w określonym środowisku (por. J. Barta, R. Markiewicz „Media a dobra osobiste”, publ. Warszawa 2009). Sąd wskazuje, iż przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, m.in. z zaoferowanych przez stronę pozwaną dokumentów, wynika, że wizerunek powoda został zaprezentowany publicznie już uprzednio przez publikacją na portalu oko.press, m.in. na łamach portalu (...) w dniu 10 sierpnia 2016 r. oraz portalu internetowym dziennika FAKT w dniu (...) r. Ponadto, wymaga podkreślenia, iż zdjęcie zamieszczone w spornym artykule nie ma charakteru satyrycznego, ubliżającego czy dwuznacznego. Powód nie występował na nim w sytuacji należącej do sfery życia prywatnego czy też np. intymnej. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania zasadności żądań opublikowania oświadczenia z przeprosinami o wskazanej w pozwie treści, zobowiązania do powstrzymywania się od rozpowszechniania wizerunku przedstawiającego osobę powoda oraz usunięcia wizerunku powoda z serwisów internetowych strony pozwanej. Uznając zatem, że nie doszło w realiach niniejszej sprawy do --- STRONA 6 --- bezprawnego naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda, Sąd – w punkcie I. sentencji wyroku – wniesione powództwo oddalił. W punkcie II. sentencji wyroku Sąd - w oparciu o art. 98 § 1 i 3 k.p.c. - zasądził od powoda na rzecz strony pozwanej kwotę 737 zł tytułem kosztów procesu, na którą składają się: koszty zastępstwa procesowego w wysokości 720 zł ustalone na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804) oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17zł.