Postanowienie I C 2112/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy

--- STRONA 1 --- Sygn. akt I C 2112/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 kwietnia 2017 r. Sąd Okręgowy (...) I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący : SSO Elżbieta Bednarczuk Protokolant: Ewelina Urbanek po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2017 r. (...) na rozprawie sprawy z powództwa J. J. przeciwko P. O. o zapłatę oddala powództwo Sygn. akt I C 2112/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 21 kwietnia 2017 r. Powód J. J. wniósł pozew o zapłatę przeciwko P. O.. Domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kwoty 80 000 zł tytułem zadośćuczynienia i obciążenia pozwanego kosztami procesu. W uzasadnieniu pozwu powód podał, że w sprawie I ACa 1323/14 Sądu Apelacyjnego (...) pozwany był jego adwokatem z urzędu, to jest złożył apelację od wyroku sądu pierwszej instancji. Sąd Apelacyjny (...) w dniu 9 stycznia 2015 r. oddalił apelację i obciążył powoda kosztami procesu. Te informacje pozwany wysłał przy piśmie z dnia 3 lutego 2015 r., w tym zapowiedział o braku dalszego umocowania w sprawie i dalszego działania powoda po wyroku sądu II instancji. Pozwany nie złożył zażalenia na koszty procesu, w tym przed wniesieniem apelacji. Nie spotkał się z powodem w Areszcie Śledczym w W. celem omówienia ww. sprawy. Według powoda zachowanie pozwanego narusza zasady etyki adwokata jako nierzetelnego i prawa powszechnie obowiązującego jako ograniczenia prawa do obrony . Pozwany zlekceważył powoda i tym samym naruszył jego dobra osobiste. Kwota 80 000 zł jest szkodą niematerialną wyliczoną w związku z niewniesieniem zażalenia, nieomówieniem sprawy w więzieniu w kwestii postępowania odwoławczego i braku do powoda szacunku. W odpowiedzi na pozew pozwany P. O. wniósł o oddalenie powództwa w całości i obciążenie powoda kosztami postępowania. Wskazał, iż powództwo jest całkowicie bezzasadne. Pozwany zarządzeniem dziekana (...) w K. z dnia 9 września 2014 r. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu J. J. w sprawie do sygn. akt I C 103/12 w miejsce adwokata P. M.. W dniu 2 października 2014 r. pozwany napisał list do powoda przebywającego w Areszcie Śledczym w W. z prośbą o nawiązanie kontaktu. W sprawie, do której pozwany został ustanowiony pełnomocnikiem z urzędu zapadł wyrok oddalający powództwo J. J., od którego poprzedni pełnomocnik z urzędu wywiódł apelacje do Sądu Apelacyjnego (...). Skarb Państwa reprezentowany przez --- STRONA 2 --- Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniósł o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie kosztów procesu. O stanowisku pozwanego powód był informowany poprzez przesłanie do aresztu odpisów pism procesowych. Pozwany stawił się przed Sądem Apelacyjnym na rozprawie i podtrzymał stanowisko zajęte w pisemnej apelacji, nadto podniósł zarzut nieważności postępowania. W dniu wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny pozwany pisemnie, szczegółowo pouczył powoda o sposobie postępowania w związku z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej załączając wzory stosownych wniosków o uzasadnienie wraz z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej. Za swoją postawę pozwany otrzymał od powoda pisemne podziękowania z aresztu. Po otrzymaniu wyroku Sądu Apelacyjnego z uzasadnieniem pozwany przesłał te dokumenty powodowi. O wszystkich czynnościach procesowych powód był informowany przez pozwanego, były przesyłane odpisy pism procesowych, pouczenia wraz ze wzorami pism. Pozwany podkreślił, iż nie dostrzegał potrzeby osobistego kontaktu z powodem na etapie postępowania apelacyjnego zwłaszcza, że istniała możliwość kontaktu pisemnego. Według pozwanego brak jest jakichkolwiek podstaw, aby w postawie pozwanego dopatrywać się naruszenia zasad etyki adwokackiej, czy też lekceważenia powoda, czy też innego przejawu naruszenia dóbr osobistych. Pozwany wskazał, iż powód wniósł na niego skargę do Okręgowej Rady Adwokackiej w K.. Skarga została rozpoznana, stwierdzono brak jakichkolwiek podstaw do postawienia pozwanemu zarzutu nieprawidłowego działania w sprawie I ACa 1323/14. Pozwany podniósł, że w kontakcie z powodem starał się dochować maksymalnej rzetelności, zwłaszcza, gdy z akt sprawy poznał stosunek powoda do wymiaru sprawiedliwości. W żaden sposób nie lekceważył powoda, ani nie okazywał mu braku szacunku, natomiast powód w sposób oczywisty nadużywa swojego prawa do sądu. W tej sytuacji Sąd Okręgowy (...) w sprawie I C 103/13 nie znalazł żadnych podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c. Biorąc więc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy pozwany uznał, że wnoszenie zażalenia na koszty procesu byłoby oczywiście bezcelowe i narażałoby powoda na obciążenia dodatkowo kosztami postępowania zażaleniowego. Pozwany zwrócił również uwagę, że zastosowanie przepisu art. 102 k.p.c nie wymaga osobnego wniosku pochodzącego od strony przegrywającej, gdyż sąd z urzędu bada, czy przepis ten może znaleźć zastosowanie w kontekście wszystkich okoliczności sprawy. Ani Sąd Okręgowy ani Sąd Apelacyjny nie zastosował artykułu 102 k.p.c orzekając o kosztach na zasadzacie odpowiedzialności za wynik procesu. Według pozwanego nie sposób postawić mu zarzutu bezprawności działania. Sąd ustalił następujący stan faktyczny Sąd Okręgowy (...) I Wydział Cywilny prowadził postępowanie w sprawie z powództwa J. J. o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa – Sądowi Rejonowemu (...), Sądowi Okręgowemu (...), Sądowi Rejonowemu (...), Sądowi Rejonowemu (...) Sądowi Okręgowemu (...), Sądowi Apelacyjnemu(...), Sądowi Najwyższemu (...) pod sygnaturą akt I C 103/12. W dniu 16 kwietnia 2014 r. został wydany wyrok oddalający powództwo J. J. i zostały zasądzone koszty postępowania od powoda J. J. na rzecz Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w wysokości 3 600 zł. Ustanowiony dla powoda pełnomocnik z urzędu adwokat P. M. w dniu 22 kwietnia 2014 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego (...) z dnia 16 kwietnia 2014 r., a następnie sporządził apelację od tego wyroku. Postanowieniem Sądu Okręgowego (...) z dnia 29 sierpnia 2014 r. adwokat P. M. został zwolniony z obowiązku zastępowania powoda i Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w K. o wyznaczenie innego adwokata z urzędu dla powoda J. J. Zarządzeniem dziekana (...) w K. z dnia 9 września 2014 r. pozwany P. O. został wyznaczony pełnomocnikiem z urzędu dla powoda J. J. w miejsce adwokata P. M.. ( dowód: akta I C 103/12 – wyrok Sądu Okręgowego (...) z dnia 16 kwietnia 2014 r. z uzasadnieniem – k. 3265, 3275 – 3281, apelacja z dnia 16 czerwca 2014 r. – k. 3290 – 3295, postanowienie z dnia 29 sierpnia 2014 r. – k. 3312, zarządzenie (...) o zmiennie pełnomocnika z dnia 9 września 2014 r. – k. 3322 ) --- STRONA 3 --- Pismem z dnia 26 listopada 2016 r. pozwany informował J. J. przebywającego w Areszcie Śledczym w W., iż termin rozprawy apelacyjnej w Sądzie Apelacyjnym (...), sygn. I ACa 1323/14 (sygn. I instancji IC 103/12), został wyznaczony na dzień 9 stycznia 2015 r. godzina 12:00, s.2. Do pisma została dołączona kopia pisma Prokuratorii Generalnej. W dniu 9 stycznia 2014 r. odbyła się rozprawa apelacyjna w sprawie z powództwa J. J. przeciwko Skarbowi Państwa - Sądowi Rejonowemu (...) (...), Sądowi Okręgowemu (...), Sądowi Rejonowemu (...), Sądowi Rejonowemu (...), Sądowi Okręgowemu (...), Sądowi Apelacyjnemu (...), Sądowi Najwyższemu (...) pod sygnaturą akt I ACa 1323/14, na którą stawił się za powoda pełnomocnik z urzędu P. O.. Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2015 r. Sąd Apelacyjny (...) w sprawie I ACa 1323/14 oddalił apelację powoda J. J. i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 2 700 zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Pismem z dnia 9 stycznia 2015 r. pozwany informował powoda, iż Sąd Apelacyjny (...) w dniu 9 stycznia 2015 r. w sprawie I ACa 1323/14 wydał wyrok oddalający apelację powoda od wyroku SO (...) z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. IC 103/12. Powód został również poinformowany, że w związku z zakończenia rozprawy sprzed Sądem Apelacyjnym (...) nie jest już umocowany do ewentualnego wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej, która to skarga w sprawie niniejszej teoretycznie przysługuje. Informował również, że wystąpi do SA z wnioskiem o sprzędzenia uzasadnienia do wydanego orzeczenia. Pozwany podał, że po doręczeniu odpisu wyroku wydanego przez Sąd Apelacyjny wraz z uzasadnieniem rozpocznie się bieg dwumiesięcznego terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Powód był informowany, że w przypadku podjęciu decyzji o wniesieniu skargi kasacyjnej należy złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wraz z wnioskiem o przydzielenie pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjne. Do pisma tego pozwany dołączył wzór pisma do sporządzenia uzasadnienia wraz z wzorem pisma do sporządzenia skargi kasacyjnej. Powód został również pouczony jak należy wnioski te złożyć. W dniu 13 stycznia 2015 r. pozwany złożył wniosek do Sądu Apelacyjnego (...) o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 9 stycznia 2015 r. W piśmie z dnia 20 stycznia 2015 r. powód przesłał do pozwanego podziękowania za pomoc prawną udzieloną mu z urzędu przez pozwanego. Pozwany poinformował powoda, iż w dniu 29 stycznia 2015 r. otrzymał wyrok Sądu Apelacyjnego (...) z dnia 9 stycznia 2015 r. wraz z uzasadnieniem i jednocześnie informował go w piśmie z dnia 3 lutego 2015 r. ponownie, iż nie jest już upoważniony do wniesienia skargi kasacyjnej. ( dowód: pismo z dnia 26 listopada 2015 r. - k.77, pismo z dnia 9 stycznia 2015 r. wraz z wzorem wniosku o uzasadnienie i wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej - k.78,80, dowód nadania - k.79, pismo z dnia 20 stycznia 2015 r. - k.81, pismo z dnia 3 lutego 2015 r. - k.82, akta I C 103/12 – protokół rozprawy apelacyjnej z dnia 9 stycznia 2015 r. – k. 3331, wyrok z dnia 9 stycznia 2014 r. z uzasadnieniem – k. 3332, 3337 – 3349, wniosek z dnia 12 stycznia 2014 r. ) Postanowieniem z dnia 6 maja 2015 r. Sąd Apelacyjny Krakowie wyznaczył dla powoda J. J. w sprawie I ACa 1323/14 adwokata w postępowaniu kasacyjnym. Zarządzeniem dziekana (...) w K. z dnia 20 maja 2015 r. został wyznaczony pełnomocnik z urzędu dla powoda J. J. w osobie adwokata P. W.. Postanowieniem z dnia 25 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sadu Apelacyjnego (...) z dnia 9 stycznia 2015 r., sygn. akt I ACa 1323/14 do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 2 700 zł. kosztów zastępstwa prawnego. ( dowód: akta I C 103/12 – postanowienie z dnia 6 maja 2015 r. – k. 3433 – 3434, zarządzenie (...) z dnia 20 maja 2015 r. – k. 3465, postanowienie z dnia 25 lutego 2016 r. – k. 3570 – 3571 ) W związku ze złożoną skargą przez J. J. do Okręgowej Rady Adwokackiej toczyło się postępowanie w sprawie wyjaśnienia zarzutów stawianych pozwanemu w tej skardze. W dniu 7 maja 2015 r. pozwany złożył wyjaśnienia, w których podał, iż został ustanowiony --- STRONA 4 --- pełnomocnikiem z urzędu dla powoda na etapie postępowania międzyinstancyjnego, stawił się osobiście na rozprawie przed Sądem Apelacyjnym (...) i podtrzymał stanowisko zajęte w pisemnej apelacji, a nadto zarzucił nieważność postępowania. O wszystkich czynnościach procesowych informował na bieżąco powoda. Podał również, że ponieważ J. J. w sposób oczywisty nadużywa swojego prawa do sądu, to sąd I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 102 k.p.c., podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny (...) orzekając o kosztach na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. Pozwany uznał, że wnoszenie zażalenia na koszty procesu byłoby oczywiście bezcelowe i narażałoby powoda na obciążenie go dodatkowo kosztami postępowania zażaleniowego. Powód był informowany przez Naczelną Radę Adwokacką w W. pismem z dnia 9 czerwca 2015 r., iż brak jest jakichkolwiek podstaw do postawienia adw. P. O. zarzutu nieprawidłowego działanie w prowadzonej w imieniu powoda sprawie o sygn. akt I ACa 1323/14 w Sądzie Apelacyjnym (...), gdyż adwokat działał w sposób profesjonalny zgodny z zasadami wykonywania zawodu. Skarga powoda została uznana za bezpodstawną. ( dowód: pismo z dnia 7 maja 2015 r. – k.83-85, pismo z dnia 9 czerwca 2015 r. k.86 ) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez pozwanego oraz z akt sprawy Sądu Okręgowego (...) o sygn. I C 103/12. Przedłożone przez pozwanego dokumenty nie były kwestionowane przez powoda. Natomiast dokumenty znajdujące się w aktach sprawy I C 103/12, to dokumenty urzędowe, które sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej i inne organy państwowe w zakresie ich działania, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Sąd wskazane powyżej dowody z dokumentów przyjął jako wiarygodne dowody w sprawie, gdyż brak było podstaw do kwestionowania ich treści i autentyczności. Sąd zważył co następuje: Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. Powód J. J. domagał się zapłaty od pozwanego P. O. kwoty 80 000 zł. tytułem zadośćuczynienia za naruszenie jego dóbr osobistych. Naruszenia swoich dóbr osobistych powód dopatrywał się w tym, że pozwany nie złożył zażalenia na koszty procesu, nie spotkał się z powodem w Areszcie Śledczym w W. celem omówienia sprawy, w zachowaniu pozwanego naruszającym zasady etyki adwokata jako nierzetelnego, lekceważeniu i braku do powoda szacunku. Powód wezwany przez Sąd do podania jakie jego dobra osobiste zostały naruszone, w piśmie z dnia 30 grudnia 2016 r. oświadczył, że kwota 80 000 zł. to zadośćuczynienie za całokształt sprawy jak w uzasadnieniu pozwu. Skoro powód powoływał się w pozwie na lekceważenie i brak szacunku ze strony pozwanego w stosunku do powoda, to tym samym takie zachowanie może naruszać dobro osobiste powoda jakim jest jego godność. Lekceważenie bowiem oznacza, zgodnie ze słownikiem języka polskiego PWN, traktowanie kogoś lub czegoś pogardliwie, bez szacunku. Jednakże od konkretnego lekceważącego traktowania zależeć będzie, czy takie zachowanie będzie naruszać godność człowieka, czy nie. Pozwany P. O. reprezentował powoda w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym (...) pod sygn. akt I C 103/12 jako jego pełnomocnik z urzędu dopiero na etapie po złożeniu apelacji od wyroku Sądu Okręgowego (...) przez pełnomocnika wcześniej działającego w imieniu powoda adwokata P. M.. Analizując pisma składane przez pozwanego w toku postępowania apelacyjnego należało stwierdzić, iż nie zawierają one żadnych treści, czy zwrotów lekceważących powoda, bądź będących przejawem braku szacunku dla powoda. Pozwany pozostawał w pisemnym kontakcie z powodem, informował go o podejmowanych czynnościach, o aktualnym biegu sprawy oraz udzielał stosownych pouczeń. O lekceważącym traktowaniu powoda i naruszającym jego godność nie może być mowy z tego powodu, że pozwany nie spotkał się z powodem w Areszcie Śledczym w W. celem omówienia sprawy. O faktycznej potrzebie takiego kontaktu decyduje adwokat, który działa jako profesjonalista i jego ocena takiej potrzeby może różnić się od oceny strony przez niego reprezentowanej. Nie świadczy to jednak o braku szacunku dla reprezentowanej strony, czy jej lekceważeniu i godzeniu w jej poczucie godności. --- STRONA 5 --- Również niezłożenie przez pozwanego w sprawie I ACa 1323/14 zażalenia na rozstrzygniecie Sądu Apelacyjnego (...) dotyczącego obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego nie można uznać za prowadzące do naruszenia jakichkolwiek dóbr osobistych powoda, skoro pozwany uznał, że zgłoszenie takiego wniosku nie znajduje żadnych podstaw. Słusznie zwrócił uwagę pozwany, że gdyby takie podstawy zachodziły, to Sąd Apelacyjny zastosowałby art. 102 kpc z urzędu i nie obciążyłby powoda kosztami postępowania apelacyjnego. Zauważyć też należy, że pozwany został ustanowiony pełnomocnikiem dla powoda po wniesieniu apelacji, a więc nie miał możliwości skutecznego złożenia zażalenia na koszty procesu zasądzone od powoda przez sąd I instancji. Podkreślenia wymaga okoliczność, iż Naczelna Rada Adwokacka w W., po rozpoznaniu skargi złożonej przez powoda na działania pozwanego, stwierdziła, że nie zachodziła potrzeba osobistego kontaktu pozwanego z powodem oraz, że przesłanki niezastosowania przez sądy art. 102 kpc były oczywiste. Zaznaczyć trzeba, iż również Sąd Najwyższy oddalając skargę kasacyjną powoda zasądził od niego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 2 700 zł. kosztów zastępstwa prawnego. Sąd, zgodnie z art. 448 kc, tylko w razie naruszenia dobra osobistego może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Powód zatem, stosownie do rozkładu ciężaru dowodu, winien był wykazać, że pozwany naruszył jego dobra osobiste, natomiast na pozwanym spoczywał ciężar wykazania, że jego działania nie było bezprawne. Powód zaś w żaden sposób nie wykazał, aby pozwany swoim działaniem lub zaniechaniem naruszył jego dobra osobiste. Natomiast pozwany przedstawił dowody w postaci pism kierowanych do powoda, wskazujące, że podejmowane przez niego działania nie naruszały dóbr osobistych powoda, a w szczególności jego godności. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc orzekł o oddaleniu powództwa.