Postanowienie I C 2132/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 08 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie W

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2132/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 08 marca 2016 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Andrzej Żelazowski Protokolant: Dominika Lasek po rozpoznaniu w dniu 03 marca 2016 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa M. K. przeciwko J. P. i K. P. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. zobowiązuje pozwanego J. P. do złożenia w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku pisemnego, osobiście podpisanego oświadczenia o treści: „ W dniu 10 grudnia 2013 r. złożyłem na dzienniku podawczym w (...) W. pismo, w którym pomówiłem Pana M. K. o czyny, których się nie dopuścił. Z tego powodu wyrażam głębokie ubolewanie” i przesłanie tego oświadczenia listem poleconym powodowi i Urzędowi Miasta i Gminy W.; II. zobowiązuje pozwanych J. P. i K. P. do złożenia w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku pisemnego, osobiście podpisanego oświadczenia o treści: „ W dniu w dniu 17 listopada 2014 r. K. P., a w dniu 10 sierpnia 2009 r. oboje znieważyliśmy Pana M. K., czym naruszyliśmy Jego dobra osobiste. Z tego powodu wyrażamy głębokie ubolewanie” i przesłanie tego oświadczenia listem poleconym powodowi; III. zasądza od pozwanych J. P. i K. P. na rzecz powoda M. K. kwoty po 1.500,00 zł (słownie złotych: jeden tysiąc pięćset) z ustawowymi odsetkami od dnia 20 lutego 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i dalszymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; IV. koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi. Sygn. akt IC 2132/14 UZASADNIENIE wyroku z dnia 08 marca 2016 r. Powód M. K. - w ostatecznie określonym żądaniu pozwu pismem z dnia 8.02.2016 r. (k. 166 -167) - wniósł o zobowiązanie pozwanych J. P. i H. P. do usunięcia skutków naruszenia jego dóbr osobistych poprzez: --- STRONA 2 --- - złożenie przez pozwanego J. P. w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w liście poleconym przesłanym do powoda na jego adres oświadczenia o treści: „Przepraszam M. K., że w dnia 10 grudnia 2013 r. złożyłem na dzienniku podawczym (...) W. pismo, w którym pomówiłem (a następnie podtrzymałem treść tego pisma na rozprawie administracyjnej) M. K. o czyny, których się nie dopuścił. Głęboko żałuję swojego zachowania i zobowiązuję się do zachowania w przyszłości poprawnych relacji z poszkodowanym przeze mnie M. K. ”, - złożenie przez J. P. i K. P. w terminie 7 dni od daty uprawomocnienia się wyroku w liście poleconym przesłanym do M. K. na jego adres oświadczenia o treści: „Przepraszamy M. K., że w 2010 r. znieważyliśmy go w obecności jego mamy, sąsiadki i w ten sposób naruszyliśmy jego dobra osobiste takie jak godność i dobre imię. Głęboko żałujemy swojego zachowania i zobowiązujemy się do zachowania w przyszłości poprawnych relacji z poszkodowanym przez nas M. K.". Nadto powód domagał się zasądzenia solidarnie od pozwanych J. P. i K. P. kwoty 24.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych oraz zwrotu kosztów procesu. Na uzasadnienie żądania powód podał, że pozwani naruszyli jego dobra osobiste w postaci godności osobistej, dobrego imienia, zdrowia psychicznego oraz wizerunku. Do naruszeń tych doszło: - w dniu 10.08.2009 r. podczas zajścia z udziałem stron, w trakcie którego pozwani znieważyli powoda używając w stosunku do niego określania „bandzior” oraz obnażali przed nim swoje intymne części ciała, - w dniu 17.11.2014 r., kiedy to pozwana użyła wobec powoda poniżających i obraźliwych słów ”kanalio cholerny myślisz, że mnie zabijesz, że mnie zabijesz”, „na cmentarzu u K. mieszkam, bo tam K. jest pochowany z numerami detalicznymi”, - w piśmie sporządzonym przez pozwanego J. P. złożonym na dzienniku podawczym Urzędu Miasta i Gminy W. w dniu 10.12.2013 r., w którym podał, że powód swoimi manipulacjami w urzędach próbuje przejąć własność parteru domu zamieszkiwanego przez strony oraz że wspólnie z W. K. nielegalnie nabył posiadany numer mieszkania (...), - w dniu 8.01.20104 r. podczas rozprawy administracyjnej w Urzędzie Miasta i Gminy W., na której pozwani podtrzymali treść pisma z dnia 10.12.2010 r. oraz pomówili matkę powoda, że pije ona alkohol, - w dniu 21.01.2016 r. na rozprawie w Sądzie Okręgowym w Krakowie w sprawie sygn. akt IC 2132/14 , podczas której pozwana pomówiła powoda o dokonanie szeregu czynów niedozwolonych, jak włamanie do mieszkania, niszczenie mienia, szykanowanie, mobbingowanie, stalking. Pozwani J. P. i K. P. w odpowiedzi na pozew (k. 35-37) wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu. Uzasadniając swoje stanowisko pozwani wskazali, że pozwana i powód są współwłaścicielami nieruchomości położnej w W. przy ul. (...). Na wniosek powoda zostały wszczęte postępowanie administracyjne mające na celu wymeldowanie pozwanych oraz członków ich rodziny z lokalu nr (...) położonego w budynku posadowionym na w.w. nieruchomości. Nieusprawiedliwione wszczęcie postępowania o wymeldowanie miało zdaniem pozwanego prowadzić do przejęcia własności nieruchomości przez powoda. Wypowiedź odnosząca się do nielegalnego nabycia numeru lokalu nr (...) przez powoda i jego matkę W. K. wynika z tego, iż pozwany nie rozumie jak możliwym jest by numeracja lokali nie rozpoczynała się od parteru budynku. W tym zakresie pozwani wskazali, że ich wypowiedzi należy ocenić jako prawdziwe, uzasadnione i legalne. Miały one charakter rzeczowy, odnosiły się do konkretnych zachowań powoda i miały za cel realizację praw podmiotowych przysługujących pozwanym w postaci uprawnień procesowych. Każda bowiem ze stron postępowania ma prawo powoływać się na okoliczności, które w jej ocenie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy i powoływać wnioski dowodowe w tym zakresie. Weryfikacja procesowa przytoczonych przez stronę okoliczności i złożonych na ich poparcie wniosków dowodowych należy do sądu lub organu administracji. Odmienna interpretacja prowadziłaby do ograniczenia stronie prawa do dochodzenia lub obrony swych praw. Pozwani podnieśli także zarzut przedawnienia roszczenia w zakresie żądania zasądzenia o zadośćuczynienia, co do zdarzenia mającego miejsce w 2009 r. --- STRONA 3 --- Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy: Powód M. K. i pozwana K. P. są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym położonej w W. przy ul. (...), obj. księgą wieczystą (...). Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, sygn. akt I Ns 1714/04/P, z dnia 9.06.2006 r. doszło do ustanowienia odrębnej własności lokali w w.w. budynku, w ten sposób, że pozwanej K. P. został przyznany lokal nr (...) na parterze budynku, a powodowi lokal nr (...) na jego piętrze. dowód: odpis z kw nr (...), k. 44 – 46, zeznania powoda, zeznania pozwanej, zeznania pozwanego - elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. Strony od wielu lat pozostają ze sobą w konflikcie na tle współposiadania nieruchomości położonej przy ul (...) w W.. Wielokrotnie dochodziło między nimi do sprzeczek, często na ich wezwanie internowała Policja. dowód: zeznania powoda, zeznania pozwanej, zeznania pozwanego - elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. W dniu 10.08.2009 r. na terenie nieruchomości przy ul. (...) doszło do zajścia z udziałem stron, w trakcie którego pozwana K. P. nazwała powoda bandziorem. Widząc powoda, który przybył na posesję wezwany przez swoją matkę pozwana wykrzykiwała „bandzior idzie, bandzior idzie”. Następnie odwróciła się do niego tyłem, pochyliła do przodu, podciągnęła spódnicę i pokazała powodowi tylną część ciała. Pozwany zaś rozpiął rozporek i trzymając się za krocze pytał powoda, czy ma mu pokazać genitalia. Zajście to miało miejsce w obecności matki powoda W. K. oraz jego sąsiadki. dowód: nagranie video, k. 4, zeznania powoda – elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. W 2013 r. przed Burmistrzem Miasta i Gminy W. na wniosek powoda zostało wszczęte postępowanie administracyjne mające na celu wymeldowanie pozwanych i członków ich rodziny z lokalu (...) przy ul. (...) w W.. Postępowanie to zakończyło się odmową wymeldowania A. G. - córki pozwanych, A. P. – ich syna, J. P. i K. P.. W dniu 10.12.2013 r. pozwany J. P. wniósł do Urzędu Miasta i Gminy W. pismo - wniosek o wymeldowanie powoda i jego matki W. K. z nieruchomości położnej przy ul. (...). W piśmie tym podał m.in., że M. K. swoimi manipulacjami w urzędach próbuje przejąć własność parteru budynku oraz że M. i W. K. nielegalnie nabyli numer mieszkania (...). Podczas rozprawy administracyjnej w dniu 8.01.2014 r. pozwany potwierdził twierdzenia zawarte w pasmie z dnia 10.12.2013 dowód: decyzje Burmistrza Miasta i Gminy W. z dnia 28.02.2014 r., k. 41 – 43., pismo pozwanego skierowane do (...) W. z dnia 10.12.2013 r., k. 6, zeznania powoda – elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. W dniu 17.11.2014 r. miało miejsce pomiędzy powodem a pozwaną kolejne zdarzenie, podczas którego pozwana na posesji stron, w obecności funkcjonariuszy Policji, użyła wobec powoda słów ”kanalio cholerna myślisz, że mnie zabijesz, że mnie zabijesz”. dowód: nagranie video, k. 81a, zeznania powoda – elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. Na rozprawie w dniu 21.01.2016 r. pozwana K. P. złożyła zeznania w niniejszej sprawie w charakterze strony, w których podała m.in. że jest upokarzana przez K., że włamali się jej do mieszkania i je zniszczyli, że jest nękana przez powoda, że powód stosuje wobec pozwanych mobbing i stalking. dowód: zeznania pozwanej - elektroniczny protokół rozprawy z dnia 21.01.2016 r. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w niniejszej sprawie częściowo zasługiwało na uwzględnienie. --- STRONA 4 --- Powód M. K. – w ostatecznie określonym żądaniu pozwu skierowanego przeciwko J. P. i K. P. wniósł o zobowiązanie pozwanych do złożenia oświadczenia zawierającego przeprosiny w formie i treści szczegółowo opisanej w pozwie oraz o zasądzenie tytułem zadośćuczynienia solidarnie od pozwanych na swoją rzecz kwoty 24.000,00 zł i o zwrot kosztów procesu. Podstawę prawną roszczenia powodów o ochronę dóbr osobistych stanowi przepis art. 24 §1 k.c. oraz art. 448 k.c. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów, ten czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne; w razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie; na zasadach przewidzianych w kodeksie może ona również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. W myśl zaś art. 448 k.c. w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Przepis art. 24 § 1 k.c. rozkłada ciężar dowodu w ten sposób, że na powoda nakłada obowiązek udowodnienia, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, zaś na pozwanym ciąży obowiązek udowodnienia, że jego działanie naruszające dobra osobiste powoda nie było bezprawne. Powód wiązał naruszenie swoich dóbr osobistych z treścią pisma pozwanego J. P. skierowanego do Urzędu Miasta i Gminy W. w dniu 10.12.2013 r., a w szczególności podniesionymi w nim zarzutami manipulacji w urzędach, które miały doprowadzić od przejęcia własności pozwanych oraz nielegalnego działania dotyczącego przydzielenia numeru lokalu mieszkalnego, którego jest właścicielem, nadto z wypowiedziami i gestami pozwanych podczas zajść z udziałem stron jakie miały miejsce w dniu 10.08.2009 r. i 17.11.2014 r., gdzie pozwani zwracali się do powoda słowami „bandzior”, „kanalia” oraz kierowali do niego znieważające gesty, jak też z zachowaniem pozwanych na rozprawie administracyjnej w dniu 8.01.2014 r. i rozprawie jaka miała miejsce w toku niniejszego postępowania w dniu 21.06.2016 r. W ocenie Sądu pozwani ponad wszelką wątpliwość stwierdzeniami zawartymi w powołanym piśmie, wypowiedziami kierowanymi bezpośrednio do powoda podczas wyżej opisanych zdarzeń, które miały miejsce w dniu 10.09.2009 r. i w dniu 17.11.2014 r., jak też wykonanymi w stosunku do powoda gestami (trzymanie się za genitalia, podnoszenie spódnicy i okazywanie tylnej części ciała) naruszyli jego dobra osobiste. Powołane stwierdzenia, określenia oraz obraźliwe gesty mogły obiektywnie stać się podstawą do negatywnych odczuć po stronie powoda. Pozwani zarzucili powodowi działania noszące znamiona zachowań co najmniej nieetycznych, a nawet przestępnych. Działania te dotyczyły manipulowania w urzędach oraz nielegalnego uzyskania numeru lokalu. Faktycznie do takich działań po stronie powoda nigdy nie doszło. Nieruchomość w postaci lokalu nr (...) w budynku położonym przy ul. (...) w W. powód nabył w sposób legalny na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie w sprawie sygn. akt I Ns 1611/98/P (a następnie INs 1714/04/P) o dział spadku i zniesienie współwłasności. Pozwani nie mogą dotąd pogodzić się z tym orzeczeniem, a w szczególności z przyjętą numeracją lokalu powoda, który znajduje się na piętrze budynku i jest oznaczony nr 1, podczas gdy lokal pozwanych położony na parterze oznaczony został jako lokal nr (...). Pozwani użyli także pod adresem powoda określeń „bandzior”, „kanalia”, które niewątpliwe są obraźliwe. Wykonywane w kierunku powoda gesty polegające na trzymaniu się za intymne części ciała, czy wypinaniu tyła, mają również jednoznaczną niezważającą i obraźliwą wymowę. Skoro wskazane wyżej zachowania mogły rodzić negatywne odczucia u powoda, a zatem także powodować naruszenie jego godności, dobrego imienia (czci). Na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie budzi przy tym wątpliwości, że działanie pozwanych było bezprawne gdyż pozwani, na których w tym zakresie stosownie do art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c. spoczywał ciężar dowodu, nie wykazali, ażeby zachodziły szczególne okoliczności wyłączające bezprawność ich działania. Przyjmuje się, że bezprawnym jest każde działanie, które jest sprzeczne z normą prawną, porządkiem prawnym, a także z zasadami współżycia społecznego. W orzeczeniu z dnia 19 października 1989 roku II CR 419/89 (OPS 11-12/90 poz. 377) Sąd Najwyższy stwierdził, że za bezprawne uważa się każde działanie naruszające dobro osobiste, jeżeli nie zachodzi jedna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających je oraz, że do okoliczności wyłączających bezprawność naruszenia dóbr osobistych na ogół zalicza się: działanie w ramach porządku prawnego tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie --- STRONA 5 --- w obronie uzasadnionego interesu. Aby zatem uwolnić się od odpowiedzialności pozwani musieliby wykazać, że zachodzi któraś z wymienionych okoliczności, czego nie uczynili. Z uwagi na powyższe żądanie powoda udzielenia mu ochrony prawnej na podstawie art. 24 k.c. było usprawiedliwione. Jako odpowiednie Sąd uznał nakazanie pozwanym zamieszczenia stosownych przeprosin w piśmie skierowanym do powoda, a w przypadku pozwanego J. P. także do Urzędu Miasta i Gminy W., w związku z tym, że do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło bezpośrednio podczas dwóch zdarzeń w dniu 17.11.2014 r. i 10.08.2009 r., a także w piśmie wniesionym przez pozwanego do w.w. (...). W tym ostatnim przypadku należało wziąć pod uwagę krąg osób, który mógł zapoznać się z treścią zarzutów podniesionych w piśmie skierowanym przez pozwanego do urzędu. Sąd jednocześnie dokonał nieznacznej modyfikacji przeprosin w zakresie sformułowań użytych przez powoda dla jasności i precyzji przekazu w nich zawartego, zachowując sens żądanej w pozwie ich treści. Odnośnie dwóch pozostałych zdarzeń, z którymi powód wiązał naruszenie przez pozwanych swoich dóbr osobistych tj. rozprawy administracyjnej jaka miała miejsce w dniu 8.01.2014 r. i rozprawy, która odbyła się przed tut. Sądem w dniu 21.01.2016 r., wskazać należy, iż w pierwszym powołanym przypadku nie doszło do sfomułowania żadnych nowych zarzutów pod adresem powoda, a jedynie do podtrzymania przez pozwanego stanowiska wcześniej już wyrażonego w piśmie z dnia 10.12.2013 r.. W kwestii stwierdzeń i sfomułowań użytych przez pozwanych podczas rozprawy w dniu 21.01.2016 r. przyjąć w ocenie Sądu należało, iż mieszczą się one w zakresie realizacji prawa pozwanych do obrony. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 maja 1968 r. uznał, że nie stanowią karalnego zniesławienia w rozumieniu art. 255 d.k.k. oraz bezprawnego działania w rozumieniu art. 24 § 1 k.c. oświadczenia składane w sprawach karnych i cywilnych na uzasadnienie roszczenia skargi - względnie na uzasadnienie obrony, jeżeli wynikają one z uprawnień działającego, a więc gdy przedmiotowo zdolne są służyć obronie prawa osoby działającej i gdy podmiotowo podyktowane są wolą działającego - wystąpienia w obronie swego prawa”(wyrok SN z dnia 3 maja 1968 r., II CR 163/68, LEX nr 6326). Uzasadnione także było żądanie zasądzenia na rzecz powoda, na zasadzie art. 448 k.c., zadośćuczynienia z powodu doznanej przez powoda krzywdy. Sąd uznał za odpowiednią w tym zakresie kwotę po 1.500,00 zł od każdego z pozwanych. Zasądzając powołaną kwotę miał Sąd na względzie, iż będzie ona odpowiednia do rozmiaru i skutków naruszenia przez pozwanych dóbr osobistych powoda i doznanej przez niego krzywdy. Przedstawia ona realną ekonomicznie wartość dla powoda, jest w ocenie Sądu adekwatna do stopnia dokonanych przez pozwanych naruszeń, jak też winna spełnić swój prewencyjny i represyjny cel. Każdy z pozwanych ponosi w zakresie odpowiedzialności majątkowej odpowiedzialność za jedno zdarzenie. Pozwana za sfomułowania użyte pod adresem powoda podczas zdarzenia w dniu 17.11.2014 r., a pozwany za treści wyrażone w piśmie z dnia 10.12.2013 r. Roszczenia majątkowe związane ze zdarzeniami zaistniałymi w dniu 10.08.2009 r. uległy już przedawnieniu. Stosownie do art. 442 1 § 1 k.c. roszczenie o zapłatę zadośćuczynienia ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia, przy czym termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę i w myśl §3 powołanego przepisu, w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Przepis art. 442 1 §1 k.c. znajduje również zastosowanie do roszczeń o zapłatę zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Powołane kwoty zasądził Sąd na rzecz powoda z odsetkami od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu z załącznikami, kiedy to miało miejsce wezwanie pozwanych do ich zapłaty (art. 455 i art. 481 §1 i 2 k.c.). O kosztach procesu pomiędzy stronami, wobec częściowego jedynie uwzględnienia roszczeń powoda, orzeczono na zasadzie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. Sąd nadto nie przyznał pełnomocnikowi powoda z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu bowiem pełnomocnik powoda ustanowiony z urzędu nie złożył oświadczenia, iż koszty udzielonej powodowi pomocy prawnej z urzędu nie zostały opłacone w całości ani w części. Oświadczenie takie zgodnie z przepisem §20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj. Dz. U. 2013 r., poz. 461), który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z §22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), powinno bezwzględnie --- STRONA 6 --- zostać zawarte we wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Stanowi ono element konstrukcyjny wniosku, a nie wymóg formalny, a co za tym idzie, jego złożenie warunkuje pozytywne rozpatrzenie wniosku (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8.12.2009 r., II GZ 273/09, Lex nr 582846).